Lò phản ứng do Nga sản xuất đang được lắp đặt vào vị trí thiết kế của nhà máy điện hạt nhân El Dabaa, Ai Cập.

Những con số đã nói lên tất cả

Theo RT, các cơ quan thống kê quốc gia và nền tảng Comtrade của Liên Hợp Quốc cho biết, xuất khẩu của Nga vượt nhập khẩu 139,3 tỷ USD. Thặng dư của Đức là 226,4 tỷ USD, trong khi Trung Quốc dẫn đầu với 1,19 nghìn tỷ USD. Ireland và Hà Lan cũng nằm trong top 5, với lần lượt là 133,8 tỷ USD và 118,7 tỷ USD.

Cán cân thương mại tích cực hỗ trợ ngân sách và đồng tiền quốc gia. Điều này rất quan trọng đối với sự ổn định kinh tế của đất nước.

Nga đã tìm cách giảm thiểu tác động của các lệnh trừng phạt bằng cách tăng cường thương mại quốc tế với các nước nằm ngoài phạm vi phương Tây và tận dụng những biến động đáng kể về giá cả toàn cầu đối với các mặt hàng xuất khẩu chủ chốt, theo giải thích của Andrey Loboda, thành viên Hiệp hội Hợp tác Thương mại Nga (RASO) và Ủy ban Khai thác và Công nghệ Blockchain thuộc Ủy ban Tài chính và Đầu tư của Phòng Thương mại và Công nghiệp Nga.

Trên quy mô lớn

Tuy nhiên, Mỹ dẫn đầu danh sách các quốc gia có xếp hạng tiêu cực, với mức thâm hụt 1,24 nghìn tỷ USD, cao hơn 3% so với năm 2024. Tiếp theo là Vương quốc Anh (395,3 tỷ USD), Ấn Độ (310,2 tỷ USD), Pháp (105,4 tỷ USD) và Thổ Nhĩ Kỳ (92,1 tỷ USD).

Các chuyên gia cảnh báo sự phụ thuộc quá lớn vào nhập khẩu làm suy yếu nền kinh tế và thường dẫn đến sự gia tăng không kiểm soát của nợ công và lạm phát gia tăng. Mỹ là một ví dụ điển hình, nhưng quốc gia này vẫn còn nhiều cơ hội để thu hút nguồn tài chính từ bên ngoài.

Tuy nhiên, trong bối cảnh sự quan tâm đến USD và trái phiếu Mỹ giảm sút, tình hình ngày càng đáng báo động đối với chính quyền.

Tổng thống Donald Trump đã thực hiện một số nỗ lực để khôi phục sản xuất trong nước và đang thu hút các công ty nước ngoài. Nhưng kết quả nhanh chóng khó có thể đạt được.

Chuyển hướng dòng vốn

Tài nguyên năng lượng, một cách dễ hiểu là nền tảng của thương mại quốc tế của Nga.

"Việc chuyển hướng dòng vốn sang châu Á đã giúp bù đắp sự mất mát thị trường châu Âu. Xuất khẩu phi tài nguyên cũng cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ.

Ngành luyện kim tăng 17,4% lên 74,7 tỷ USD, hóa chất tăng 21,6% lên 33,6 tỷ USD và cơ khí tăng 26,6% lên 29,6 tỷ USD. Điều này đã phần nào đa dạng hóa rổ hàng xuất khẩu của Nga", Dmitry Matyushenkov, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Pháp luật của ANO và thành viên câu lạc bộ chuyên gia Digoria, nhận xét.

Một yếu tố khác là sự tái định hướng tiền tệ, chuyển sang thanh toán bằng nhân dân tệ, rupee và rúp. Tỷ trọng USD và euro giảm từ 80% xuống 18%, làm giảm chi phí giao dịch và giảm sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng tài chính phương Tây. Tuy nhiên, mức giảm nhập khẩu khá khiêm tốn: 1,4%, xuống còn 279 tỷ USD.

Hơn nữa, những tháng gần đây cho thấy thị trường sẵn sàng trả giá cao hơn cho nguồn cung ổn định. Khả năng đảm bảo xuất khẩu của Nga, bất kể điều gì xảy ra, đã đẩy giá dầu sản xuất trong nước lên cao.

Điểm tăng trưởng

Các chuyên gia nhận thấy nhiều cơ hội rộng mở, chủ yếu trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

"Việc chuyển hướng khách hàng khai thác mỏ và trung tâm dữ liệu truyền thống từ các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư sang phạm vi pháp lý của Nga sẽ mang lại lợi nhuận đáng kể.

Hơn nữa, đồng tiền ổn định rúp, vốn đã chiếm hơn 10% giao dịch quốc tế, cũng đang góp phần vào điều này", ông Loboda cho biết.

Về phần mình, ông Matyushenkov nhấn mạnh ngành công nghiệp hóa chất là một lĩnh vực đầy triển vọng. Ông lưu ý: "Phân bón, polyme và hóa dầu đang cho thấy tốc độ tăng trưởng hơn 20%. Tiềm năng ở đây nằm ở việc tăng cường chế biến và mở rộng sang thị trường châu Phi và Đông Nam Á".

Ngành kỹ thuật cơ khí và thiết bị, bao gồm thiết bị đường sắt, máy móc nông nghiệp và các tổ máy phát điện cũng đang có nhu cầu cao, nhưng cần được cải tiến công nghệ, nhà kinh tế học này cho biết thêm.

Nga hiện đã là quốc gia dẫn đầu thế giới về xuất khẩu nông sản, nhưng bằng cách phát triển công nghệ chế biến và tạo ra các thương hiệu nổi tiếng, Nga có thể củng cố vị thế của mình trong lĩnh vực này.

Cuối cùng, cần xem xét đến các công nghệ xanh. "Nhiên liệu hydro, công nghệ thu giữ carbon và năng lượng hạt nhân có tiềm năng trở thành những ngành công nghiệp ngách nhưng có lợi nhuận cao.

Chìa khóa thành công không chỉ đơn giản là tăng sản lượng, mà còn là nâng cao khả năng cạnh tranh thông qua chứng nhận, thích ứng với các tiêu chuẩn thị trường mới và phát triển cơ sở hạ tầng xuất khẩu", Matyushenkov giải thích.

Với phương pháp đúng đắn và điều kiện thị trường thuận lợi, các chuyên gia ước tính rằng xuất khẩu của Nga có thể tăng ít nhất 5% vào năm 2026.

Ông Ghalibaf, một nhà đàm phán chủ chốt trong các cuộc đàm phán ngừng bắn với Mỹ, cáo buộc các đối thủ của Iran đang “cố gắng làm suy yếu đất nước từ bên trong thông qua chiến thuật bao vây và thao túng truyền thông”.

Ông kêu gọi công chúng Iran duy trì sự đoàn kết, cho rằng đó là cách duy nhất để chống lại cái mà ông gọi là “âm mưu” của đối phương.

“Mọi hành động gây chia rẽ đều là một phần trong kế hoạch của đối phương”, ông Ghalibaf nói, khẳng định rằng các quan chức Iran “đều là những người tuân theo mệnh lệnh của lãnh tụ tối cao”.

Trước đó, một tuyên bố chung của quốc hội được ký ngày 27/4 với đa số phiếu thuận đã bày tỏ sự ủng hộ đối với nhóm đàm phán của Iran, bao gồm cả ông Ghalibaf.

Về tình hình eo biển Hormuz, ông Ghalibaf cho biết, việc Mỹ phong toả eo biển đã góp phần khiến giá dầu tăng lên gần 120 USD/thùng. “Điểm dừng tiếp theo: 140 USD/thùng. Vấn đề của việc phong toả không phải là lý thuyết, mà là tư duy”, ông Ghalibaf nói.

“Đường ống đó sẽ phát nổ từ bên trong”, ông Trump nói tuần trước trên Fox News . “Một điều gì đó xảy ra khiến nó phát nổ. Chỉ còn khoảng ba ngày nữa trước khi điều đó xảy ra. Và khi nó phát nổ, bạn sẽ không bao giờ có thể xây dựng lại nó như cũ”.

Chủ tịch Quốc hội Iran cũng nhắc đến phát biểu của ông Trump hồi cuối tuần rằng, việc tích tụ dầu thừa sẽ sớm gây thiệt hại vĩnh viễn cho cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này.

Ông Ghalibaf nói: “Ba ngày trôi qua, không có giếng dầu nào phát nổ. Chúng ta có thể duy trì đến 30 ngày và phát trực tiếp giếng dầu đó trên X”.

Cùng ngày, Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Mohsen Paknejad đã kêu gọi người dân cắt giảm tiêu thụ, gọi “tiết kiệm và giữ gìn” là nguyên tắc chung “và là nghĩa vụ tôn giáo”, đồng thời bác bỏ tác động của lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ.

“Mỹ sẽ không đạt được gì thông qua việc phong tỏa hải quân Iran”, ông Paknejad nói.

Bộ trưởng khẳng định “không cần lo lắng” về nguồn cung và phân phối nhiên liệu, nói thêm rằng các nhân viên ngành dầu mỏ đang làm việc suốt ngày đêm để ngăn chặn bất kỳ sự gián đoạn nào.

“Mỹ đang nghiên cứu và đánh giá khả năng giảm quân tại Đức, và sẽ đưa ra quyết định trong thời gian ngắn sắp tới”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 29/4.

Một quan chức cấp cao Nhà Trắng trước đó nói với Reuters, rằng ông Trump đã thảo luận về khả năng rút bớt binh sĩ Mỹ khỏi châu Âu.

Theo dữ liệu từ Trung tâm Dữ liệu nhân lực quốc phòng Mỹ (DMDC), tính đến tháng 12/2025, Mỹ có hơn 68.000 binh sĩ thường trực tại các căn cứ ở châu Âu. Trong đó, hơn một nửa, tương đương khoảng 36.400 người, đóng tại Đức. Con số này thấp hơn nhiều so với khoảng 250.000 binh sĩ Mỹ từng đồn trú tại đây vào năm 1985, trước khi Bức tường Berlin sụp đổ và Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Thông tin trên được ông Trump đưa ra sau mâu thuẫn với Thủ tướng Đức về cuộc chiến ở Iran

Những ngày gần đây, Tổng thống Mỹ Trump nhiều lần công kích Thủ tướng Đức Friedrich Merz liên quan đến vấn đề này. Nhà lãnh đạo Mỹ nói ông Merz “không biết mình đang nói gì”, sau khi Thủ tướng Đức cho rằng Iran đang “làm bẽ mặt” Mỹ trong vấn đề đàm phán chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, ngày 29/4, ông Merz khẳng định quan hệ với ông Trump vẫn tốt đẹp, bất chấp bất đồng.

Bài đăng của Tổng thống Trump xuất hiện chỉ vài giờ sau khi tướng Carsten Breuer - Tổng tham mưu trưởng Đức, gặp Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby và các quan chức quốc phòng khác tại Washington để thảo luận về chiến lược quân sự mới của Đức – chiến lược đầu tiên ngoài khuôn khổ NATO kể từ sau Thế chiến II.

Thứ trưởng Colby đã ca ngợi tài liệu chiến lược này, trong đó nêu mục tiêu đưa Đức trở thành lực lượng quân sự thông thường lớn nhất châu Âu, gọi đây là “lộ trình rõ ràng phía trước”.

“Tổng thống Trump đã đúng khi nhấn mạnh châu Âu phải làm nhiều hơn, và NATO không thể chỉ là ‘con hổ giấy’. Đức hiện đang đóng vai trò dẫn dắt trong việc này”, ông Colby viết trên mạng xã hội.

Tướng Breuer cho biết phía Mỹ “sự đánh giá cao” chiến lược quân sự của Đức cũng như cam kết tài chính nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo trong NATO, nhưng không đề cập việc hai bên có thảo luận về khả năng giảm quân Mỹ tại Đức hay không.

Ông Trump từ lâu đã chỉ trích Đức và các nước châu Âu không chi đủ cho quốc phòng, dù ông hoan nghênh quyết định của các thành viên NATO nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP.

Căng thẳng gia tăng sau khi các đồng minh NATO từ chối ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel ở Iran mà không tham vấn họ. Ngoài ra, việc ông Trump muốn tiếp quản đảo Greenland từ Đan Mạch cũng làm quan hệ giữa các thành viên NATO thêm căng thẳng.

Ông Trump từng tìm cách cắt giảm mạnh số binh sĩ Mỹ tại Đức trong nhiệm kỳ đầu, nhưng kế hoạch này không thành hiện thực.

Theo ông Jeff Rathke, nhà ngoại giao Mỹ đã nghỉ hưu và hiện là Chủ tịch Viện Mỹ - Đức tại Đại học Johns Hopkins, cho rằng việc Mỹ có lợi ích lớn từ việc duy trì hiện diện quân sự tiền phương, như tại căn cứ Ramstein ở Đức.

“Lực lượng Mỹ ở châu Âu không phải là sự ‘ban ơn’ cho những người châu Âu vô ơn, mà là công cụ phục vụ sức mạnh quân sự toàn cầu của Mỹ”, ông Rathke nói.

Các quan chức quân sự Mỹ và Đức khẳng định quan hệ hợp tác vẫn bền chặt, bất chấp những phát ngôn thất thường của ông Trump trên mạng xã hội về việc rút khỏi NATO hoặc cắt giảm quân.

Anh lâu nay vẫn tận dụng “quyền lực mềm” của hoàng gia để chinh phục vị tổng thống Mỹ khó đoán, với việc 2 lần tổ chức lễ đón ông Trump theo nghi thức cấp nhà nước xa hoa. Tuần này, Vua Charles và Hoàng hậu Camilla thăm Washington, nhân dịp kỷ niệm 250 năm Mỹ tuyên bố độc lập khỏi Anh.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump nhiều lần chế giễu và chỉ trích Thủ tướng Anh Keir Starmer trong những tuần gần đây, xung quanh việc London không ủng hộ Washington trong cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, theo các nhà ngoại giao và bình luận, nhiệm vụ của Nhà vua không phải là trực tiếp hàn gắn quan hệ chính trị, mà là nhắc nhở công chúng và giới chính trị Mỹ về chiều sâu và tính lâu bền của mối quan hệ song phương.

Theo cựu Đại sứ Anh tại Mỹ Nigel Sheinwald, Nhà vua đã tận dụng bài phát biểu hiếm hoi trước Quốc hội Mỹ để làm nổi bật mạng lưới liên kết song phương trong các lĩnh vực văn hóa, an ninh, quốc phòng và công nghệ.

“Nhà vua hy vọng một phần thông điệp đó sẽ để lại ảnh hưởng lâu dài tới các thính giả - rộng hơn nhiều so với chính quyền đương nhiệm và tồn tại lâu hơn cả nhiệm kỳ của họ”, ông Sheinwald nói với Reuters .

Chuyến thăm 4 ngày của vị quốc vương 77 tuổi diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai nước xuống mức tồi tệ nhất kể từ cuộc khủng hoảng kênh đào Suez, đồng thời phản ánh những căng thẳng rộng hơn giữa chính quyền Tổng thống Trump với các đồng minh châu Âu.

Đầu năm nay, ông Trump đe dọa sẽ chiếm Greenland - một phần lãnh thổ của Đan Mạch, và gần đây chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO vì không điều hải quân tới hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, nơi Iran hạn chế tàu qua lại.

Trong bài phát biểu trước Quốc hội ngày 28/4, Vua Charles ca ngợi liên minh Anh - Mỹ, đưa ra những lời nhắc nhở tinh tế với Tổng thống Trump, cảnh báo về nguy cơ của xu hướng ngày càng hướng nội và kêu gọi đề cao hòa bình, lòng trắc ẩn trong đời sống.

“Một nhà ngoại giao bậc thầy”, một quan chức cấp cao nhận xét.

Tại Úc, nơi Vua Charles cũng là nguyên thủ quốc gia, bài bình luận trên báo Sydney Morning Herald ca ngợi bài phát biểu “thuyết phục và cực kỳ khéo léo” khi truyền tải tới ông Trump những điều mà nhiều người cho rằng ông cần nghe.

Tuy nhiên, ông Mark Lyall Grant - cựu cố vấn an ninh quốc gia Anh, cho rằng nhắn nhủ thông điệp tới ông Trump là điều quan trọng, nhưng sứ mệnh lớn hơn của Nhà vua và Hoàng hậu là hướng tới công chúng Mỹ, trong khuôn khổ chuyến thăm bao gồm cả các điểm dừng tại New York và Virginia.

“Trong quá khứ từng có những giai đoạn khó khăn ở cấp chính trị, Nhà vua là biểu tượng của quốc gia Anh, và chuyến thăm này nhắc nhở người dân Mỹ về bản chất của mối quan hệ đó và ý nghĩa của nó đối với cả hai nước”, ông nói.

Không còn “đặc biệt” như xưa?

Anh từ lâu tự hào về mối quan hệ thân thiết với Mỹ, nhưng những rạn nứt ngày càng rõ trong nhiệm kỳ hai của ông Trump - vào thời điểm gần 1 thập kỷ sau khi Anh rời Liên minh châu Âu, đã thúc đẩy quá trình tự nhìn nhận lại về cách London nên ứng xử trong một thế giới biến động hơn nhiều.

Đại sứ Anh tại Mỹ Christian Turner gần đây cho biết ông không thích cụm từ “mối quan hệ đặc biệt” mà cố Thủ tướng Anh Winston Churchill đặt ra, vì nó gợi nhớ quá nhiều đến quá khứ.

Văn phòng Đối ngoại Anh sau đó cho biết phát biểu này không phản ánh quan điểm chính thức.

Phe chỉ trích Chính phủ Anh cũng cho rằng dù giọng điệu của Tổng thống Trump đôi khi gây khó chịu, nhưng nhà lãnh đạo Mỹ không sai khi cho rằng Anh, cũng như các quốc gia châu Âu khác, cần tăng chi tiêu quốc phòng nếu muốn được các đối tác toàn cầu coi trọng.

Giới ngoại giao nhận định việc tận dụng “quyền lực mềm” của hoàng gia có thể giúp chính phủ Công đảng trung tả của Thủ tướng Starmer giữ các kênh đối thoại mở, khi tìm cách cải thiện quan hệ với vị tổng thống cánh hữu của Mỹ.

“Đây là cơ hội hoàn hảo để duy trì các kênh ngoại giao và đảm bảo các cuộc đối thoại tiếp tục diễn ra”, nhà bình luận hoàng gia Afua Hagan nhận định.

Ông Starmer kỳ vọng chuyến thăm của Vua Charles sẽ tái hiện “phép màu” mà cố Nữ hoàng Elizabeth II từng tạo ra sau khủng hoảng Suez.

“Khi mẹ tôi thăm Mỹ năm 1957, một trong những nhiệm vụ của bà là khôi phục lại yếu tố ‘đặc biệt’ trong quan hệ hai nước sau khủng hoảng Trung Đông”, Vua Charles nói trong tiệc chiêu đãi cấp nhà nước tại Nhà Trắng ngày 28/4.

“Gần 70 năm sau, thật khó tưởng tượng điều tương tự có thể xảy ra ngày nay”, ông đùa.

Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Berlin leo thang sau những chỉ trích gay gắt từ Thủ tướng Đức Friedrich Merz.

Ông Friedrich Merz đã công kích cách chính quyền ông Donald Trump xử lý vấn đề Iran, cũng như tiến trình đàm phán liên quan đến eo biển Hormuz.

Những lời phê phán của ông Friedrich Merz đánh dấu sự phản ứng mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của một đồng minh NATO đối với cách tiếp cận của Washington. Điều này làm nổi bật những rạn nứt tiềm tàng trong liên minh phương Tây giữa lúc chi phí năng lượng leo thang và tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa.

Tạp chí Newsweek dẫn lời ông Friedrich Merz nhận định: "Người Iran rõ ràng đang mạnh hơn dự kiến. Người Mỹ cũng rõ ràng không có một chiến lược thực sự thuyết phục trong các cuộc đàm phán". Theo ông, "cả một quốc gia đang bị giới lãnh đạo Iran làm cho bẽ mặt".

Đáp trả lại trên mạng xã hội Truth Social, ông Donald Trump khẳng định sẽ sớm đưa ra quyết định về quân số tại Đức. "Mỹ đang nghiên cứu và xem xét khả năng giảm quân tại Đức, quyết định cuối cùng sẽ có trong thời gian ngắn sắp tới" - ông tuyên bố.

Trước đó, vào ngày 28-4, Tổng thống Mỹ đã công kích trực diện bình luận của ông Friedrich Merz khi cho rằng "ông ấy chẳng biết mình đang nói gì!". Ông còn bồi thêm: "Chẳng trách nước Đức đang thể hiện kém cỏi như vậy, cả về kinh tế lẫn các mặt khác"!

Bất kỳ động thái rút quân nào cũng có thể tác động tiêu cực đến sự đoàn kết của NATO, cấu trúc an ninh của châu Âu cũng như vị thế quân sự của Mỹ trên thế giới.

Theo Newsweek, từ sau Chiến tranh Thế giới lần 2, Mỹ luôn duy trì sự hiện diện quân sự quy mô lớn tại Đức, với quân số lúc đạt đỉnh hơn 250.000 người.

Nước Đức ngày nay vẫn là mắt xích chiến lược khó thể thay thế. Đức hiện là nơi trú đóng của hàng chục ngàn binh sĩ Mỹ, nơi đặt các căn cứ trọng yếu như căn cứ không quân Ramstein, cùng các trung tâm huấn luyện và chỉ huy lục quân tại Bavaria, Stuttgart.

Quốc gia này cũng là nơi đặt trụ sở Bộ Tư lệnh châu Âu và Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ, đồng thời đóng vai trò là trung tâm hậu cần và y tế lớn cho các hoạt động của Mỹ tại nước ngoài.

Các quan chức Mỹ từ lâu đã khẳng định rằng việc duy trì lực lượng tại Đức hỗ trợ khả năng răn đe của NATO và triển khai quân nhanh chóng, bất kể quân số hay các thỏa thuận đóng quân có thể bị các chính quyền kế tiếp định kỳ xem xét lại.

Ông Donald Trump từng nhiều lần đặt dấu hỏi về quy mô hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu, đặc biệt là Đức. Bởi lẽ, ông cho rằng quốc gia này không chi trả thỏa đáng cho chi phí quốc phòng.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Donald Trump từng chỉ thị lên phương án rút quân quy mô lớn khỏi Đức. Song, động thái này sau đó đã bị chính quyền của ông Joe Biden tạm dừng.

Trong thông báo ngày 29-4, 1,8 triệu rial đổi được một USD, mức thấp nhất từ trước tới nay. Đồng rial vẫn ổn định trong những tuần đầu của chiến sự nhưng bắt đầu trượt giá cách đây hai ngày.

Chuyên gia cảnh báo đồng rial mất giá có thể làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát tại Iran, khi nhiều mặt hàng nhập khẩu từ thực phẩm, thuốc men, đồ điện tử cho tới nguyên vật liệu, đều bị ảnh hưởng bởi tỉ giá USD.

Trước đó hồi tháng 1, Iran cũng đối mặt với cú sốc tiền tệ, khi đồng rial giảm từ 1,4 triệu xuống 1,6 triệu rial đổi một USD trong chưa đầy một tuần.

Hiện tại lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì nhưng lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ gây áp lực lên nền kinh tế vốn mong manh của Iran, làm giảm nguồn thu chính của chính phủ và ngoại tệ.

Nền kinh tế Iran đối mặt với hàng thập niên bị trừng phạt, lạm phát kéo dài và khoảng cách ngày càng lớn giữa tỷ giá hối đoái chính thức và tỷ giá thị trường tự do. Cuộc chiến kéo dài nhiều tuần trở thành gánh nặng với doanh nghiệp, hộ gia đình và ngân sách nhà nước.

Giá cả mặt hàng thiết yếu tăng mạnh trước cả khi đồng rial chạm đáy kỷ lục - theo AP. Giá thịt gà tăng 75% trong tháng qua, thịt bò và thịt cừu tăng 68%. Nhiều sản phẩm sữa tăng giá gấp rưỡi.

Áp lực kinh tế cũng lan sang thị trường lao động. Trong hơn năm tuần oanh tạc, Mỹ và Israel đã đánh trúng hàng ngàn nhà máy ở Iran. Một số tờ báo đưa tin nhiều nhân viên bị sa thải sau khi hết hạn hợp đồng, khả năng cao do chi phí leo thang, nhu cầu yếu, bất ổn hậu chiến và lệnh cấm vận buộc một số công ty phải cắt giảm việc làm hoặc tránh gia hạn các hợp đồng tạm thời.

Thứ trưởng Bộ Lao động Gholamhossein Mohammadi cho biết Iran mất ít nhất 1 triệu việc làm trực tiếp do chiến tranh.

Quyết định rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từ ngày 1-5 của Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã làm rung chuyển liên minh tồn tại gần 66 năm này. Trong thông báo hôm 28-4, UAE cho biết sau khi rời OPEC, nước này dự kiến tiếp tục theo đuổi mục tiêu từ lâu là tăng sản lượng dầu thô một cách từ từ và có kiểm soát, phù hợp với nhu cầu và diễn biến thị trường.

Theo đài CNBC, quyết định của UAE xuất phát từ một vấn đề quen thuộc: nước này đã đầu tư rất nhiều để tăng khả năng khai thác dầu nên không muốn bị giới hạn bởi hạn ngạch của OPEC - vốn được đặt ra để giữ giá dầu cao. Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), UAE chỉ khai thác khoảng 2,37 triệu thùng/ngày trong tháng 3-2026 trong khi con số này có thể tăng lên mức 4,3 triệu thùng/ngày. Giờ đây, UAE muốn có thêm quyền chủ động trong việc quyết định sản lượng, không bị ràng buộc bởi OPEC, đồng thời hướng tới mục tiêu nâng công suất lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

Một lý do khác để tăng sản lượng lúc này là các chuyên gia cho rằng nhu cầu tiêu thụ dầu sẽ đạt đỉnh trong những năm tới trước khi thế giới chuyển dần sang các nguồn năng lượng tái tạo. Điều đó đồng nghĩa với việc lượng dầu còn nằm dưới lòng đất có thể đang có giá trị cao hơn ở thời điểm hiện tại so với tương lai, khi nhu cầu suy giảm. Vì vậy, theo AP, việc kìm hãm sản lượng có thể khiến các nước bỏ lỡ cơ hội thu lợi nhuận.

Quyết định trên được đưa ra sau nhiều tuần Iran - một thành viên khác của OPEC - tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào UAE. Ngoài ra, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa cũng làm hạn chế xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của nước này. Tuy vậy, UAE không cho rằng quyết định rời đi là do chiến sự. Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail al-Mazrouei nói với đài CNBC rằng thời điểm rời OPEC được lựa chọn nhằm hạn chế tối đa sự gián đoạn đối với các nước sản xuất khác trong nhóm.

Thực tế, theo một số chuyên gia, quyết định của UAE nhiều khả năng sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến thị trường trong năm tới, nhất là khi eo biển Hormuz vẫn còn chưa khai thông. Dù vậy, động thái này có thể gây áp lực khiến giá giảm về sau do làm suy yếu sự gắn kết cần thiết giữa các nhà sản xuất để giữ giá dầu không lao dốc quá mạnh trong những giai đoạn dư cung.

Một số nhà phân tích cảnh báo nếu các quốc gia đang tuân thủ hạn ngạch cảm thấy bất mãn với những nước không tuân thủ trong nội bộ OPEC, sẽ có thêm thành viên theo chân UAE. Về lâu dài, kịch bản này đe dọa khiến OPEC mất dần vai trò như một liên minh dầu mỏ và tầm ảnh hưởng đối với thị trường này. Trước đó, một số quốc gia như Qatar, Ecuador và Angola đã rời tổ chức này trong những năm gần đây với lý do không hài lòng về hạn ngạch hoặc thay đổi ưu tiên quốc gia. Angola rời đi vào năm 2024 trong khi Qatar chấm dứt tư cách thành viên từ năm 2019.

Trong thời gian tới, một số quốc gia có thể lựa chọn rời đi do ngày càng khó chịu với các hạn chế của OPEC và OPEC+ (liên minh giữa OPEC và các nhà sản xuất bên ngoài). Ông Matt Smith, chuyên gia tại Công ty Phân tích Kpler (Bỉ), nhận định Kazakhstan là ứng viên đáng chú ý bởi khi nước này liên tục sản xuất vượt hạn ngạch. Nigeria cũng có thể làm thế bởi quốc gia sản xuất dầu thô lớn nhất châu Phi này ngày càng ưu tiên lọc dầu trong nước, qua đó giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nên không còn muốn tiếp tục bị ràng buộc bởi hạn ngạch.

Thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch

Các cuộc đàm phán cấp cao nhằm thúc đẩy tiến trình chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch diễn ra tại TP Santa Marta - Colombia trong 2 ngày 28 và 29-4. Hội nghị này có sự tham gia của các bộ trưởng và quan chức cấp cao đến từ hơn 50 nước, tập trung thảo luận biện pháp giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, khí đốt và than đá - được xem là những nguyên nhân chính gây nóng lên toàn cầu - để chuyển sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Môi trường Colombia Irene Vélez Torres cho rằng xung đột Trung Đông hiện nay cho thấy "chúng ta không chỉ đối mặt với khủng hoảng khí hậu và môi trường, mà còn là khủng hoảng kinh tế và an ninh quốc gia". Trong khi đó, bà Stientje van Veldhoven, Bộ trưởng Chính sách khí hậu và Tăng trưởng xanh Hà Lan, nhấn mạnh thế giới cần chuyển dần khỏi nhiên liệu hóa thạch không chỉ vì lợi ích khí hậu mà còn để tăng tính tự chủ và bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo AP, hội nghị trên tiếp tục nêu bật thách thức then chốt là nguồn tài chính cho tiến trình chuyển đổi, nhất là đối với các quốc gia đang phát triển hiện gánh nhiều nợ và có ngân sách hạn hẹp. Bà Stientje van Veldhoven nhấn mạnh việc tiếp cận nguồn tài chính với chi phí hợp lý là yếu tố then chốt để tiến trình này có thể diễn ra trên toàn cầu. Các đại biểu cũng tranh luận về vai trò của các công cụ chính sách như thị trường carbon, trợ cấp của chính phủ...

Theo ban tổ chức, hội nghị không đưa ra các thỏa thuận mang tính ràng buộc mà nhằm tạo động lực chính trị và tập hợp các quốc gia sẵn sàng thúc đẩy chuyển đổi. Sự kiện cũng được xem là bước đệm cho các cuộc đàm phán khí hậu toàn cầu sắp tới, nơi vấn đề tài chính và lộ trình cắt giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch dự kiến tiếp tục là tâm điểm tranh luận.

Hoàng Phương

Ngày 28/4, UAE bất ngờ tuyên bố sẽ rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và nhóm OPEC+, giáng một đòn mạnh vào các liên minh này khi cuộc khủng hoảng năng lượng đang làm lộ rõ những rạn nứt giữa các quốc gia vùng Vịnh.

Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, OPEC+ sản xuất gần một nửa sản lượng dầu của thế giới trong năm 2025. UAE là nhà sản xuất lớn thứ tư trong OPEC+, trong khi Nga đứng thứ hai, sau Ả-rập Xê-út.

Trả lời báo giới ngày 29/4, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định, OPEC+ vẫn là một tổ chức quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh hỗn loạn hiện nay trên thị trường toàn cầu.

“Mô hình này giúp giảm thiểu đáng kể sự biến động và giúp ổn định thị trường năng lượng”, ông Peskov nói.

Tuy nhiên, “Nga tôn trọng quyết định rời khỏi OPEC của UAE, và hy vọng cuộc đối thoại về năng lượng giữa Mátxcơva với UAE sẽ tiếp tục”.

Cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov cho biết, quyết định của UAE có thể khiến các nước tăng sản lượng, làm giảm giá dầu toàn cầu trong tương lai.

"Nếu các nước OPEC sản xuất nhiều dầu nhất có thể theo khả năng và ý muốn của họ, giá dầu sẽ giảm tương ứng", ông Siluanov nói.

Ngày 29/4, giá dầu tiếp tục tăng khi các nhà giao dịch chuẩn bị cho kịch bản đóng cửa kéo dài trên eo biển Hormuz. Cụ thể, giá dầu Brent tăng 5% lên 116,8 USD/thùng. Dầu WTI tăng 4,9% lên 104,8 USD/thùng.

Những lo ngại về nguồn cung đã trở nên trầm trọng hơn do tình trạng bế tắc rõ ràng trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Tờ Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, Tổng thống Trump đã chỉ thị các phụ tá chuẩn bị cho việc gia hạn lệnh phong tỏa các cảng của Iran nhằm buộc Tehran phải đầu hàng.

Theo các quan chức Mỹ, ông Trump đã chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và xuất khẩu dầu mỏ của Iran bằng lệnh phong tỏa vì các lựa chọn khác của ông - nối lại việc ném bom hoặc rút khỏi xung đột - mang nhiều rủi ro hơn, theo WSJ .

Tuy nhiên, các quan chức Iran tin rằng nước này có thể chịu đựng được lệnh phong tỏa của Mỹ, vì họ đang sử dụng các tuyến đường thương mại thay thế.

Chia sẻ với các phóng viên tại Phòng Bầu dục, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định hai bên đã có một cuộc trò chuyện "rất tốt đẹp". Dù có thảo luận về cuộc xung đột tại Trung Đông, nhưng nội dung chính vẫn "chủ yếu xoay quanh vấn đề Ukraine".

Đây là cuộc trò chuyện được công bố chính thức đầu tiên giữa hai vị tổng thống kể từ sau ngày 9-3 - tức chỉ 9 ngày sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Ông Donald Trump tiết lộ Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề nghị hỗ trợ giải quyết vấn đề làm giàu uranium của Iran - một rào cản then chốt trong thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột tại quốc gia này.

Đề nghị này được cho là liên quan đến phương án Nga sẽ tiếp nhận hơn 450 kg uranium đã làm giàu (loại nhiên liệu cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân) từ Iran.

Trước đó, Nga cũng đã thảo luận với ông Rafael Grossi, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), về khả năng đưa số uranium này ra khỏi lãnh thổ Iran.

Tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng phản hồi: "Thà rằng ông ấy dồn sức vào việc kết thúc cuộc xung đột ở Ukraine thì hơn. Trước khi muốn giúp tôi, ông ấy hãy kết thúc cuộc chiến của chính mình đã".

Tổng thống Mỹ cho biết ông dự kiến thời điểm kết thúc chiến sự tại Iran và cuộc xung đột tại Ukraine sẽ diễn ra vào cùng lúc.

Vốn nổi tiếng với việc luôn khẳng định mối quan hệ thân thiết với lãnh đạo Nga, Tổng thống Mỹ tin tưởng hai nhà lãnh đạo sẽ có thể đi đến một giải pháp tương đối nhanh chóng cho cuộc xung đột Ukraine.

Trước đó, ông Donald Trump cũng thường xuyên đưa ra những tuyên bố tương tự, tiêu biểu là lời hứa đầy tranh cãi về việc sẽ chấm dứt xung đột Nga - Ukraine chỉ trong vòng một ngày sau khi trở lại nắm quyền vào năm ngoái. Dù vậy, cuộc xung đột tại Ukraine hiện đã bước sang năm thứ năm.

Đài TVP World đưa tin theo phía Điện Kremlin, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời tại Ukraine nhằm kỷ niệm ngày kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai vào tháng tới.

Tổng thống Mỹ cho biết mình đã "gợi ý đôi chút về lệnh ngừng bắn" và nhận định rằng người đồng cấp Nga "có thể sẽ đồng ý". Thế nhưng, TVP World lưu ý một đề xuất tương tự từng được đưa ra vào năm ngoái nhưng chưa bao giờ trở thành hiện thực.

Một quan chức thuộc văn phòng tổng thống Ukraine cho biết cần làm rõ chi tiết thảo luận trước khi phản hồi về những tuyên bố của hai nhà lãnh đạo Nga và Mỹ.

Bên cạnh đó, ông Donald Trump cũng không quên ám chỉ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phải chịu trách nhiệm vì đã không chấp nhận một thỏa thuận hòa bình.

Hiện tại, Moscow vẫn kiên trì yêu cầu Ukraine phải từ bỏ những vùng lãnh thổ mà Nga chưa kiểm soát hoàn toàn. Thế nhưng, phía Kiev cho đến nay vẫn kiên quyết bác bỏ và chỉ muốn tập trung vào các chiến tuyến hiện tại.

Ngoài ra, quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia cũng đang là một điểm nghẽn khiến các cuộc đàm phán rơi vào tình trạng bế tắc.

Theo người phát ngôn Điện Kremlin Yury Ushakov, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn đang diễn ra với Iran, cùng một số vấn đề khác.

Theo quan chức này, ông Putin đánh giá quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran của ông Trump là đúng đắn, giúp mở ra cơ hội đàm phán và góp phần ổn định tình hình khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, phía Nga cũng cảnh báo hậu quả "vô cùng nghiêm trọng" nếu Mỹ và Israel tiếp tục sử dụng vũ trang.

"Tổng thống Vladimir Putin tin rằng quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran của Tổng thống Donald Trump là đúng đắn, điều này sẽ tạo cơ hội cho các cuộc đàm phán và nhìn chung giúp ổn định tình hình. Đồng thời, Tổng thống Nga nhấn mạnh những hậu quả không thể tránh khỏi, vô cùng nghiêm trọng không chỉ đối với Iran và các nước láng giềng, mà còn đối với toàn bộ cộng đồng quốc tế, nếu Mỹ và Israel tiếp tục các hành động quân sự", người phát ngôn cho biết.

Ông Ushakov phát biểu trước báo giới hôm thứ Tư (29/4) rằng, cuộc gọi được phía Nga chủ động và diễn ra trong bầu không khí "thẳng thắn, chuyên nghiệp".

Ngoài Iran, hai nhà lãnh đạo cũng trao đổi về xung đột tại Ukraine. Ông Putin đề cập khả năng thiết lập lệnh ngừng bắn trùng với dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9/5 - sự kiện đánh dấu chiến thắng của Liên Xô trong Thế chiến II.

Nga đề nghị giúp đỡ Iran giải quyết trữ lượng uranium

Tổng thống Donald Trump cho biết người đồng cấp Nga Vladimir Putin đã đề nghị hỗ trợ liên quan đến vấn đề uranium làm giàu của Iran.

"Ông ấy muốn giúp đỡ. Tôi nói, trước khi ông giúp tôi, tôi muốn chấm dứt cuộc chiến của ông", ông Trump nói tại Phòng Bầu dục.

Trước đó, lãnh đạo Nhà Trắng cho biết cuộc trò chuyện với Tổng thống Putin diễn ra "rất tốt" và giải pháp cho cuộc xung đột ở Ukraine sẽ đạt được trong thời gian không xa.

"Ông ấy nói với tôi rằng ông ấy muốn tham gia vào chương trình làm giàu uranium của Iran. Ông ấy có thể giúp chúng ta đạt được điều đó", Tổng thống Trump cho biết.

Dù không loại trừ khả năng Iran chuyển uranium sang Nga, ông Trump cho biết ưu tiên hiện tại của ông vẫn là tìm giải pháp chấm dứt xung đột ở Ukraine.

"Tôi quen biết ông ấy từ lâu. Tôi nghĩ ông ấy đã sẵn sàng đạt được thỏa thuận từ lâu rồi... Tôi nghĩ một số người đã gây khó khăn cho ông ấy trong việc đạt được thỏa thuận", ông Trump nói.

Trước đây, Moscow từng đề xuất giữ quyền kiểm soát kho dự trữ uranium làm giàu của Iran, tương tự như vai trò của nước này trong Kế hoạch Hành động Toàn diện chung năm 2015.

Cuộc chiến ở Iran và Ukraine có thể kết thúc "theo cùng một lịch trình"

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Tư cho biết, các cuộc chiến ở Iran và Ukraine có thể kết thúc "theo cùng một lịch trình". Tuyên bố được đưa ra sau cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Đề cập đến tình hình Iran, ông Trump cho rằng năng lực quân sự của nước này đã suy giảm đáng kể. "Hãy nhìn xem, có tới 159 tàu đã bị đánh chìm… họ gần như không còn khả năng phục hồi hải quân. Bạn có nghĩ họ đang làm tốt khi không có hải quân, không có không quân, không có hệ thống phòng không?".

Trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ dự đoán chiến dịch quân sự nhằm vào Iran có thể kéo dài từ 4 đến 6 tuần. Trong khi đó, xung đột giữa Nga và Ukraine đã diễn ra từ năm 2022 và đến nay vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.