Quyết định này dự kiến có hiệu lực ngay từ tuần tới, đẩy nền kinh tế thế giới vốn đang trong giai đoạn mong manh vào một vòng xoáy bất ổn mới.
Trong một động thái gây chấn động thị trường quốc tế, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa chính thức tuyên bố sẽ áp mức thuế quan mới lên tới 25% đối với các dòng xe hơi và xe tải nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU).

Thông qua bài đăng trên mạng xã hội ngày 1/5, Tổng thống Trump cáo buộc phía Liên minh châu Âu đã "không tuân thủ thỏa thuận thương mại mà hai bên hoàn toàn nhất trí". Dù người đứng đầu Nhà Trắng không nêu rõ chi tiết vi phạm cụ thể, hành động này đã trực tiếp đe dọa đến khuôn khổ thương mại mang tên Thỏa thuận Turnberry – văn bản được cả Mỹ và EU cam kết duy trì trước đó.

Hành trình của thỏa thuận này vốn đã gặp nhiều trắc trở. Vào tháng 7/2025, Tổng thống Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen từng đạt được đồng thuận về mức thuế 15% cho hầu hết các mặt hàng. Tuy nhiên, sóng gió nổi lên khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết khẳng định Tổng thống thiếu thẩm quyền pháp lý trong việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp kinh tế để áp thuế, đồng thời hạ mức thuế trần từ 15% xuống còn 10%.

Phản ứng gay gắt từ phía Liên minh châu Âu
Ngay sau những diễn biến từ phía Mỹ, Ủy ban châu Âu đã đưa ra tuyên bố cứng rắn nhằm bảo vệ quyền lợi của khối. Với vị thế là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, EU nhấn mạnh: "Thỏa thuận là thỏa thuận". Phía châu Âu kỳ vọng Mỹ tôn trọng các cam kết trong Tuyên bố chung và khẳng định các sản phẩm của EU phải được hưởng ưu đãi cạnh tranh, không được phép tăng thuế vượt mức trần đã thống nhất.

Bất chấp những lời kêu gọi từ đối tác, chính quyền Tổng thống Trump vẫn đang đẩy mạnh các cuộc điều tra về mất cân bằng thương mại và rủi ro an ninh quốc gia. Những động thái này được xem là bước đệm để thiết lập một chế độ thuế quan mới, điều có thể dẫn tới sự đổ vỡ hoàn toàn của các thỏa thuận kinh tế giữa hai bờ Đại Tây Dương.

Quyết định áp thuế 25% lên ngành công nghiệp ô tô không chỉ là vấn đề riêng của các nhà sản xuất xe hơi, mà còn đe dọa trực tiếp đến mối quan hệ kinh tế khổng lồ. Theo số liệu từ cơ quan thống kê Eurostat, giá trị giao dịch hàng hóa và dịch vụ giữa Mỹ và EU trong năm 2024 đã chạm mốc 1,7 nghìn tỷ Euro (tương đương khoảng 2 nghìn tỷ USD). Tính trung bình, mỗi ngày có tới 4,6 tỷ Euro luân chuyển giữa hai thị trường này.

Việc tăng thuế đột ngột này không chỉ làm rạn nứt niềm tin giữa các đối tác lớn mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về tương lai của chuỗi cung ứng toàn cầu, khi các rào cản bảo hộ đang dần thay thế cho những nỗ lực hợp tác tự do thương mại.

VietBF@ sưu tập

Bộ Chiến tranh Mỹ cho biết Iran đã mất gần 5 tỉ USD doanh thu dầu mỏ kể từ khi Washington áp đặt lệnh phong tỏa tại Vịnh Oman, nhận định đây là sức ép lớn chưa từng có với Tehran.


Các tàu thuyền di chuyển tại eo biển Hormuz, khu vực Musandam, Oman, ngày 27-4 - Ảnh: REUTERS

Trang tin Axios ngày 2-5 cho biết theo các quan chức Lầu Năm Góc, kể từ ngày 13-4, quân đội Mỹ đã chặn hướng hoặc buộc hơn 40 tàu phải đổi lộ trình khi cố vận chuyển dầu và hàng hóa bị cấm qua vòng phong tỏa.

Hiện có 31 tàu chở khoảng 53 triệu thùng dầu của Iran bị "mắc kẹt" tại vùng Vịnh, với tổng giá trị ước tính ít nhất 4,8 tỉ USD. Trong số này, hai tàu đã bị Mỹ thu giữ.

Tình thế càng thêm bế tắc khi các kho chứa dầu trên bờ của Iran dần đạt công suất tối đa, buộc Tehran phải chuyển sang dùng các tàu cũ làm kho nổi trên biển.

Một số tàu khác buộc phải chọn những tuyến đường dài và tốn kém hơn để vận chuyển dầu sang Trung Quốc, nhằm tránh nguy cơ bị lực lượng Mỹ chặn bắt trên biển.

Một trong những tàu tìm được lối thoát là tàu chở dầu cỡ lớn mang tên "HUGE". Con tàu này đã đi men theo bờ biển Pakistan và Ấn Độ để tiến vào eo biển Malacca của Malaysia, nơi dầu thường được chuyển sang tàu khác trước khi đến Trung Quốc.

Tuy nhiên theo Samir Madani - nhà đồng sáng lập Công ty phân tích dữ liệu hàng hải TankerTrackers.com, đây chỉ là giải pháp tạm thời.

Ông dự đoán các tàu Iran bị dồn ứ có thể sẽ chờ thời cơ để thực hiện một cuộc "đào thoát tập thể" qua đêm, khi đã tích đủ lượng dầu dự trữ gần biên giới Pakistan.

Trong bối cảnh hiện nay, cả Mỹ và Iran đều sử dụng chiến thuật phong tỏa để gây áp lực kinh tế lẫn nhau.

Nếu Iran phong tỏa eo biển Hormuz khiến hoạt động vận tải hàng hải bị đình trệ, thì Mỹ đáp trả bằng cách kiểm soát lối vào phía tây của vịnh Oman, tạo thế siết chặt nguồn thu chủ lực của Tehran.

Giới phân tích cho rằng mục tiêu then chốt của chiến lược này là đẩy Iran đến giới hạn lưu trữ dầu, buộc nước này phải cắt giảm hoặc ngừng khai thác.

Ông Gregory Brew, chuyên gia Công ty tư vấn rủi ro chính trị Eurasia Group có trụ sở tại Mỹ, nhận định Iran có thể chỉ còn "vài tuần, hoặc tối đa một tháng" trước khi rơi vào tình trạng quá tải kho chứa.

Về phía Washington, quyền phát ngôn viên Lầu Năm Góc Joel Valdez khẳng định chiến dịch đang "phát huy toàn bộ hiệu lực và tạo ra tác động quyết định như dự kiến".

Ông nhấn mạnh Mỹ đang giáng "đòn nặng nề" vào khả năng tài chính của Iran, đồng thời cam kết duy trì sức ép quân sự liên tục trong khu vực.

VietBF@sưu tập