Quy mô đón tiếp gây bất ngờ

Đài TST (Nga) ngày 23/4 đăng bài viết có tiêu đề "Bí mật chuyến thăm Moscow của Tổng thống Seychelles đã được hé lộ. Chìa khóa nằm ở nụ cười của ông Lavrov".

Theo đó, tại Moscow những ngày qua đã xuất hiện bầu không khí đặc biệt sôi động – khi ông Patrick Herminie - Tổng thống Cộng hòa Seychelles - được gần như toàn bộ giới tinh hoa Nga đón tiếp.

Không muốn trở thành chiến trường trong cuộc cạnh tranh quyền lực toàn cầu giữa Mỹ và Trung Quốc, đồng thời phải xoay xở giữa hai cường quốc khu vực là Bắc Kinh và New Delhi, Seychelles dường như đã lựa chọn một hướng đi khác: xích lại gần Nga.

Theo đánh giá trong bài viết của TST, đây là lựa chọn hợp lý. Seychelles vốn đã là quốc gia giàu có nhất châu Phi, không cần phát triển theo nghĩa truyền thống. Điều họ cần là sự bảo đảm: nguồn cung ổn định, an ninh, du lịch và đào tạo nhân lực. Nga, với năng lực và vị thế hiện tại, có thể đáp ứng những nhu cầu đó.

Thành phần phái đoàn Nga tham gia cuộc gặp cho thấy rõ điều này. Gần như toàn bộ những người chịu trách nhiệm về các lĩnh vực thiết yếu đều có mặt. “Chiếc ô bảo hộ” của Nga – quốc gia có quan hệ tốt với 2 trong 3 nước đang "quan tâm" tới Seychelles – có thể giúp quốc đảo này tránh bị cuốn vào các cuộc cạnh tranh khốc liệt.

Điều khiến giới quan sát bất ngờ là quy mô tiếp đón. Trong cuộc gặp với phái đoàn Seychelles, gần như toàn bộ lãnh đạo cấp cao Nga đã xuất hiện tại Điện Kremlin.

Theo tác giả bài viết trên TST, trong nhiều thập kỷ theo dõi chính trị quốc tế, ông chưa từng chứng kiến điều tương tự. Mức độ quan tâm dành cho Seychelles thậm chí được ví như vượt qua những cuộc gặp với các lãnh đạo hàng đầu thế giới.

"Đây đúng là một kỷ lục có thể ghi vào Sách Guinness: Tổng thống Vladimir Putin, người phát ngôn của ông là Dmitry Peskov, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Maksim Oreshkin, Ngoại trưởng Sergey Lavrov — với nụ cười không rời khỏi khuôn mặt, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Elvira Nabiullina, Phó Thủ tướng thứ nhất Denis Manturov, Phó Thủ tướng Alexander Novak, Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Maxim Reshetnikov, Bộ trưởng Giao thông Andrey Nikitin và Bộ trưởng Nông nghiệp Oksana Lut.

Ngoài ra còn có sự hiện diện của lãnh đạo Tổng cục Tình báo quân đội, Đô đốc Igor Kostyukov" - Vị tác giả nhận định.

Những tín hiệu rõ ràng từ hợp tác kinh tế – an ninh

Sự hiện diện của dàn lãnh đạo cấp cao không thể chỉ được giải thích bằng yếu tố ngoại giao thông thường như chuyến thăm đầu tiên của ông Herminie hay dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ song phương. Theo bài viết, cần nhìn sâu hơn vào bối cảnh địa chính trị.

Các nội dung chính thức của cuộc đàm phán – hợp tác chính trị, kinh tế, nhân đạo và các vấn đề khu vực – cho thấy hai bên đang hướng tới một mối quan hệ toàn diện hơn.

Thực tế, Nga và Seychelles đã có những hợp tác nhất định: đào tạo lực lượng an ninh, các chuyến thăm của tàu hải quân Nga, cũng như phối hợp trong hoạt động chống cướp biển. Đây là nền tảng để hai bên tiến xa hơn.

Phát biểu tại Điện Kremlin, Tổng thống Putin đánh giá kim ngạch thương mại giữa hai nước vẫn còn khiêm tốn, nhưng nhấn mạnh còn nhiều dư địa phát triển. Ông cũng bày tỏ sự cảm ơn Seychelles vì sự ủng hộ tại các diễn đàn quốc tế, đặc biệt là tại Liên Hợp Quốc.

Một điểm đáng chú ý khác là sự tăng trưởng của dòng khách du lịch Nga tới Seychelles, đạt khoảng 40.000 lượt, tăng 15%. Theo ông Putin, đây là tín hiệu tích cực nhưng chưa phản ánh hết tiềm năng.

Tuy nhiên, những chi tiết quan trọng nhất lại đến từ phía Seychelles. Tổng thống Herminie cho biết Nga đã hỗ trợ nước này trong bối cảnh khó khăn do xung đột tại Trung Đông và Tây Á.

Ông nhấn mạnh vai trò của hãng hàng không Aeroflot trong việc duy trì dòng khách du lịch – yếu tố sống còn với nền kinh tế Seychelles. Nhưng đó không phải tất cả. Nga được cho là đã hỗ trợ thêm về lương thực, thuốc men, phân bón, thậm chí cả nhiên liệu.

Trong bối cảnh xung đột kéo dài, Seychelles rơi vào tình thế dễ tổn thương: nguồn nhiên liệu bị gián đoạn, các hãng hàng không khu vực ngừng hoạt động, du lịch – trụ cột kinh tế – sụt giảm tới 40%. Nguy cơ khủng hoảng kinh tế và xã hội trở nên rõ ràng.

Chính trong hoàn cảnh này, sự hỗ trợ của Nga – dù không lớn về quy mô – lại mang ý nghĩa quyết định. Điều đó giải thích vì sao Tổng thống Herminie bày tỏ sự biết ơn sâu sắc và khẳng định Seychelles sẽ tiếp tục là “người bạn gần gũi” của Nga.

Yếu tố quân sự và toan tính dài hạn

Một chi tiết khiến giới quan sát đặc biệt chú ý là sự hiện diện của lãnh đạo tình báo quân đội Nga trong cuộc đàm phán. Theo bài viết, đây không phải yếu tố mang tính nghi thức, mà phản ánh mối quan tâm thực sự về an ninh.

Seychelles, với quy mô nhỏ và vị trí chiến lược tại Ấn Độ Dương, đang đối mặt với nhiều rủi ro trong bối cảnh trật tự thế giới biến động. Lịch sử cho thấy quốc đảo này từng nhiều lần trở thành mục tiêu của các âm mưu đảo chính và can thiệp từ bên ngoài.

Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm một đối tác đảm bảo an ninh là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, lựa chọn không hề đơn giản.

Hợp tác với Mỹ có thể kéo Seychelles vào các xung đột lớn. Hợp tác với Trung Quốc lại có nguy cơ gây căng thẳng với Washington và Ấn Độ. Trong khi đó, các cường quốc châu Âu không còn được xem là đối tác đáng tin cậy.

Theo logic này, Nga trở thành lựa chọn phù hợp nhất: không có xung đột trực tiếp tại khu vực, không đặt ra yêu cầu chính trị quá lớn, nhưng vẫn đủ năng lực hỗ trợ về an ninh.

Bài viết cũng đặt ra khả năng hai bên đã thảo luận về hợp tác quân sự, bao gồm cả việc mua sắm vũ khí. Seychelles hiện vẫn sử dụng một số trang bị từ thời Liên Xô, và trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu hiện đại hóa là điều tất yếu.

Ngoài ra, các nguy cơ cụ thể cũng được nhắc tới, bao gồm khả năng bị các thế lực bên ngoài can thiệp hoặc lợi dụng vị trí chiến lược của nước này.

Từ góc nhìn rộng hơn, tác giả cho rằng Nga cần lựa chọn cách tiếp cận “tinh gọn” tại châu Phi, tránh sa lầy vào các quốc gia bất ổn. Trong bối cảnh đó, Seychelles – một quốc gia nhỏ, ổn định, giàu có và có thiện cảm với Nga – là lựa chọn lý tưởng.

Với vị trí địa lý thuận lợi, mức sống cao và hệ thống nhà nước vững chắc, Seychelles có thể trở thành “cửa sổ” hiện diện của Nga tại châu Phi, đồng thời là điểm tựa chiến lược tại Ấn Độ Dương.

Kết luận của bài viết cho rằng, trong một thế giới đang bước vào giai đoạn biến động mạnh, sự xích lại gần giữa Nga và Seychelles có thể mang lại lợi ích cho cả hai bên – và là bước đi mang tính tính toán dài hạn, không chỉ đơn thuần là ngoại giao.

Sự chuẩn bị của Trung Quốc

Theo CNN, hơn một thập kỷ qua, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã giám sát quá trình chuyển đổi trong nền kinh tế Trung Quốc với một mục tiêu duy nhất: Đảm bảo an ninh năng lượng cho đất nước.

Dưới tầm nhìn đó, Trung Quốc đã phát động cuộc cách mạng năng lượng tái tạo gồm năng lượng gió, năng lượng mặt trời và thủy điện, khoan sâu hơn nữa vào các mỏ dầu ngoài khơi và trên đất liền, đồng thời ký kết các hiệp định với các đối tác để tăng nguồn cung – tất cả nhằm mục đích giảm sự phụ thuộc của nước này vào nhiên liệu nhập khẩu và tự bảo vệ mình trước những “cú sốc từ bên ngoài”.

Hiện nay, cuộc khủng hoảng dầu mỏ lịch sử do xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran gây ra đang đặt ra thử thách khắc nghiệt nhất từ trước đến nay đối với nỗ lực to lớn của Trung Quốc hướng tới sự tự chủ năng lượng. Và dường như Trung Quốc đang vượt qua được thử thách này.

Trong khi các quốc gia châu Á đang thiếu nhiên liệu và phải vật lộn để tìm nguồn cung , Trung Quốc – nước nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới – lại đang sở hữu lượng dự trữ dầu mỏ khổng lồ, một ngành công nghiệp chủ yếu hoạt động bằng năng lượng trong nước và một đội xe ngày càng sử dụng nhiều điện thay vì khí đốt.

Đối với Trung Quốc, khả năng vượt qua những cú sốc năng lượng từ cuộc chiến kéo dài nhiều tuần “phần nào là sự chứng minh cho tất cả những gì họ đã làm để tăng cường an ninh năng lượng”, theo Erica Downs, một học giả nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia.

“Có rất nhiều điều mà sau này họ có thể nhìn lại và nói, ‘Chúng ta đã đưa ra quyết định đúng đắn.’”

Sự khẳng định vị thế của Trung Quốc diễn ra vào thời điểm Mỹ đang rút lui khỏi nỗ lực thúc đẩy năng lượng tái tạo và xe điện – tạo ra sự khác biệt rõ rệt giữa mô hình năng lượng của hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.
Trạng thái điện

Kể từ khi trở thành nước nhập khẩu năng lượng ròng vào đầu những năm 1990, Trung Quốc đã coi sự phụ thuộc vào Trung Đông là một điểm yếu nguy hiểm.

Các nhà lãnh đạo nước này đã nhắm đến những tuyến đường thủy hẹp như eo biển Malacca, nơi nhiên liệu này được vận chuyển qua, như những điểm nghẽn tiềm năng nếu một đối thủ trong tương lai muốn bóp nghẹt nguồn cung của Bắc Kinh.

Để giảm sự phụ thuộc vào các tuyến đường biển, trong những thập kỷ gần đây, Trung Quốc đã xây dựng các đường ống dẫn dầu và khí đốt tốn kém, vận chuyển dầu khí qua đường bộ từ Trung Á, Nga và Myanmar. Nước này cũng đã đa dạng hóa các nguồn cung, với việc Nga vươn lên dẫn đầu danh sách các nhà cung cấp dầu mỏ của Trung Quốc sau cuộc chiến Nga-Ukraine.

Nhưng trong khi những người tiền nhiệm tập trung vào việc mở rộng các nguồn dầu khí của Trung Quốc, ông Tập Cận Bình cũng hướng đến mục tiêu giảm thiểu sự phụ thuộc của Trung Quốc vào thế giới bên ngoài.

Câu châm ngôn của ông Tập Cận Bình thường nhắc lại rằng Trung Quốc phải "tuân thủ tư duy về những tình huống xấu nhất", khi ông khích lệ các cán bộ dưới quyền ưu tiên an ninh quốc gia trước một thế giới ngày càng bất ổn.

Dưới thời ông Tập Cận Bình, Bắc Kinh đã đẩy mạnh nỗ lực mới nổi nhằm tăng cường năng lượng xanh và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời tăng cường hỗ trợ của chính phủ cho năng lượng tái tạo và xe điện.

Hiện nay, các trang trại năng lượng mặt trời và gió khổng lồ đang được lắp đặt với tốc độ chóng mặt trên khắp các vùng cao nguyên nội địa và dọc theo bờ biển của Trung Quốc. Các nhà máy trong nước đã tìm ra công thức sản xuất pin giá rẻ cho ô tô điện, loại phương tiện đang nhanh chóng thay thế các xe chạy xăng trên đường cao tốc Trung Quốc.

Điều này càng được củng cố bởi vị thế thống lĩnh chuỗi cung ứng nguyên vật liệu cần thiết để sản xuất các mặt hàng này của Trung Quốc.

Và bức tranh rất đa dạng. Tại một quốc gia vốn đã vận hành một phần ba công suất thủy điện toàn cầu, các dự án đập đầy tham vọng đang được triển khai ở vùng núi phía tây Trung Quốc, trong khi chính phủ đang hướng tới việc tiên phong các công nghệ thế hệ mới như phản ứng tổng hợp hạt nhân và hydro xanh.

Trong khi đó, các mỏ than phong phú trải dài khắp các tỉnh phía bắc Trung Quốc tiếp tục cung cấp nhiên liệu cho các nhà máy điện và hỗ trợ nguồn cung năng lượng tái tạo, nhắc nhở rằng Trung Quốc, quốc gia phát thải carbon lớn nhất thế giới, vẫn chưa từ bỏ thói quen sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Ngay cả khi Trung Quốc đang vận hành phần lớn ngành công nghiệp của mình bằng điện từ năng lượng tái tạo và than đá, các tập đoàn năng lượng nhà nước của nước này vẫn đang thăm dò sâu hơn vào các sa mạc và dưới đáy biển để tìm kiếm thêm dầu khí – đồng thời tích trữ lượng dầu thô ước tính đủ dùng trong ít nhất vài tháng.

Nhìn chung, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới chỉ nhập khẩu khoảng 15% năng lượng, theo nhận định của các nhà phân tích Trung Quốc. Tuy nhiên, nước này vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu 70% lượng dầu mỏ và khoảng 40% khí đốt tự nhiên – và Trung Quốc cũng không tránh khỏi những biến động kinh tế do chiến tranh vùng Vịnh gây ra.

Giá nhiên liệu máy bay tăng vọt đã dẫn đến phí vé máy bay cao hơn và thậm chí là hủy chuyến bay, chi phí vận chuyển tăng lên, và giá cả hàng hóa toàn cầu tăng cao đang đẩy giá thành sản xuất lên .

Các nhà hoạch định trung ương đã can thiệp để giảm bớt sự tăng giá xăng và dầu diesel. Theo một báo cáo của Bloomberg News ngày 10 tháng 4, dẫn lời những người quen thuộc với vấn đề này, Bắc Kinh hiện đã bật đèn xanh cho các nhà máy lọc dầu quốc doanh khai thác trữ lượng dầu thương mại.

Và điều quan trọng là, nỗ lực tự lực cánh sinh của Bắc Kinh chỉ có thể giúp ích đến một mức độ nhất định đối với một nền kinh tế mà ngành sản xuất khổng lồ phụ thuộc vào nhu cầu mạnh mẽ từ nước ngoài trong khi lại phải đối mặt với tình trạng tiêu dùng yếu trong nước.

Nhưng khi Trung Quốc vẫn tương đối ít bị ảnh hưởng bởi sự biến động lịch sử của thị trường dầu mỏ toàn cầu – thậm chí còn ghi nhận tăng trưởng mạnh mẽ trong quý đầu tiên của năm 2026 – ông Tập Cận Bình và các nhà hoạch định chiến lược của ông dường như càng tự tin hơn về chiến lược của mình.

“Chúng ta đã đi tiên phong trong việc phát triển năng lượng gió và năng lượng mặt trời, và con đường đó giờ đây đã chứng minh là một hướng đi đúng đắn”, ông Tập Cận Bình phát biểu vào cuối tháng trước, theo một báo cáo từ đài truyền hình nhà nước Trung Quốc CCTV.
Cai dầu

Đầu năm nay, các tuabin gió tại trang trại điện gió Baiyunling ở tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc đã đi vào hoạt động.

Hiện nay, Trung Quốc là quốc gia dẫn đầu tuyệt đối trong sản xuất năng lượng tái tạo – với sản lượng điện gió và điện mặt trời gấp ba lần so với tổng sản lượng của Mỹ và Ấn Độ, hai quốc gia lớn tiếp theo, theo công ty nghiên cứu Global Energy Monitor.

Tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu năng lượng của Trung Quốc đang tăng nhanh chóng, với mục tiêu một ngày nào đó sẽ thay thế than đá.

Sự gia tăng của xe điện và xe hybrid – chiếm hơn một nửa số xe mới bán ra tại Trung Quốc – đã làm giảm nhu cầu dầu mỏ hơn 1 triệu thùng mỗi ngày, theo một nghiên cứu năm 2025 của Tập đoàn Rhodium. Cơ quan Năng lượng Quốc tế dự đoán mức tiêu thụ dầu của Trung Quốc sẽ đạt đỉnh vào năm 2027.

“Trước đây chúng ta lo lắng về an ninh năng lượng của Trung Quốc, nhưng giờ đây chúng ta biết giải pháp của mình là khả thi”, ông Lin Boqiang, hiệu trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách Năng lượng Trung Quốc thuộc Đại học Hạ Môn, cho biết. “Chúng ta có năng lượng tái tạo, chúng ta có xe điện, và khi giá dầu tăng cao, những chiếc xe này sẽ càng cạnh tranh hơn… nhưng nếu không có 20 năm đầu tư, chúng ta sẽ không có được điều này ngày hôm nay.”

Dù vậy, Trung Quốc vẫn chưa từ bỏ nhiên liệu hóa thạch, vốn vẫn cần thiết cho một số ngành công nghiệp và giao thông vận tải. Năm 2018, khi căng thẳng thương mại leo thang với chính quyền đầu tiên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Tập đã kêu gọi các tập đoàn năng lượng khổng lồ của Trung Quốc cải tổ sản xuất dầu khí của chính họ.

Năm ngoái, Trung Quốc đã đạt sản lượng dầu mỏ cao kỷ lục, khi các công ty bơm nhiều dầu hơn từ các mỏ dầu cũ, áp dụng công nghệ mới vào các mỏ dầu ngoài khơi rộng lớn ở Biển Bột Hải của Trung Quốc, và tiếp tục khoan các giếng sâu hàng dặm vào các mỏ dầu ở Tân Cương phía tây xa xôi để tìm kiếm thêm nguồn cung.

Điều cực kỳ quan trọng đối với bức tranh an ninh năng lượng là chính phủ và các công ty dầu mỏ Trung Quốc đã duy trì lượng dự trữ dồi dào, tăng cường xuất khẩu trước khi xung đột nổ ra để tích lũy lượng dầu mà công ty dữ liệu thương mại Kpler ước tính là khoảng 1,3 tỷ thùng, đủ để đáp ứng nhu cầu trong ba tháng, tính đến tháng 3.

“Quyết định nhấn mạnh an ninh năng lượng và tăng cường dự trữ dầu mỏ… đã được đền đáp xứng đáng”, Muyu Xu, nhà phân tích dầu thô cấp cao của Kpler, nhận định về cách Trung Quốc đang vượt qua cú sốc dầu mỏ hiện tại. “Đối với các sản phẩm như xăng và dầu diesel, nguồn cung cần được đảm bảo, bởi vì đó là yếu tố cốt lõi đối với Trung Quốc.”
Tương lai của công nghệ xanh

Mặc dù Bắc Kinh đã lên kế hoạch cho "kịch bản xấu nhất", nhưng khi Iran phong tỏa giao thông qua eo biển Hormuz vào đầu tháng 3, Trung Quốc vẫn chịu ảnh hưởng lớn.

Theo công ty tài chính Nomura, khoảng 38% lượng dầu và 23% lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng thường đi qua eo biển này là đến các cảng của Trung Quốc. Nhìn chung, con số này chiếm khoảng một nửa lượng dầu nhập khẩu và một phần sáu lượng khí đốt tự nhiên của Trung Quốc.

Nhưng sự phụ thuộc đó càng làm nổi bật khả năng phục hồi của Trung Quốc – và làm nổi bật sự tương phản giữa kế hoạch điện khí hóa nền kinh tế của Bắc Kinh.

Đã có những dấu hiệu cho thấy thế giới đang chú ý.

Trong quý đầu tiên của năm nay, xuất khẩu công nghệ xanh của Trung Quốc tăng mạnh, với xe điện, pin lithium và các sản phẩm tuabin gió tăng lần lượt 78%, 50% và 45% so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu chính thức.

Cuộc khủng hoảng cũng có thể mở ra nhiều cơ hội hơn cho lĩnh vực này, vốn đang phải đối mặt với những hạn chế đối với việc xuất khẩu một số công nghệ xanh sang các quốc gia như Mỹ, Canada và các nước thuộc Liên minh châu Âu.

Việc đóng cửa eo biển Hormuz “sẽ buộc mọi quốc gia phải xem xét lại vấn đề an ninh năng lượng của mình và hướng tới việc sản xuất nhiều năng lượng hơn trong nước”, theo lời ông Lin thuộc Đại học Hạ Môn.

Và khi nói đến việc liệu họ có muốn sử dụng pin, công nghệ năng lượng gió và năng lượng mặt trời mà Trung Quốc đã sản xuất trên quy mô lớn để làm điều đó hay không, các quốc gia trước đây còn do dự “cũng có thể cần phải suy nghĩ lại”.

Thượng nghị sĩ Mỹ Chris Murphy cảnh báo rằng Tổng thống Trump vẫn đang cân nhắc một cuộc xâm lược trên bộ vào Iran.

Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ Chris Murphy đã tiếp tục lên tiếng chỉ trích Tổng thống Donald Trump vì cuộc chiến ở Iran

"Cuộc chiến với Iran đã trở thành một mảnh đất kiếm chác cho những người thân cận với Tổng thống Trump" - ông Murphy viết trên X hôm 23/4.

"Cuộc chiến này đang khiến người Mỹ thiệt mạng, gây ra khủng hoảng lương thực toàn cầu, làm Iran mạnh lên, làm nước Mỹ suy yếu, và tiếp tay cho một trong những vụ tham nhũng lớn nhất trong lịch sử".

Trong một bài đăng khác trước đó, ông cảnh báo rằng Tổng thống Trump vẫn đang cân nhắc một cuộc xâm lược trên bộ vào Iran.

"Ông ta (Trump) vẫn đang cân nhắc một cuộc xâm lược trên bộ thảm khốc, và việc ông ta từ chối chấm dứt chiến tranh duy trì sự kiểm soát của Iran đối với eo biển và giữ giá năng lượng cao một cách tai hại" - ông Murphy viết.

Thượng nghị sĩ cho rằng "việc lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì là điều tích cực. Nhưng ông Trump nên chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến này". Ông cảnh báo rằng Tổng thống Mỹ đang theo đuổi một chiến lược "chồng sai lầm này lên sai lầm khác", khiến Iran mạnh hơn và tiếp tục làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng giá cả trong nước lẫn toàn cầu.

Hôm thứ Ba, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn cho đến khi Tehran đệ trình các đề xuất để giải quyết xung đột và kết thúc đàm phán.

Hồi tháng 3, tờ New York Times đưa tin về kế hoạch của Lầu Năm Góc triển khai thêm khoảng 2.000 binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù 82 đến khu vực này. Sau đó, có thông tin cho rằng lực lượng này đã tăng lên 50.000 người. Theo tờ báo, lính dù sẽ đóng quân trong tầm tấn công của Iran. Vị trí chính xác không được tiết lộ. Có thể dự đoán rằng, các binh sĩ sẽ tham gia vào việc chiếm đảo Kharg hoặc một chiến dịch khác cùng với bộ binh.

Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự lập luận rằng ngay cả 50.000 binh sĩ cũng là quá ít để tiến hành một chiến dịch quy mô lớn. Iran chiếm gần một phần ba diện tích lục địa Mỹ và có dân số khoảng 93 triệu người. Các nhà phân tích tin rằng việc chiếm giữ và kiểm soát đất nước này với lực lượng hiện tại là gần như bất khả thi.

Ngày 28/2, Mỹ và Israel bắt đầu tấn công các mục tiêu ở Iran, khiến hơn 3.000 người thiệt mạng. Ngày 8/4, Washington và Tehran tuyên bố ngừng bắn hai tuần. Các cuộc đàm phán tiếp theo tại Islamabad kết thúc không có kết quả, và các nhà trung gian đang cố gắng tổ chức một vòng đàm phán mới nhưng sự nghi ngờ vẫn tiếp tục từ phía Iran khi ông Trump liên tục đưa ra những tuyên bố xung đột về cuộc chiến.

Lãnh tụ tối cao Iran cũng như lãnh đạo các nhánh hành pháp, lập pháp và tư pháp của Iran đã cùng nhau phản bác Tổng thống Mỹ Donald Trump, lên án những phát ngôn của ông về sự chia rẽ giữa phe cực đoan và phe ôn hòa ở Iran là vô căn cứ và mang tính khiêu khích.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf và Chánh án Tòa án tối cao Gholamhossein Mohseni Ejei đã sử dụng mạng xã hội vào thứ Năm để gửi một thông điệp mạnh mẽ tới Trump và bày tỏ chủ đề chung về sự đoàn kết và thách thức quốc gia.

Trong các tuyên bố của mình, họ bác bỏ việc tổng thống Mỹ phân loại các quan chức Iran thành những người cực đoan và ôn hòa, khẳng định rằng tất cả công dân ở Iran đều tự nhận mình là "người Iran" và "những người cách mạng".

“Ở Iran không có ‘phe cứng rắn’ hay ‘phe ôn hòa’. Chúng ta đều là người Iran và là những nhà cách mạng. Với sự đoàn kết vững chắc của quốc gia và nhà nước cùng lòng trung thành tuyệt đối với Lãnh tụ, chúng ta sẽ khiến kẻ xâm lược phải hối hận” - Tổng thống Pezeshkian viết trên X.

“Một Thượng đế, một quốc gia, một nhà lãnh đạo, một con đường; chiến thắng cho Iran, quý hơn cả mạng sống” - ông nói thêm.

Ông Qalibaf cũng đưa ra một tuyên bố tương tự trong một nỗ lực phối hợp nhằm thể hiện sự thống nhất giữa ba nhánh quyền lực của Iran.

Chánh án tòa án cũng đồng tình với quan điểm đó, nhưng sử dụng ngôn từ mạnh mẽ hơn.

"Vị tổng thống Mỹ đó nên biết rằng những thuật ngữ như 'cứng rắn' và 'ôn hòa' là những khái niệm vô nghĩa trong diễn ngôn chính trị phương Tây. Tại Iran, tất cả các nhóm đều đoàn kết và hoàn toàn ủng hộ Nhà lãnh đạo" - thẩm phán cấp cao viết.

Tiếp đó, Lãnh tụ tối cao Ayatollah Seyed Mojtaba Khamenei đã ca ngợi sức mạnh của sự đoàn kết dân tộc, cho rằng sự đồng lòng của người dân Iran đã làm suy yếu đáng kể hàng ngũ đối phương.

“Nhờ sự đoàn kết đặc biệt được hình thành giữa các đồng bào, một vết rạn đã xuất hiện trong phe đối địch” - ông viết trong thông điệp đăng trên mạng X hôm thứ Năm, nhấn mạnh rằng sự gắn kết chưa từng có này đã làm đảo lộn tính toán của những bên tìm cách làm suy yếu Cộng hòa Hồi giáo.

Ayatollah Khamenei nhấn mạnh cần bày tỏ lòng biết ơn đối với “ân huệ thiêng liêng” này bằng những hành động cụ thể, khẳng định điều đó sẽ khiến sự gắn kết quốc gia trở nên “lớn mạnh và vững chắc hơn”, đồng thời khiến kẻ thù “suy yếu và bị thu hẹp hơn nữa”.

Ông cũng cảnh báo về cuộc chiến tâm lý mà đối phương đang tiến hành: “Các chiến dịch truyền thông của kẻ thù, bằng cách nhắm vào nhận thức và tâm lý người dân, nhằm làm suy yếu sự đoàn kết và an ninh quốc gia; mong rằng sự lơ là của chúng ta không tạo điều kiện cho ý đồ đen tối này thành hiện thực”.

Trước đó, Tehran đã nêu ra điều kiện chính để gia hạn lệnh ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz.

Ông Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn, và Iran đã từ chối đàm phán thêm với người Mỹ.

Tình báo Mỹ không thấy dấu hiệu nào cho thấy quyền lực của các giáo chủ Hồi giáo ở Iran sắp sụp đổ, và việc lật đổ họ đã tiêu tốn 11,3 tỷ USD của Washington.

Hầu hết các nhà phân tích đều đồng ý rằng giới lãnh đạo Cộng hòa Hồi giáo Iran vẫn kiểm soát được tình hình và dân chúng, và chế độ này không có nguy cơ sụp đổ. Do đó, Washington có thể khó tìm ra một giải pháp chấp nhận được để chấm dứt chiến tranh nếu các nhà lãnh đạo Iran vẫn nắm quyền.

Các quan chức quân sự Mỹ đang xây dựng những kế hoạch mới nhắm vào năng lực phòng thủ của Iran tại eo biển Hormuz trong trường hợp lệnh ngừng bắn hiện tại với Iran sụp đổ, CNN dẫn nhiều nguồn thạo tin cho biết

Theo CNN, một loạt phương án tấn công đang được xem xét:

- Các đòn tấn công tập trung đặc biệt vào "mục tiêu linh hoạt" nhằm vào năng lực của Iran xung quanh eo biển Hormuz, phía nam Vịnh Arab và Vịnh Oman, gồm tấn công các tàu cao tốc tấn công nhanh, tàu rải thủy lôi và các phương tiện tác chiến phi đối xứng khác đã giúp Tehran thực tế phong tỏa các tuyến đường thủy then chốt này và sử dụng chúng như đòn bẩy đối với Mỹ

- Chiến dịch ném bom tập trung hơn nhiều quanh các tuyến đường thủy chiến lược, thay vì ném bom sâu trong lãnh thổ Iran như giai đoạn đầu của cuộc chiến.

CNN trước đó đưa tin rằng phần lớn tên lửa phòng thủ bờ biển của Iran vẫn còn nguyên vẹn. Iran cũng sở hữu nhiều tàu nhỏ có thể được sử dụng làm bệ phóng tấn công tàu thuyền, khiến nỗ lực của Mỹ nhằm mở lại eo biển trở nên phức tạp hơn.

- Tấn công các mục tiêu lưỡng dụng và hạ tầng, bao gồm các cơ sở năng lượng, nhằm buộc Iran quay lại bàn đàm phán. Ông Trump cho biết Mỹ sẽ nối lại các hoạt động quân sự nếu không đạt được giải pháp ngoại giao.

Một số quan chức Mỹ đương nhiệm và cựu quan chức cảnh báo rằng việc tấn công hạ tầng sẽ là một bước leo thang gây tranh cãi trong xung đột.

- Nhắm vào các lãnh đạo quân sự Iran và những “nhân tố cản trở” trong bộ máy mà phía Mỹ gần đây cho rằng đang chủ động phá hoại tiến trình đàm phán, trong đó có Ahmad Vahidi, người giữ chức Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

- Những năng lực quân sự còn lại của Iran, bao gồm tên lửa, bệ phóng và các cơ sở sản xuất chưa bị phá hủy trong làn sóng không kích ban đầu của Mỹ - Israel hoặc đã được di dời tới các vị trí chiến lược mới kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, các nguồn tin cho biết thêm.

CNN trước đó dẫn đánh giá tình báo Mỹ cho rằng khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran và hàng nghìn máy bay không người lái tấn công một chiều đã sống sót sau chiến dịch ném bom.
Ông Trump thận trọng

Bộ Quốc phòng Mỹ không khẳng định kế hoạch này. “Vì lý do an ninh tác chiến, chúng tôi không thảo luận về các kế hoạch trong tương lai hoặc giả định” - một quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ nói khi được hỏi về việc lựa chọn mục tiêu. “Quân đội Mỹ tiếp tục cung cấp cho Tổng thống các phương án, và mọi lựa chọn đều vẫn đang được cân nhắc”.

Theo CNN, ông Trump dường như thận trọng với việc tái khởi động chiến tranh với Iran và ưu tiên một giải pháp ngoại giao. Tuy nhiên, nhiều nguồn tin cho biết việc gia hạn lệnh ngừng bắn không phải là “vô thời hạn” và quân đội Mỹ luôn sẵn sàng nối lại tấn công khi được yêu cầu.

Tuy nhiên theo nhiều nguồn tin đánh giá, các cuộc không kích quanh eo biển, tự thân chúng, khó có thể ngay lập tức mở lại tuyến đường thủy này.

CNN dẫn lời một nguồn tin am hiểu kế hoạch quân sự cho biết: “Một khi bạn không thể chứng minh một cách dứt khoát rằng 100% năng lực quân sự của Iran đã bị phá hủy, hoặc gần như chắc chắn Mỹ có thể giảm thiểu rủi ro bằng năng lực của mình, thì cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc (ông Trump) sẵn sàng chấp nhận rủi ro đến mức nào để buộc tàu thuyền đi qua eo biển”.

Theo hai nguồn tin am hiểu kế hoạch ban đầu, chính quyền Trump đã đánh giá thấp mức độ sẵn sàng của Iran trong việc phong tỏa eo biển trước khi phát động chiến tranh - một động thái có thể đã được “ngăn chặn” nếu Mỹ triển khai sớm lực lượng quân sự tại khu vực để răn đe hoặc phản ứng.

Việc không ngăn chặn được Iran đóng eo biển trong những ngày đầu chiến sự đã dẫn đến thế bế tắc hiện tại giữa hai nước, khi các tàu chở dầu phần lớn không dám đi qua tuyến đường này do lo ngại bị tấn công.

Hiện Hải quân Mỹ có 19 tàu tại Trung Đông, bao gồm hai tàu sân bay, và 7 tàu tại Ấn Độ Dương, một quan chức Mỹ cho biết hôm thứ Năm.

Quân đội Mỹ bắt đầu thực thi phong tỏa các cảng Iran từ ngày 13/4, sử dụng phần lớn lực lượng này và đã điều hướng lại ít nhất 33 tàu tính đến thứ Năm.

Lực lượng Mỹ cũng đã lên kiểm tra ít nhất ba tàu, trong đó có hai tàu ở Ấn Độ Dương, cách Vịnh Ba Tư khoảng 2.000 dặm. Vụ kiểm tra gần nhất diễn ra trong đêm thứ Tư, khi lực lượng Mỹ lên một “tàu không quốc tịch bị trừng phạt” chở dầu từ Iran tại Ấn Độ Dương, theo Bộ Quốc phòng Mỹ.

Một email nội bộ của Lầu Năm Góc vạch ra các lựa chọn để Mỹ trừng phạt các đồng minh NATO mà họ tin rằng đã không ủng hộ các hoạt động của Mỹ trong cuộc chiến với Iran, bao gồm việc đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha trong liên minh và xem xét lại lập trường của Mỹ về yêu sách của Anh đối với quần đảo Falkland, một quan chức Mỹ nói với Reuters.

Đình chỉ Tây Ban Nha

Theo Reuters, có một bản ghi nhớ nội bộ của Lầu Năm Góc vạch ra các phương án để Mỹ gây sức ép với những đồng minh NATO “khó hợp tác” không ủng hộ các hoạt động của Mỹ trong cuộc chiến với Iran.

Thông điệp này phản ánh sự thất vọng trước việc một số đồng minh bị cho là miễn cưỡng hoặc từ chối cho Mỹ tiếp cận, sử dụng căn cứ và quyền bay qua không phận phục vụ chiến dịch chống Iran. Quan chức này cho biết email nhấn mạnh rằng quyền bay qua không phận là “mức tối thiểu tuyệt đối của NATO”, đồng thời các phương án này đang được cân nhắc ở cấp cao nhất trong Lầu Năm Góc.

Các phương án chính sách được nêu trong email nhằm gửi đi một thông điệp cứng rắn tới các đồng minh NATO, với mục tiêu “giảm bớt tâm lý đương nhiên được hưởng lợi” từ phía châu Âu, quan chức này cho biết.

Một đề xuất là đình chỉ các quốc gia “khó hợp tác” khỏi những vị trí then chốt hoặc có uy tín trong NATO.

Theo nội dung email, phương án đình chỉ Tây Ban Nha khỏi Liên minh có thể có tác động hạn chế về mặt quân sự đối với Mỹ, nhưng lại mang ý nghĩa biểu tượng lớn. Quan chức này không nêu rõ Mỹ sẽ thực hiện việc đình chỉ như thế nào.

Ông Trump nhiều lần đe dọa loại Tây Ban Nha khỏi NATO; tuy nhiên, Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương không có cơ chế trục xuất thành viên. Lựa chọn duy nhất là rút lui tự nguyện, theo Điều 13.

Điều khoản này quy định rằng sau 20 năm kể từ khi hiệp ước có hiệu lực, bất kỳ quốc gia thành viên nào cũng có thể rút khỏi NATO một năm sau khi gửi thông báo tới chính phủ Mỹ, và Mỹ sẽ thông báo lại cho các quốc gia còn lại.
Quần đảo Falkland

Email cũng đề cập khả năng xem xét lại sự ủng hộ ngoại giao của Mỹ đối với các vùng lãnh thổ “đế quốc” của châu Âu, như quần đảo Falkland gần Argentina. Trang web của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết quần đảo này do Anh quản lý nhưng Argentina vẫn tuyên bố chủ quyền; Tổng thống Argentina Javier Milei là đồng minh của ông Trump. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nhiều lần chỉ trích Thủ tướng Anh Keir Starmer vì không tham gia chiến tranh, gọi ông là “không phải Winston Churchill” và mô tả tàu sân bay Anh là “đồ chơi”.

Anh đã từ chối yêu cầu của Mỹ cho phép sử dụng hai căn cứ trên lãnh thổ nước này để tấn công Iran, nhưng sau đó đồng ý cho phép các nhiệm vụ phòng thủ nhằm bảo vệ người dân trong khu vực - bao gồm công dân Anh - trước các đòn trả đũa từ Iran.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đầu tháng này nhận định rằng cuộc chiến với Iran đã “phơi bày rất nhiều vấn đề”, lưu ý rằng tên lửa tầm xa của Iran không thể vươn tới Mỹ nhưng có thể vươn tới châu Âu. “Bạn không thể có một liên minh đúng nghĩa nếu có những quốc gia không sẵn sàng đứng cùng bạn khi cần. (Ông Trump) chỉ đơn giản là chỉ ra điều đó, và cuối cùng quyết định sẽ như thế nào là ở ông ấy” - Hegseth nói.
Tây Ban Nha lên tiếng

Phản hồi về thông tin cho rằng Lầu Năm Góc từng xem xét đình chỉ Tây Ban Nha khỏi NATO, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez nhấn mạnh rằng nước này là một “đối tác trung thành”, thực hiện đầy đủ “trách nhiệm” trong Liên minh - và luôn “trong khuôn khổ luật pháp quốc tế”. Vì vậy, ông nói thêm, chính phủ “hoàn toàn yên tâm”.

“Chúng tôi không đưa ra quyết định dựa trên các email; chúng tôi dựa trên các văn kiện chính thức và lập trường của chính phủ, trong trường hợp này là của Mỹ. Lập trường của chính phủ Tây Ban Nha rất rõ ràng: hợp tác đầy đủ với các đồng minh, nhưng luôn trong khuôn khổ luật pháp quốc tế” - ông Sánchez nói khi đến dự hội nghị thượng đỉnh không chính thức của các nhà lãnh đạo châu Âu tại Nicosia, Cyprus.

Phát biểu từ Nicosia, ông Sánchez khẳng định Tây Ban Nha “đang thực hiện đầy đủ trách nhiệm, như một đồng minh NATO tốt”, và nhấn mạnh nước này hiện có thể đáp ứng nghĩa vụ chi tiêu quốc phòng ở mức 2,1% GDP, thay vì mục tiêu 5% được đề ra tại hội nghị thượng đỉnh năm ngoái ở The Hague.

“Với chúng tôi, không có gì phải tranh cãi. Chúng tôi đang thực hiện nghĩa vụ; chúng tôi là một đối tác trung thành; chúng tôi cam kết và triển khai lực lượng ở nhiều lĩnh vực theo yêu cầu của các nước. Vì vậy, hoàn toàn không có lý do để lo ngại” - ông kết luận.
Câu hỏi về tương lai NATO

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO vì không điều lực lượng tăng viện tới eo biển Hormuz, nơi bị đóng cửa đối với giao thông hàng hải toàn cầu sau khi chiến dịch không kích bắt đầu từ ngày 28/2. Ông cũng từng đe dọa rút Mỹ khỏi Liên minh.

Cuộc chiến của Mỹ và Israel chống Iran đã làm dấy lên những nghi ngại nghiêm trọng về tương lai NATO và mối lo chưa từng có rằng Mỹ có thể không hỗ trợ các đồng minh châu Âu nếu họ bị tấn công, theo các nhà phân tích và nhà ngoại giao.

Anh, Pháp và một số nước khác cho rằng việc tham gia phong tỏa hải quân do Mỹ dẫn đầu đồng nghĩa với việc bước vào chiến tranh, nhưng họ sẵn sàng hỗ trợ giữ cho eo biển Hormuz thông suốt khi đạt được một lệnh ngừng bắn bền vững hoặc khi xung đột kết thúc.

Hai tập đoàn quân dã chiến Nga đang tích trữ xe tăng và nhiều phương tiện khác để chuẩn bị cho một cuộc tấn công ở mặt trận đông nam Ukraine. Tuy nhiên, các đơn vị drone Ukraine đang phá hỏng kế hoạch này bằng đòn đánh phủ đầu chính xác vào các kho vũ khí của Nga trong khu vực.

Theo Euromaidanpress, lực lượng Nga đang ráo riết chuẩn bị mở một cuộc tấn công thiết giáp mới ở đông nam Ukraine, sử dụng các xe tăng T-55 được sản xuất từ năm 1950.

Tuy nhiên, Trung đoàn tấn công số 225 của Ukraine đang sử dụng drone mang thuốc nổ bay vào các kho vũ khí của Nga để phá hủy chúng.

Trong động thái nhằm gia tăng sức ép lên lực lượng Nga ở đông nam Ukraine, Trung đoàn 225 đã triển khai các drone nhỏ mang chất nổ, luồn sâu vào bên trong các công trình để truy tìm xe bọc thép Nga.

Động thái này nhằm phá hủy các xe tăng Nga trước cả khi chúng được triển khai cho một đợt tiến công mới hướng về thành phố Zaporizhzhia, cách khu vực giao tranh khoảng 75 km về phía tây.

Những phương tiện mà drone Ukraine phát hiện và tiêu diệt ngay bên trong kho trú ẩn được mô tả là "cũ kỹ" và “lạ lùng” nhất mà Nga sử dụng trong hơn 4 năm chiến sự. Khi phá hủy các xe tăng T-55 từ thập niên 1950 được gia cố giáp một cách vụng về, Ukraine cũng nhận ra rằng, nhiều đơn vị Nga ở khu vực này thực sự được trang bị khá kém, tờ Euromaidanpress cho biết.

Việc các Tập đoàn quân hợp thành số 5 và 36 của Nga tại khu vực Dnipropetrovsk và Zaporizhzhia vẫn sử dụng những chiếc T-55 “già cỗi” không có nghĩa là họ không thể tiến quân. Nhưng điều đó cho thấy họ có thể gặp nhiều khó khăn - đặc biệt khi Ukraine ngày càng tăng mật độ drone và các hệ thống phòng thủ tại đây.

Một đoạn video gần đây do Trung đoàn 225 công bố cho thấy các phi công drone góc nhìn thứ nhất (FPV) điều khiển UAV luồn qua các khe hẹp giữa tường và mái của nhà kho, gara và nhà xưởng trong khu vực hoạt động của đơn vị. Khu vực này nằm giữa căn cứ Ukraine ở Verkhnia Tersa và căn cứ Nga tại Zelene, cách đó khoảng 8 km về phía đông. Trung tâm hậu cần Huliaipole nằm cách đó vài km về phía nam.

Trong video, các drone đã phát hiện và tấn công ít nhất 3 xe tăng T-55 được gắn thêm “giáp chống drone”. Tuy nhiên, loại giáp này không hiệu quả như những lớp bảo vệ dày nhiều tầng trên các xe tăng T-72 “rùa khổng lồ” của Nga ở Donetsk.

Trong khi T-72 được gia cố bằng nhiều lớp kim loại hấp thụ lực nổ và các cấu trúc chống drone, thì ít nhất một chiếc T-55 nặng 35 tấn bị phá hủy chỉ được gắn các thùng đạn bỏ đi - gần như không có khả năng bảo vệ trước drone FPV, đặc biệt là loại mang đầu đạn xuyên lõm có thể xuyên qua lớp giáp ngoài của hầu hết phương tiện.

Trang bị kém không phải là vấn đề duy nhất của lực lượng Nga tại đông nam Ukraine. Đầu tháng 2, hệ thống Starlink đã vô hiệu hóa hàng nghìn thiết bị liên lạc vệ tinh mà Nga sử dụng, gây gián đoạn nghiêm trọng hệ thống chỉ huy tiền tuyến.

Ukraine đã tận dụng cơ hội này để phản công dọc theo mặt trận dài 30 km giữa Huliaipole và Ternove. Nga buộc phải rút lui, và trong vòng hai tháng, Ukraine đã giành lại hàng trăm km2 lãnh thổ.

Trong khi Nga cố gắng khôi phục liên lạc, họ cũng nhanh chóng điều thêm lính thủy đánh bộ và lực lượng tăng viện tới khu vực.

Hiện nay, theo một nhà phân tích Ukraine, hướng Huliaipole vẫn là một trong những khu vực khó khăn nhất. Nga đã triển khai ba đơn vị thủy quân lục chiến tại đây, làm tăng đáng kể khả năng tấn công. Tình hình có thể tiếp tục xấu đi, với số lượng các đợt tấn công bằng xe thiết giáp gia tăng.

Tuy nhiên, Trung đoàn 225 và các đơn vị Ukraine lân cận không chờ đợi bị tấn công. Họ đang chủ động săn lùng và phá hủy các xe bọc thép Nga - bao gồm cả những chiếc T-55 cũ kỹ được gia cố một cách bất thường-trước khi chúng kịp tham chiến.

Các chỉ huy quân sự Mỹ đang bày tỏ lo ngại nghiêm trọng về việc Lầu Năm Góc chuyển các loại vũ khí chính xác tầm xa từ khu vực châu Á-Thái Bình Dương sang Trung Đông trong bối cảnh chiến tranh với Iran chưa có lối thoát, theo TRT World.

Kể từ khi cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, Mỹ đã sử dụng khoảng 1.100 tên lửa hành trình tàng hình tầm xa - loại vốn được thiết kế cho các kịch bản đối đầu tiềm tàng với Trung Quốc - các quan chức quân sự Mỹ tiết lộ.

Ngoài ra, hơn 1.000 tên lửa hành trình Tomahawk cũng đã được phóng, cùng với hơn 1.200 tên lửa đánh chặn Patriot và hơn 1.000 tên lửa mặt đất Precision Strike và ATACMS. Điều này khiến lượng dự trữ vũ khí giảm xuống mức thấp, theo các ước tính nội bộ của Bộ Quốc phòng và các quan chức Quốc hội.

Điều đáng chú ý là số Tomahawk được bắn ra gấp khoảng 10 lần số lượng Mỹ mua mỗi năm, cho thấy tốc độ tiêu hao vượt xa năng lực sản xuất hiện tại. Thậm chí, một số ước tính cho thấy có những loại tên lửa phòng không chủ lực đã giảm hơn một nửa, và có thể mất 4–6 năm để phục hồi kho dự trữ ở mức trước chiến tranh.
Rút vũ khí từ châu Âu, châu Á, rủi ro lan rộng

Bộ Quốc phòng Mỹ chưa công bố số lượng đạn dược đã sử dụng trong 38 ngày giao tranh với Iran trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực cách đây hai tuần. Nhưng Lầu Năm Góc cho biết đã tấn công hơn 13.000 mục tiêu. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, con số này không phản ánh đầy đủ lượng vũ khí sử dụng, bởi các mục tiêu lớn thường bị tấn công nhiều lần, tiêu hao nhiều đạn dược hơn.

Các quan chức Nhà Trắng cũng từ chối ước tính tổng chi phí, nhưng hai tổ chức độc lập cho rằng chi phí chiến tranh là rất lớn: từ 28 đến 35 tỷ USD, tương đương gần 1 tỷ USD mỗi ngày. Chỉ trong hai ngày đầu, quân đội Mỹ đã tiêu tốn 5,6 tỷ USD cho đạn dược.

Báo cáo cho biết việc tiêu hao đạn dược quá nhanh đã buộc Lầu Năm Góc phải điều chuyển vũ khí từ châu Âu lẫn châu Á sang Trung Đông, dấy lên lo ngại ảnh hưởng đến khả năng sẵn sàng ứng phó với các mối đe dọa ở những khu vực khác.

Một số quan chức và chuyên gia cảnh báo điều này có thể tạo ra “khoảng trống chiến lược”, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ vẫn coi khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương là ưu tiên hàng đầu.

Theo các phân tích gần đây, lượng đạn dược bị tiêu hao trong chiến dịch Iran đã làm suy yếu khả năng phản ứng nhanh của Mỹ nếu xảy ra khủng hoảng lớn khác - đặc biệt là với Trung Quốc.

Trước khi chiến tranh nổ ra, Mỹ đã điều tàu sân bay USS Abraham Lincoln từ Biển Đông sang Trung Đông. Sau đó, hai đơn vị Thủy quân lục chiến – mỗi đơn vị khoảng 2.200 quân – cũng được điều từ Thái Bình Dương sang khu vực này. Các hệ thống phòng không tiên tiến, bao gồm tên lửa Patriot và hệ thống THAAD từ Hàn Quốc, cũng bị rút bớt để đối phó với các cuộc tấn công bằng UAV và rocket từ Iran.

Đây là lần đầu tiên các tên lửa đánh chặn của hệ thống THAAD tại châu Á bị điều chuyển đi, trong bối cảnh hệ thống này được triển khai để đối phó với mối đe dọa tên lửa từ Triều Tiên.

Tại châu Âu, cuộc chiến Iran đã làm suy giảm các hệ thống vũ khí quan trọng phục vụ phòng thủ sườn phía đông của NATO trước Nga. Sự thiếu hụt thiết bị bay không người lái trinh sát và tấn công cũng được đánh giá là vấn đề nghiêm trọng. Việc cắt giảm huấn luyện và diễn tập làm suy yếu khả năng tiến hành các chiến dịch tấn công và răn đe.

Cường độ hoạt động cao khiến tàu chiến, máy bay và binh sĩ phải hoạt động liên tục, gây áp lực lớn lên công tác bảo trì và vận hành. Một quan chức quân sự thừa nhận rằng nguồn dự trữ vũ khí của Mỹ “luôn có giới hạn”.
Vấn đề lớn: Vũ khí quá đắt, sản xuất quá chậm

Để khôi phục kho vũ khí về mức trước chiến tranh, Mỹ sẽ phải đưa ra những lựa chọn khó khăn về việc duy trì sức mạnh quân sự ở đâu trong thời gian tới. Thượng nghị sĩ Jack Reed cảnh báo rằng với tốc độ sản xuất hiện tại, việc bù đắp số vũ khí đã sử dụng có thể mất nhiều năm.

Chuyên gia Mark Cancian bình luận, Mỹ hiện vẫn có đủ một số loại đạn dược, nhưng nhiều loại quan trọng – đặc biệt là vũ khí tấn công mặt đất và phòng thủ tên lửa – vốn đã thiếu trước chiến tranh, nay càng trở nên khan hiếm hơn.

Nhà Trắng phản bác các lo ngại này, khẳng định Mỹ vẫn sở hữu lực lượng quân sự mạnh nhất thế giới với kho vũ khí đủ lớn để thực hiện mọi nhiệm vụ. Tuy nhiên, Lầu Năm Góc từ chối cung cấp chi tiết về năng lực và nhu cầu vũ khí vì lý do an ninh.

Một số nghị sĩ Cộng hòa đã thúc đẩy tăng chi tiêu cho sản xuất vũ khí. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth coi đây là ưu tiên hàng đầu. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã ký các thỏa thuận kéo dài 7 năm với các tập đoàn quốc phòng lớn như Lockheed Martin nhằm tăng năng lực sản xuất, bao gồm việc tăng gấp bốn lần sản lượng vũ khí dẫn đường chính xác và tên lửa đánh chặn THAAD.

Tuy nhiên, các kế hoạch mở rộng sản xuất vẫn chưa được triển khai do thiếu nguồn tài chính được Quốc hội phê duyệt. Trong khi đó, quân đội vẫn phải tiêu hao vũ khí với tốc độ cao để đáp ứng nhu cầu chiến trường, khiến một số loại đạn dược giảm nhanh hơn các loại khác.

Trong bối cảnh đó, chiến tranh Iran không chỉ là một cuộc xung đột khu vực mà còn đặt ra thách thức chiến lược dài hạn đối với khả năng duy trì ưu thế quân sự toàn cầu của Mỹ.

Sau khi các cuộc đàm phán hòa bình với Iran thất bại, Mỹ đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan chiến lược khi mọi lựa chọn đều tiềm ẩn rủi ro lớn. Theo chuyên gia Trung Đông Fredrik Meiton, Tehran vẫn còn đủ công cụ để kéo dài xung đột, khiến Mỹ phải trả giá đắt hơn nữa. Kịch bản này khiến cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu có nguy cơ trở nên trầm trọng hơn.

Cuối tuần này, Mỹ và Iran đã không đạt được thỏa thuận trong các cuộc đàm phán tại Pakistan. Hai bên được cho là còn bất đồng sâu sắc, đặc biệt về chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Hiện vẫn chưa rõ lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần trước đó có bị phá vỡ hay không.

Theo ông Meiton, Washington gần như không có lựa chọn “tốt” nào trong giai đoạn tới. “Nếu Mỹ mở rộng các mục tiêu tấn công, Iran cũng có thể làm điều tương tự”, ông cảnh báo.

Ông cho rằng các vòng đàm phán tiếp theo có thể vẫn sẽ diễn ra trong những ngày tới, nhưng khả năng đạt kết quả tích cực là không cao.
Rút lui hay leo thang?

Ngoài con đường đàm phán, Mỹ hiện có hai lựa chọn chính: Một là, rút khỏi xung đột và tuyên bố đã đạt mục tiêu – điều không dễ thuyết phục về mặt chính trị; hai là mở rộng tấn công, như những gì Tổng thống Donald Trump từng đề cập, bao gồm nhắm vào hạ tầng của Iran.

Tuy nhiên, bất kỳ bước leo thang nào cũng có thể vấp phải phản ứng mạnh từ Tehran.

“Iran vẫn đang giữ lại một số ‘át chủ bài’ và có thể tung ra khi cần. Họ có thể kích hoạt lực lượng Houthi, từ đó phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb – điều có thể gây tác động kinh tế toàn cầu không kém gì việc đóng eo Hormuz", ông Meiton nói.

Eo biển Bab el-Mandeb, nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương, là tuyến vận tải quan trọng đối với châu Âu, thậm chí còn mang ý nghĩa sống còn hơn đối với một số nền kinh tế như Thụy Điển.
Triển vọng đàm phán vẫn còn?

Việc triển vọng đàm phán bị đánh giá thấp phần nào xuất phát từ việc cả Mỹ và Iran đều tin rằng mình đang ở “thế mạnh”, từ đó đưa ra những yêu cầu khó nhượng bộ.

Tuy vậy, chuyên gia Aron Lund từ Viện Nghiên cứu Quốc phòng Thụy Điển cho rằng chưa nên hoàn toàn bi quan về khả năng đối thoại.

Ông nhận định một trong những điểm bế tắc lớn nhất hiện nay là vấn đề eo biển Hormuz: Mỹ muốn tuyến hàng hải này được mở lại hoàn toàn, trong khi Iran yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

“Không có cách nào giải quyết vấn đề này trong 24 giờ, thậm chí 24 ngày. Câu hỏi là liệu các bên có thể đạt được những thỏa thuận tạm thời để kéo dài lệnh ngừng bắn, từ đó tiếp tục đàm phán hay không", ông Lund nói.

Bộ Tổng tham mưu Ukraine ngày 24/4 chính thức thông báo cách chức chỉ huy Quân đoàn 10 và Lữ đoàn Cơ giới số 14, sau hàng loạt cáo buộc về việc để mất vị trí chiến đấu, binh sĩ tiền tuyến bị bỏ đói, không được hỗ trợ đầy đủ và che giấu tình hình thực tế trên chiến trường.

Động thái này diễn ra sau khi Ivanna Poberezhniuk – con gái của một cựu binh thuộc Tiểu đoàn Cơ giới số 2, Lữ đoàn 14 – đăng tải những bức ảnh gây sốc về các binh sĩ tiền tuyến gầy gò, suy kiệt. Theo cô, những người lính này bị bỏ mặc tại các vị trí ở tỉnh Kharkov trong tình trạng thiếu lương thực và nước uống do sự tắc trách của chỉ huy.

Theo các phản ánh, binh sĩ thuộc Tiểu đoàn 2, Lữ đoàn 30 thậm chí bị ngất xỉu vì đói và buộc phải uống nước mưa để cầm cự và sống sót. Tuy nhiên, phía chỉ huy bị cho là không có phản ứng kịp thời trước tình trạng này.

Không chỉ vậy, Anastasiia Silchuk – vợ của một binh sĩ trong lữ đoàn – cho biết tình trạng thiếu tiếp tế đã kéo dài suốt 7 tháng, với việc vận chuyển thực phẩm, nước uống, vật tư y tế và nhiên liệu liên tục bị chậm trễ. Có những chuyến tiếp tế phải mất từ 7 đến 14 ngày mới đến được tiền tuyến. Bên cạnh đó, hệ thống liên lạc cũng thường xuyên bị gián đoạn, có thời điểm mất kết nối từ 3 đến 4 ngày.

Trước áp lực dư luận, Bộ Quốc phòng Ukraine ngày 23/4 cho biết chỉ huy Lữ đoàn 14 đã nắm được tình hình và đang triển khai các biện pháp khắc phục, dù gặp nhiều khó khăn về hậu cần và luân chuyển quân.

Ngay sau đó, Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Ukraine xác nhận thay thế chỉ huy Lữ đoàn 14 Anatolii Lysetskyi bằng Taras Maksimov. Đồng thời, chỉ huy Quân đoàn 10 Serhii Perts cũng bị miễn nhiệm và giáng chức, người kế nhiệm là Artem Bohomolov.

Theo nguồn tin quân sự, ông Perts được điều chuyển sang giữ chức tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh tác chiến “Miền Đông”, làm việc cùng Thiếu tướng Viktor Nikoliuk.

Đáng chú ý, tờ Ukrainska Pravda dẫn nguồn tin cho biết việc cách chức này không trực tiếp liên quan đến những bức ảnh binh sĩ suy kiệt.

Quyết định đã được đưa ra từ vài ngày trước đó, nhưng đến ngày 24/4 mới được công bố. Nguyên nhân chính được cho là do “những thiếu sót trong quá trình thực thi nhiệm vụ”.

Trong thông cáo cùng ngày, Bộ Tổng tham mưu Ukraine nhấn mạnh rằng các cuộc pháo kích liên tục của Nga nhằm vào các điểm vượt sông Oskil đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động hậu cần, đặc biệt tại khu vực gần thành phố Kupiansk. Do đó, việc tiếp tế hiện phải thực hiện bằng thuyền và máy bay không người lái.

Giới chức quân sự cho biết ban chỉ huy mới của lữ đoàn và quân đoàn đang triển khai “mọi biện pháp cần thiết” để ổn định tình hình và đảm bảo cung ứng cho lực lượng tiền tuyến.

Lữ đoàn 14 cũng xác nhận đã chuyển một lô thực phẩm mới đến đơn vị bị phản ánh, đồng thời cho biết nếu điều kiện thời tiết thuận lợi, binh sĩ sẽ được rút khỏi các vị trí hiện tại.

Song song đó, Bộ Tổng tham mưu đang tiến hành một cuộc điều tra nội bộ đối với các quan chức của Lữ đoàn 14. Kết quả điều tra sẽ làm cơ sở cho các quyết định kỷ luật hành chính, đồng thời có thể được chuyển cho cơ quan thực thi pháp luật để xem xét trách nhiệm pháp lý.

Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi cũng đã chỉ đạo Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi – Tư lệnh lực lượng hợp nhất – tiến hành kiểm tra toàn diện nhằm đảm bảo các đơn vị tiền tuyến được cung cấp đầy đủ nhu yếu phẩm cần thiết.

Vụ việc một lần nữa phơi bày những thách thức nghiêm trọng về hậu cần và quản lý trong quân đội Ukraine, trong bối cảnh chiến sự kéo dài và áp lực ngày càng gia tăng trên nhiều mặt trận.