Siêu bão Sinlaku mạnh lên vào ngày Chủ nhật và trở thành cơn bão mạnh nhất trên Trái Đất trong năm nay.

Một siêu bão đang tiến thẳng về các hòn đảo của Mỹ ở Thái Bình Dương, với sức gió duy trì lên tới khoảng 180 dặm/giờ (tương đương gần 290 km/h) và gió giật có thể đạt tới 220 dặm/giờ (354 km/h). Cơn bão đang di chuyển về phía chuỗi đảo do Mỹ quản lý ở Tây Thái Bình Dương, nơi khoảng 50.000 người dân sinh sống trên các đảo Rota, Tinian và Saipan có thể phải đối mặt với 48 giờ cực kỳ nguy hiểm.


Siêu bão Sinlaku. (Ảnh: Weather Network)

Quần đảo Bắc Mariana là một lãnh thổ của Mỹ nằm cách San Francisco khoảng 9.600 km về phía tây và gần Tokyo hơn Honolulu. Người dân tại đây là công dân Mỹ và sắp phải hứng chịu cơn bão có cường độ tương đương bão cấp 4 hoặc cấp 5 rất mạnh.

Tính đến tối Chủ nhật theo giờ Thái Bình Dương, Sinlaku có thể đã đạt cường độ mạnh nhất. Mặc dù dự báo cho thấy bão sẽ suy yếu nhẹ trước khi tiếp cận khu vực, các mô hình vẫn cho thấy sức gió duy trì khoảng 249–257 km/giờ khi bão tiến vào khu vực quần đảo Mariana từ tối thứ Hai sang thứ Ba.

Trong 24 giờ qua, hướng đi của bão đã dịch chuyển lên phía bắc. Các dự báo mới nhất cho thấy cơn bão có khả năng đi gần hoặc trực tiếp qua đảo Tinian, nằm giữa Rota và Saipan. Những thay đổi nhỏ trong quỹ đạo cuối cùng của bão sẽ quyết định đảo nào phải hứng chịu phần tâm bão và gió mạnh nhất.

Các cảnh báo bão đã được ban hành cho Rota, Tinian và Saipan, trong khi đảo Guam, nơi có các căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ, đang ở mức cảnh báo bão nhiệt đới. Các hãng hàng không đã hủy chuyến bay đến giữa tuần, trường học và cơ quan chính phủ trên các đảo đều đóng cửa, và các nơi trú ẩn đã được mở từ Chủ nhật để người dân chuẩn bị ứng phó.

Nguy hiểm từ cơn bão không chỉ đến từ gió mạnh mà còn từ lượng mưa rất lớn. Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ dự báo lượng mưa có thể đạt từ 380 đến 500 mm tại Guam và Rota, và từ 200 đến 380 mm tại Tinian và Saipan trong khoảng thời gian từ thứ Hai đến thứ Năm. Sinlaku là một cơn bão lớn, phạm vi có thể rộng tới khoảng 640 km, nên mưa lớn sẽ xảy ra ở những khu vực xa cả tâm bão. Điều này làm gia tăng nguy cơ lũ quét, dòng chảy xiết và sạt lở đất, đặc biệt tại những vùng địa hình đồi núi nơi các dải mưa có thể dừng lại trong thời gian dài.

Ngoài ra, điều kiện biển cũng sẽ trở nên rất nguy hiểm, với sóng cao khoảng 4,5 mét tại các khu vực rạn san hô lộ thiên. Nước dâng do bão có thể gây ngập lụt ven biển và làm xói lở bãi biển, và tình trạng này có thể kéo dài sang nửa cuối tuần.

Theo các dữ liệu bổ sung, Sinlaku có tốc độ gió tối đa khoảng 280 km/h và áp suất trung tâm xuống tới 902 hPa, khiến nó trở thành cơn bão mạnh nhất thế giới trong năm 2026 tính đến thời điểm hiện tại. Đây cũng là xoáy thuận nhiệt đới thứ tám trong năm đạt cường độ từ cấp 3 trở lên. Bão xuất hiện vào tháng 4 là tương đối hiếm, lần gần nhất xảy ra là vào năm 2022.

So với các cơn bão trước đó, Sinlaku vẫn chưa vượt qua cơn bão mạnh nhất của năm 2025 và cũng không phải là cơn bão đầu mùa mạnh nhất từng được ghi nhận. Kỷ lục này vẫn thuộc về siêu bão Surigae năm 2021, với sức gió duy trì lên tới 305 km/h.

Dự báo cho thấy Sinlaku sẽ đi cách đảo Guam khoảng 150 km nên không đổ bộ trực tiếp vào đây, tuy nhiên Quần đảo Bắc Mariana, đặc biệt là đảo Rota, sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp của cơn bão. Với sức gió cực mạnh, mưa lớn, nguy cơ lũ lụt, sạt lở và nước dâng, đây được đánh giá là một hiện tượng thời tiết có khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng trong những ngày tới.

VietBF@sưu tập

Annette Eld đệ đơn kiện chính quyền thành phố và sở cảnh sát, cáo buộc viên sĩ quan điều khiển xe tuần tra đã tắc trách khiến cô bị thương nghiêm trọng.

Theo đơn kiện được đệ trình tại Tòa thượng thẩm hạt Cape May vào ngày 10/4, Annette bị thương nặng ở lưng, cổ, xương sườn, phổi và vai, cũng như tổn thương thần kinh kéo dài, đau mãn tính và chấn thương tâm lý. Con của Annette cũng bị căng thẳng và lo âu do chứng kiến vụ việc.

Trước đó, hồi tháng 8/2024, Annette đến thành phố nghỉ dưỡng Wildwood ở bang New Jersey để mừng sinh nhật cùng chồng con. Tuy nhiên, chuyến du lịch biến thành nỗi kinh hoàng khi Annette bị một sĩ quan cảnh sát Wildwood cán xe lên người trong lúc tuần tra khu vực.

Đơn kiện cáo buộc sĩ quan Saul Meghnagi đã lái xe bán tải của sở cảnh sát đi qua khu vực đông người tắm biển vào khoảng 13h27 ngày 24/8/2024, cán lên người Annette đang nằm tắm nắng trên một chiếc khăn. Vụ việc được những người chứng kiến quay video và lan truyền trên mạng xã hội.

Khi đó, Saul và đồng nghiệp, sĩ quan Alexis Koch, đang làm nhiệm vụ xử lý một vụ vi phạm quy định.

Những người chứng kiến mô tả cảnh tượng hỗn loạn sau vụ tai nạn, họ la hét để cảnh báo các sĩ quan.


Những người chứng kiến đã giúp nâng chiếc xe bán tải của cảnh sát Wildwood lên để giải cứu người phụ nữ bị xe cán qua khi đang nằm trên bãi biển vào ngày 28/8/2024. Ảnh: NJ

Đoạn video từ camera của cảnh sát được đưa ra làm bằng chứng trong vụ kiện cho thấy Annette bị kẹt dưới gầm xe, chỉ có cánh tay phải của cô vươn ra khỏi mặt cát. Người xung quanh lao đến giúp đỡ, đào bới cát và cố nâng phần trước của chiếc xe lên để giải cứu Annette.

Trong video, Saul nói qua bộ đàm: "Chúng tôi cần một cái kích nâng gầm xe". Sau đó, viên cảnh sát nói với đám đông rằng: "Tôi nghĩ chúng ta nên chờ đội cứu hộ đến".

Sau vài phút, Annette được giải thoát khỏi gầm xe, đặt lên cáng, đưa lên xe cấp cứu và chở ra khỏi bãi biển.

Theo báo cáo kỷ luật từ Văn phòng Tổng chưởng lý New Jersey, Saul đã bị đình chỉ công tác 10 ngày do vụ tai nạn. Báo cáo không nêu tên sĩ quan còn lại. Văn phòng tổng chưởng lý mô tả hành động của viên cảnh sát là "vô ý".

Annette cáo buộc trong đơn kiện rằng viên cảnh sát có thể đã bị phân tâm khi lái xe, như sử dụng điện thoại di động.

Cũng theo đơn kiện, đèn khẩn cấp và còi báo hiệu của xe cảnh sát không được bật vào thời điểm đó để cảnh báo người đi bộ về phương tiện đang đến gần.

Vụ việc đặt ra những câu hỏi về quy trình và trách nhiệm giải trình của cảnh sát, cũng như sự an toàn của người đi biển ở nơi công cộng.

Đơn kiện yêu cầu Sở Cảnh sát Wildwood và Thành phố Wildwood bồi thường tổn thương tâm lý và chi phí y tế mà nạn nhân phải gánh chịu do vụ việc gây ra.

VietBF@sưu tập

Trong bối cảnh Hoa Kỳ đang dẫn đầu thế giới về sản lượng dầu, việc người dân vẫn phải trả khoảng $4 Mỹ kim mỗi gallon xăng đặt ra một câu hỏi lớn về cơ chế vận hành của thị trường năng lượng. Câu trả lời không nằm ở sản lượng nội địa, mà nằm ở hai yếu tố cốt lõi: cấu trúc chuỗi cung ứng và tác động trực tiếp từ chiến tranh Iran lên dòng chảy dầu toàn cầu.

Trước hết, cần hiểu rằng “ngành dầu khí” không phải là một thực thể thống nhất, mà là một chuỗi gồm ba tầng nấc riêng biệt. Khâu thứ nhất là các công ty khai thác, đưa dầu thô lên từ lòng đất. Khâu thứ hai là các nhà máy lọc dầu, mua dầu thô để chế biến thành xăng. Khâu thứ ba là các trạm xăng, bán sản phẩm cuối cùng đến người tiêu dùng. Mỗi khâu đều có chi phí và lợi nhuận riêng, và chi phí được chuyển dần qua từng tầng, cho đến khi đến tay người dân.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định không nằm ở cấu trúc này, mà ở việc dầu thô được định giá theo thị trường toàn cầu. Dù Hoa Kỳ sản xuất nhiều dầu, giá bán vẫn phụ thuộc vào cung cầu thế giới. Khi thị trường quốc tế bị gián đoạn, giá trong nước không thể tách rời khỏi xu hướng chung.



Chính tại điểm này, chiến tranh Iran trở thành yếu tố then chốt. Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu, đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi xung đột bùng nổ. Việc Iran rải thủy lôi, đe dọa tàu thuyền và làm tê liệt lưu thông đã khiến toàn bộ hệ thống năng lượng thế giới bị ảnh hưởng ngay lập tức.

Hệ quả là giá dầu tăng mạnh trên thị trường quốc tế, kéo theo giá xăng tại Hoa Kỳ. Đây không phải là vấn đề thiếu dầu trong nước, mà là phản ứng của thị trường trước nguy cơ thiếu hụt toàn cầu. Khi nguồn cung bị đe dọa tại một điểm nghẽn chiến lược, giá năng lượng trên toàn thế giới đều bị đẩy lên.

Tuy nhiên, bản chất của tình hình hiện nay là một cú sốc tạm thời, không phải một trạng thái lâu dài. Khi dòng chảy qua Hormuz bị gián đoạn, giá tăng vì lo ngại. Nhưng khi tuyến đường này được bảo đảm và mở lại, áp lực giá sẽ giảm dần.

Chiến lược hiện tại của Tổng thống Trump tập trung trực tiếp vào vấn đề này. Thay vì chỉ gia tăng sản lượng nội địa, Hoa Kỳ đang triển khai phong tỏa có chọn lọc và chiến dịch rà phá thủy lôi nhằm tái lập tự do hàng hải tại Hormuz. Mục tiêu là khôi phục dòng chảy dầu toàn cầu, từ đó làm giảm áp lực lên giá năng lượng.

Thực tế thị trường đã cho thấy quy luật này. Khi đàm phán thất bại và rủi ro leo thang, giá dầu tăng vọt. Khi có tín hiệu ổn định hoặc khả năng mở lại tuyến vận chuyển, giá bắt đầu điều chỉnh. Điều này phản ánh bản chất của giá xăng hiện nay: đó là “giá của gián đoạn,” không phải “giá của thiếu sản xuất.”

Một yếu tố đáng chú ý khác là vai trò mới của Hoa Kỳ trong hệ thống năng lượng toàn cầu. Khi Hormuz bị tắc nghẽn, các quốc gia nhập khẩu bắt đầu chuyển sang nguồn cung từ Hoa Kỳ. Điều này giúp ổn định hệ thống, nhưng trong ngắn hạn lại làm tăng nhu cầu đối với dầu Mỹ, góp phần giữ giá ở mức cao.

Về lâu dài, khi Hormuz được mở lại hoàn toàn và lưu thông trở lại bình thường, thị trường sẽ tự điều chỉnh. Nguồn cung ổn định hơn sẽ kéo giá dầu xuống, từ đó giảm áp lực lên giá xăng tại Hoa Kỳ.

Do đó, câu trả lời cốt lõi cho vấn đề giá xăng hiện nay là rõ ràng: Hoa Kỳ không thiếu dầu. Giá cao là hệ quả trực tiếp của chiến tranh làm gián đoạn dòng chảy dầu toàn cầu. Và khi dòng chảy đó được khôi phục, giá sẽ có cơ sở giảm trở lại.

Trong bối cảnh xung đột với Iran leo thang và các cuộc thương thuyết tại Islamabad đổ vỡ, nhiều nhận định cực đoan xuất hiện từ cả hai phía. Có người xem Tổng thống Trump như một nhà chiến lược xuất chúng, trong khi phía đối lập lại cho rằng ông hành động thiếu kiểm soát. Tuy nhiên, diễn biến thực tế cho thấy một cách tiếp cận khác: tạo áp lực tối đa, duy trì bất định, và buộc đối phương phải phản ứng trong thế bị động.

Điểm nổi bật trong phương pháp này là cách Tổng thống Trump xử lý trình tự. Ông không đi theo lối ngoại giao truyền thống, nơi các bên giữ phép lịch sự bề ngoài trong khi mặc cả phía sau. Thay vào đó, ông bỏ qua phần hình thức, đẩy thẳng vào vấn đề cốt lõi. Điều này khiến đối phương khó triển khai các chiến thuật kéo dài hay trì hoãn, vì môi trường thương thuyết không còn diễn ra theo khuôn mẫu quen thuộc.

Iran đã đối diện trực tiếp với cách tiếp cận này. Trong các cuộc thương thuyết kéo dài gần 20 giờ, phần lớn các điểm đã đạt tiến triển. Tuy nhiên, vấn đề duy nhất mang tính quyết định là chương trình hạch tâm lại không có nhượng bộ. Khi điểm cốt lõi không được giải quyết, Hoa Kỳ lập tức chuyển sang giai đoạn áp lực cao hơn, thay vì kéo dài tiến trình đối thoại.



Việc triển khai phong tỏa Eo biển Hormuz là minh họa rõ ràng nhất cho chiến lược này. Đây không phải là một hành động quân sự đơn thuần, mà là một công cụ kinh tế và địa chánh trị. Bằng cách kiểm soát dòng chảy dầu, Hoa Kỳ có thể tác động trực tiếp đến nguồn thu của Iran mà không cần đưa quân vào một cuộc chiến trên bộ.

Điều đáng chú ý là mục tiêu của chiến lược này không phải là mở rộng chiến tranh. Trái lại, nó nhằm tránh một cuộc xung đột kéo dài. Một cuộc chiến toàn diện với Iran sẽ đòi hỏi nguồn lực lớn, kéo theo rủi ro về nhân mạng và chi phí trong nhiều năm. Chính vì vậy, các công cụ như phong tỏa, áp lực kinh tế và răn đe quân sự được sử dụng để đạt mục tiêu chánh trị mà không cần chiếm đóng.

Cách tiếp cận này có thể được hiểu như một hình thức cưỡng chế chiến lược. Thay vì thuyết phục đối phương bằng nhượng bộ, Hoa Kỳ gia tăng chi phí của việc không nhượng bộ. Khi áp lực đủ lớn, đối phương buộc phải quay lại bàn thương thuyết trong điều kiện bất lợi hơn.

Một yếu tố quan trọng khác là yếu tố bất định. Khi các bước đi không hoàn toàn có thể dự đoán, đối phương khó xây dựng một kế hoạch đối phó dài hạn. Điều này tạo ra lợi thế cho bên chủ động, vì họ có thể thay đổi nhịp độ và hướng đi của chiến lược tùy theo diễn biến thực tế.

Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng mang theo rủi ro. Áp lực cao và môi trường thiếu chắc chắn có thể dẫn đến tính toán sai lầm hoặc phản ứng quá mức. Ngoài ra, các đồng minh có thể gặp khó khăn trong việc thích nghi với một chiến lược không theo khuôn mẫu truyền thống.

Dù vậy, có thể thấy rõ rằng chiến lược hiện nay khác biệt đáng kể so với các mô hình trước đây. Không có dấu hiệu của một kế hoạch chiếm đóng lâu dài hay tái thiết quốc gia. Thay vào đó là kiểm soát các điểm nghẽn chiến lược, đặc biệt là dòng chảy năng lượng, để buộc đối phương điều chỉnh hành vi.

Trong bối cảnh đó, việc nhìn nhận Tổng thống Trump chỉ qua các hình ảnh đơn giản hóa là không đầy đủ. Những gì đang diễn ra là một phương pháp điều hành dựa trên đòn bẩy, áp lực và tốc độ thực thi. Đây không phải là hỗn loạn, mà là một cách tổ chức chiến lược khác với chuẩn mực cũ.

Sáng 13/4, giá khí đốt tự nhiên châu Âu đã tăng vọt ngay trong phiên giao dịch sớm trên thị trường châu Á.

Diễn biến này xảy ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ tiến hành phong tỏa toàn diện eo biển Hormuz.


Hệ thống đường ống dẫn khí đốt của Tập đoàn dầu khí Gazprom thuộc Nga. Ảnh: ITAR-TASS/TTXVN

Cụ thể, giá khí đốt giao sau trên Sàn giao dịch Title Transfer Facility (TTF) của Hà Lan có thời điểm tăng tới 18%, chạm mức 51,30 euro/megawatt giờ (MWh), trước khi giao dịch ở mức 49,45 euro/MWh. Đáng chú ý, thời gian giao dịch của mặt hàng này từ đầu tuần cũng đã được tăng lên 21 giờ mỗi ngày, thay vì 10 giờ như trước đây.

Quyết định phong tỏa của ông Trump được đưa ra ngay sau khi Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận nào trong các cuộc đàm phán kéo dài suốt cuối tuần qua tại Pakistan. Tổng thống Mỹ cho biết Hải quân nước này sẽ chặn mọi tàu thuyền tìm cách ra vào eo biển Hormuz. Động thái này làm leo thang xung đột với Iran và đe dọa kéo dài thời gian đóng cửa tuyến hàng hải huyết mạch.

Thất bại của các vòng đàm phán hòa bình làm dấy lên lo ngại về khả năng tìm ra giải pháp lâu dài cho cuộc chiến đã kéo dài 6 tuần qua, nguyên nhân làm ách tắc khoảng 20% nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Diễn biến mới đe dọa châm ngòi cho một đợt biến động giá mới và tiếp tục thắt chặt nguồn cung trên thị trường thế giới.

Mặc dù phần lớn khí đốt từ Trung Đông thường xuất sang châu Á, nhưng tình trạng gián đoạn liên tục tại eo biển Hormuz sẽ khiến các nước cạnh tranh gay gắt hơn để giành giật nguồn cung LNG hạn hẹp, nhất là khi châu Âu đang ráo riết tích trữ năng lượng chuẩn bị cho mùa Đông tới.

Kể từ khi Mỹ và Israe tấn công Iran vào cuối tháng 2/2026, giá khí đốt tại châu Âu đã tăng hơn 50%. Dù vậy, mức giá hiện tại đã hạ nhiệt khoảng 1/3 so với mức đỉnh thiết lập trong phiên ngày 19/3, thời điểm giá giao sau tăng vọt do Iran tiến hành không kích làm hư hại nhà máy xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới của Qatar.

Theo thông báo từ Quân đội Mỹ, lệnh phong tỏa eo biển Hormuz chính thức có hiệu lực từ 10h sáng 13/4 (giờ Mỹ), khoảng 21 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam.

Trên thực tế, hoạt động xuất khẩu LNG qua eo biển này đã đình trệ hơn một tháng qua. Dù một số siêu tàu chở dầu đã đi qua eo biển này vào cuối tuần trước, nhưng vẫn chưa có bất kỳ tàu chở LNG nào có thể thực hiện hành trình tương tự.

VietBF@sưu tập

Cảnh sát bắt giữ ông Kevin Cichowski, người đang tranh cử chức thống đốc bang Florida (Mỹ) sau khi nhận được cuộc gọi từ một nạn nhân cáo buộc ông hành hung hai người, dùng gậy đánh một người và ném điện thoại di động vào người kia.


Ông Kevin Cichowski đã được đưa vào diện bảo vệ sau khi có phát ngôn thể hiện ý định tự tử

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH WFTV

Hãng AP ngày 13.4 đưa tin ứng viên tranh cử vị trí thống đốc bang Florida (Mỹ) Kevin Cichowski vừa bị bắt về cáo buộc hành hung hai người lớn tuổi trong gia đình.

Theo Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Flagler (bang Florida), ông Cichowski (47 tuổi) bị cáo buộc về nhiều tội danh bao gồm hành hung nghiêm trọng, cản trở người làm chứng và cướp tài sản.

Ông Cichowski được liệt kê là ứng viên của đảng Dân chủ cho chức thống đốc bang Florida theo hồ sơ của cơ quan bầu cử và trước đó từng tranh cử chức thị trưởng Palm Coast vào năm 2021.

Cuộc bầu cử sơ bộ dự kiến diễn ra vào ngày 18.8. Cuộc đua nhằm tìm người thay thế Thống đốc Ron DeSantis có hàng chục ứng viên tham gia.

Trong đoạn video được chia sẻ với hãng tin AP, ông Cichowski khẳng định bố mẹ mình đang gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần và người bố đang tìm cách giết ông.

"Tôi không làm gì sai cả. Điều này thật điên rồ", ông Cichowski nói trong lúc bị các sĩ quan cảnh sát dẫn giải ra xe tuần tra.

Văn phòng cảnh sát trưởng cho biết trong thông cáo rằng cảnh sát nhận được một cuộc gọi ở Palm Coast vào sáng ngày 10.4 về việc một người đàn ông hành hung hai người, dùng gậy đánh một người và ném điện thoại di động vào người kia.

Một trong những nạn nhân đã gọi 911 và khai rằng ông Cichowski đe dọa sẽ giết họ và giết cả lực lượng cảnh sát nếu họ được gọi đến.

Cảnh sát đến và đưa hai người khỏi hiện trường, trong đó có một người nằm liệt giường. Văn phòng cảnh sát trưởng không nêu rõ tuổi của hai người này, mà chỉ cho biết họ đều trên 65 tuổi.

Ông Cichowski đã được đưa vào diện bảo vệ sau khi có phát ngôn thể hiện ý định muốn tự tử, văn phòng cảnh sát trưởng cho biết. Chưa rõ liệu ứng viên thống đốc Florida này có người đại diện pháp lý hay không.

VietBF@sưu tập

Ông Trump cho biết giá xăng tại Mỹ có thể duy trì ở mức cao tới bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, nhưng tin rằng cuộc chiến Iran "sẽ không kéo dài".

"Giá có thể giữ nguyên, hoặc cao hơn một chút, nhưng nhìn chung sẽ quanh mức hiện tại", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 12/4 cho biết khi trả lời câu hỏi của phóng viên FOX News Maria Bartiromo về việc giá xăng dầu ở Mỹ có thể giảm trước cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11 hay không.

Ông Trump cũng nói rằng cuộc chiến Iran "sẽ không kéo dài hơn". "Họ đã bị xóa sổ, Maria", ông cho hay.

Đây là lần hiếm hoi Tổng thống Mỹ thừa nhận giá xăng dầu chưa thể hạ nhiệt kể từ khi ông phát lệnh tấn công Iran cách đây 6 tuần. Cuộc xung đột làm đảo lộn thị trường năng lượng toàn cầu, khiến giá dầu thế giới tăng vọt khoảng 50% và cũng tác động đến giá xăng tại Mỹ, dù nước này không nhập dầu qua eo biển Hormuz. Ông Trump từng nhiều lần nói rằng giá xăng sẽ nhanh chóng "lao dốc" khi chiến sự Iran kết thúc.

Theo dữ liệu của GasBuddy, giá trung bình của xăng thường tại các cây xăng ở Mỹ đã vượt 4 USD một gallon (3,78 lít) trong phần lớn tháng 4. Hồi tháng 2, trước khi chiến sự Iran bùng phát, giá xăng trung bình tại Mỹ dao động dưới mốc 3 USD một gallon và chưa lần nào vượt 3,25 USD suốt một năm qua.


Tổng thống Mỹ Donald Trump trong một buổi lễ tại Nhà Trắng hôm 2/3. Ảnh: AP

Trước đó cùng ngày, Tổng thống Trump thông báo lệnh cho hải quân Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz, sau khi phái đoàn Mỹ - Iran kết thúc đàm phán ở Pakistan mà không đạt được thỏa thuận.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của Mỹ ở Trung Đông, sau đó thông báo chỉ chặn tàu đến và đi từ các cảng Iran. Đối với tàu của các nước khác ra vào khu vực, lệnh phong tỏa sẽ được thực thi "một cách công bằng".

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf, người dẫn đầu phái đoàn đàm phán của Tehran, sau đó chỉ trích lệnh phong tỏa, cho rằng điều này sẽ đẩy giá xăng tại Mỹ lên cao hơn.

"Hãy tận hưởng mức giá hiện tại ở cây xăng đi", ông Qalibaf viết trên X, đăng kèm bản đồ giá xăng tại Washington. "Với cái gọi là 'phong tỏa', chẳng bao lâu nữa các vị sẽ thấy nhớ thời mà xăng còn ở mức 4-5 USD/gallon".

Giá xăng tăng kéo theo lạm phát ở Mỹ, vốn đã tăng 3,3% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm ngoái. Theo khảo sát của Pew, giá xăng cao là hậu quả khiến người Mỹ lo ngại nhất về chiến sự. Khoảng 69% người Mỹ được Pew hỏi hồi cuối tháng 3 trả lời họ lo ngại về giá xăng, trong đó 45% "cực kỳ lo ngại".

VietBF@sưu tập

Giá dầu vượt mốc 100 USD: Tín hiệu khủng hoảng quay trở lại
Một lần nữa, thị trường năng lượng toàn cầu rung chuyển khi giá dầu bật tăng mạnh ngay trong ngày Chủ Nhật, vượt ngưỡng tâm lý 100 USD/thùng. Dầu Brent – chuẩn quốc tế – tăng khoảng 8%, lên mức 102 USD, trong khi dầu WTI của Mỹ cũng leo lên 104 USD/thùng. Không chỉ là con số, đây là hồi chuông báo động: “lửa chưa tắt, khói đã lan khắp chợ đời”. Khi dầu tăng, mọi thứ đều tăng – từ xăng xe đến bữa ăn thường nhật.

Cùng lúc, thị trường tài chính Mỹ lập tức phản ứng tiêu cực: Dow Jones futures mất hơn 500 điểm (giảm 1,04%), S&P 500 giảm 1%, Nasdaq futures giảm 1,15%. Điều này cho thấy giới đầu tư đang lo sợ một cơn bão lạm phát mới đang hình thành.

Trong những ngày qua, cả thế giới như đang ngồi trên đống lửa khi những diễn biến tại Trung Đông không ngừng leo thang, những căng thẳng tích tụ giữa Mỹ và Iran đã chính thức bùng nổ thành một cơn bão tài chính và địa chính trị toàn cầu vào ngày Chủ nhật vừa qua. Tổng thống Donald Trump, với phong cách quyết liệt quen thuộc, đã đưa ra một tuyên bố chấn động: Hoa Kỳ sẽ phong tỏa "bất kỳ và tất cả các con tàu cố gắng ra hoặc vào eo biển Hormuz".

Trump tuyên bố phong tỏa Hormuz: “Đòn bẩy sinh tử” với Iran
Nguyên nhân trực tiếp của cú sốc giá dầu đến từ tuyên bố gây chấn động của Tổng thống Donald Trump: Mỹ sẽ phong tỏa “bất kỳ và tất cả các tàu” ra vào eo biển Hormuz. Đây không phải lời nói suông – kế hoạch dự kiến bắt đầu từ 10 giờ sáng thứ Hai theo giờ Mỹ, với sự tham gia trực tiếp của Hải quân Mỹ.

Trump khẳng định: Mỹ sẽ không để Iran kiếm tiền từ dầu mỏ một cách “có chọn lọc”. Theo ông, hoặc tất cả đều được phép giao thương, hoặc không ai được phép – một kiểu “được ăn cả, ngã về không”.

Thế nhưng, hành động này giống như “dao hai lưỡi”: phong tỏa Hormuz đồng nghĩa với việc chặn nguồn thu của Iran, nhưng đồng thời cũng đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt, khiến chính người dân Mỹ phải gánh hậu quả.
Ngay sau những phát ngôn đanh thép từ Nhà Trắng, thị trường năng lượng đã phản ứng như một con ngựa bất kham. Giá dầu Brent tiêu chuẩn quốc tế đã vọt tăng 8%, cán mốc 102 USD/thùng. Không kém cạnh, dầu thô tại Mỹ cũng tăng vọt lên mức 104 USD. Trong khi đó, thị trường chứng khoán lại chứng kiến một màu đỏ rực lửa. Chỉ số Dow Jones tương lai bốc hơi 502 điểm (tương đương 1.04%), S&P 500 và Nasdaq cũng đồng loạt giảm sâu. Ông Trump khẳng định trên Fox News rằng: "Chúng tôi sẽ không để Iran kiếm tiền từ việc bán dầu cho những người họ thích... Nó sẽ là tất cả hoặc không có gì".
Thực tế, giá dầu hiện nay đã vượt xa mức ổn định vào đầu tháng 4 – thời điểm trước khi diễn ra bài phát biểu gây tranh cãi của ông Trump, nơi ông bị chỉ trích là không đưa ra được chiến lược rút quân rõ ràng. Giờ đây, "đâm lao thì phải theo lao", lệnh phong tỏa dự kiến có hiệu lực vào lúc 10 giờ sáng thứ Hai (theo giờ ET) đang đẩy thế giới vào một kịch bản khó lường.

Iran đáp trả cứng rắn: Hormuz trở thành điểm nóng quân sự
Không để yên, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo sẽ “đối phó mạnh mẽ và dứt khoát” với bất kỳ tàu quân sự nào tiến vào khu vực. Hormuz giờ đây không chỉ là tuyến hàng hải – nó đã biến thành “yết hầu” của cả nền kinh tế thế giới.

Iran hiện vẫn cho phép một số tàu đi qua, nhưng áp phí lên tới 2 triệu USD mỗi tàu. Đồng thời, nước này vẫn âm thầm duy trì xuất khẩu dầu trung bình 1,85 triệu thùng/ngày – thậm chí cao hơn trước chiến tranh.

"Muốn tròn phải có khuôn, muốn vuông phải có thước", thế nhưng trong cuộc đàm phán tại Pakistan cuối tuần qua, cả Mỹ và Iran đều không tìm được tiếng nói chung. Sau nhiều giờ thương thảo kéo dài đến rạng sáng Chủ nhật, hai bên đã rơi vào bế tắc hoàn toàn. Phía Mỹ đưa ra những điều kiện "không thể thương lượng" bao gồm: chấm dứt làm giàu uranium, dỡ bỏ các cơ sở hạt nhân trọng yếu, bàn giao kho dự trữ uranium cấp độ cao và mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz mà không được thu phí.

Phó Tổng thống JD Vance, sau 18 giờ căng thẳng tại một khách sạn hạng sang, đã phải rời đi mà không có một thỏa thuận nào được ký kết. Trong khi đó, trên mạng xã hội, Tổng thống Trump tiếp tục đổ thêm dầu vào lửa khi viết: "Iran không sẵn lòng từ bỏ tham vọng hạt nhân... Bất kỳ tàu Iran nào kháng cự sẽ bị thổi bay xuống địa ngục!". Ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đưa ra cảnh báo đanh thép rằng mọi tàu quân sự tiếp cận eo biển sẽ bị đối xử "khắc nghiệt và quyết đoán".

Đàm phán Mỹ – Iran sụp đổ: “Ông nói gà, bà nói vịt”
Các cuộc đàm phán marathon tại Islamabad kéo dài xuyên đêm đã kết thúc trong bế tắc. Hai bên không thể vượt qua những “lằn ranh đỏ” cơ bản.

Mỹ yêu cầu Iran từ bỏ chương trình hạt nhân, phá bỏ cơ sở làm giàu uranium và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Ngược lại, Iran kiên quyết không nhượng bộ, đồng thời yêu cầu Mỹ dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng tài sản bị đóng băng.

Phó Tổng thống JD Vance thừa nhận: Mỹ đã nói rõ những gì có thể và không thể nhượng bộ. Nhưng rõ ràng, hai bên vẫn “nước sông không phạm nước giếng”.

Trump cũng tuyên bố thẳng thừng: vấn đề không phải chi tiết kỹ thuật, mà là Iran không chịu từ bỏ tham vọng hạt nhân.
Người ta thường nói "Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết", và trong cuộc chiến quyền lực này, người dân Mỹ và thế giới chính là những người gánh chịu hậu quả trực tiếp. Giá xăng tại Mỹ đã chạm mức trung bình 4.12 USD/gallon, tăng 38% kể từ khi bắt đầu cuộc chiến. Chuyên gia Karen Young từ Viện Trung Đông nhận định: "Có thể sẽ còn rất lâu nữa cuộc chiến mới kết thúc và giá dầu mới hạ nhiệt".

Hệ lụy không chỉ dừng lại ở trạm xăng. Giá dầu tăng cao sẽ kéo theo giá lương thực phi mã do chi phí vận chuyển, phân bón và bao bì đều chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chuỗi cung ứng bị đứt gãy. Từ những mặt hàng thiết yếu trong siêu thị đến các sản phẩm công nghiệp, tất cả đều đang đứng trước áp lực lạm phát khủng khiếp.
Eo biển Hormuz: “Cổ họng dầu mỏ” của thế giới
Hormuz không phải một tuyến đường bình thường. Đây là nơi mỗi ngày có hơn 100 tàu dầu qua lại, vận chuyển phần lớn dầu từ Trung Đông ra thế giới.

Hiện tại, con số này đã giảm xuống chỉ còn dưới 10 tàu/ngày – một sự sụt giảm khủng khiếp. Khoảng 400 tàu chở đầy dầu đang bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư, trong khi chỉ có khoảng 100 tàu trống dám tiến vào.

Ngay cả khi Hormuz mở lại ngay lập tức, các chuyên gia cho rằng phải đến tháng 7 dòng chảy dầu mới có thể phục hồi bình thường.

Không chỉ dầu, khoảng 30% phân bón toàn cầu cũng bị mắc kẹt trong khu vực, kéo theo nguy cơ tăng giá lương thực trên diện rộng.

Eo biển Hormuz thực tế không đóng cửa hoàn toàn; Iran đã âm thầm cho phép một số tàu đi qua để thu mức phí cắt cổ lên tới 2 triệu USD mỗi tàu. Thậm chí, Iran vẫn duy trì xuất khẩu trung bình 1.85 triệu thùng dầu mỗi ngày trong tháng 3.

Bằng cách phong tỏa, ông Trump muốn cắt đứt nguồn tài chính nuôi sống bộ máy quân sự của Iran. Trước đó, Mỹ đã từng cấp giấy phép tạm thời cho Iran bán dầu để kìm giữ giá dầu thế giới, nhưng "gậy ông lại đập lưng ông", số tiền này lại được Iran dùng để tài trợ cho cuộc chiến chống lại Mỹ và đồng minh. Giờ đây, ông Trump chấp nhận rủi ro đẩy giá dầu lên cao hơn nữa để tạo sức ép tối đa buộc Tehran phải đầu hàng.

Giá xăng, lạm phát và gánh nặng người dân
Hệ quả đã bắt đầu hiện rõ: giá xăng tại Mỹ trung bình lên tới 4,12 USD/gallon, tăng 38% so với đầu cuộc chiến.

Giá dầu tăng không chỉ ảnh hưởng đến xăng, mà còn lan sang mọi ngóc ngách của nền kinh tế: từ vận chuyển, bao bì, sản xuất cho đến thực phẩm.

Các chuyên gia cảnh báo: áp lực lạm phát sẽ lan rộng, đặc biệt tại các siêu thị và chuỗi bán lẻ. Nói cách khác, người tiêu dùng sẽ cảm nhận rõ nhất cuộc chiến này… ngay trong giỏ hàng của mình.
Ngay cả khi eo biển được mở lại hôm nay, thế giới cũng phải mất ít nhất đến tháng 7 để mọi thứ trở lại bình thường. "Một lần sa sẩy, mười lần ngại ngùng", các công ty vận tải và đơn vị bảo hiểm tàu biển hiện không dám đưa tàu vào vùng Vịnh vì lo ngại lệnh ngừng bắn chỉ là tạm thời.
Một cuộc chiến chưa có hồi kết
Dù Trump tuyên bố Mỹ có thể “kết thúc Iran trong một ngày”, nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều. Chiến tranh đã kéo dài sáu tuần và đang trở nên kém phổ biến trong lòng người dân Mỹ.

Trong khi đó, Iran vẫn giữ vững lập trường cứng rắn, tận dụng Hormuz như một con bài chiến lược.

Các chuyên gia nhận định: ngay cả khi đạt được thỏa thuận, thị trường cũng cần nhiều tháng để hồi phục. Còn nếu không, thế giới có thể bước vào một chu kỳ khủng hoảng năng lượng mới.

Hiện có khoảng 400 tàu chở dầu đang bị mắc kẹt bên trong vùng Vịnh, trong khi lượng tàu trống đi vào để nhận hàng đã giảm từ 100 tàu mỗi ngày xuống chỉ còn chưa đầy 10 tàu. Không chỉ dầu mỏ, 30% lượng phân bón thế giới cũng đang bị kẹt lại. Sản xuất bị đình trệ vì không có chỗ chứa sản phẩm khi các tàu chở hàng không thể cập bến. Cuộc khủng hoảng này không chỉ là một cuộc chiến trên mặt nước, mà là một đòn giáng mạnh vào sự ổn định của nền kinh tế toàn cầu.

Tổng thống Trump tin rằng Iran sẽ phải quay lại bàn đàm phán và "cho chúng ta mọi thứ chúng ta muốn". Tuy nhiên, cho đến lúc đó, cả thế giới vẫn phải tiếp tục nín thở dõi theo từng nhịp đập của "chảo lửa" Hormuz.

Khi thông tin về thay đổi trong Hệ thống Nghĩa vụ Quân sự Mỹ (Selective Service) xuất hiện, mạng xã hội lập tức tràn ngập meme, tranh luận và suy đoán về việc ai sẽ phải ra chiến trường.


Tổng thống Mỹ Donald Trump và con trai Barron. Ảnh: The Times.
Như thường xảy ra mỗi khi Mỹ vướng vào xung đột quân sự, vấn đề tái áp dụng lệnh quân dịch — vốn đã bị loại bỏ hơn 50 năm trước — lại quay trở lại các cuộc tranh luận và bùng nổ trên Internet kể từ khi các cuộc chiến ở Iran bắt đầu. Và lần này, một số người phản chiến đã hướng sự giận dữ và lo ngại của họ vào Barron Trump, người con trai 20 tuổi của Tổng thống Donald Trump.

Gần như ngay sau khi chiến dịch không kích Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, các meme và hình ảnh tạo bằng AI xuất hiện dày đặc, mô tả Barron Trump mặc quân phục hoặc trang bị chiến đấu, hàm ý rằng cậu nên được đưa ra tiền tuyến. Những hình ảnh này lan truyền mạnh trên mạng xã hội ở Mỹ, nhiều bài đăng kèm hashtag #SendBarron (cử Barron), trong khi một nhà châm biếm còn lập hẳn trang web “Draft Barron Trump”, cho rằng việc đưa Barron ra chiến trường sẽ phản ánh sức mạnh của cha mình.

Tuần này, làn sóng hình ảnh và bình luận đó bùng phát trở lại sau khi có tin Hệ thống Nghĩa vụ Quân sự Mỹ sẽ chuyển sang tự động đăng ký những nam công dân đủ điều kiện cho lệnh quân dịch. Đây chủ yếu là thay đổi mang tính hành chính và dự kiến có hiệu lực trước cuối năm. Hiện nay, trách nhiệm đăng ký vẫn thuộc về từng cá nhân, dù nhiều bang đã hỗ trợ đăng ký khi nam thanh niên làm bằng lái xe hoặc giấy tờ tùy thân khác. Từ năm 1980 đến nay, nam giới từ 18 đến 25 tuổi bắt buộc phải đăng ký.

Kể từ khi cuộc chiến bắt đầu ngày 28/2, nhiều người chỉ trích Tổng thống Trump, trong đó có cựu Thống đốc bang Minnesota Jesse Ventura, người đã công khai kêu gọi Barron Trump nhập ngũ. Đồng thời, một số nhân vật từng ủng hộ ông Trump cũng nhắc đến ý tưởng này, bao gồm podcaster nổi tiếng Theo Von, người cho rằng Barron Trump nên góp sức tham chiến khi trao đổi với Jake Paul, một influencer có tiếng ở Mỹ.

Tuần trước, ông Theo Von đăng tải rằng: “Giới tinh hoa và các chính trị gia đang dẫn chúng ta vào chiến tranh có lẽ sẽ đưa ra lựa chọn khác nếu con cái của họ phải ra trận”. Bài đăng này xuất hiện sau cuộc trò chuyện đầy giận dữ trên podcast với Joe Rogan, một người ủng hộ ông Trump nhưng vẫn chỉ trích quyết định phát động chiến tranh của Tổng thống Mỹ.

Những bình luận trên mạng và ngoài đời phản ánh cuộc tranh cãi chưa ngã ngũ về cuộc chiến Iran của ông Trump — hiện đang tạm dừng trong lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần — đồng thời gợi lại lịch sử nhiều tranh cãi của chính ông với quân đội Mỹ.

Tổng thống Trump tốt nghiệp đại học năm 1968. Ông đã nhận 5 lần hoãn nhập ngũ, trong đó có một lần vì chứng gai xương gót chân. Bốn lần còn lại là do lý do học tập.

Theo các cuộc thăm dò dư luận định kỳ, chế độ quân dịch tại Mỹ vẫn là chủ đề rất không được lòng công chúng. Người con gần nhất của một Tổng thống từng tham chiến là ông Beau Biden, con trai Tổng thống Joe Biden, dù việc ông được triển khai tới Iraq trong lực lượng Vệ binh Quốc gia Delaware diễn ra khi cha ông còn là Phó Tổng thống.

Có lẽ gia đình Tổng thống nổi tiếng nhất với truyền thống ra trận là nhà Roosevelt: bốn người con trai của Tổng thống Franklin D. Roosevelt từng phục vụ trong Thế chiến II, cũng như nhiều người con trai của Tổng thống Theodore Roosevelt.

Barron Trump, hiện là sinh viên tại cơ sở Washington của Đại học New York, gần Nhà Trắng, bước sang tuổi 20 vào tháng 3 vừa qua. Khi lệnh quân dịch bị bãi bỏ vào năm 1973, nam giới 20 tuổi từng là nhóm ưu tiên, được gọi nhập ngũ đầu tiên.

Một số bài đăng trên mạng mô tả Barron trong vai lính dù, thậm chí có cả video âm nhạc tạo bằng AI với điệp khúc “Send Barron”. Một số nội dung khác mang sắc thái u ám hơn, ghép ảnh binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong cuộc xung đột cùng hashtag #SendBarron.

Bà Brooke Foucault Welles, giáo sư truyền thông tại Đại học Northeastern và là người nghiên cứu về “hoạt động xã hội bằng hashtag”, nhận định rằng các chiến dịch và khẩu hiệu trên mạng có thể định hình cách công chúng nhìn nhận những chủ đề gây chia rẽ. Theo bà, hashtag #SendBarron dường như là nỗ lực của một bộ phận dư luận nhằm làm nổi bật “căng thẳng giai cấp xung quanh chiến tranh và quân đội”.

Ông Toby Morton, 55 tuổi, biên kịch hài và là người tạo ra trang web “Draft Barron”, cho biết rằng trang web của ông đã đạt khoảng 5 triệu lượt truy cập kể từ khi ra mắt vào cuối tháng 2, và tiếp tục tăng mạnh sau thông tin về việc tự động đăng ký quân dịch trong tuần này.

Ông nói động lực tạo ra trang web là: “Trong lịch sử, các vị vua thường đưa con trai mình ra chiến đấu cùng con cái của mọi người khác”.

“Ông Trump thường xây dựng hình ảnh giống một vị vua với sức mạnh và quyền lực”, ông Morton nói thêm. “Vì thế, sự châm biếm này đơn giản chỉ đặt ra câu hỏi tiếp theo hiển nhiên mà thôi”.

VietBF@ sưu tập

Giá dầu Brent và WTI đồng loạt vượt 100 USD/thùng sau khi Mỹ chuẩn bị phong tỏa eo biển Hormuz. Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và khủng hoảng năng lượng toàn cầu gia tăng.

Giá dầu thế giới tăng vọt vượt mốc 100 USD/thùng trong phiên giao dịch hôm đầu tuần, khi Hải quân Mỹ chuẩn bị triển khai phong tỏa eo biển Hormuz – động thái có thể làm gián đoạn mạnh xuất khẩu dầu của Iran sau khi Washington và Tehran không đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh.

Hợp đồng dầu Brent tăng 7,60 USD, tương đương 7,98%, lên 102,80 USD/thùng vào lúc 6h10 ngày 13/4, sau khi giảm 0,75% trong phiên thứ Sáu tuần trước.

Dầu thô West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ tăng 8,31 USD, tương đương 8,61%, lên 104,88 USD/thùng, sau khi mất 1,33% ở phiên trước.

Ông Saul Kavonic, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng tại MST Marquee, nhận định: “Thị trường hiện gần như quay lại trạng thái trước lệnh ngừng bắn, ngoại trừ việc giờ đây Mỹ sẽ chặn nốt phần còn lại của các dòng chảy dầu liên quan đến Iran đi qua eo biển Hormuz, lên tới 2 triệu thùng/ngày”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật tuyên bố Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz, làm gia tăng mức độ căng thẳng sau khi các cuộc đàm phán kéo dài với Iran không thể đạt được thỏa thuận kết thúc chiến tranh, qua đó đe dọa lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài 2 tuần.

Ông cũng thừa nhận giá dầu và xăng có thể duy trì ở mức cao cho tới cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 – một sự thừa nhận hiếm hoi về tác động chính trị từ quyết định tấn công Iran cách đây sáu tuần.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các lực lượng Mỹ sẽ bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa toàn bộ hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran từ 10 giờ sáng theo giờ miền Đông nước Mỹ (21h00 theo giờ VN) ngày 13/4.

Các nhà phân tích Brian Martin và Daniel Hynes của ANZ nhận định trong báo cáo rằng: “Động thái này không chỉ hạn chế xuất khẩu từ các nhà sản xuất dầu vùng Vịnh Ba Tư, mà còn bóp nghẹt khả năng xuất khẩu dầu của Iran và làm trầm trọng thêm tình trạng gián đoạn nguồn cung mà thị trường đang đối mặt”.

Chuyên gia thị trường Tony Sycamore của IG cho rằng bước đi của Mỹ về thực chất sẽ siết nghẹt dòng chảy dầu Iran, buộc các đồng minh và khách hàng của Tehran phải gây sức ép cần thiết để mở lại tuyến hàng hải này.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố hôm Chủ nhật rằng bất kỳ tàu quân sự nào tìm cách tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn 2 tuần với Mỹ và sẽ bị đáp trả “mạnh mẽ và dứt khoát”.

Dù đàm phán bế tắc, dữ liệu vận tải biển cho thấy 3 siêu tàu chở dầu đầy tải đã đi qua eo biển Hormuz trong ngày thứ Bảy tuần trước. Đây dường như là những tàu đầu tiên rời Vịnh kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập tuần trước.

Tuy nhiên, dữ liệu của LSEG cho thấy đến ngày thứ Hai, không còn tàu nào khác xuất hiện tại eo biển ngoài một tàu treo cờ Iran đang neo đậu tại đây.

Cũng trong ngày Chủ nhật, Arab Saudi cho biết nước này đã khôi phục hoàn toàn công suất bơm dầu qua tuyến đường ống Đông - Tây lên khoảng 7 triệu thùng/ngày, chỉ vài ngày sau khi công bố đánh giá thiệt hại đối với ngành năng lượng do các cuộc tấn công trong xung đột Iran.

VietBF@ sưu tập

Trong hơn 10 năm, Bryan Johnson, người theo đuổi nhiệt thành triết lý đánh bại cái chết, vẫn duy trì chế độ tập luyện, ăn uống khắc khe và chi tiền khủng cho bài kiểm tra định kỳ.


Ở độ tuổi 49, Bryan Johnson - triệu phú công nghệ người Mỹ theo đuổi nhiệt thành các phương pháp trẻ hóa - vẫn duy trì mục tiêu trì hoãn cái chết. Cuộc sống của Johnson xoay quanh một chế độ sinh hoạt được kiểm soát gần như tuyệt đối. Những video chia sẻ tham vọng sống mãi, cách để sống khỏe mạnh nghiêm ngặt gần đây nhận nhiều ý kiến trái chiều.


Ngày 11/4, triệu phú người Mỹ gây tranh cãi khi đăng tải video ném burger vào thùng rác. Mục đích là khuyên người xem nên ăn uống lành mạnh. Nhiều người tỏ ra bức xúc trước hành động trên và cho rằng Johnson có thể theo đuổi lý tưởng lão hóa ngược nhưng đừng bao giờ mua đồ ăn và vứt đi một cách lãng phí.

Trong triển lãm "The Coming of Age" ở London (Anh vào ngày 2/4), hình ảnh của Johnson tiếp tục thu hút sự chú ý khi được đặt cạnh thủy tức (hydra), loài gần như bất tử về mặt sinh học nhờ khả năng tái tạo tế bào liên tục. So sánh này đặt ra câu hỏi: Liệu con người có thực sự muốn trẻ mãi ngay cả khi khái niệm thời gian trở nên vô nghĩa?

Theo The New York Times, một điểm gây chú ý khác hiện tại là ngoại hình của Johnson. Dù ông tuyên bố đã làm chậm quá trình lão hóa, nhiều ý kiến cho rằng vẻ ngoài của ông không mang lại cảm giác trẻ trung tự nhiên, mà có phần cứng nhắc, thiếu sức sống. Đôi mắt của ông lờ đờ và thiếu linh hoạt, thậm chí những người chưa từng biết đến ông nhưng vô tình xem video cho rằng Johnson là tác phẩm của AI.

Bên cạnh đó, Johnson còn bị chỉ trích vì tạo ra một hình mẫu sức khỏe xa xỉ, chỉ dành cho giới siêu giàu. Khi chi phí lên tới 2 triệu USD mỗi năm, câu hỏi đặt ra là liệu "giấc mơ bất tử" này có thực sự dành cho số đông hay chỉ là đặc quyền của thiểu số.

Dù vấp tranh luận, Johnson vẫn tiếp tục phát triển phong trào "Don't Die" thuộc startup BluePrint của mình. Đồng hành với ông là bạn gái Kate Tolo (22 tuổi), đồng sáng lập. Trong các chia sẻ gần đây, Johnson tiếp tục khẳng định con người hoàn toàn có thể kiểm soát tốc độ già đi nếu có đủ dữ liệu và kỷ luật. Mỗi ngày của ông bắt đầu từ rất sớm với hàng giờ tập luyện, thiền, kiểm tra y sinh và tiêu thụ một chế độ ăn uống được đo lường chính xác đến từng calo. Johnson chi khoảng 2 triệu USD mỗi năm để duy trì hệ thống này, bao gồm đội ngũ bác sĩ, xét nghiệm liên tục và các liệu pháp thử nghiệm.

Johnson thường xuyên chia sẻ về công nghệ và lối sống kỷ luật, chế độ ăn uống khắt khe trên Instagram. Hiện triệu phú người Mỹ sở hữu 2,4 triệu lượt theo dõi. Trên phần giới thiệu, ông tuyên bố: "Chúng tôi là thế hệ đầu tiên sẽ không chết".

VietBF@ sưu tập

Quyết định bay hơn nửa vòng Trái Đất về Việt Nam mà không báo trước, Kim Chung khiến gia đình vỡ òa trong bất ngờ.
Cô gái bí mật bay từ Mỹ về ăn Tết, gia đình vỡ òa khi thấy con sau hơn 1 năm Sau hơn một năm xa nhà, Kim Chung bất ngờ xuất hiện trước mặt gia đình mà không báo trước khiến mọi thành viên đều bất ngờ.
Tháng 9/2024, Đào Kim Chung (sinh năm 1999) sang Mỹ sinh sống và làm việc tại thành phố Houston, bang Texas, sau khi được chồng bảo lãnh. Trước đó, cô và chồng đã có gần 7 năm yêu xa.

“Tôi sang Mỹ được khoảng 1 năm rưỡi. Sau thời gian dài yêu xa, hai đứa mới có thể sống cùng nhau”, Kim Chung chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Cuối tháng 1/2026, trước Tết Nguyên đán khoảng nửa tháng, cô quyết định bay nửa vòng Trái Đất về Việt Nam nhưng không báo trước với gia đình. Đây là lần đầu Chung về sau khi lấy chồng nên cô muốn tạo bất ngờ cho mọi người. Chỉ có hai người bạn thân biết và họ đều giữ kín giúp cô.


Gia đình Kim Chung không giấu được sự bất ngờ khi cô xuất hiện mà không báo trước.
Ngay khi xuất hiện, cô lần lượt gặp em gái, chị gái, mẹ, các cháu và anh rể trong sự vỡ òa cảm xúc. Em gái và mẹ không kìm được nước mắt, ôm chầm lấy Chung sau thời gian dài xa cách. Các cháu và bạn thân cũng xúc động, bật khóc vì nhớ cô. Tất cả đều ngạc nhiên khi thấy cô trở về sớm hơn dự định, bởi trước đó ai cũng nghĩ phải đến mùa hè Chung mới về nước.

Theo Kim Chung, việc về nước dịp Tết khá tốn kém do giá vé máy bay cao và nhiều chi phí phát sinh. Tuy nhiên, trải nghiệm đón Tết đầu tiên ở Mỹ năm 2024 khiến cô không muốn lặp lại.

“Tết ở Mỹ thực sự rất buồn và nhớ nhà, cảm xúc còn tệ hơn ngày thường nên dù chi phí đắt đỏ tôi vẫn quyết định trở về”, cô chia sẻ.


Kim Chung cùng chồng hiện sinh sống và làm việc tại Mỹ.
Cô cũng cho biết gia đình chồng khá thoải mái trong việc cô về Việt Nam ăn Tết dù mới kết hôn chưa lâu. Hiện tại, Kim Chung dự định mỗi năm về nước 1-2 lần. Tết vừa rồi, Chung ở Việt Nam 1,5 tháng và dự định cuối năm nay về thêm một lần nữa.

Khoảnh khắc đoàn tụ được Chung ghi lại trong video vào ngày 30/1 nhưng đến nay đột nhiên viral lại khiến cô nàng cũng rất bất ngờ.

“Mỗi người một cách thể hiện khác nhau nhưng ai cũng ngạc nhiên vì trước đó tôi nói phải khoảng tháng 7 mới về”, cô chia sẻ.

Sau 1 tháng rưỡi ở Việt Nam, Kim Chung đã quay lại Mỹ vào ngày 17/3. Trong tương lai, hai vợ chồng cô mong muốn có thể trở về Việt Nam sinh sống lâu dài.

“Tôi và chồng đang cố gắng để có thể về Việt Nam càng sớm càng tốt, dù chưa thể nói trước thời điểm cụ thể”, cô chia sẻ.

VietBF@ sưu tập

Hungary đổi triều sau 16 năm: một đêm bầu cử làm rung chuyển cả châu Âu

Budapest đêm 12 Tháng Tư 2026 không còn là một thủ đô bình thường của Trung Âu, mà giống như một ngã ba lịch sử, nơi một thời đại khép lại và một thời đại khác bắt đầu hé cửa. Sau 16 năm cầm quyền liên tục, Thủ tướng Viktor Orbán đã chấp nhận thất bại trước Péter Magyar, lãnh đạo đảng đối lập Tisza. Kết quả này đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 2010 Hungary có thay đổi chính phủ, đồng thời tạo ra một dư chấn chính trị lan xa khỏi biên giới nước này, chạm tới Brussels, Moscow, Washington, và toàn bộ mạng lưới dân túy cánh hữu từng xem Orbán là biểu tượng chiến thắng.

Có những thất bại chỉ là mất ghế, nhưng cũng có những thất bại mang ý nghĩa như một cuộc đổi chế độ trong cảm nhận xã hội. Nhiều người Hungary đã mô tả cảm giác ấy bằng thứ ngôn ngữ rất mạnh. Nhà văn, thi sĩ András Petöcz nói cảm giác đêm đó khiến ông nhớ lại Budapest vào thời điểm chế độ cộng sản Liên Xô sụp đổ. Cái so sánh ấy nghe qua tưởng như quá lời, nhưng lại phản ánh đúng bầu không khí của một xã hội đã bị nén quá lâu, đến mức khi cánh cửa thay đổi bật mở, người ta thấy như vừa bước ra khỏi một hành lang chật hẹp kéo dài hơn một thập niên rưỡi. Reuters và AP đều ghi nhận đây là một chiến thắng có tầm vóc lịch sử, với Tisza giành ưu thế áp đảo, còn Orbán gọi kết quả là “đau đớn nhưng rõ ràng.”
Sau 16 năm ngự trị trên đỉnh cao quyền lực với tư thế là một trong những chính khách kiên định nhất của chủ nghĩa dân túy tại châu Âu, "pháo đài" của Thủ tướng Viktor Orbán và đảng Fidesz cuối cùng đã rung chuyển dữ dội. Cuộc bầu cử Quốc hội Hungary năm 2026 không chỉ là một sự kiện chính trị; nó là một cơn đại hồng thủy đã cuốn phăng niềm tin sắt đá về một sự thống trị vĩnh cửu, minh chứng cho chân lý: "Tức nước thì vỡ bờ".

Một đồng minh của ông Trump thất thủ: cú đánh nặng vào trục dân túy quốc tế

Viktor Orbán từ lâu không chỉ là một chính khách Hungary. Ông là một biểu tượng đối với nhiều lực lượng bảo thủ dân túy trên thế giới, đặc biệt là trong quỹ đạo chính trị thân ông Donald Trump. Nhiều năm qua, Orbán xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo “phi tự do” nhưng hiệu quả, luôn nhân danh chủ quyền quốc gia để đối đầu với Liên minh châu Âu, truyền thông độc lập, các tổ chức dân sự, giới học thuật cấp tiến, phong trào LGBTQ và cả các tiêu chuẩn dân chủ phương Tây. Chính vì thế, thất bại của Orbán không còn là một biến cố nội bộ, mà là một cú lùi đáng kể của mô hình chính trị từng được nhiều nhân vật cánh hữu quốc tế ngưỡng mộ.

Điều trớ trêu là trong giai đoạn nước rút, chính Orbán lại phải dựa nhiều vào sự hậu thuẫn từ bên ngoài. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã sang Budapest công khai ủng hộ Orbán trước bầu cử, còn Tổng thống Donald Trump thì phát đi thông điệp kêu gọi cử tri Hungary đi bỏ phiếu cho nhà lãnh đạo này. Nhưng chính chỗ đó lại bộc lộ một nghịch lý khó giấu: một chính trị gia đi lên bằng khẩu hiệu chủ nghĩa dân tộc và chủ quyền, rốt cuộc lại cần đến tiếng nói từ các cường quốc bên ngoài để kêu gọi lá phiếu cho mình. “Treo đầu dê bán thịt chó” thì dân có thể bị lừa một dạo, chứ không thể bị lừa mãi. Sự can dự công khai ấy rốt cuộc đã không cứu được Orbán.

Dưới thời Orbán, chính trị là một chuỗi những trận chiến không hồi kết với những "kẻ thù" tự tạo: từ các tổ chức phi chính phủ, trường đại học tự do, tỷ phú George Soros đến cộng đồng LGBTQ+. Khi những mục tiêu cũ dần cạn kiệt, ông quay sang công kích nước láng giềng Ukraine với những áp phích gây sợ hãi khắp Budapest. Tuy nhiên, "Cái kim trong bọc có ngày lòi ra", người dân không thể ăn những tấm áp phích để sống. Trong khi chính phủ mải mê săn đuổi những "con rồng" giả tưởng, thì nền kinh tế trì trệ, hệ thống y tế xuống cấp và nạn tham nhũng tràn lan đã trở thành những vết thương rỉ máu. Péter Magyar chỉ cần một động tác đơn giản: chỉ vào thực tại và nói lên sự thật mà Fidesz luôn tìm cách che giấu sau bức màn "bảo vệ giá trị gia đình".

Một trong những bài học đắt giá nhất từ thất bại này chính là sự mâu thuẫn trong chiến lược "quốc tế hóa chủ nghĩa dân tộc". Suốt nhiều năm, ông Orbán tự xây dựng hình ảnh như một hiệp sĩ bảo vệ chủ quyền Hungary trước "mối đe dọa" từ Liên minh châu Âu (EU) và tư tưởng tự do. Thế nhưng, trong cơn bĩ cực, ông lại bám víu vào những "ngoại viện" từ Mỹ và Nga. Việc Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đích thân đến Budapest để hỗ trợ, hay những dòng trạng thái ủng hộ nhiệt thành của Donald Trump trên Truth Social rằng Orbán là một "người chiến thắng thực thụ" đã phản tác dụng. "Mua danh ba vạn, bán danh ba đồng", cử tri Hungary cảm thấy nực cười khi một chính khách luôn miệng hô hào chủ quyền lại kêu gọi người dân bỏ phiếu theo sự chỉ đạo của các cường quốc nước ngoài. Chuyên gia Ivan Krastev đã mỉa mai đầy cay đắng: "Sự mỉa mai là ở chỗ, nếu ông ấy thất bại, ông ấy đã thất bại như một kẻ toàn cầu hóa".
Cử tri Hungary đã nói bằng một tỷ lệ đi bầu kỷ lục

Một trong những chi tiết quan trọng nhất của cuộc bầu cử 2026 chính là mức độ huy động cử tri. Reuters, AP và nhiều nguồn lớn đều ghi nhận tỷ lệ đi bầu ở mức khoảng 80%, cao nhất trong thời kỳ hậu cộng sản của Hungary. Đây không chỉ là một con số thống kê đẹp mắt. Nó cho thấy xã hội Hungary bước vào cuộc bỏ phiếu này với tâm thế coi đây là một cuộc quyết định vận mệnh, chứ không phải một cuộc bầu cử thường kỳ. Khi dân đi bầu đông đến mức phá kỷ lục, đó thường là tín hiệu cho thấy tâm lý “được ăn cả, ngã về không” đang chiếm lĩnh quảng trường chính trị.

Trước đó, ngay trong ngày bỏ phiếu, các dấu hiệu đã cho thấy điều bất thường. Reuters dẫn dữ liệu và bối cảnh từ các cuộc thăm dò, trong đó đảng Tisza đã dẫn trước, nhưng ngay cả những người ủng hộ cũng không dám tin chiến thắng sẽ thật sự đến. Lý do là hệ thống chính trị và bầu cử ở Hungary nhiều năm qua bị đánh giá là nghiêng hẳn về phía Fidesz, với hiện tượng chia lại khu vực bầu cử, ưu thế truyền thông thân chính phủ và cả một bộ máy quyền lực đã ăn sâu bám rễ. Thành ra khi kết quả cuối cùng ngã hẳn sang phía đối lập, cảm giác của không ít người là họ vừa chứng kiến điều từng bị xem là gần như không thể xảy ra.

Tisza thắng không chỉ vì nói hay, mà vì Orbán hết phép

Péter Magyar và đảng Tisza thắng lớn, nhưng sẽ là thiếu sót nếu chỉ giải thích bằng tài vận động hay sự mới mẻ của một gương mặt chính trị. Phần sâu hơn của câu chuyện nằm ở chỗ mô hình cầm quyền của Orbán đã đi tới ngõ cụt. Trong nhiều năm, Fidesz cai trị bằng chiến lược tạo ra kẻ thù liên tục: khi thì Brussels, khi thì George Soros, khi thì các đại học tự do, khi thì NGO, khi thì cộng đồng LGBTQ, khi thì Ukraine. Chủ nghĩa dân túy luôn cần một con rồng để chém, vì nếu không có hiểm họa, người ta sẽ quay lại hỏi những câu hỏi rất thực tế: kinh tế ra sao, bệnh viện thế nào, giáo dục thế nào, lương sống nổi không, thanh niên có tương lai không. Và chính ở chỗ đó, Orbán dần hụt hơi.

Chiến dịch của Orbán năm nay tiếp tục xoáy mạnh vào đối ngoại, chiến tranh Ukraine, quan hệ quốc tế và luận điệu “an toàn hay hỗn loạn.” Nhưng khi đời sống trong nước trì trệ, lạm phát và mức sống khiến dân bức bối, hệ thống y tế không còn là niềm tự hào, thì các khẩu hiệu về hiểm họa từ bên ngoài bắt đầu mất công hiệu. Reuters ghi nhận rằng cử tri, đặc biệt là lớp trẻ, quan tâm nhiều hơn tới tiền lương, y tế, đời sống và tham nhũng, thay vì những lời cảnh báo mơ hồ về nguy cơ từ bên ngoài. Nói cách khác, Orbán muốn kéo cử tri nhìn lên bầu trời, còn Magyar chỉ cần chỉ tay xuống mặt đất. “Bụng đói thì đầu gối phải bò” – dân trước sau vẫn phải sống bằng thực tế thường nhật.

Câu chuyện về Péter Magyar ly kỳ như một cuốn tiểu thuyết. Từng là một "hạt giống đỏ" trong hàng ngũ Fidesz, từng dán ảnh Orbán lên tường phòng ngủ thời niên thiếu, Magyar hiểu rõ từng chân tơ kẽ tóc của bộ máy quyền lực này. Bước ngoặt xảy ra vào đầu năm 2024 sau bê bối ân xá cho kẻ che đậy lạm dụng trẻ em – một cú tát vào khẩu hiệu "bảo vệ giá trị Cơ đốc giáo" của chính phủ. Magyar đã dũng cảm bước ra khỏi bóng tối, cáo buộc những gia đình thân cận với Orbán đang "sở hữu một nửa đất nước". Với phong thái trẻ trung, lịch lãm và bản lĩnh của một người am hiểu hệ thống, ông đã biến Đảng Tisza (tên một con sông lớn tại Hungary) thành một cơn lũ quét sạch sự bảo thủ. "Tre già măng mọc", ở tuổi 45, Magyar mang đến một luồng sinh khí mới mà thế hệ trẻ Hungary đã khao khát từ lâu.

Péter Magyar: từ người của hệ thống thành người đánh sập hệ thống

Điều làm nên kịch tính đặc biệt của cuộc lật đổ này là nhân vật chính lại không phải một nhà đối lập cổ điển. Péter Magyar từng là người của hệ thống Orbán. Ông xuất thân từ một gia đình khá giả ở Budapest, có thân tộc là luật sư, thẩm phán, và cả cựu Tổng thống Ferenc Mádl. Khi còn trẻ, ông từng treo hình Viktor Orbán trong phòng ngủ, bởi khi ấy Orbán còn là biểu tượng tự do chống cộng, người từng đòi quân Liên Xô rút khỏi Hungary. Chính vì thế, hành trình của Magyar mang nhiều chất bi kịch lẫn biểu tượng: một người từng ngưỡng mộ Orbán nay trở thành người kết thúc 16 năm cầm quyền của ông.

Magyar mới chỉ hai năm trước còn là thành viên Fidesz. Ông từng kết hôn với Judit Varga, một gương mặt đang lên của Fidesz và sau đó là Bộ trưởng Tư pháp. Hai người từng sống nhiều năm ở Brussels; Magyar làm ngoại giao, còn Varga làm việc trong không gian chính trị châu Âu trước khi trở về Budapest. Biến cố bẻ gãy trục đời chính trị của cả phe cầm quyền là vụ ân xá gây chấn động đầu năm 2024: Tổng thống khi đó là Katalin Novák đã ân xá cho một cựu quan chức bị kết tội che đậy hành vi lạm dụng trẻ vị thành niên tại một cơ sở nuôi trẻ. Vụ việc này đục thủng hình ảnh mà Fidesz luôn cố công xây dựng: chính quyền bảo vệ giá trị gia đình, bảo vệ trẻ em, bảo vệ luân lý Cơ Đốc. Khi lớp sơn đạo đức bong ra, người dân nhìn thấy bên dưới là sự đạo đức giả.

Chính trong khoảnh khắc đó, Magyar xuất hiện như một mũi khoan phá vỡ bức tường im lặng. Trong cuộc phỏng vấn video gây tiếng vang với Partizan hồi Tháng Hai 2024, ông cáo buộc những nhân vật chóp bu của Orbán “núp sau váy phụ nữ” trong vụ ân xá và tố rằng chỉ “vài gia đình sở hữu nửa đất nước.” Cuộc phỏng vấn ấy được xem gần 3 triệu lượt tại một quốc gia chưa tới 10 triệu dân, tức là sức chấn động gần như lan khắp xã hội. Cuối năm 2024 ông gia nhập Tisza, rồi nhanh chóng trở thành lãnh đạo. Tới cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu tháng 6/2024, Tisza bất ngờ giành gần 30% phiếu ở Hungary, báo hiệu rằng đối lập cuối cùng đã có một gương mặt đủ sức biến sự bất mãn của dân thành một phong trào có khả năng chiến thắng.

Tisza là gì, và vì sao con sông ấy thành cơn lũ?

“Tisza” vừa là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Hungary mang nghĩa “tôn trọng và tự do,” vừa là tên một con sông lớn của đất nước này. Trong thực tế chính trị, cái tên ấy trở thành ẩn dụ hoàn hảo cho làn sóng dâng lên quét qua Hungary. Tisza không thắng chỉ vì có chương trình hay, mà vì nó trở thành chỗ dồn tụ của đủ mọi tầng lớp đã chán Orbán: từ cử tri bảo thủ không còn tin Fidesz, đến giới trung lưu thành thị, giới trẻ, tầng lớp tự do, và cả những người cánh tả chấp nhận dằn lòng bỏ phiếu cho một người không hẳn là “phe mình” chỉ để kết thúc kỷ nguyên Orbán.

Các nhà phân tích Reuters cùng AP phản ánh bằng dữ liệu rộng hơn, đều chỉ ra một thực tế giống nhau: lá phiếu cho Magyar phần lớn là lá phiếu chống Orbán. Nhưng không vì vậy mà giá trị chiến thắng bị giảm đi. Trong chính trị, rất nhiều bước ngoặt lịch sử khởi đầu từ một sự phủ định mạnh mẽ, trước khi trở thành một chương trình kiến thiết. Người Hungary đã chấp nhận “không để cái hoàn hảo giết chết cái đủ tốt.” Nói theo cách dân gian: qua được con đò đã, rồi mới tính chuyện sang sông bằng lối nào.

Vì sao giới trẻ và cử tri thành thị quay lưng với Orbán?

Một trong những tín hiệu quan trọng nhất của cuộc bầu cử lần này là sự rạn nứt rõ rệt trong nền tảng ủng hộ của Fidesz, đặc biệt ở lớp cử tri trẻ. Reuters ghi nhận Fidesz chỉ còn 8% ủng hộ trong nhóm 18 đến 29 tuổi ở bối cảnh ăn mừng hậu bầu cử tại Budapest. Con số này không chỉ là một thất bại truyền thông. Nó phản ánh sự già nua về mặt chính trị của một mô hình từng rất giỏi khơi dậy nỗi sợ, nhưng ngày càng kém sức hấp dẫn với một thế hệ lớn lên trong không gian số, quen với tiếp cận đa chiều, và bực bội với tham nhũng, trì trệ, cùng hình ảnh một đất nước bị kéo lùi khỏi dòng chính châu Âu.

Magyar đã làm điều mà những đối thủ trước của Orbán không làm được: xây quan hệ trực tiếp với cử tri ngoài vòng vây truyền thông thân chính phủ. Ông đi nhiều thị trấn, thành phố, tiếp xúc trực tiếp, ở lại hàng giờ sau các cuộc nói chuyện để gặp dân địa phương. Ông tập trung cứng vào kinh tế nội địa, tham nhũng, dịch vụ công, thay vì để mình bị cuốn hoàn toàn vào những trận chiến biểu tượng mà Orbán luôn muốn dựng lên. Một bên rao giảng hiểm họa, bên kia nói về cuộc sống. Cuối cùng cử tri chọn người nói chuyện cơm áo.

Orbán thua ngay trên thứ vũ khí từng làm nên quyền lực của ông

Orbán nhiều năm nay rất thành thạo trong việc dùng “bộ máy quyền lực” để dập đối thủ: kiểm soát truyền thông, dựng chiến dịch bôi nhọ, gắn cho đối phương cái nhãn nguy hiểm, phản quốc, thân chiến tranh, thân Brussels, hay xa rời giá trị truyền thống. Năm 2022, ông từng làm chùn bước ứng viên Péter Márki-Zay bằng cách dựng nên hình ảnh một mối đe dọa với hòa bình khi chiến tranh Ukraine bùng nổ. Nhưng lần này, chiến thuật cũ không còn dễ thi triển với Péter Magyar, bởi Magyar quá hiểu cơ chế vận hành của Fidesz. Reuters dẫn phân tích cho rằng ông biết cách “ra đòn phủ đầu,” chặn trước khi đòn bôi nhọ kịp rơi xuống.

Một ví dụ điển hình là khi Magyar công khai nói trước rằng Fidesz có thể tung ra video bí mật quay ông trong khoảnh khắc riêng tư với bạn gái cũ để tống tiền chính trị. Ông không tránh né, mà đối diện thẳng: tôi là đàn ông 45 tuổi, tôi có đời sống riêng với bạn tình trưởng thành, nếu có gì thì cứ tung ra. Chính cách “bẻ bài trước” ấy khiến vũ khí kompromat mất phần lớn tác dụng. Đó là chỗ mà người ta thấy một cựu người trong cuộc đã quay lại dùng kiến thức nội bộ để vô hiệu hóa chính hệ thống cũ.

Giữ im lặng đúng chỗ: nghệ thuật né bãi mìn của Péter Magyar

Nếu nhìn kỹ, một trong những lý do khiến Magyar sống sót và thắng lớn là ông rất kỷ luật trong thông điệp. Orbán muốn kéo ông vào các bãi mìn văn hóa như LGBTQ, Ukraine, đối đầu Đông - Tây, di dân và những biểu tượng khiến xã hội bị phân cực. Nhưng Magyar đã né phần lớn những cái bẫy ấy. Khi Orbán cấm tuần hành Budapest Pride năm ngoái, Magyar không để mình bị đóng khung như một chính khách tự do kiểu Brussels. Ông ra tuyên bố rất tiết chế, tránh sa vào ngôn ngữ mà Fidesz có thể dùng để đóng dấu ông là “địch thủ của giá trị truyền thống.” Trên hồ sơ Ukraine, ông cũng cực kỳ thận trọng, gần như im lặng trong chiến dịch, để không cho Fidesz cơ hội dựng ông thành “người của chiến tranh” hay “tay sai châu Âu.”

Sự im lặng ấy khiến có người hồ nghi, nhưng nhiều nhà quan sát châu Âu hiểu đây là chiến thuật. Theo đánh giá được Reuters thuật lại, Brussels hiểu rằng Magyar chỉ đang từ chối cho Fidesz những lối tấn công quen thuộc. Điều quan trọng hơn là phần lớn giới quan sát đều cho rằng Magyar không phải Orbán phiên bản khác. Ông không ở trong khuôn dân túy quốc gia chủ nghĩa kiểu cũ, mà là một gói hỗn hợp hơn: bảo thủ ở vài điểm, nhưng thực dụng và thân châu Âu hơn rất nhiều.

Bài học lớn cho những ai muốn đánh bại dân túy: đừng chờ một vị thánh

Điểm rất đáng chú ý là không phải mọi cử tri tự do hay cánh tả ở Hungary đều yêu mến Péter Magyar. Nhiều người vẫn dè chừng ông vì ông xuất thân từ Fidesz, vẫn có gốc bảo thủ rõ nét, và hoàn toàn không phải hình mẫu cấp tiến thuần túy. Nhưng cuối cùng, một bộ phận rất lớn trong số họ vẫn dồn phiếu cho ông, bởi họ hiểu rằng trong hoàn cảnh Hungary hiện nay, đây là lựa chọn có tính khả thi nhất để hạ Orbán. Đó là bài học mà phe đối lập ở nhiều nước có lẽ phải đọc thật kỹ: chính trị không phải lúc nào cũng là cuộc hẹn hò với người trong mộng; nhiều khi là quyết định chọn người có thể thắng để chấm dứt một trật tự đã mục ruỗng.

Nói cho cùng, người Hungary lần này đã không để “cái hoàn hảo trở thành kẻ thù của cái tốt.” Họ gạt bớt những do dự về lý tưởng để nắm lấy cơ hội lịch sử. Chính điều ấy đã giúp một liên minh cử tri cực rộng hình thành, kéo từ cánh hữu bảo thủ bất mãn sang tận các nhóm tự do và cánh tả. Lá phiếu cho Magyar, vì vậy, vừa là lá phiếu cho hy vọng, vừa là lá phiếu trừng phạt.

Quan hệ với EU, Nga và Ukraine rồi sẽ đổi hướng ra sao?

Chiến thắng của Tisza mở ra khả năng Hungary xoay trục mạnh về phía châu Âu. Dưới thời Orbán, Budapest thường xuyên va chạm với Brussels vì các vấn đề pháp quyền, truyền thông, tư pháp, và những bước lùi dân chủ. Ủy ban châu Âu hiện vẫn đóng băng khoảng 18 tỷ euro quỹ dành cho Hungary do lo ngại nước này thoái lui dân chủ dưới thời Orbán. Số tiền này tương đương khoảng 10% sản lượng kinh tế quốc gia, và việc bị giữ lại đã đào sâu thêm tình trạng khó khăn của kinh tế Hungary. Nếu Magyar tái lập lòng tin với EU, đây có thể là nguồn lực rất lớn để cứu nền kinh tế và tái thiết các dịch vụ công.

Về địa chính trị, thất bại của Orbán cũng là tin xấu cho Moscow. Trong nhiều năm, Orbán là một trong những tiếng nói khó chịu nhất với nỗ lực thống nhất của EU trong hồ sơ Ukraine, đồng thời duy trì quan hệ gần gũi với Nga và tiếp tục phụ thuộc năng lượng Nga. Reuters, AP và các nguồn khác đều xem thất bại này là cú suy yếu đáng kể đối với mạng lưới ảnh hưởng thân Nga trong lòng châu Âu. Dĩ nhiên, không có nghĩa Hungary dưới thời Magyar sẽ trở thành một chính phủ “diều hâu” tuyệt đối, nhưng gần như chắc chắn Budapest sẽ bớt là một vật cản cố ý trong nhiều hồ sơ chung của châu Âu.

Nhưng thắng bầu cử chưa phải thắng cả chế độ

Dẫu chiến thắng rất lớn, thử thách phía trước của Péter Magyar còn nặng hơn đêm ăn mừng. Fidesz không chỉ là một đảng chính trị, mà là cả một hệ sinh thái quyền lực đan cài vào truyền thông, kinh doanh, hành chính, luật pháp và tư pháp. Việc “gỡ” mô hình Orbán, như chính Magyar thừa nhận trong chiến dịch, sẽ phải diễn ra “từng bước, từng viên gạch một.” Một đa số lớn trong quốc hội là điều kiện cần, nhưng không đủ để ngay lập tức thay đổi tất cả những gì đã được cài đặt suốt 16 năm. “Phá nhà dễ, xây nhà khó”; thắng được trận này mới chỉ là mở cửa vào công trường.

Ngay trong phát biểu chiến thắng, Magyar cũng đã gửi thông điệp vừa hân hoan vừa dè chừng. Ông nói với người ủng hộ rằng họ đã “thay thế chế độ Orbán,” đã “giải phóng Hungary,” đã “giành lại đất nước.” Nhưng ông cũng kêu gọi Orbán đóng vai “người giữ nhà” trong giai đoạn chuyển tiếp và đừng cản trở công việc của chính phủ mới. Câu nói ấy cho thấy ông hiểu rất rõ rằng ở Hungary hiện nay, đổi người đứng đầu không có nghĩa là guồng máy cũ tự động tan biến.

Kết cuộc của một thời đại, mở màn cho một phép thử mới

Hungary đã cho châu Âu và cả thế giới một bài học đắt giá. Không có mô hình quyền lực nào là bất khả chiến bại, kể cả khi nó được chống lưng bởi bộ máy truyền thông, hệ thống bầu cử nghiêng lệch, mạng lưới lợi ích ăn sâu, và sự ủng hộ công khai từ những đồng minh quyền lực ở nước ngoài. Viktor Orbán từng khiến nhiều người tin rằng ông là thứ định mệnh chính trị của Hungary, rằng chủ nghĩa dân túy quốc gia có thể kéo dài mãi bằng cách dựng hết kẻ thù này đến bóng ma khác. Nhưng cuối cùng, dân vẫn hỏi về cơm áo, công lý và tương lai con cái họ. Khi những câu hỏi đó dồn lại đủ lâu, mọi tường thành rồi cũng nứt.

Mặc dù chiến thắng là vang dội, nhưng con đường trước mắt của Đảng Tisza và ông Magyar vẫn đầy rẫy chông gai. Hệ thống chính trị bị Fidesz bóp méo, truyền thông bị thao túng và những khoản ngân sách khổng lồ bị đóng băng từ EU là những bài toán khó cần lời giải. Tuy nhiên, lòng dân đã quyết, ý trời đã định. Người dân Hungary đã chấp nhận chọn một "điều tốt" thay vì mưu cầu một "điều hoàn hảo" để chấm dứt kỷ nguyên độc đoán. Như chuyên gia Péter Krekó nhận định, đây là một "cú xoắn cốt truyện" ngoạn mục của lịch sử: Hungary từ hình mẫu của chủ nghĩa phi tự do đang chuyển mình trở thành ngọn hải đăng cho sự thay đổi dân chủ. Chiến dịch "từng bước một, từng viên gạch một" của Magyar để tháo dỡ hệ thống cũ có thể mất thời gian, nhưng với niềm tin của hàng triệu người dân bên bờ sông Danube, một bình minh mới đã thực sự bắt đầu.

Đối với phe thân ông Trump trên thế giới, đây là một thất bại biểu tượng rất đau. Đối với châu Âu, đây là một tia hy vọng lớn. Còn đối với chính người Hungary, đây mới chỉ là khởi đầu. Đêm ăn mừng bên bờ Danube có thể rực rỡ như lễ hội, nhưng ngày mai sẽ là ngày của sổ sách, ngân sách, thể chế, và những cuộc đọ sức âm thầm trong lòng bộ máy. Thành hay bại của Péter Magyar rồi sẽ không được quyết định bởi những khẩu hiệu hô vang trong đêm chiến thắng, mà bởi khả năng biến một liên minh chống Orbán thành một chính quyền biết trị quốc. Song ít nhất, sau 16 năm, Hungary đã chứng minh một điều: lịch sử không ngủ quên mãi. “Sông có khúc, người có lúc,” thời thế xoay vần, và Budapest vừa sang một khúc quanh lớn.

Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết quân đội Mỹ sẽ phong tỏa các cảng của Iran vào thứ Hai.


Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ (CENTCOM) hôm Chủ nhật cho biết quân đội Mỹ sẽ bắt đầu phong tỏa hải quân eo biển Hormuz từ thứ Hai, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Donald Trump đưa ra thông báo.

Một bài đăng từ CENTCOM cho biết chiến dịch phong tỏa sẽ bắt đầu vào ngày 13 tháng 4, xác nhận "việc phong tỏa tất cả giao thông hàng hải ra vào các cảng của Iran".

"Lệnh phong tỏa sẽ được thực thi một cách công bằng đối với tàu thuyền của tất cả các quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm tất cả các cảng của Iran trên Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman", CENTCOM, cơ quan giám sát các hoạt động ở Trung Đông, cho biết thêm.

Bộ chỉ huy này cũng cho biết thêm rằng lực lượng quân sự Mỹ sẽ không can thiệp vào quyền tự do hàng hải của các tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng thường xuyên chứng kiến ​​khoảng một phần năm lượng dầu mỏ vận chuyển trên thế giới đi qua, miễn là các tàu đó đang ghé thăm các cảng không thuộc Iran.

“Thông tin bổ sung sẽ được cung cấp cho các thủy thủ thương mại thông qua một thông báo chính thức trước khi bắt đầu phong tỏa,” thông báo cho biết. “Tất cả các thủy thủ được khuyến cáo theo dõi các bản tin Thông báo cho Thủy thủ (Notice to Mariners) và liên lạc với lực lượng hải quân Hoa Kỳ trên kênh liên lạc 16 khi hoạt động trong Vịnh Oman và khu vực tiếp cận Eo biển Hormuz.”

Trước đó cùng ngày, Trump đã thông báo về lệnh phong tỏa trong một bài đăng trên Truth Social sau khi các cuộc đàm phán cuối tuần giữa phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu và phái đoàn Iran thất bại.

Eo biển này đã bị phong tỏa hiệu quả đối với giao thông thương mại kể từ khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, dẫn đến giá dầu và khí đốt tăng đáng kể, đồng thời làm dấy lên lo ngại về nền kinh tế thế giới.

Ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng ông đã chỉ thị Hải quân Mỹ "truy tìm và chặn bắt mọi tàu thuyền trong vùng biển quốc tế đã trả phí cho Iran. Không ai trả phí bất hợp pháp sẽ được an toàn trên biển cả." Ông nói thêm rằng các quốc gia khác cũng sẽ tham gia thực thi lệnh phong tỏa nhưng không nêu tên cụ thể.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran sau đó tuyên bố eo biển vẫn nằm dưới sự “kiểm soát hoàn toàn” của Iran và mở cửa cho các tàu phi quân sự, nhưng các tàu quân sự sẽ nhận được “phản ứng mạnh mẽ”, theo hai hãng thông tấn bán chính thức của Iran đưa tin.

Lực lượng bán quân sự này cho biết thông qua kênh truyền hình nhà nước PressTV rằng "quyền quá cảnh, theo các quy định cụ thể, chỉ được cấp cho các tàu phi quân sự."
Trong cuộc đàm phán kéo dài 21 giờ, được Pakistan làm trung gian, quân đội Mỹ cho biết hai tàu khu trục đã đi qua eo biển để chuẩn bị cho công tác rà phá thủy lôi, đây là lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Iran phủ nhận điều này.

Cuộc đàm phán trực tiếp kết thúc vào sáng sớm Chủ nhật là cuộc thương lượng cấp cao nhất giữa hai đối thủ lâu năm kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Cả hai bên đều không cho biết điều gì sẽ xảy ra sau khi thỏa thuận ngừng bắn hết hạn vào ngày 22 tháng 4.

“Chúng ta cần thấy một cam kết rõ ràng rằng họ sẽ không tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông Vance nói sau cuộc đàm phán.

Chương trình hạt nhân của Iran đã là tâm điểm của căng thẳng từ lâu trước khi Hoa Kỳ và Israel tiến hành các cuộc tấn công, khiến phần lớn giới lãnh đạo cấp cao của Iran thiệt mạng. Tehran từ lâu đã phủ nhận việc tìm kiếm vũ khí hạt nhân nhưng vẫn khẳng định quyền của mình đối với một chương trình hạt nhân dân sự.

Israel và Hoa Kỳ cho rằng Iran đang theo đuổi vũ khí hạt nhân, trong khi Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế từ lâu đã nói rằng việc Tehran tích lũy uranium làm giàu cấp cao và từ chối cho phép các thanh tra viên tiếp cận các cơ sở hạt nhân của nước này là "mối lo ngại nghiêm trọng".

Hãng thông tấn Associated Press đã đóng góp vào bản tin này.

DANH SÁCH GIỚI HẠN ĐỎ: Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận sau các cuộc đàm phán kéo dài của Vance về những điểm này.


Như phóng viên Cassandra MacDonald của TGP đã đưa tin hôm thứ Bảy, Phó Tổng thống JD Vance tuyên bố không đạt được thỏa thuận nào với Iran sau cuộc đàm phán kéo dài 21 giờ.

Ông Vance đã đưa ra thông báo này trong một cuộc họp báo ở Islamabad vào tối thứ Bảy.

Phó Tổng thống đã đến Pakistan để tham gia các cuộc đàm phán trực tiếp mang tính lịch sử với Iran sau khi Tổng thống Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn song phương vào tuần trước.

“Chúng tôi đã làm việc được 21 giờ và đã có một số cuộc thảo luận thực chất với phía Iran. Đó là tin tốt”, Vance nói.

“Tin xấu là chúng ta chưa đạt được thỏa thuận. Và tôi nghĩ đó là tin xấu đối với Iran nhiều hơn là tin xấu đối với Hoa Kỳ,” ông nói thêm.


Vào thời điểm đó, vẫn chưa rõ Mỹ và Iran không thể đồng ý với những "lằn ranh đỏ" cụ thể nào trong các cuộc đàm phán.

“Chúng tôi đã nói rõ những giới hạn đỏ của mình, những điều chúng tôi sẵn sàng nhượng bộ và những điều chúng tôi không sẵn sàng nhượng bộ, và chúng tôi đã làm điều đó rõ ràng nhất có thể,” Vance nói. “Iran có thể đã chọn không chấp nhận các điều khoản của chúng tôi.”

“Tôi sẽ không đi vào chi tiết vì tôi không muốn đàm phán công khai sau khi chúng tôi đã đàm phán kín suốt 21 tiếng đồng hồ”, Vance nói.

“Nhưng thực tế đơn giản là chúng ta cần thấy một cam kết rõ ràng rằng họ sẽ không tìm kiếm vũ khí hạt nhân, và họ sẽ không tìm kiếm các công cụ cho phép họ nhanh chóng sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó là mục tiêu cốt lõi của Tổng thống Hoa Kỳ, và đó là điều chúng tôi đã cố gắng đạt được thông qua các cuộc đàm phán này,” ông nói.

Dưới đây là danh sách "lằn ranh đỏ" của Mỹ theo Semafor (Không rõ liệu có điểm nào được nhất trí hay không):

– Chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium
– Tháo dỡ tất cả các cơ sở làm giàu hạt nhân lớn
– Thu hồi uranium đã được làm giàu cao
– Chấp nhận một khuôn khổ hòa bình, an ninh và giảm leo thang rộng hơn bao gồm các đồng minh trong khu vực
– Chấm dứt tài trợ cho các lực lượng khủng bố ủy nhiệm như Hamas, Hezbollah và Houthi
– Mở hoàn toàn eo biển Hormuz, không thu phí qua lại.


Hôm Chủ nhật, sau tuyên bố của Vance rằng Iran đã không đồng ý với các điều khoản của Mỹ, Tổng thống Trump và CENTCOM đã thông báo sẽ phong tỏa hải quân eo biển Hormuz.

Lực lượng thuộc Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ (CENTCOM) sẽ bắt đầu thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông hàng hải ra vào các cảng của Iran vào lúc 10 giờ sáng ngày 13 tháng 4 (giờ miền Đông), theo tuyên bố của Tổng thống.

Cuộc phong tỏa sẽ được thực thi một cách công bằng đối với tàu thuyền của tất cả các quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm tất cả các cảng của Iran trên Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Lực lượng CENTCOM sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đến và đi từ các cảng không thuộc Iran.

Tổng thống Trump sa thải thêm 6 thẩm phán về vấn đề nhập cư vì ngăn chặn việc trục xuất người nhập cư.


Tổng thống Trump đã sa thải thêm sáu thẩm phán về vấn đề nhập cư vì đã ngăn chặn các vụ trục xuất.

Hôm thứ Sáu, tổng thống đã sa thải bốn thẩm phán về vấn đề nhập cư và tiếp tục chuỗi sa thải của mình vào thứ Bảy bằng việc sa thải thêm hai người nữa.

Theo tờ New York Times, ông Trump đã sa thải hai thẩm phán về vấn đề nhập cư hôm thứ Bảy vì đã ngăn chặn việc trục xuất hai nhà hoạt động ủng hộ Palestine.


Vào tháng 12, Tổng thống Trump đã sa thải tám thẩm phán về vấn đề nhập cư tại thành phố New York.

Một thẩm phán nhập cư bị sa thải đã mô tả các vụ sa thải này là một "cuộc thảm sát chiều thứ Hai".

“Tòa án đã bị tàn phá nặng nề,” Olivia Cassin, một thẩm phán nhập cư khác bị sa thải vào tháng 11, nói với tờ The New York Times. “Cảm giác như một cuộc thảm sát vào chiều thứ Hai vậy.”

Hơn 100 thẩm phán về vấn đề nhập cư đã bị sa thải hoặc từ chức kể từ khi Tổng thống Trump nhậm chức năm nay.

Tháng 7, 20 thẩm phán về vấn đề nhập cư đã bị sa thải.

Một vài thẩm phán nhập cư liên bang vừa bị chính quyền Trump sa thải vì vụ email đã chỉ trích gay gắt ông Trump trong một cuộc phỏng vấn với chương trình CBS Evening News.

Ba trong số các thẩm phán bị sa thải – George Pappas, Jennifer Peyton và Carla Espinoza – đã trả lời phỏng vấn của CBS về việc bị chấm dứt hợp đồng. Các thẩm phán bất mãn cho rằng họ đã bị chính quyền Trump gây áp lực chính trị để chấp thuận các yêu cầu bác bỏ vụ án.

“Đó là hành động tùy tiện, bất công,” George Pappas nói với CBS News về việc bị sa thải đột ngột. “Và đó là một cuộc tấn công vào pháp quyền. Đó là một cuộc tấn công vào các thẩm phán.”

“Email của tôi chỉ có ba câu,” Jennifer Peyton than thở. “Tôi không có lý do. Tôi không có lời giải thích.”

“Là các thẩm phán, chúng tôi đã rất lo sợ và lo lắng,” Carla Espinoza nói. “Điều đó khiến việc giữ thái độ khách quan trở nên rất khó khăn. Chúng tôi không khuất phục trước áp lực đó, nhưng quả thực cảm giác như đang bị áp lực vậy.”

Payton than thở rằng ngay khi người nhập cư bất hợp pháp rời khỏi phòng xử án, ICE sẽ còng tay họ và đưa đi.

Thủ tướng Anh Starmer đang thất thế từ chối hỗ trợ thực thi lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Hải quân Mỹ.


Như Trump đã nói, Starmer "không phải là Winston Churchill".

Trước sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran, Tổng thống Donald J. Trump đã quyết định Hải quân Mỹ sẽ thực hiện phong tỏa hải quân eo biển Hormuz.

Và, không có gì đáng ngạc nhiên, thông báo này đã vấp phải phản ứng từ Thủ tướng Anh đang thất thế Keir Starmer, người đã từ chối tham gia phong tỏa.

Ngoài việc là một ví dụ khác cho thấy lãnh đạo đảng Lao động không làm tròn bổn phận đối với đồng minh chính của mình là Hoa Kỳ, điều này còn là một vết nhơ đối với Hải quân Hoàng gia Anh và khả năng hoạt động đã bị suy giảm nghiêm trọng của lực lượng này.


Ông Trump đã ra lệnh ngăn chặn các tàu chở dầu ra vào tuyến đường vận chuyển dầu khí trọng yếu này.

Tờ Telegraph đưa tin:

Tuy nhiên, tờ The Telegraph hiểu rằng Anh sẽ không đóng vai trò nào trong việc thực thi lệnh phong tỏa.

[…] Văn phòng Thủ tướng Anh cho biết Anh đang 'khẩn trương hợp tác với Pháp và các đối tác khác để thành lập một liên minh rộng lớn nhằm bảo vệ quyền tự do hàng hải'.

Ngài Keir cho biết, Anh có các hệ thống rà phá thủy lôi trong khu vực có thể được sử dụng để giúp dọn sạch eo biển khỏi các loại thủy lôi do Iran gài đặt.


Trong khi đó, Trump tiếp tục công kích Starmer, so sánh ông với cựu Thủ tướng Anh khét tiếng Neville Chamberlain, người đã chọn chính sách nhượng bộ chế độ Đức Quốc xã của Adolf Hitler vào những năm 1930.


“Rất đáng thất vọng – ý tôi là, hãy nhìn vào Vương quốc Anh. Thủ tướng Starmer nói 'chúng tôi sẽ gửi thiết bị sau khi chiến tranh kết thúc'. Tôi nói 'các ông không cần thiết bị khi chiến tranh kết thúc. Các ông cần thiết bị trước khi chiến tranh bắt đầu, hoặc trong suốt cuộc chiến'… Ông ấy đã đưa ra một tuyên bố công khai rằng 'chúng tôi sẽ gửi thiết bị sau khi chiến tranh kết thúc', đó là một tuyên bố kiểu Neville Chamberlain .”

Trong dòng chảy của lịch sử, cổ nhân thường có câu: "Trèo cao thì ngã đau". Sau nhiều thập kỷ ngự trị trên đỉnh cao quyền lực với tư thế là một trong những đồng minh thân cận và kiên định nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại châu Âu, "pháo đài" của Thủ tướng Viktor Orbán và liên minh Fidesz-KDNP cuối cùng đã rung chuyển dữ dội. Cuộc bầu cử Quốc hội Hungary năm 2026 không chỉ là một sự kiện chính trị thông thường; nó là một cơn đại hồng thủy đã cuốn phôi pha niềm tin sắt đá về một sự thống trị vĩnh cửu.

Cơn sóng ngầm chính trị bùng nổ: Hungary bước vào một kỷ nguyên mới

Cuộc bầu cử Quốc hội Hungary năm 2026 đã tạo nên một cơn địa chấn chính trị hiếm thấy, khi kết quả kiểm phiếu ban đầu cho thấy sự đảo chiều mạnh mẽ trong cán cân quyền lực. Khi tỷ lệ xử lý phiếu đạt 22,05%, bức tranh đã dần rõ nét: Tisza Párt vươn lên dẫn đầu với 51,22%, trong khi liên minh cầm quyền Fidesz-KDNP tụt lại phía sau với 40,11%. Mi Hazánk Mozgalom đạt 6,09%, còn các đảng nhỏ khác như Demokratikus Koalíció và Magyar Kétfarkú Kutya Párt gần như bị đẩy ra ngoài lề chính trị. Đây không chỉ là một kết quả bầu cử, mà là dấu hiệu của một sự thay đổi sâu sắc trong lòng xã hội Hungary – “nước chảy đá mòn”, khi niềm tin cũ dần phai nhạt, nhường chỗ cho những làn sóng mới.

Tỷ lệ tham gia kỷ lục: Khi cử tri thức tỉnh

Một trong những điểm nổi bật nhất của kỳ bầu cử này chính là tỷ lệ cử tri đi bầu cao chưa từng có. Tính đến 18 giờ 30, đã có tới 77,80% cử tri tham gia bỏ phiếu, phá vỡ kỷ lục trước đó của năm 2002 (73,51%). Con số hơn 5,85 triệu người đi bầu cho thấy sự quan tâm chính trị đã bùng nổ trong xã hội Hungary. “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” – khi người dân cảm thấy tiếng nói của mình có trọng lượng, họ sẽ không còn đứng ngoài cuộc.

Tỷ lệ tham gia cao không chỉ phản ánh sự cạnh tranh khốc liệt, mà còn là minh chứng cho một xã hội đang chuyển mình, nơi những tầng lớp trước đây thờ ơ nay đã thức tỉnh.

Phân bổ ghế quốc hội: Tisza áp đảo, Fidesz thất thế

Khi tỷ lệ xử lý đạt 37,04%, kết quả phân bổ ghế cho thấy một khoảng cách rất lớn giữa các lực lượng chính trị. Tisza Párt giành được 39 ghế danh sách và tới 93 ghế đơn vị, tổng cộng 132 ghế – một con số mang tính áp đảo. Trong khi đó, Fidesz-KDNP chỉ giành được 59 ghế (46 danh sách, 13 đơn vị), còn Mi Hazánk có 8 ghế.

Điều này đồng nghĩa với việc một lực lượng mới đang đứng trước cơ hội kiểm soát quốc hội, điều mà trước đây dường như là “bất khả xâm phạm” đối với Fidesz. Câu nói “thời thế tạo anh hùng” dường như chưa bao giờ đúng hơn trong hoàn cảnh này.

Bí mật phía sau chiến thắng của Tisza Párt

Theo phân tích của chuyên gia Schiffer András, thành công của Tisza Párt không đến từ may mắn, mà là kết quả của một chiến lược huy động cử tri cực kỳ hiệu quả. Đảng này đã tận dụng tốt sự gia tăng tỷ lệ tham gia của giới trẻ – đặc biệt là nhóm dưới 30 tuổi. Nếu trước đây nhóm này chỉ tham gia khoảng 40%, thì nay con số có thể đã tăng lên 60%, và phần lớn trong số đó nghiêng về Tisza.

Không chỉ vậy, những người Hungary sống ở nước ngoài – vốn trước đây ít tham gia – cũng có xu hướng ủng hộ lực lượng mới này. Tầng lớp hiện đại, thực dụng, hoạt động mạnh trên mạng xã hội cũng trở thành “nguồn nhiên liệu” giúp Tisza bứt phá.

Như câu tục ngữ “tre già măng mọc”, lớp cử tri mới đã dần thay thế tư duy cũ, tạo nên một dòng chảy chính trị khác biệt.
Sự thất thế của Fidesz không chỉ dừng lại ở tỷ lệ phần trăm mà còn hiện hữu rõ rệt trong cơ cấu quyền lực tại nghị trường. Khi tỷ lệ xử lý phiếu bầu toàn quốc đạt 37,04%, Đảng Tisza đã thực hiện một cú bứt phá ngoạn mục khi chiếm tới 132 ghế (bao gồm 39 ghế danh sách và 93 ghế đại biểu cá nhân). Trong khi đó, "gã khổng lồ" Fidesz-KDNP chỉ còn giữ được 59 ghế, một sự sụt giảm niềm tin thê thảm đối với một đảng từng nắm giữ đa số tuyệt đối.

Fidesz và chiến lược phòng thủ trong thời đại số

Trước làn sóng mới, Fidesz đã có những điều chỉnh chiến lược. Theo Schiffer András, Thủ tướng Orbán Viktor có thể đã chỉ đạo cử tri của mình đi bỏ phiếu từ sớm, sau đó tiếp tục vận động trong ngày bầu cử. Tuy nhiên, phản ứng này dường như là “chậm một nhịp” so với đối thủ.

Đáng chú ý, Fidesz đã chuyển mạnh chiến dịch sang không gian số, đẩy mạnh hoạt động trên mạng xã hội, tìm kiếm sự tương tác và “lượt thích”. Nhưng trong một cuộc chơi mà đối thủ đã chiếm lĩnh từ trước, việc “đi sau” khiến họ gặp bất lợi rõ rệt.

Vai trò của mạng xã hội và thế hệ Z

Một trong những yếu tố quyết định của kỳ bầu cử này chính là sức mạnh của mạng xã hội. Thế hệ Z – những người lớn lên cùng Facebook, TikTok, Instagram – đã trở thành lực lượng khó đoán định nhất. Không một viện nghiên cứu nào có thể dự đoán chính xác hành vi chính trị của họ.

Tisza Párt đã khai thác hiệu quả “hiệu ứng đám đông” – tạo ra cảm giác rằng đây là một phong trào chiến thắng, khiến nhiều người muốn trở thành một phần của nó. “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao” – khi tâm lý đám đông được kích hoạt, sức mạnh lan tỏa là vô cùng lớn.
Người ta vẫn nói "Dân là gốc, gốc có vững cây mới bền". Cuộc bầu cử năm nay đã chứng minh sức mạnh khủng khiếp của sự huy động quần chúng. Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu đã phá vỡ mọi kỷ lục trong lịch sử hiện đại của Hungary. Tính đến 18:30 ngày bầu cử, có tới 77,80% cử tri đủ điều kiện đã đến thùng phiếu, vượt xa kỷ lục cũ 73,51% thiết lập tại vòng hai năm 2002. Hơn 5,85 triệu người đã trực tiếp cầm bút quyết định tương lai dân tộc, một con số mà ngay cả những nhà phân tích lạc quan nhất cũng phải ngỡ ngàng.

Những yếu tố bên ngoài và câu chuyện địa chính trị

Schiffer András cũng đề cập đến khả năng có sự tác động từ bên ngoài. Theo ông, nếu có sự can thiệp quốc tế, thì đó là từ những quốc gia mong muốn thay đổi chính phủ Hungary. Tuy nhiên, điều này không mang lại lợi thế rõ rệt cho bất kỳ bên nào.

Chiến lược của Fidesz khi đưa vấn đề chiến tranh Ukraine vào trung tâm tranh luận cũng không đạt hiệu quả như kỳ vọng, khi Tisza đáp trả bằng cách tiếp cận khác, khiến thông điệp bị phân tán.
Vì sao một đồng minh thân tín của ông Trump, người vốn dày dạn kinh nghiệm đối phó với truyền thông và kiểm soát dư luận, lại có thể thất bại đau đớn đến vậy? Câu trả lời nằm ở sự thay đổi của thời đại. Đảng Tisza đã chơi một ván bài tất tay vào "hiệu ứng đám đông" và sức mạnh của mạng xã hội. Trong khi Fidesz dường như đã quá chậm chạp trong việc bắt nhịp, thì Đảng Tisza đã biến mỗi nền tảng số thành một pháo đài tuyên truyền hiệu quả.

Dù Thủ tướng Viktor Orbán đã cố gắng xoay chuyển cục diện bằng cách huy động toàn bộ chiến dịch sang không gian kỹ thuật số để "săn like", nhưng dường như tất cả đã quá muộn màng. Schiffer András chỉ ra rằng, đối với thế hệ Gen Z — những người được nuôi dưỡng và "xã hội hóa" trên các nền tảng mạng xã hội, những công thức vận động cũ không còn hiệu nghiệm. Đảng Tisza đã tạo ra một "sản phẩm" chính trị đánh trúng tâm lý muốn thuộc về một cộng đồng thành công và đổi mới của giới trẻ.




Cuộc bầu cử Hungary 2026 không chỉ là sự thay đổi về số ghế trong quốc hội, mà còn là dấu hiệu của một bước ngoặt lịch sử. Một lực lượng mới đã nổi lên từ nền tảng của mạng xã hội, của thế hệ trẻ, của những người muốn thay đổi.

Trong khi đó, những thế lực cũ dù vẫn còn mạnh, nhưng đã bắt đầu lộ rõ dấu hiệu mệt mỏi. Như câu ca dao xưa: “Sông có khúc, người có lúc” – thời vận chính trị cũng vậy, không ai giữ được mãi đỉnh cao.

Hungary hôm nay đang đứng trước một ngã rẽ. Và kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử này có thể không chỉ ảnh hưởng đến quốc gia này, mà còn lan rộng ra toàn bộ châu Âu – nơi những cơn gió đổi thay đang thổi ngày một mạnh hơn. Thất bại của Fidesz — đồng minh của ông Trump — là một bài học đắt giá về việc đừng bao giờ xem nhẹ sức mạnh của những người trẻ tuổi và sự biến ảo của công nghệ. Một chương mới đã mở ra cho Hungary, mang theo cả những hy vọng rực rỡ và những thách thức chưa từng có tiền lệ.

TỘI ÁC CHIẾN TRANH CỦA TỔNG THỐNG TRUMP






Tội ác chiến tranh ở Iran



Tính đến thời điểm hôm nay, Tổng thống Donald Trump đã phải đối phó với nhiều cáo buộc và sự giám định gắt gao liên quan đến vấn đề tội ác chiến tranh.

Sự kiện này chủ yếu bắt nguồn từ những phát ngôn và lời đe dọa của ông nhắm vào Iran trong bối cảnh một cuộc xung đột đang diễn ra.

Ông Trump, trong bài diễn văn về chiến tranh Iran vào ngày 1-4-2026 , đã đe dọa sẽ :

- Phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran—bao gồm :

- Các nhà máy điện, cầu cống và các cơ sở năng lượng—nếu Iran không mở cửa trở lại Eo biển Hormuz. Ông nói một đoạn nguyên văn như sau :

- “Ngay từ khi khởi động Chiến dịch Epic Fury, tôi đã tuyên bố rõ ràng rằng chúng ta sẽ tiếp tục cho đến khi các mục tiêu của mình được hoàn thành trọn vẹn.

Nhờ vào những bước tiến mà chúng ta đã đạt được, tối nay tôi có thể khẳng định rằng :

- Chúng ta đang đi đúng lộ trình để sớm hoàn tất mọi mục tiêu quân sự của nước Mỹ. Rất sớm thôi.

Trong hai đến ba tuần tới, chúng tôi sẽ giáng những đòn cực mạnh vào chúng. Chúng tôi sẽ đẩy lùi chúng trở về thời kỳ Đồ Đá—nơi mà chúng thực sự thuộc về”.





Trump lặp lại câu nói “We’re going to bomb them back into the Stone Age” của Tướng Curtis LeMay trong cuốn sách năm 1965 về chiến tranh Việt Nam mang tựa đề “Mission with LeMay : My Story”.

Ông LeMay đã viết :

- “ Chúng ta sẽ ném bom đưa họ trở lại Thời Kỳ Đồ Đá” nhằm buộc phía Bắc Việt phải chấm dứt hành động xâm lược tại miền Nam. Kết quả ra sao thì mọi người đã thấy rõ.

Ngày 29-3-1973, lá cờ Mỹ được cuốn lại tại một buổi lễ đánh dấu sự chấm dứt sự hiện diện của lính Mỹ ở miền Nam Việt Nam.





Các chuyên gia, nhà lập pháp và các tổ chức nhân quyền đã cảnh báo rằng những hành động như vậy của Trump sẽ cấu thành tội ác chiến tranh theo luật nhân đạo quốc tế, bởi chúng vi phạm nguyên tắc tương xứng và cố ý nhắm vào các mục tiêu dân sự.

Theo phân tích của New York Times, luật chiến tranh nghiêm cấm việc cố ý phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự nhằm mục đích gây sức ép đối với một chính phủ.

Mặc dù đôi khi việc tấn công một mục tiêu dân sự cụ thể có thể được coi là hợp pháp nếu mục tiêu đó mang lại lợi thế quân sự, nhưng mệnh lệnh phá hủy bừa bãi toàn bộ cầu cống và nhà máy điện của một quốc gia sẽ là hành vi bất hợp pháp , đồng thời đẩy các chỉ huy quân sự vào một thế khó không thể biện minh, theo nhận định của ông Geoffrey S. Corn — cựu cố vấn pháp lý cấp cao của Lục quân Hoa Kỳ về các vấn đề luật chiến tranh và hiện đang giảng dạy tại Trường Luật Texas Tech.





Trớ trêu thay , Hoa Kỳ từng lên án việc Nga nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng dân sự tại Ukraine là một tội ác chiến tranh.

Vào năm 2023 , Tổng thống Joseph Biden đã chỉ thị chính phủ Hoa Kỳ chia sẻ bằng chứng với Tòa án Hình sự Quốc tế.

Những bằng chứng này bao gồm các thông tin tình báo về những quyết định của các quan chức Nga nhằm cố ý tấn công cơ sở hạ tầng dân sự.

Vào tháng 1 vừa qua , Michael Waltz, Đại sứ của ông Trump tại Liên Hiệp quốc đã lên án :

- “ Các cuộc tấn công liên tục và ngày càng gia tăng của Nga nhằm vào các cơ sở năng lượng và các cơ sở hạ tầng dân sự khác của Ukraine”.





Vào ngày 7-4-2026, ông Trump tuyên bố sẽ hủy diệt cả một nền văn minh của Iran.

Đây là một trong nhiều lý do khiến ông bị cáo buộc đe dọa thực hiện bạo lực diệt chủng.

Các chuyên gia pháp lý lập luận rằng :

- Việc công khai đe dọa, ngay cả khi chưa được thực hiện trọn vẹn, vẫn có thể cấu thành tội phạm.

Một số người thậm chí còn mô tả những phát ngôn này là một “tội ác chiến tranh đang hình thành”.

Trump viết trên mạng xã hội nguyên văn như sau :

“Cả một nền văn minh sẽ lụi tàn trong đêm nay, và sẽ chẳng bao giờ có thể hồi sinh được nữa . Tôi không muốn điều đó xảy ra, nhưng rất có thể nó sẽ diễn ra. Chúng ta sẽ biết kết quả ngay trong đêm nay — một trong những khoảnh khắc trọng đại nhất trong lịch sử lâu dài và đầy phức tạp của thế giới”.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump đã đe dọa nhắm mục tiêu vào 52 di sản văn hóa của Iran—một hành động mà Bộ trưởng Quốc phòng khi đó là ông Mark Esper đã thừa nhận sẽ cấu thành tội ác chiến tranh.

Những cáo buộc gần đầy liên quan đến chiến tranh ở Iran năm 2026 đang diễn ra.

Báo cáo từ một số nhóm nhân quyền cho thấy, kể từ khi xung đột bùng nổ vào ngày 28 tháng 2 đến ngày 23 tháng 3 , gần 1,500 thường dân – trong đó có ít nhất 217 trẻ em – đã thiệt mạng do các cuộc không kích của Mỹ và Israel ở Iran.

Tính đến tháng 4 năm 2026 , Tổng thống Donald Trump chưa bị kết án về tội ác chiến tranh.

Tuy nhiên, các hành động quân sự và những lời đe dọa công khai của chính quyền ông trong cuộc xung đột hiện tại với Iran đã vấp phải những cáo buộc rộng rãi từ các chuyên gia luật quốc tế, các tổ chức nhân quyền và Liên Hiệp quốc.





****

Iran đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về việc Tổng thống Trump phong tỏa eo biển Hormuz: 'Sẽ có phản ứng mạnh mẽ'


WASHINGTON — Iran hôm Chủ nhật cảnh báo rằng các tàu quân sự tiếp cận eo biển Hormuz sẽ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn mong manh và sẽ phải đối mặt với “phản ứng mạnh mẽ và quyết liệt” — sau khi Tổng thống Trump tuyên bố phong tỏa điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng này.

Ông Trump đã công bố kế hoạch vào sáng Chủ nhật nhằm ngăn chặn "bất kỳ và tất cả các tàu thuyền cố gắng ra vào" tuyến đường thủy này cho đến khi tất cả dầu mỏ được phép ra vào mà không bị Iran cản trở.

Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã phản bác, khẳng định họ có “quyền kiểm soát hoàn toàn” eo biển và tuyến đường thủy này vẫn mở cửa cho các tàu phi quân sự.

Theo hai hãng thông tấn bán chính thức của Iran, lực lượng hải quân Iran cho biết trong một tuyên bố: “Trái ngược với những tuyên bố sai sự thật của một số quan chức đối địch, eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho các tàu phi quân sự đi qua dưới sự kiểm soát và quản lý thông minh, phù hợp với các quy định cụ thể”.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo rằng bất kỳ tàu quân sự nào tiếp cận eo biển sẽ bị coi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

Ông Trump tuyên bố rằng thỏa thuận ngừng bắn tuần trước có nghĩa là Iran sẽ cho phép eo biển Hormuz, nơi hơn một phần năm lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua hàng năm, được mở cửa trở lại.

Tuy nhiên, Iran bị cáo buộc cố gắng thu phí đối với các tàu thuyền đi qua và tuyên bố rằng họ đã mất dấu vết của các quả thủy lôi đã rải, khiến các tàu thuyền sợ hãi và không dám đi qua tuyến đường thủy đang bị bao vây này.

Bất chấp những lời đe dọa của Iran rằng việc triển khai tàu quân sự qua eo biển là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, Mỹ tuyên bố hai tàu khu trục của Hải quân Mỹ đã đi qua đó vào thứ Bảy và bắn hạ một máy bay không người lái của Iran.