Bacho Bebia - chỉ huy đại đội chiến binh Georgia, người từng dẫn dắt binh sĩ Ukraine và chiến đấu vì Kiev, đã thiệt mạng dưới hỏa lực của Nga ngày 20/4, nâng tổng số chiến binh Georgia tử trận ở Ukraine lên gần 90 người, tờ Kyiv Post đưa tin.

Bebia, chỉ huy đại đội thuộc Tiểu đoàn đặc nhiệm “Tsunami”, đã thiệt mạng trong một đợt pháo kích của Nga tại vùng Mykolaiv vào ngày 20/4. Bebia tử trận khi mới 33 tuổi. Tổng số chiến binh Georgia tử trận tại Ukraine hiện đã tiến gần mốc 90 người.

Sinh ra ở Georgia nhưng từ khi còn nhỏ chiến binh này đã rời quê nhà tới định cư cùng gia đình tại Odessa.

Khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào tháng 2/2022, Bebia tham gia chiến đấu cùng lực lượng Ukraine.

“Anh ấy tình nguyện tham gia chiến đấu ngay từ ngày đầu tiên. Anh bắt đầu với cấp bậc binh nhì và thăng lên chỉ huy đại đội nhờ lòng dũng cảm trên chiến trường”, chỉ huy Mikhail Baturin của nhóm chiến đấu “Sarang” nói với Kyiv Post.

Baturin mô tả Bebia là một người luôn dẫn đầu trên tiền tuyến, và trong mọi cuộc trò chuyện – ngay cả giữa chiến hào Kherson – anh vẫn luôn nhắc về nỗi nhớ Georgia. “Mỗi lần chia tay, anh ấy đều nói: "Chúng ta sẽ gặp lại ở Georgia".

Giờ đây Bebia không thể trở về trên đôi chân của mình, nhưng mong ước được chôn cất trên đất Georgia của anh sẽ được thực hiện, tờ Kyiv Post cho biết. Thi thể của Bebia hiện đang được đưa về Georgia, nơi chiến binh này sẽ được an táng tại Zugdidi.

Cái chết của Bebia cho thấy đóng góp vượt trội của các tình nguyện viên Georgia trong nỗ lực phòng thủ của Ukraine. Các chiến binh Georgia đã tạo nên một trong những lực lượng nước ngoài đông đảo và dày dạn kinh nghiệm chiến đấu nhất ở Ukraine, theo Kyiv Post.

Nghị sĩ Nghị viện châu Âu người Slovakia, Luboš Blaha, đã chỉ trích gay gắt các chính sách của EU đối với Ukraine và cho biết nước này đã bắt đầu một “đánh giá toàn diện” về quan hệ với Brussels.

Trong cuộc phỏng vấn với RIA Novosti, ông Blaha giải thích rằng, nguyên nhân của sự thay đổi này là do ưu tiên của EU đã dịch chuyển. Cuộc khủng hoảng Ukraine hiện được đặt lên trên lợi ích của các quốc gia thành viên. Điều này, theo Blaha, đã đẩy Slovakia vào nguy cơ kinh tế mang tính sống còn.
Khủng hoảng năng lượng và thất bại của chủ nghĩa bảo hộ châu Âu

Nghị sĩ Slovakia cho rằng, Liên minh châu Âu đã không bảo vệ Bratislava khi Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, quyết định cắt nguồn cung dầu khí đi qua lãnh thổ nước này, gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với nền kinh tế Slovakia.

Ông Blaha nói: “Khi gia nhập Liên minh, mục tiêu là thúc đẩy hòa bình và hợp tác kinh tế, nhưng chương trình nghị sự hiện tại chỉ phục vụ chiến tranh. Không thể tiếp tục trong một hệ thống đặt lợi ích của một quốc gia không phải thành viên lên trên chính các thành viên".

Cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ ngày 27/1, khi Kiev ngừng dòng chảy dầu qua đường ống Druzhba với lý do trục trặc kỹ thuật. Bratislava bác bỏ điều này, cho rằng quyết định hoàn toàn mang động cơ chính trị.

Trong bối cảnh đó, Bộ Ngoại giao Nga đã chỉ trích sự im lặng của Brussels trước hành động “bắt nạt năng lượng” này, coi đây là bằng chứng cho thấy EU phớt lờ những quốc gia không theo lập trường cứng rắn của khối.
Chủ nghĩa hiện thực chính trị

Ông Blaha nhấn mạnh rằng, Slovakia sẽ theo đuổi “chủ nghĩa hiện thực chính trị” trong thời gian tới, rời xa điều ông gọi là “tâm lý bài Nga” gợi nhớ đến những năm 1930.

Ông đặt câu hỏi: “Chúng ta có cần năng lượng giá rẻ từ Nga không? Có. Chúng ta có cần một thỏa thuận với Nga về xung đột Ukraine không? Có, nếu không thế giới có thể trượt vào chiến tranh hạt nhân. Chúng ta có điên khi từ chối điều đó không?”.

Mặc dù Bộ trưởng Kinh tế Slovakia, Denisa Šaková, thông báo nguồn cung dầu qua Druzhba đã được nối lại, nhưng sự rạn nứt niềm tin giữa Bratislava và Brussels dường như vẫn rất sâu sắc.

Vì vậy, giới chức Slovakia ngày càng chỉ trích khối này, phản đối việc coi các quan điểm khác biệt về xung đột là “tội lỗi”. Đồng thời, họ nhấn mạnh cam kết bảo vệ lợi ích quốc gia và xây dựng quan hệ cân bằng với Moscow nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và ổn định trong nước.

Theo CNN, các lãnh đạo quân sự Mỹ đang xây dựng các phương án dự phòng nhằm tấn công các tài sản của Iran gần các tuyến hàng hải quan trọng nếu lệnh ngừng bắn hiện tại giữa hai bên đổ vỡ.

Các cuộc tấn công dự kiến sẽ diễn ra tại và xung quanh Eo biển Hormuz, cũng như các vùng biển lân cận như Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Kế hoạch tập trung vào việc “nhắm mục tiêu linh hoạt” liên quan đến các năng lực hải quân phi đối xứng của Iran, bao gồm tàu tấn công nhanh, tàu rải mìn và các phương tiện từng được sử dụng để phong tỏa các tuyến hàng hải.

Giới chức Mỹ cho rằng những mối đe dọa này đã gây tác động đáng kể đến kinh tế toàn cầu, khiến Washington gặp khó khăn trong việc ổn định thị trường khi căng thẳng vẫn ở mức cao.

Theo CNN, các nhà hoạch định chiến lược Mỹ cũng đang cân nhắc tấn công các cơ sở hạ tầng lưỡng dụng, như các cơ sở năng lượng, bên cạnh mục tiêu hải quân. Động thái này nhằm gia tăng sức ép buộc Tehran quay lại bàn đàm phán, dù nhiều ý kiến cho rằng đây có thể khiến tình hình leo thang.

Một phương án khác đang được xem xét là nhắm vào các quan chức quân sự cấp cao của Iran, như Ahmad Vahidi, những người bị cho là cản trở tiến trình ngoại giao.
Năng lực quân sự của Iran vẫn còn đáng kể

Các nguồn tin cho biết bất kỳ chiến dịch mới nào cũng sẽ nhắm vào các năng lực quân sự còn lại của Iran, bao gồm hệ thống tên lửa, bệ phóng và các cơ sở sản xuất chưa bị phá hủy trong các đợt tấn công trước đó hoặc đã được di dời trong thời gian ngừng bắn.

Các báo cáo tình báo trước đây cho thấy phần lớn năng lực này của Iran vẫn còn nguyên vẹn, làm dấy lên lo ngại về hiệu quả của các chiến dịch trước.
Bất định quanh lệnh ngừng bắn

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông ưu tiên giải pháp ngoại giao, nhưng các quan chức nhấn mạnh rằng lệnh ngừng bắn chỉ mang tính tạm thời và có thể chấm dứt nếu các cuộc đàm phán thất bại. Lực lượng quân sự tại khu vực vẫn trong trạng thái sẵn sàng hành động nếu được lệnh.

CNN cũng nhắc đến những sai lầm trước đây, khi Washington đã đánh giá thấp khả năng của Iran trong việc hạn chế quyền tiếp cận Eo biển Hormuz. Điều này tiếp tục làm gia tăng căng thẳng và khiến các công ty vận tải biển dè dặt khi sử dụng tuyến đường này.

Trục Pokrovsk đang nổi lên như điểm nóng khốc liệt nhất trên chiến trường Ukraine năm 2026, nơi không chỉ quyết định cục diện quân sự ở miền Đông mà còn đánh dấu một bước chuyển quan trọng sang chiến tranh công nghệ cao. Trung tướng Ihor Romanenko, cựu Phó Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Ukraine, nhận định khu vực này có thể trở thành bước ngoặt chiến lược của toàn bộ cuộc xung đột, theo UATV.

Theo ông Romanenko, Nga đang đặt cược lớn vào việc kiểm soát Pokrovsk và Myrnohrad, đồng thời mở rộng kiểm soát lên phía Bắc nhằm làm suy yếu toàn bộ hệ thống phòng thủ tiếp theo của Ukraine, bao gồm các tuyến then chốt như Kostiantynivka và Druzhkivka. Nếu đạt được mục tiêu này, Moscow có thể tái bố trí lực lượng sang các hướng khác như Sloviansk hay Kramatorsk, từ đó tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên toàn mặt trận Donetsk.

Chính vì vậy, Pokrovsk được đánh giá là hướng tác chiến mang tính quyết định ở cấp độ chiến dịch, khiến nơi đây trở thành tâm điểm của những trận giao tranh ác liệt nhất hiện nay.

Dù chịu tổn thất đáng kể trong nhiều tháng, Nga vẫn duy trì sức ép bằng cách tận dụng kho dự trữ từ năm trước và triển khai các biện pháp huy động ngầm. Trong khi đó, ở một số khu vực, lực lượng Nga vẫn có ưu thế về quân số và phương tiện bọc thép. Các yếu tố tự nhiên như thảm thực vật dày cũng giúp họ che giấu việc tập kết lực lượng trước khi mở các đợt tấn công.

Tuy nhiên, cục diện chiến trường đang dần thay đổi khi Ukraine tăng cường các đòn tấn công tầm trung vào hậu phương đối phương, nhắm vào kho vũ khí, căn cứ và các tuyến hậu cần ở khoảng cách từ 20 đến 200 km hoặc xa hơn. Những đòn đánh này được đánh giá là trực tiếp làm suy yếu năng lực chiến đấu của Nga, đặc biệt khi Kiev ngày càng mở rộng khả năng tấn công nhờ sản xuất quốc phòng nội địa và hỗ trợ từ đồng minh.

Đáng chú ý, yếu tố tạo nên bước ngoặt không chỉ nằm ở chiến thuật mà còn ở công nghệ. Các hệ thống không người lái như drone cáp quang và robot mặt đất đang dần định hình lại cách thức tác chiến trên tiền tuyến. Dù Nga đã nhanh chóng mở rộng việc sử dụng một số công nghệ – trong đó có drone cáp quang – Ukraine cũng đang thích ứng mạnh mẽ, phát triển các biện pháp đối phó và cải tiến hệ thống.

Theo tướng Romanenko, trong cuộc chiến hiện nay, yếu tố quyết định không còn chỉ là số lượng binh lực mà là tốc độ thích ứng và mở rộng công nghệ trên chiến trường. Đây chính là lý do chiến tranh tại Ukraine ngày càng mang màu sắc của một cuộc đối đầu công nghệ, nơi trí tuệ nhân tạo và hệ thống tự động đóng vai trò then chốt.

Ở các khu vực khác, như mặt trận phía Bắc, theo tướng Romanenko, Nga đang cố gắng thiết lập các “vùng đệm” dọc biên giới, nhưng tiến triển còn hạn chế do thiếu lực lượng. Các đợt tiến công thường bị chặn lại bởi hệ thống phòng thủ của Ukraine, đặc biệt là các “vùng tiêu diệt” được thiết lập dựa trên trinh sát và hỏa lực chính xác.

"Nga thiếu lực lượng đủ mạnh để hoạt động hiệu quả ở nhiều khu vực cùng lúc. Mặc dù họ cố gắng tạo ra những bước tiến hạn chế dọc biên giới, thường chỉ sâu vài kilomet, nhưng tiến độ rất chậm. Họ dựa vào chiến thuật xâm nhập và thỉnh thoảng thực hiện các cuộc tấn công tập trung bằng xe bọc thép. Tuy nhiên, những nỗ lực này thường bị chặn đứng bởi các "vùng tiêu diệt" của Ukraine, nơi lực lượng trinh sát Ukraine phát hiện và tiêu diệt các đơn vị Nga đang tiến công", tướng Romanenko nhấn mạnh.

Song song với đó, Ukraine cũng đẩy mạnh hợp tác quốc tế, trong đó có các đối tác Trung Đông, nhằm phát triển hệ thống phòng không tầm thấp, radar và drone đánh chặn. Kinh nghiệm thực chiến của Ukraine trong đối phó với UAV đang được nhiều quốc gia nghiên cứu, trong khi Kiev nhận lại nguồn hỗ trợ quan trọng về tài chính và công nghệ.

"Ukraine đang tăng cường khả năng tấn công các mục tiêu ở tầm bắn từ 20 đến 200 km và xa hơn nữa. Khi khả năng này được nâng cao – nhờ vào sản xuất quốc phòng trong nước và sự hỗ trợ từ các đồng minh – hiệu quả của các cuộc tấn công này cũng tăng lên", tướng Romanenko nhấn mạnh.

Dù Nga được cho là đã cân nhắc các kịch bản mở rộng xung đột ra ngoài Ukraine, bao gồm cả khu vực NATO, tướng Romanenko nhận định, Moscow hiện chưa đủ năng lực để triển khai đồng thời trên nhiều mặt trận. Cường độ chiến sự tại Ukraine càng gia tăng, khả năng mở rộng xung đột càng bị hạn chế - dù nguy cơ này vẫn chưa thể loại trừ hoàn toàn.

Trong bối cảnh đó, Pokrovsk không chỉ là một điểm nóng quân sự mà còn là nơi thể hiện rõ nhất sự chuyển đổi của chiến tranh hiện đại - từ các trận đánh tiêu hao truyền thống sang cuộc đối đầu công nghệ, nơi AI và hệ thống không người lái có thể quyết định thắng bại trên chiến trường.

Theo như chính quyền Teheran qua trung gian Pakistan mới đây đã chuyển cho chính quyền tổng thống Donald Trump về các « thông điệp bằng văn bản», nêu rõ những «lằn ranh đỏ» của Iran trong đàm phán, sau khi ông Donald Trump hôm Chủ Nhật 26/04/2026 cho biết sẽ không đàm phán trực tiếp với Iran nữa.

Trong khi đó, hãng tin Mỹ Axios trích dẫn hãng tin Iran IRNA cho biết, Teheran đã gửi cho Mỹ một đề xuất mới nhằm mở lại eo biển Hormuz, chấm dứt chiến tranh và đẩy lui ngày thảo luận về hồ sơ hạt nhân. Còn đối với Pakistan, Iran chấp nhận tiếp tục các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ thông qua trung gian của Islamabad.

« Tại Islamabad, các biện pháp an ninh đã được dỡ bỏ. Sự lạc quan về khả năng diễn ra vòng đàm phán trực tiếp thứ hai đã giảm rõ rệt kể từ khi ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, rời Islamabad để tới Matxcơva.

Tuy nhiên, một số nhà quan sát Pakistan cho rằng sự chững lại này chỉ là vẻ bề ngoài. Theo họ, thực tế trái ngược hoàn toàn : hoạt động ngoại giao con thoi đã được đẩy mạnh trong những ngày vừa.

Tối Chủ Nhật (26/04), ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, đã trở lại Islamabad sau chuyến thăm chớp nhoáng tới Oman để bàn về hồ sơ eo biển Hormuz. Theo các nguồn tin địa phương, ông Araghchi đã di chuyển bằng một máy bay quân sự của Pakistan, một dấu hiệu nữa cho thấy vai trò trung gian của Islamabad cũng như mức độ tin cậy mà Iran dành cho Pakistan.

Trong chặng dừng chân ở Islamabad, ngoại trưởng Iran đã trình bày với phía trung gian Pakistan cách nhìn nhận của Teheran về các đề xuất của Mỹ, đồng thời đưa ra một đề xuất mới : trước hết là mở lại eo biển Hormuz và dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, còn các cuộc đàm phán hạt nhân sẽ được lùi lại sau. Từ góc nhìn của Islamabad, thông điệp rất rõ ràng : Teheran chấp nhận tiếp tục các cuộc thảo luận gián tiếp, nhưng không nhượng bộ về những gì họ coi là lợi ích sống còn của Iran ».

Tổng thống Nga tiếp ngoại trưởng Iran

Ngoại trưởng Iran tiếp tục các nỗ lực ngoại giao. Sáng nay 27/04/2026 ông Abbas Araghchi đã rời Pakistan và tới Saint Petersburg. Trước khi hội kiến tổng thống Nga Vladimir Putin, lãnh đạo ngoại giao Iran quy trách nhiệm cho Hoa Kỳ về thất bại trong đàm phán tại Pakistan.

Truyền thông Iran đưa tin, tại Saint Petersburg ông Araghchi tuyên bố « Cách tiếp cận của Mỹ với những đòi hỏi quá đáng đã khiến các vòng đàm phán trước đây, dù có tiến triển, nhưng cũng không đạt được mục tiêu ». Đại sứ Iran tại Matxcơva trên mạng xã hội cá nhận thì đề cao việc Nga và Iran thành lập một « mặt trận thống nhất » trước « các lực lược bá chủ muốn thống lĩnh thế giới ».

Từ thứ Sáu tuần trước, ngoại trưởng Iran lao vào một cuộc chạy đua với thời gian tìm kiếm hậu thuẫn : Tại Islamabad ông đã thảo luận với lãnh đạo quân đội Pakistan và thủ tướng nước này trước khi lên đường đến Oman, quốc gia cùng kiểm soát eo biển Hormuz với Iran. Abbas Araghchi cũng đã trao đổi với đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ trước khi lên đường đến Saint Petersburg sáng nay.

Đối thoại giữa Iran với Mỹ dự trù diễn ra tại thủ đô Pakistan đã bị tổng thống Trump hủy bỏ. Eo biển Hormuz đến sáng nay vẫn đang bị phong tỏa và Hải Quân Hoa Kỳ vẫn đang chiếm giữ khu vực này, chặn tàu thuyền ra vào các bến cảng của Iran. Trên nguyên tắc chiều nay (27/04/2026) Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc tổ chức một cuộc họp bất thường về an ninh hàng hải.

Theo như có những quốc gia chiếm hơn một nửa khoản chi tiêu trong nằm 2025 vừa qua là Mỹ, Trung Quốc, Nga đạt mức chi tiêu quân sự kỷ lục gần 2.900 tỷ USD trong năm vừa qua, dù trong 11 năm liên tiếp, chi tiêu quốc phòng trên thế giới gia tăng, đạt kỷ lục gần 2.900 tỷ đô la trong năm 2026.

Trong báo cáo công bố hôm nay 27/04/2026 Viện Nghiên Cứu Hòa Bình Quốc Tế SIPRI báo động, do các cuộc xung đột trên thế giới ngày càng nhiều, chi phí quân sự không ngừng gia tăng, tăng thêm 2,9 % trong năm qua.

Hoa Kỳ giảm chi tiêu quân sự nhưng châu Âu và châu Á đã lấp vào chỗ trống. Tỷ lệ GDP dành cho các chi tiêu quân sự trên thế giới hiện đạt mức cao nhất kể từ năm 2009. Theo giải thích của chuyên gia Lorenzo Scarazzato của viện SIPRI, đây là dấu hiệu cho thấy « thế giới cảm thấy bất an hơn bao giờ hết nên đã phải tăng chi tiêu quốc phòng, trang bị cho các lực lượng vũ trang ».

Năm 2025, Mỹ chi 954 tỷ đô la để tăng cường khả năng phòng thủ, giảm 7,5 % so với hồi 2024. Theo SIPRI, sự sụt giảm này do Hoa Kỳ ngừng viện trợ quân sự cho Ukraina. Đây là điểm hoàn toàn khác so với ba tài khóa trước đó dưới chính quyền Joe Biden. Tuy nhiên, sự sụt giảm này có thể chỉ mang tính tạm thời vì Hạ Viện Mỹ đã phê duyệt ngân sách quốc phòng hơn 1.000 tỷ đô la cho 2026, và có thể lên tới 1.500 tỷ đô la cho tài khóa 2027, theo yêu cầu của tổng thống Donald Trump. .

Trái lại năm qua, châu Âu và châu Á, bao gồm cả Nga và Ukraina, là các nguồn mua vào vũ khí nhiều nhất trên thế giới. Châu Âu đã chi ra hơn 860 tỷ đô la, tăng 14 % so với năm 2025.

Chi phí quân sự của Đức chẳng hạn tăng 24 % trong một năm, của Tây Ban Nha là hơn 50 %. Do chiến tranh Ukraina, ngân sách quốc phòng của Nga đã tăng thêm gần 6 %. Dưới tác động chiến tranh từ 2022, năm ngoái Ukraina đã huy động 40 % GDP cho ngân sách quốc phòng.

Riêng Châu Á – Châu Đại Dương, năm 2025 đã mua 681 tỷ đô la vũ khí và thiết bị quân sự. Đây là mức cao nhất từ 2009. Trung Quốc đóng vai trò đầu tàu, liên tục tăng ngân sách quốc phòng từ ba năm qua. Theo báo cáo của SIPRI Trung Quốc đã mua 336 tỷ đô la vũ khí trong năm 2025. Cùng lúc Viện Nghiên Cứu Hòa Bình Stockholm ghi nhận Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đều đã tăng ngân sách quốc phòng để « đối phó với một mối đe dọa ». Ngân sách quốc phòng của Nhật tăng 9,7 %, của Đài Loan tăng 14 % trong vòng một năm.

Theo như có không ít chuyên gia mới đây lại cảnh báo, về thỏa thuận hợp tác với Mỹ có nguy cơ, khiến châu Âu phụ thuộc nặng nề vào Washington, mặt khác phải hứng chịu trừng phạt kinh tế của Bắc Kinh, do bị coi là theo Mỹ chống Trung Quốc trong lĩnh vực chiến lược này. Theo nhiều nhà quan sát, đây là một sự kiện lịch sử mở ra triển vọng giúp châu Âu bớt phụ thuộc vào Trung Quốc. Liên Âu và Mỹ đạt thỏa thuận khung «hợp tác chiến lược» liên quan đến các kim loại hiếm, ngày 24/04/2026.

Hướng đến hợp tác về toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khai thác đến tinh chế…

Ủy Ban Châu Âu ra một thông báo chung cho biết, theo bản ghi nhớ, do ủy viên Thương mại và An ninh Kinh tế Liên Âu Maros Sefcovic và ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ký kết tại Washington, hai bên sẽ hướng đến thiết lập hợp tác song phương về « toàn bộ chuỗi giá trị, bao gồm từ khâu thăm dò, khai thác, chế biến, tinh chế, tái chế và nâng cấp, cũng như hỗ trợ đổi mới, đầu tư và lập bản đồ địa chất. »

Tại buổi ký kết thỏa thuận khung về hợp tác chiến lược về đất hiếm, ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh đến việc chống độc quyền là động cơ dẫn đến việc Mỹ và Liên Âu thúc đẩy siết chặt hợp tác trong lĩnh vực này : « Sự tập trung quá mức các nguồn tài nguyên này, và trên thực tế, bị chi phối bởi một hoặc hai khu vực, là một rủi ro không thể chấp nhận được. Chúng ta cần sự đa dạng trong chuỗi cung ứng, sự đa dạng trong các nguồn cung cấp khoáng sản thiết yếu… », « Mỹ và Liên Hiệp Châu Âu hợp lại là khách hàng và người sử dụng lớn nhất thế giới, chúng ta cần làm sao để bảo đảm việc cung cấp và các nguồn khoáng sản này có thể tiếp cận được đối với các nước chúng ta và không bị độc quyền hoặc tập trung ở một nơi. Chúng ta cần các nguồn cung cấp đáng tin cậy và giá cả phải chăng ».

… và giá cả, tiêu chuẩn…

Về thỏa thuận hợp tác này, đài Pháp BFMTV, nhấn mạnh đến việc kế hoạch hành động kêu gọi Liên Hiệp Châu Âu và Hoa Kỳ xem xét khả năng thiết lập « giá tối thiểu » cho các khoáng sản quan trọng, ngăn chặn Trung Quốc và các cường quốc ồ ạt đổ ra thị trường các sản phẩm giá rẻ, phối hợp dự trữ các khoáng sản quan trọng, « hài hòa các tiêu chuẩn » để tạo điều kiện thuận lợi cho trao đổi thương mại trong thế giới phương Tây.

Các kim loại hiếm là những nguyên liệu sống còn với nền kinh tế thế giới đương đại, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến. Giới chuyên gia xác định khoảng 20 kim loại hiếm, như sysprosium, praseodymium, neodymium ,… có tầm quan trọng chiến lược, được sử dụng trong các công nghệ (màn hình điện thoại thông minh), cũng như trong lĩnh vực quốc phòng (radar và hệ thống dẫn đường tên lửa), hay năng lượng tái tạo (tuabin gió hoặc động cơ ô tô điện).

Thế giới phụ thuộc nặng nề vào Trung Quốc

Các phát biểu và thông báo của hai phía Mỹ và châu Âu không trực tiếp nhắc đến Trung Quốc, nhưng đe dọa từ Bắc Kinh là thách thức chính. Xét trên quy mô toàn cầu, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IAE), Trung Quốc chiếm hơn 60% sản lượng khai thác kim loại hiếm toàn cầu và chiếm đến 92% sản lượng tinh chế kim loại hiếm tinh chế. Về một số loại đất hiếm, như neodymium và dysprosium, được sử dụng để sản xuất nam châm cực mạnh, Trung Quốc thậm chí chiếm đến 90% sản lượng toàn cầu.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế năm 2025 ra báo cáo nhấn mạnh đến hiểm họa với thế giới, khi sản xuất đất hiếm tập trung quá mức vào một số quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc. Trong số 20 kim loại hiếm được IAE phân tích, Trung Quốc nắm 19 loại. Bắc Kinh thường sử dụng việc siết chặt xuất khẩu đất hiếm như một vũ khí thương mại đáng sợ trong cuộc đối đầu với Mỹ, và các đồng minh của Mỹ.

Châu Âu phụ thuộc như thế nào ?

Theo một số liệu năm 2023, Liên Âu phụ thuộc đến 98% vào đất hiếm của Trung Quốc. Nhìn chung, hơn 90% nguyên liệu cần thiết cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải carbon thấp đều phụ thuộc vào Trung Quốc. Đất hiếm được xác định còn quan trọng hơn cả là dầu khí, và nhu cầu về đất hiếm của Liên Âu dự kiến nhìn chung sẽ tăng gấp 5 lần vào năm 2030. Cũng năm 2023, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã kêu gọi châu Âu đoàn kết theo đuổi chính sách « giảm thiểu rủi ro kinh tế » (de-risking) với Trung Quốc.

Năm 2023, Liên Âu đã ra luật về vấn đề này (Critical Raw Material Act), với mục tiêu năm 2030, tự chủ ít nhất 10% nhu cầu, có năng lực tái chế đến 25% số kim loại chủ chốt, và không để phụ thuộc quá 65% vào một nước bên ngoài, tức Trung Quốc, nhưng việc thực thi bị đánh giá là gần như dậm chân tại chỗ. Hơn hai năm rưỡi sau lời cảnh báo của lãnh đạo Ủy Ban, lĩnh vực này được xem như rất ít tiến triển, phụ thuộc vào Trung Quốc nặng nề hơn.

Những yếu tố nào có thể khiến châu Âu lệ thuộc vào Mỹ ?

Việc châu Âu ký kết thỏa thuận khung hợp tác toàn diện về chuỗi cung ứng đất hiếm với Mỹ nêu trên diễn ra trong bối cảnh Liên Âu bị đẩy vào chân tường. Câu hỏi mà nhiều người đặt ra là việc xác lập cơ chế hợp tác toàn diện và mật thiết với Mỹ có dẫn đến việc, thay vì Trung Quốc, châu Âu sẽ một mặt phụ thuộc nặng nề vào Mỹ, mặt khác phải hứng đòn trả đũa của Trung Quốc, do bị xem là liên minh với Mỹ chống lại Trung Quốc trên mặt trận này.

Viện Quan hệ Quốc tế Pháp Ifri có bài « The US's Critical Mineral Offensive Strategy: How Can Europe Step Up? » (tạm dịch là « Chiến lược phản công về khoáng sản thiết yếu của Mỹ: Châu Âu có thể đóng góp như thế nào? ») (tháng 3/2026) (do hai chuyên gia Thibault Michel và Peter Handaley thực hiện), nhấn mạnh đến các nguy cơ Liên Âu sẽ lệ thuộc nặng nề vào Mỹ là do phụ thuộc vào các nguồn vốn của Mỹ, phụ thuộc vào các tiêu chuẩn của Mỹ, và không có chính sách để giữ chân các ngành công nghiệp liên quan đến đất hiếm, để các doanh nghiệp châu Âu phải di dời sang Mỹ.

Ifri ghi nhận chiến lược của Mỹ là rất bài bản, quyết liệt và được hỗ trợ bởi nguồn lực tài chính đáng kể, với tổng đầu tư khoảng 40 tỷ euro từ năm 2021 đến năm 2026 (ngay từ đầu nhiệm kỳ của tổng thống Joe Biden), gấp đến tám lần so với Liên Hiệp Châu Âu. Sức mạnh đầu tư này cho phép Mỹ định hình chuỗi giá trị toàn cầu, áp đặt các tiêu chuẩn và thu hút các đối tác và vốn đầu tư. Châu Âu, với nguồn lực tài chính và công nghiệp ít hơn nhiều, có nguy cơ trở thành kẻ theo đuôi.

Hợp tác để định hình « một trật tự khoáng sản mới », nhưng không để Mỹ chỉ đạo

Châu Âu cần phải làm gì để hóa giải các nguy cơ này ? Đối với mục tiêu khẳng định quyền tự chủ chiến lược của châu Âu, đây là mặt trận then chốt. Nếu Liên Âu mất quyền tự chủ trong việc thiết lập giá cả, tiêu chuẩn và các hướng ưu tiên, thì thay vì phụ thuộc vào Trung Quốc, sẽ trở thành chư hầu của Mỹ. Thỏa thuận hợp tác về đất hiếm Âu – Mỹ nói trên trong hiện tại mới là một thỏa thuận khung, chưa mang tính ràng buộc.

Ifri khuyến cáo Liên Âu phải tránh tham gia vào các quan hệ đối tác mà việc quản trị sẽ « do Washington chỉ đạo ». Châu Âu duy trì chính sách mở rộng hợp tác với nhiều đối tác khác trên quy mô toàn cầu, phát triển năng lực riêng của mình (về tinh chế, tái chế…), bảo vệ quyền tự chủ trong việc xác lập các quy định. Theo Ifri, hai năm tới sẽ là giai đoạn quyết định, « thách thức đối với châu Âu là phải cam kết đủ sâu (với Mỹ) để định hình được một trật tự khoáng sản mới đang trỗi dậy, nhưng không quá sâu đến mức trở thành bên phụ thuộc vào quy tắc trong một hệ thống do Mỹ thiết kế. »

Theo như có thành viên sáng lập BRICS tăng gấp đôi hạm đội tàng hình về các tàu khu trục lớp Tamandaré được thiết kế như những tàu chiến đa năng, nhỏ gọn với các tính năng tàng hình, dựa trên nền tảng mô-đun MEKO của Đức thay vì Nga, Trung Quốc. Mỗi tàu có chiều dài khoảng 107 mét với trọng lượng choán nước khoảng 3.500 tấn. Các tàu được trang bị để thực hiện các nhiệm vụ phòng không, chống hạm và chống tàu ngầm.

Tờ Defense Express ngày 21/4 đưa tin, Brazil đã đồng ý tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng với Đức và dự định đặt hàng thêm bốn tàu khu trục lớp Tamandaré nữa, bên cạnh bốn chiếc đang được đóng.

Các tàu này đang được đóng tại Brazil thông qua liên doanh Águas Azuis, bao gồm ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS) của Đức cùng với các công ty Embraer và Atech của Brazil.

Việc đóng lô đầu tiên đã được tiến hành, với ba trong số bốn tàu đầu tiên hiện đang được chế tạo tại một xưởng đóng tàu của Brazil. Một trong số đó đang sắp sửa hoàn thành và sẽ đi vào hoạt động trong thời gian tới.

Chiếc tàu thứ hai được hạ thủy năm 2025 và dự kiến bàn giao năm 2027, trong khi các tàu còn lại thuộc lô đầu tiên dự kiến sẽ được đưa vào biên chế từ năm 2027 đến năm 2028. Defense Express cho biết thêm bốn tàu nữa có khả năng sẽ được bàn giao vào cuối thập kỷ này hoặc đầu những năm 2030.

Các tàu khu trục lớp Tamandaré được thiết kế như những tàu chiến đa năng, nhỏ gọn với các tính năng tàng hình, dựa trên nền tảng mô-đun MEKO của Đức. Mỗi tàu có chiều dài khoảng 107 mét với trọng lượng choán nước khoảng 3.500 tấn. Các tàu được trang bị để thực hiện các nhiệm vụ phòng không, chống hạm và chống tàu ngầm.

Hệ thống vũ khí của tàu bao gồm hệ thống phòng không Sea Ceptor (CAMM) với 12 ống phóng thẳng đứng, tám tên lửa chống hạm MANSUP do Brazil phát triển và hai bệ phóng ngư lôi ba nòng dành cho ngư lôi Mark 54.

Theo Defense Express, hệ thống pháo trên tàu bao gồm một pháo hải quân Oto Melara Super Rapid 76 mm và hệ thống Sea Snake 30 mm. Các tàu này cũng được trang bị radar TRS-4D, một biến thể hải quân của hệ thống TRML-4D hiện đang được cung cấp cho Ukraine, có khả năng theo dõi tới 1.000 mục tiêu ở khoảng cách lên đến 250 km.

Trang United24 Media đưa tin, Brazil là thành viên sáng lập của BRICS, một nhóm liên chính phủ gồm các nền kinh tế mới nổi lớn, bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi, Ai Cập, Iran, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Ethiopia và Indonesia. Khối này ban đầu được thành lập để mở rộng sự phối hợp kinh tế và chính trị giữa các nước thuộc Nam Bán cầu và tăng cường ảnh hưởng của họ trong quản trị toàn cầu.

Mặc dù Nga cũng là một trong những thành viên sáng lập BRICS, các quyết định mua sắm quốc phòng trong khối này vẫn mang tính phân quyền, với các quốc gia như Brazil tiếp tục theo đuổi quan hệ đối tác với các nhà sản xuất quốc phòng châu Âu.

Trước đó, theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Đức đã vượt Trung Quốc để trở thành nhà xuất khẩu vũ khí lớn thứ tư thế giới trong giai đoạn 2021-2025, trong khi xuất khẩu của Nga giảm 64%, phản ánh sự dịch chuyển rộng hơn sang các nhà cung cấp quốc phòng châu Âu và phương Tây.

Theo như diễn biến mới đây lại xảy ra giữa bối cảnh cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang rơi vào bế tắc. Các nguồn tin của Axios cho biết phía Iran đã đưa ra một bản đề xuất mới có thể phá vỡ thế bế tắc trong cuộc đàm phán với Mỹ. Tuy nhiên, theo một quan chức Mỹ và 2 nguồn thạo tin khác nói với Axios, phía Iran đã đề xuất với các nhà trung gian về một giải pháp.

Theo Al Jazeera chiều 27-4, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi đã đến Nga và sẽ có cuộc hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong bối cảnh Tehran tăng cường các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc xung đột với Mỹ.

Theo TASS, ông Araghchi cho biết mục tiêu của chuyến đi là "tham vấn chặt chẽ về nhiều vấn đề" nhưng không giải thích rõ các chi tiết. Trước đó, nhà ngoại giao Iran đã có chuyến đi đến Pakistan và Oman, sau đó quay lại Pakistan trước khi lên đường thăm Nga.

Diễn biến này xảy ra giữa bối cảnh cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang rơi vào bế tắc. Tuy nhiên, theo một quan chức Mỹ và 2 nguồn thạo tin khác nói với Axios, phía Iran đã đề xuất với các nhà trung gian về một giải pháp.

Cụ thể hơn, Iran đề xuất cần ưu tiên mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt xung đột trước, tạm thời hoãn vấn đề đàm phán hạt nhân sang giai đoạn sau.

Lý do được đưa ra là ngoại giao đang rơi vào bế tắc, giới lãnh đạo Iran đang chia rẽ về những nhượng bộ hạt nhân nào nên được đưa ra bàn bạc. Đề xuất của Iran sẽ bỏ qua vấn đề đó để tiến tới một thỏa thuận nhanh hơn.

Nhưng điều này vấp phải trở ngại lớn: Việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa ở khu vực eo biển Hormuz và chấm dứt xung đột sẽ tước bỏ đòn bẩy của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong bất kỳ cuộc đàm phán tương lai nào về vấn đề hạt nhân.

Trong khi đó, việc thuyết phục Iran loại bỏ kho dự trữ uranium làm giàu và đình chỉ việc làm giàu uranium là 2 mục tiêu chính của nhà lãnh đạo Mỹ khi khơi mào cuộc xung đột.

Theo 3 quan chức Mỹ, ông Donald Trump dự kiến sẽ tổ chức một cuộc họp về Iran tại Phòng Tình huống vào ngày 27-4 với đội ngũ an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại hàng đầu.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News hôm 26-4, ông Donald Trump đã ra tín hiệu tiếp tục phong tỏa hải quân, hành động vốn đang bóp nghẹt xuất khẩu dầu mỏ của Iran, với hy vọng điều đó sẽ buộc Tehran phải nhượng bộ trong vài tuần tới.

Trái lại, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cho rằng Mỹ đã "hết bài" trong cuộc đối đầu với Iran, theo Tasnim hôm 27-4.

Ông Qalibaf, người từng dẫn đầu phái đoàn Iran tại vòng đàm phán thứ nhất ở Islamabad, đã vạch ra "các quân bài kinh tế" của cả hai bên trên mạng xã hội X, đồng thời bác bỏ tuyên bố của các quan chức Mỹ về ưu thế của Washington.

Chủ tịch Quốc hội Iran đưa ra một phương trình so sánh các công cụ phía cung của Iran - bao gồm eo biển Hormuz, eo biển Bab el-Mandeb và các đường ống dẫn dầu - với các biện pháp phía cầu của Mỹ như việc giải phóng dự trữ dầu mỏ chiến lược, quản lý nhu cầu và điều chỉnh giá dự kiến.

Ông lưu ý một số phương án của Iran vẫn chưa được sử dụng, trong khi Mỹ đã triển khai hoặc sử dụng một phần một số công cụ của mình.

Ông Qalibaf cũng viết ra một công thức về những lá bài "đã chơi","đã chơi một phần", "chưa chơi" mà ông cho là Iran đang nắm giữ.

Trong số đó, "Cổng nước mắt" Bab el-Mandeb và các đường ống dẫn dầu được ghi chú là "chưa chơi"; eo biển Hormuz và "phá hủy nhu cầu" được ghi chú là "đã chơi một phần"; còn việc "điều chỉnh giá thêm" được ghi chú là "sẽ có".

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội Iran cũng nói Mỹ có "những hạn chế về kinh tế", đồng thời nhắc đến nhu cầu năng lượng tăng cao trong kỳ nghỉ hè sắp tới.

Năm nay, 2016, là đúng 45 năm ngày mất của cố Ðại Úy Nguyễn Văn Ðương (1971-2016), Tiểu Ðoàn 3 Nhảy Dù, Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Ðại Úy Ðương hy sinh tại chiến trường Hạ Lào vào đầu năm 1971, và được mọi người biết đến như một huyền thoại qua tác phẩm bất hủ của nhạc sĩ Trần Thiện Thanh, "Anh Không Chết Ðâu Anh". Phóng viên Việt Hùng của Người Việt có đến thăm bà quả phụ Nguyễn Văn Ðương, nhũ danh Trần Thị Mai, tại tư gia ở Quận 11, Sài Gòn và được bà dành cho cuộc phỏng vấn dưới đây.

Bà Trần Thị Mai bên di ảnh của người chồng. (Ảnh: Việt Hùng/Người Việt)

Việt Hùng (NV): Xin bà cho biết ký ức về thời gian Ðại Úy Nguyễn Văn Ðương hy sinh ở mặt trận Hạ Lào?

Bà Trần Thị Mai (TTM): Tôi còn nhớ những ngày đó, rơi vào những ngày cuối tháng Hai Dương lịch của năm 1971. Lúc đó tôi lên phòng hậu cứ để lãnh lương của anh Ðương, thì được một người lính nhảy dù, buồn bã nói với tôi là, "Một tuần nữa chắc chị có khăn mới đeo". Lúc đó tôi không biết khái niệm "khăn mới" là gì hết.

Một tuần lễ sau, tôi nhận được giấy báo mất tích của anh Ðương tại đồi 31, căn cứ Hạ Lào (tức nằm sâu trong vùng biên giới nước Lào khoảng 25 km). Lúc đó tôi vẫn còn hy vọng. Tôi cầu nguyện và xin lá xâm trên chùa, thì được thầy cho biết là "người này đang gặp đại nạn". Tuy vậy, tôi vẫn còn rất tin tưởng là chồng mình vẩn còn sống.

Thế nhưng, anh Ðương, ảnh rất là "linh". Sau đó khoảng 3 ngày thì tôi nằm ngủ mơ, trong giấc mơ, tôi thấy anh Ðương về nhà trong tình trạng bị thương ở chân, vẫn còn mặc bộ đồ lính và nói với tôi là "lần này anh đi không trở lại được, em ở nhà ráng nuôi các con khôn lớn. Anh vẫn luôn che chở cho mẹ con em". Tôi òa khóc! Giật mình tỉnh dậy thì không thấy có ai bên mình hết. Lúc đó thì tôi mới tin là anh Ðương đã mất.

Sau đó đúng 3 ngày thì tôi nhận được giấy báo tử của quân đội Việt Nam Cộng Hòa, đề ngày mất là 24 tháng Hai, 1971, nhằm 29 tháng Giêng, năm Tân Hợi. Bởi vậy, gia đình tôi vẫn luôn cúng giỗ cho anh Ðương vào ngày 29 tháng Giêng âm lịch. Năm nay là nhằm ngày 7 tháng Ba Dương Lịch.

Với bà Mai, "anh Ðương vẫn mãi sống trong tim mình". (Ảnh: Việt Hùng/Người Việt)

NV: Về thông tin những giây phút cuối đời của Ðại Úy Ðương, bà có nắm được gì không?

TTM: Lần cuối anh Ðương ở nhà là vào mồng Một Tết Tân Hợi 1971. Qua ngày mồng Hai anh được lệnh phải vào gấp trong trại, và anh gọi điện về là sẽ đi chiến dịch quan trọng, nên mẹ con ở nhà ăn Tết vui vẻ. Sang mồng Ba thì toàn bộ Sư Ðoàn Nhảy Dù đã âm thầm di chuyển bằng không vận từ các căn cứ gần Sài Gòn ra Ðông Hà, Quảng Trị.

Lần lượt các đơn vị Dù đã được cho không vận đến những địa điểm đã ấn định từ trước, phối hợp với các đơn vị khác, thực hiện cuộc hành quân mang tên là "Hành Quân Lam Sơn 719" nhằm tiến quân đánh thẳng vào các căn cứ tiếp vận quan trọng của Cộng Sản ở đường mòn Hồ Chí Minh, vùng Hạ Lào (tức là vượt biên 25 km qua lãnh thổ Lào). Con số 719 là gồm 71 là năm 1971 và số 9 là Quốc Lộ 9, con đường huyết mạch để chuyển quân trong chiến dịch này. Vì vậy có tên gọi "Hành Quân Lam Sơn 719"

Sau này khi tôi nghe các anh lính cũng là lính Nhảy Dù trong chiến dịch hành quân Lam Sơn 719 kể lại thì lúc giáp chiến với quân đôi Bắc Việt là vào 19 giờ tối ngày 24 tháng Hai, 1971. Cả pháo đội 3 của anh Ðương đều bị trúng đạn, đường tiếp viện bị cắt, biết không thể thoát, anh Ðương ra lệnh cho các anh em tuyến dưới ai tháo chạy được thì cứ chạy. Còn anh Ðương vẫn ở lại với một chân bị thương rất nặng, sau đó anh tuẫn tiết bằng khẩu súng tự bắn vào đầu mình.

Qua hôm sau là ngày 25 tháng Hai, 1971, cả căn cứ 31 thuộc vùng Hạ Lào đã hoàn toàn nằm trong sự kiểm soát của quân đội Bắc Việt. Rất nhiều người lính VNCH đã bỏ mạng nơi đây… (khóc)

NV: Rồi sau năm 1975, cuộc sống gia đình của bà ra sao?

TTM: Từ năm 1971 đến 1975 thì tôi vẫn còn lương của chính phủ VNCH, nên tuy một mình, tôi vẫn đủ để nuôi 4 đứa con (3 trai 1 gái). Tuy nhiên, sau năm 1975 thì cuộc sống gia đình tôi bắt đầu gặp rất nhiều khó khăn. Ðầu tiên là từ phía chính quyền CSVN, thời gian đầu họ đến "kiểm tra hộ khẩu" nhà tôi liên tục. Có nhiều đêm tôi không dám ở nhà vì sợ cái cảm giác "gõ cửa lúc nửa đêm".

Vì hoàn cảnh quá khó khăn, tôi đã làm đủ thứ nghề mà cũng không khá được. Các con tôi đều không được học hành đàng hoàng. Lớn lên một tí thì hai đứa con trai lớn vì không chịu nổi hoàn cảnh và đã đến tuổi đi "bộ đội" (trên 18 tuổi, luật của CSVN là bắt đi nghĩa vụ quân sự), nên đã bỏ trốn qua Campuchia làm nghề cạo mủ cao su. Rồi cả hai đều đã mất vì những căn bệnh hiểm nghèo. Có lẽ hít phải mùi cao su quá nhiều và ăn uống kham khổ nên đã đổ bệnh.

Nguyễn Viết Xa, con trai cố Ðại Úy Nguyễn Văn Ðương, bên bàn thờ thân phụ. (Ảnh: Việt Hùng/Người Việt)

Ðứa con trai út đang sống với tôi là Nguyễn Viết Xa, năm nay đã 47 tuổi, lúc bố mất, nó mới có 2 tuổi à. Hiện nay nó đang làm nghề chạy xe ôm. Còn đứa con gái thì lấy chồng ở bên phía nhà chồng.

Bản thân tôi năm nay đã bước sang tuổi 76, bệnh tật đầy mình, một con mắt đã mù hẳn vì nhà bị sập trong quá khứ. Hiện nay căn nhà tôi đang ở là của bố mẹ chồng (tức bố mẹ anh Ðương).

NV: Với tư cách là vợ người anh hùng đã hy sinh vì sự bình yên của miền Nam, bà có mong muốn điều gì?

TTM: Với tôi thì tuổi đã già, tôi không mong muốn gì hơn là có thể được sang vùng Hạ Lào năm xưa, để hỏi thăm về tin tức anh Ðương. Tôi biết là rất khó có thể tìm được xương cốt của ảnh, nhưng ít ra tôi có thể chứng kiến được vùng đất nơi mà anh ấy đã bỏ mạng. Từ ngày anh ấy mất cho đến giờ, tôi chưa một lần được sang vùng đất đó, vì nhiều lý do, trong đó vì không có kinh phí và người dẫn đường, cùng với những bộn bề của cuộc sống làm tôi vẫn chưa thực hiện được mong muốn của mình.

NV: Với những thăng trầm của cuộc sống, điều gì khiến cho bà cảm thấy hối tiếc nhất, và tự hào nhất?

TTM: Ðiều mà tôi hối tiếc là chưa nuôi dạy con được tốt. Bốn đứa con không có đứa nào được học hành đàng hoàng. Hai đứa đầu thì đã mất, đứa con gái lấy chồng thì cũng tạm ổn, nhưng thằng con trai út thì vẫn phải hành nghề xe ôm kiếm sống qua ngày. Tôi có lỗi với anh Ðương về điều này (khóc).

Còn điều tôi tự hào nhất thì chắc chắn là về anh Ðương. Tôi tự hào khi có được người chồng anh dũng như vậy. Bản thân tôi không "đi bước nữa" cũng vì lý do này. Với tôi anh Ðương vẫn luôn là người anh hùng trong tim tôi!

Cho đến bây giờ, lâu lâu tôi vẫn mở bản nhạc "Anh Không Chết Ðâu Anh" để nghe. Tôi thuộc làu từng lời bài hát đó, nhưng vẫn cứ thích nghe đi nghe lại và ngồi hát một mình vu vơ (cười).

NV: Cảm ơn bà đã dành cho Người Việt cuộc phỏng vấn này. Xin chúc bà được nhiều sức khỏe và mong bà sớm thực hiện được ước muốn của mình là được sang vùng Hạ Lào để nhìn thấy nơi Ðại Úy Ðương đã anh dũng hy sinh. Biết đâu điều kỳ diệu sẽ đến, khi bà tìm được xương cốt của cố đại úy.

TTM: Cảm ơn Người Việt rất nhiều. Xin chúc độc giả quý báo một năm mới tràn đầy niềm vui và hạnh phúc.

Việt Hùng / Theo Người Việt

Nghe ca khúc "Anh Không Chết Ðâu Anh" được phối qua AI ở đây:
- https://www.youtube.com/watch?v=tmN_B_-pPgg&t=294s