Tổng thống Trump sa thải thêm 6 thẩm phán về vấn đề nhập cư vì ngăn chặn việc trục xuất người nhập cư.


Tổng thống Trump đã sa thải thêm sáu thẩm phán về vấn đề nhập cư vì đã ngăn chặn các vụ trục xuất.

Hôm thứ Sáu, tổng thống đã sa thải bốn thẩm phán về vấn đề nhập cư và tiếp tục chuỗi sa thải của mình vào thứ Bảy bằng việc sa thải thêm hai người nữa.

Theo tờ New York Times, ông Trump đã sa thải hai thẩm phán về vấn đề nhập cư hôm thứ Bảy vì đã ngăn chặn việc trục xuất hai nhà hoạt động ủng hộ Palestine.


Vào tháng 12, Tổng thống Trump đã sa thải tám thẩm phán về vấn đề nhập cư tại thành phố New York.

Một thẩm phán nhập cư bị sa thải đã mô tả các vụ sa thải này là một "cuộc thảm sát chiều thứ Hai".

“Tòa án đã bị tàn phá nặng nề,” Olivia Cassin, một thẩm phán nhập cư khác bị sa thải vào tháng 11, nói với tờ The New York Times. “Cảm giác như một cuộc thảm sát vào chiều thứ Hai vậy.”

Hơn 100 thẩm phán về vấn đề nhập cư đã bị sa thải hoặc từ chức kể từ khi Tổng thống Trump nhậm chức năm nay.

Tháng 7, 20 thẩm phán về vấn đề nhập cư đã bị sa thải.

Một vài thẩm phán nhập cư liên bang vừa bị chính quyền Trump sa thải vì vụ email đã chỉ trích gay gắt ông Trump trong một cuộc phỏng vấn với chương trình CBS Evening News.

Ba trong số các thẩm phán bị sa thải – George Pappas, Jennifer Peyton và Carla Espinoza – đã trả lời phỏng vấn của CBS về việc bị chấm dứt hợp đồng. Các thẩm phán bất mãn cho rằng họ đã bị chính quyền Trump gây áp lực chính trị để chấp thuận các yêu cầu bác bỏ vụ án.

“Đó là hành động tùy tiện, bất công,” George Pappas nói với CBS News về việc bị sa thải đột ngột. “Và đó là một cuộc tấn công vào pháp quyền. Đó là một cuộc tấn công vào các thẩm phán.”

“Email của tôi chỉ có ba câu,” Jennifer Peyton than thở. “Tôi không có lý do. Tôi không có lời giải thích.”

“Là các thẩm phán, chúng tôi đã rất lo sợ và lo lắng,” Carla Espinoza nói. “Điều đó khiến việc giữ thái độ khách quan trở nên rất khó khăn. Chúng tôi không khuất phục trước áp lực đó, nhưng quả thực cảm giác như đang bị áp lực vậy.”

Payton than thở rằng ngay khi người nhập cư bất hợp pháp rời khỏi phòng xử án, ICE sẽ còng tay họ và đưa đi.

Thủ tướng Anh Starmer đang thất thế từ chối hỗ trợ thực thi lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Hải quân Mỹ.


Như Trump đã nói, Starmer "không phải là Winston Churchill".

Trước sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran, Tổng thống Donald J. Trump đã quyết định Hải quân Mỹ sẽ thực hiện phong tỏa hải quân eo biển Hormuz.

Và, không có gì đáng ngạc nhiên, thông báo này đã vấp phải phản ứng từ Thủ tướng Anh đang thất thế Keir Starmer, người đã từ chối tham gia phong tỏa.

Ngoài việc là một ví dụ khác cho thấy lãnh đạo đảng Lao động không làm tròn bổn phận đối với đồng minh chính của mình là Hoa Kỳ, điều này còn là một vết nhơ đối với Hải quân Hoàng gia Anh và khả năng hoạt động đã bị suy giảm nghiêm trọng của lực lượng này.


Ông Trump đã ra lệnh ngăn chặn các tàu chở dầu ra vào tuyến đường vận chuyển dầu khí trọng yếu này.

Tờ Telegraph đưa tin:

Tuy nhiên, tờ The Telegraph hiểu rằng Anh sẽ không đóng vai trò nào trong việc thực thi lệnh phong tỏa.

[…] Văn phòng Thủ tướng Anh cho biết Anh đang 'khẩn trương hợp tác với Pháp và các đối tác khác để thành lập một liên minh rộng lớn nhằm bảo vệ quyền tự do hàng hải'.

Ngài Keir cho biết, Anh có các hệ thống rà phá thủy lôi trong khu vực có thể được sử dụng để giúp dọn sạch eo biển khỏi các loại thủy lôi do Iran gài đặt.


Trong khi đó, Trump tiếp tục công kích Starmer, so sánh ông với cựu Thủ tướng Anh khét tiếng Neville Chamberlain, người đã chọn chính sách nhượng bộ chế độ Đức Quốc xã của Adolf Hitler vào những năm 1930.


“Rất đáng thất vọng – ý tôi là, hãy nhìn vào Vương quốc Anh. Thủ tướng Starmer nói 'chúng tôi sẽ gửi thiết bị sau khi chiến tranh kết thúc'. Tôi nói 'các ông không cần thiết bị khi chiến tranh kết thúc. Các ông cần thiết bị trước khi chiến tranh bắt đầu, hoặc trong suốt cuộc chiến'… Ông ấy đã đưa ra một tuyên bố công khai rằng 'chúng tôi sẽ gửi thiết bị sau khi chiến tranh kết thúc', đó là một tuyên bố kiểu Neville Chamberlain .”

Trong dòng chảy của lịch sử, cổ nhân thường có câu: "Trèo cao thì ngã đau". Sau nhiều thập kỷ ngự trị trên đỉnh cao quyền lực với tư thế là một trong những đồng minh thân cận và kiên định nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại châu Âu, "pháo đài" của Thủ tướng Viktor Orbán và liên minh Fidesz-KDNP cuối cùng đã rung chuyển dữ dội. Cuộc bầu cử Quốc hội Hungary năm 2026 không chỉ là một sự kiện chính trị thông thường; nó là một cơn đại hồng thủy đã cuốn phôi pha niềm tin sắt đá về một sự thống trị vĩnh cửu.

Cơn sóng ngầm chính trị bùng nổ: Hungary bước vào một kỷ nguyên mới

Cuộc bầu cử Quốc hội Hungary năm 2026 đã tạo nên một cơn địa chấn chính trị hiếm thấy, khi kết quả kiểm phiếu ban đầu cho thấy sự đảo chiều mạnh mẽ trong cán cân quyền lực. Khi tỷ lệ xử lý phiếu đạt 22,05%, bức tranh đã dần rõ nét: Tisza Párt vươn lên dẫn đầu với 51,22%, trong khi liên minh cầm quyền Fidesz-KDNP tụt lại phía sau với 40,11%. Mi Hazánk Mozgalom đạt 6,09%, còn các đảng nhỏ khác như Demokratikus Koalíció và Magyar Kétfarkú Kutya Párt gần như bị đẩy ra ngoài lề chính trị. Đây không chỉ là một kết quả bầu cử, mà là dấu hiệu của một sự thay đổi sâu sắc trong lòng xã hội Hungary – “nước chảy đá mòn”, khi niềm tin cũ dần phai nhạt, nhường chỗ cho những làn sóng mới.

Tỷ lệ tham gia kỷ lục: Khi cử tri thức tỉnh

Một trong những điểm nổi bật nhất của kỳ bầu cử này chính là tỷ lệ cử tri đi bầu cao chưa từng có. Tính đến 18 giờ 30, đã có tới 77,80% cử tri tham gia bỏ phiếu, phá vỡ kỷ lục trước đó của năm 2002 (73,51%). Con số hơn 5,85 triệu người đi bầu cho thấy sự quan tâm chính trị đã bùng nổ trong xã hội Hungary. “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” – khi người dân cảm thấy tiếng nói của mình có trọng lượng, họ sẽ không còn đứng ngoài cuộc.

Tỷ lệ tham gia cao không chỉ phản ánh sự cạnh tranh khốc liệt, mà còn là minh chứng cho một xã hội đang chuyển mình, nơi những tầng lớp trước đây thờ ơ nay đã thức tỉnh.

Phân bổ ghế quốc hội: Tisza áp đảo, Fidesz thất thế

Khi tỷ lệ xử lý đạt 37,04%, kết quả phân bổ ghế cho thấy một khoảng cách rất lớn giữa các lực lượng chính trị. Tisza Párt giành được 39 ghế danh sách và tới 93 ghế đơn vị, tổng cộng 132 ghế – một con số mang tính áp đảo. Trong khi đó, Fidesz-KDNP chỉ giành được 59 ghế (46 danh sách, 13 đơn vị), còn Mi Hazánk có 8 ghế.

Điều này đồng nghĩa với việc một lực lượng mới đang đứng trước cơ hội kiểm soát quốc hội, điều mà trước đây dường như là “bất khả xâm phạm” đối với Fidesz. Câu nói “thời thế tạo anh hùng” dường như chưa bao giờ đúng hơn trong hoàn cảnh này.

Bí mật phía sau chiến thắng của Tisza Párt

Theo phân tích của chuyên gia Schiffer András, thành công của Tisza Párt không đến từ may mắn, mà là kết quả của một chiến lược huy động cử tri cực kỳ hiệu quả. Đảng này đã tận dụng tốt sự gia tăng tỷ lệ tham gia của giới trẻ – đặc biệt là nhóm dưới 30 tuổi. Nếu trước đây nhóm này chỉ tham gia khoảng 40%, thì nay con số có thể đã tăng lên 60%, và phần lớn trong số đó nghiêng về Tisza.

Không chỉ vậy, những người Hungary sống ở nước ngoài – vốn trước đây ít tham gia – cũng có xu hướng ủng hộ lực lượng mới này. Tầng lớp hiện đại, thực dụng, hoạt động mạnh trên mạng xã hội cũng trở thành “nguồn nhiên liệu” giúp Tisza bứt phá.

Như câu tục ngữ “tre già măng mọc”, lớp cử tri mới đã dần thay thế tư duy cũ, tạo nên một dòng chảy chính trị khác biệt.
Sự thất thế của Fidesz không chỉ dừng lại ở tỷ lệ phần trăm mà còn hiện hữu rõ rệt trong cơ cấu quyền lực tại nghị trường. Khi tỷ lệ xử lý phiếu bầu toàn quốc đạt 37,04%, Đảng Tisza đã thực hiện một cú bứt phá ngoạn mục khi chiếm tới 132 ghế (bao gồm 39 ghế danh sách và 93 ghế đại biểu cá nhân). Trong khi đó, "gã khổng lồ" Fidesz-KDNP chỉ còn giữ được 59 ghế, một sự sụt giảm niềm tin thê thảm đối với một đảng từng nắm giữ đa số tuyệt đối.

Fidesz và chiến lược phòng thủ trong thời đại số

Trước làn sóng mới, Fidesz đã có những điều chỉnh chiến lược. Theo Schiffer András, Thủ tướng Orbán Viktor có thể đã chỉ đạo cử tri của mình đi bỏ phiếu từ sớm, sau đó tiếp tục vận động trong ngày bầu cử. Tuy nhiên, phản ứng này dường như là “chậm một nhịp” so với đối thủ.

Đáng chú ý, Fidesz đã chuyển mạnh chiến dịch sang không gian số, đẩy mạnh hoạt động trên mạng xã hội, tìm kiếm sự tương tác và “lượt thích”. Nhưng trong một cuộc chơi mà đối thủ đã chiếm lĩnh từ trước, việc “đi sau” khiến họ gặp bất lợi rõ rệt.

Vai trò của mạng xã hội và thế hệ Z

Một trong những yếu tố quyết định của kỳ bầu cử này chính là sức mạnh của mạng xã hội. Thế hệ Z – những người lớn lên cùng Facebook, TikTok, Instagram – đã trở thành lực lượng khó đoán định nhất. Không một viện nghiên cứu nào có thể dự đoán chính xác hành vi chính trị của họ.

Tisza Párt đã khai thác hiệu quả “hiệu ứng đám đông” – tạo ra cảm giác rằng đây là một phong trào chiến thắng, khiến nhiều người muốn trở thành một phần của nó. “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao” – khi tâm lý đám đông được kích hoạt, sức mạnh lan tỏa là vô cùng lớn.
Người ta vẫn nói "Dân là gốc, gốc có vững cây mới bền". Cuộc bầu cử năm nay đã chứng minh sức mạnh khủng khiếp của sự huy động quần chúng. Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu đã phá vỡ mọi kỷ lục trong lịch sử hiện đại của Hungary. Tính đến 18:30 ngày bầu cử, có tới 77,80% cử tri đủ điều kiện đã đến thùng phiếu, vượt xa kỷ lục cũ 73,51% thiết lập tại vòng hai năm 2002. Hơn 5,85 triệu người đã trực tiếp cầm bút quyết định tương lai dân tộc, một con số mà ngay cả những nhà phân tích lạc quan nhất cũng phải ngỡ ngàng.

Những yếu tố bên ngoài và câu chuyện địa chính trị

Schiffer András cũng đề cập đến khả năng có sự tác động từ bên ngoài. Theo ông, nếu có sự can thiệp quốc tế, thì đó là từ những quốc gia mong muốn thay đổi chính phủ Hungary. Tuy nhiên, điều này không mang lại lợi thế rõ rệt cho bất kỳ bên nào.

Chiến lược của Fidesz khi đưa vấn đề chiến tranh Ukraine vào trung tâm tranh luận cũng không đạt hiệu quả như kỳ vọng, khi Tisza đáp trả bằng cách tiếp cận khác, khiến thông điệp bị phân tán.
Vì sao một đồng minh thân tín của ông Trump, người vốn dày dạn kinh nghiệm đối phó với truyền thông và kiểm soát dư luận, lại có thể thất bại đau đớn đến vậy? Câu trả lời nằm ở sự thay đổi của thời đại. Đảng Tisza đã chơi một ván bài tất tay vào "hiệu ứng đám đông" và sức mạnh của mạng xã hội. Trong khi Fidesz dường như đã quá chậm chạp trong việc bắt nhịp, thì Đảng Tisza đã biến mỗi nền tảng số thành một pháo đài tuyên truyền hiệu quả.

Dù Thủ tướng Viktor Orbán đã cố gắng xoay chuyển cục diện bằng cách huy động toàn bộ chiến dịch sang không gian kỹ thuật số để "săn like", nhưng dường như tất cả đã quá muộn màng. Schiffer András chỉ ra rằng, đối với thế hệ Gen Z — những người được nuôi dưỡng và "xã hội hóa" trên các nền tảng mạng xã hội, những công thức vận động cũ không còn hiệu nghiệm. Đảng Tisza đã tạo ra một "sản phẩm" chính trị đánh trúng tâm lý muốn thuộc về một cộng đồng thành công và đổi mới của giới trẻ.




Cuộc bầu cử Hungary 2026 không chỉ là sự thay đổi về số ghế trong quốc hội, mà còn là dấu hiệu của một bước ngoặt lịch sử. Một lực lượng mới đã nổi lên từ nền tảng của mạng xã hội, của thế hệ trẻ, của những người muốn thay đổi.

Trong khi đó, những thế lực cũ dù vẫn còn mạnh, nhưng đã bắt đầu lộ rõ dấu hiệu mệt mỏi. Như câu ca dao xưa: “Sông có khúc, người có lúc” – thời vận chính trị cũng vậy, không ai giữ được mãi đỉnh cao.

Hungary hôm nay đang đứng trước một ngã rẽ. Và kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử này có thể không chỉ ảnh hưởng đến quốc gia này, mà còn lan rộng ra toàn bộ châu Âu – nơi những cơn gió đổi thay đang thổi ngày một mạnh hơn. Thất bại của Fidesz — đồng minh của ông Trump — là một bài học đắt giá về việc đừng bao giờ xem nhẹ sức mạnh của những người trẻ tuổi và sự biến ảo của công nghệ. Một chương mới đã mở ra cho Hungary, mang theo cả những hy vọng rực rỡ và những thách thức chưa từng có tiền lệ.

TỘI ÁC CHIẾN TRANH CỦA TỔNG THỐNG TRUMP






Tội ác chiến tranh ở Iran



Tính đến thời điểm hôm nay, Tổng thống Donald Trump đã phải đối phó với nhiều cáo buộc và sự giám định gắt gao liên quan đến vấn đề tội ác chiến tranh.

Sự kiện này chủ yếu bắt nguồn từ những phát ngôn và lời đe dọa của ông nhắm vào Iran trong bối cảnh một cuộc xung đột đang diễn ra.

Ông Trump, trong bài diễn văn về chiến tranh Iran vào ngày 1-4-2026 , đã đe dọa sẽ :

- Phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran—bao gồm :

- Các nhà máy điện, cầu cống và các cơ sở năng lượng—nếu Iran không mở cửa trở lại Eo biển Hormuz. Ông nói một đoạn nguyên văn như sau :

- “Ngay từ khi khởi động Chiến dịch Epic Fury, tôi đã tuyên bố rõ ràng rằng chúng ta sẽ tiếp tục cho đến khi các mục tiêu của mình được hoàn thành trọn vẹn.

Nhờ vào những bước tiến mà chúng ta đã đạt được, tối nay tôi có thể khẳng định rằng :

- Chúng ta đang đi đúng lộ trình để sớm hoàn tất mọi mục tiêu quân sự của nước Mỹ. Rất sớm thôi.

Trong hai đến ba tuần tới, chúng tôi sẽ giáng những đòn cực mạnh vào chúng. Chúng tôi sẽ đẩy lùi chúng trở về thời kỳ Đồ Đá—nơi mà chúng thực sự thuộc về”.





Trump lặp lại câu nói “We’re going to bomb them back into the Stone Age” của Tướng Curtis LeMay trong cuốn sách năm 1965 về chiến tranh Việt Nam mang tựa đề “Mission with LeMay : My Story”.

Ông LeMay đã viết :

- “ Chúng ta sẽ ném bom đưa họ trở lại Thời Kỳ Đồ Đá” nhằm buộc phía Bắc Việt phải chấm dứt hành động xâm lược tại miền Nam. Kết quả ra sao thì mọi người đã thấy rõ.

Ngày 29-3-1973, lá cờ Mỹ được cuốn lại tại một buổi lễ đánh dấu sự chấm dứt sự hiện diện của lính Mỹ ở miền Nam Việt Nam.





Các chuyên gia, nhà lập pháp và các tổ chức nhân quyền đã cảnh báo rằng những hành động như vậy của Trump sẽ cấu thành tội ác chiến tranh theo luật nhân đạo quốc tế, bởi chúng vi phạm nguyên tắc tương xứng và cố ý nhắm vào các mục tiêu dân sự.

Theo phân tích của New York Times, luật chiến tranh nghiêm cấm việc cố ý phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự nhằm mục đích gây sức ép đối với một chính phủ.

Mặc dù đôi khi việc tấn công một mục tiêu dân sự cụ thể có thể được coi là hợp pháp nếu mục tiêu đó mang lại lợi thế quân sự, nhưng mệnh lệnh phá hủy bừa bãi toàn bộ cầu cống và nhà máy điện của một quốc gia sẽ là hành vi bất hợp pháp , đồng thời đẩy các chỉ huy quân sự vào một thế khó không thể biện minh, theo nhận định của ông Geoffrey S. Corn — cựu cố vấn pháp lý cấp cao của Lục quân Hoa Kỳ về các vấn đề luật chiến tranh và hiện đang giảng dạy tại Trường Luật Texas Tech.





Trớ trêu thay , Hoa Kỳ từng lên án việc Nga nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng dân sự tại Ukraine là một tội ác chiến tranh.

Vào năm 2023 , Tổng thống Joseph Biden đã chỉ thị chính phủ Hoa Kỳ chia sẻ bằng chứng với Tòa án Hình sự Quốc tế.

Những bằng chứng này bao gồm các thông tin tình báo về những quyết định của các quan chức Nga nhằm cố ý tấn công cơ sở hạ tầng dân sự.

Vào tháng 1 vừa qua , Michael Waltz, Đại sứ của ông Trump tại Liên Hiệp quốc đã lên án :

- “ Các cuộc tấn công liên tục và ngày càng gia tăng của Nga nhằm vào các cơ sở năng lượng và các cơ sở hạ tầng dân sự khác của Ukraine”.





Vào ngày 7-4-2026, ông Trump tuyên bố sẽ hủy diệt cả một nền văn minh của Iran.

Đây là một trong nhiều lý do khiến ông bị cáo buộc đe dọa thực hiện bạo lực diệt chủng.

Các chuyên gia pháp lý lập luận rằng :

- Việc công khai đe dọa, ngay cả khi chưa được thực hiện trọn vẹn, vẫn có thể cấu thành tội phạm.

Một số người thậm chí còn mô tả những phát ngôn này là một “tội ác chiến tranh đang hình thành”.

Trump viết trên mạng xã hội nguyên văn như sau :

“Cả một nền văn minh sẽ lụi tàn trong đêm nay, và sẽ chẳng bao giờ có thể hồi sinh được nữa . Tôi không muốn điều đó xảy ra, nhưng rất có thể nó sẽ diễn ra. Chúng ta sẽ biết kết quả ngay trong đêm nay — một trong những khoảnh khắc trọng đại nhất trong lịch sử lâu dài và đầy phức tạp của thế giới”.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump đã đe dọa nhắm mục tiêu vào 52 di sản văn hóa của Iran—một hành động mà Bộ trưởng Quốc phòng khi đó là ông Mark Esper đã thừa nhận sẽ cấu thành tội ác chiến tranh.

Những cáo buộc gần đầy liên quan đến chiến tranh ở Iran năm 2026 đang diễn ra.

Báo cáo từ một số nhóm nhân quyền cho thấy, kể từ khi xung đột bùng nổ vào ngày 28 tháng 2 đến ngày 23 tháng 3 , gần 1,500 thường dân – trong đó có ít nhất 217 trẻ em – đã thiệt mạng do các cuộc không kích của Mỹ và Israel ở Iran.

Tính đến tháng 4 năm 2026 , Tổng thống Donald Trump chưa bị kết án về tội ác chiến tranh.

Tuy nhiên, các hành động quân sự và những lời đe dọa công khai của chính quyền ông trong cuộc xung đột hiện tại với Iran đã vấp phải những cáo buộc rộng rãi từ các chuyên gia luật quốc tế, các tổ chức nhân quyền và Liên Hiệp quốc.





****

Iran đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về việc Tổng thống Trump phong tỏa eo biển Hormuz: 'Sẽ có phản ứng mạnh mẽ'


WASHINGTON — Iran hôm Chủ nhật cảnh báo rằng các tàu quân sự tiếp cận eo biển Hormuz sẽ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn mong manh và sẽ phải đối mặt với “phản ứng mạnh mẽ và quyết liệt” — sau khi Tổng thống Trump tuyên bố phong tỏa điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng này.

Ông Trump đã công bố kế hoạch vào sáng Chủ nhật nhằm ngăn chặn "bất kỳ và tất cả các tàu thuyền cố gắng ra vào" tuyến đường thủy này cho đến khi tất cả dầu mỏ được phép ra vào mà không bị Iran cản trở.

Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã phản bác, khẳng định họ có “quyền kiểm soát hoàn toàn” eo biển và tuyến đường thủy này vẫn mở cửa cho các tàu phi quân sự.

Theo hai hãng thông tấn bán chính thức của Iran, lực lượng hải quân Iran cho biết trong một tuyên bố: “Trái ngược với những tuyên bố sai sự thật của một số quan chức đối địch, eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho các tàu phi quân sự đi qua dưới sự kiểm soát và quản lý thông minh, phù hợp với các quy định cụ thể”.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo rằng bất kỳ tàu quân sự nào tiếp cận eo biển sẽ bị coi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

Ông Trump tuyên bố rằng thỏa thuận ngừng bắn tuần trước có nghĩa là Iran sẽ cho phép eo biển Hormuz, nơi hơn một phần năm lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua hàng năm, được mở cửa trở lại.

Tuy nhiên, Iran bị cáo buộc cố gắng thu phí đối với các tàu thuyền đi qua và tuyên bố rằng họ đã mất dấu vết của các quả thủy lôi đã rải, khiến các tàu thuyền sợ hãi và không dám đi qua tuyến đường thủy đang bị bao vây này.

Bất chấp những lời đe dọa của Iran rằng việc triển khai tàu quân sự qua eo biển là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, Mỹ tuyên bố hai tàu khu trục của Hải quân Mỹ đã đi qua đó vào thứ Bảy và bắn hạ một máy bay không người lái của Iran.

Tổng thống Trump khẳng định ông sẽ chơi theo kiểu Venezuela hoàn toàn đối với eo biển Hormuz và Iran: “Chơi tất tay và rút lui hoàn toàn”.


Tổng thống Donald Trump vừa giáng một đòn mạnh vào chế độ khủng bố Iran, và ông ấy đang làm điều đó theo đúng cách mà ông ấy đã đập tan chế độ độc tài xã hội chủ nghĩa ở Venezuela.

Trong cuộc phỏng vấn với Maria Bartiromo trên chương trình Sunday Morning Futures sáng nay, Tổng thống Trump đã xác nhận Hoa Kỳ đang tiến hành phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz.

Ông Bartiromo đã hỏi thẳng Tổng thống về chiến dịch đang diễn ra:

“Thưa ngài Tổng thống, ngài đang nói rằng chúng ta sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa tất cả các tàu thuyền cố gắng ra vào eo biển Hormuz. Và đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ đạt đến trạng thái cho phép tất cả tàu thuyền ra vào tự do. Vậy xin hãy cho chúng tôi biết ngài đang cố gắng đạt được điều gì với cuộc phong tỏa này, thưa ngài?”

Trump đã nói rất rõ ràng, hoặc là dốc toàn lực, hoặc là rút lui hoàn toàn, hoặc là không làm gì cả.

Tổng thống Trump:
Toàn lực—đúng vậy. Nó được gọi là “tất cả vào và tất cả ra”. Sẽ có lúc chúng ta có tất cả các nước tham gia và tất cả đều rút lui, nhưng đó không phải là theo tỷ lệ phần trăm. Đó không phải là bạn bè của bạn, như một quốc gia đồng minh hay bạn bè của bạn. Đó là tất cả hoặc không có gì. Và điều đó—điều đó sẽ không còn xa nữa.

Không, chúng tôi chỉ đang điều tàu lên thôi. Chúng tôi có rất nhiều tàu, nên chúng tôi đang điều chúng lên. Chúng tôi nghĩ rằng nhiều quốc gia cũng sẽ giúp đỡ chúng tôi trong việc này, nhưng chúng tôi đang thiết lập một cuộc phong tỏa hoàn toàn.

Chúng ta sẽ không để Iran kiếm tiền bằng cách bán dầu cho những người họ thích và không bán cho những người họ không thích, hay bất cứ điều gì khác. Sẽ là tất cả hoặc không có gì, và đó là cách mọi việc sẽ diễn ra.

Và nó sẽ tương tự như vậy—các bạn đã thấy những gì chúng tôi đã làm với Venezuela rồi đấy. Nó sẽ rất giống như thế, nhưng ở một cấp độ cao hơn.


Tổng thống Trump đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ chặn tất cả các tàu thuyền cố gắng ra vào eo biển Hormuz ngay lập tức sau khi Iran bất chấp các yêu cầu hạt nhân của ông và tiếp tục hoạt động khủng bố tống tiền.

Ông Trump đã chỉ thị cho các chiến hạm có mặt tại đây sẽ tiến hành "rà xét và ngăn chặn mọi tàu bè trong vùng lãnh hải quốc tế đã đóng lệ phí qua lại bất hợp pháp được Iran áp đặt ra".

Tổng thống Donald Trump có nói chuyện với các phóng viên trước khi khởi hành trên Marine One từ Bãi cỏ phía Nam của Tòa Bạch Ốc, hôm thứ Bảy, ngày 11 tháng 4 năm 2026, tại Washington D.C. (Ảnh: Alex Brandon/AP)
Tổng thống Trump lên tiếng tuyên bố hôm Chủ nhật rằng, Hoa Kỳ sẽ cho phong tỏa eo biển Hormuz sau gần 20 giờ đàm phán hòa bình ở Islamabad bị sụp đổ vì Iran từ chối từ bỏ tham vọng về việc chế tạo bom nguyên tử.

"Có hiệu lực ngay lập tức, Hải quân Hoa Kỳ, lực lượng Tốt nhất Thế giới, sẽ bắt đầu quá trình PHONG TỎA bất kcứ và tất cả các Tàu bè đang cố gắng đi vào hoặc rời eo biển Hormuz", ông Trump có viết trong một 2 bài đăng tải trên Truth Social.

Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn về nguồn dầu khí quan trọng nhất trên thế giới, với khoảng 20% nguồn gốc cung cấp dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới phải đi qua tuyến hàng hải hẹp ngoài khơi bờ biển phía Nam Iran mỗi ngày. Chiến tranh đã khiến cho giá năng lượng tăng vọt trên toàn cầu và đe dọa nguồn cung cấp nhiên liệu trên khắp châu Âu, châu Á và hơn thế nữa. Các phi trường tại châu Âu cũng báo động hôm tuần trước, do tình trạng "thiếu hụt nhiên liệu máy bay phản lực có hệ thống" có thể xảy ra trong vòng ba tuần nếu eo biển này vẫn bị đóng cửa.

Ông Trump cho biết, các cuộc đàm phán ở Pakistan mà ông mô tả là đã kéo dài gần 20 giờ, đã đạt được thỏa thuận về hầu hết các điểm nhưng đã thất bại về vấn đề duy nhất mà ông cho là quan trọng nhất: chương trình hạt nhân của Iran. Một nguồn tin có nói với trang mạng Axios rằng, có một điểm tranh chấp lớn khác là quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

"Chỉ có một điều quan trọng — IRAN KHÔNG SẴN SÀNG TỪ BỎ THAM VỌNG HẠT NHÂN CỦA MÌNH!", ông Trump viết. "Như tôi đã luôn nói, ngay từ đầu và nhiều năm trước, IRAN SẼ KHÔNG BAO GIỜ CÓ VŨ KHÍ HẠT NHÂN!"

Trưởng phái đoàn đàm phán của Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf, đã đưa ra lời giải thích của riêng mình về sự sụp đổ của cuộc hội đàm trên mạng X, cho rằng, "phái đoàn Iran tham gia đàm phán với 'thiện chí' nhưng Mỹ 'không giành được sự tin tưởng của phái đoàn Iran trong vòng đàm phán này'". Ông này dừng lại ở việc đóng cửa eo biển Hormuz hoàn toàn. "Nước Mỹ đã hiểu được logic và nguyên tắc của chúng tôi", Qalibaf viết, "và bây giờ là lúc để họ quyết định liệu họ có thể kiếm được sự tin tưởng của chúng tôi hay không".

Tehran đã liên tục khẳng định rằng chương trình hạt nhân của họ là vì mục đích dân sự chứ không phải để chế tạo bom nguyên tử. Iran là một bên ký kết thỏa thuận hạt nhân năm 2015, trong đó đặt ra các giới hạn đối với các hoạt động làm giàu uranium của nước này để đổi lấy việc giảm bớt các lệnh trừng phạt, trước khi Hoa Kỳ đã rút khỏi thỏa thuận trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump.

Trump cảnh cáo rằng bất cứ người Iran nào dám bắn vào lực lượng hoặc tàu hòa bình của Mỹ "sẽ bị THỔI BAY XUỐNG ĐỊA NGỤC", đồng thời cho biết quân đội Mỹ sẽ bắt đầu cho rà phá hủy mìn, thủy lôi mà Iran đã đặt ở eo biển Hormuz. Ông cũng chỉ thị cho Bộ Hải quân "tìm kiếm và ngăn chặn mọi tàu bè trong vùng biển quốc tế đã đóng góp lệ phí qua lại bất hợp pháp do Iran áp đặt ra".

Trong cuộc phỏng vấn hôm sáng Chủ nhật 12/4 trên Fox News, Trump đã leo thang luận điệu của mình hơn nữa. "Tôi có thể triệt hạ Iran chỉ trong một ngày", ông nói. "Trong một giờ, tôi có thể phá tan toàn bộ hệ thống năng lượng, mọi thứ, mọi nhà máy phát điện của họ". Ông còn nói thêm: "Chúng tôi đã xóa sổ cả đất nước của họ. Thứ duy nhất còn lại là nước của họ, sẽ rất tàn khốc nếu va phải".

Tổng thống Trump ra lệnh cho Hải quân Mỹ chặn "mọi tàu thuyền cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz, có hiệu lực ngay lập tức" sau khi Iran bất chấp yêu cầu hạt nhân của nước này.


Tổng thống Donald Trump đã có hành động quyết đoán trong cuộc đối đầu leo ​​thang với Iran, ra lệnh cho Hải quân Mỹ ngay lập tức bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz, một trong những điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới.

Động thái quyết định này diễn ra sau khi chế độ khủng bố cực đoan Iran một lần nữa bất chấp các yêu cầu hạt nhân rõ ràng của Mỹ và từ chối tuân thủ đầy đủ các điều khoản ngừng bắn sau các cuộc tấn công tàn khốc của Mỹ đã làm tê liệt khả năng quân sự của họ.

Tổng thống Trump đã đưa ra thông báo thông qua Truth Social vào Chủ nhật:

“Vậy đấy, cuộc họp diễn ra tốt đẹp, hầu hết các điểm đều được nhất trí, nhưng điểm duy nhất thực sự quan trọng, vấn đề hạt nhân, lại không được thống nhất.”

Có hiệu lực ngay lập tức, Hải quân Hoa Kỳ, lực lượng hải quân tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa bất kỳ và tất cả các tàu thuyền cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz.

Đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ đạt được trạng thái "TẤT CẢ MỌI NGƯỜI ĐỀU ĐƯỢC PHÉP VÀO, TẤT CẢ MỌI NGƯỜI ĐỀU ĐƯỢC PHÉP RA", nhưng Iran đã không cho phép điều đó xảy ra bằng cách chỉ nói rằng, "Có thể có một quả mìn ở đâu đó ngoài kia," mà không ai biết ngoài họ.

Đây là hành vi tống tiền toàn cầu, và các nhà lãnh đạo quốc gia, đặc biệt là Hoa Kỳ, sẽ không bao giờ bị tống tiền. Tôi cũng đã chỉ thị Hải quân của chúng ta tìm kiếm và chặn bắt mọi tàu thuyền trong vùng biển quốc tế đã trả phí cho Iran. Không ai trả phí bất hợp pháp sẽ được an toàn trên biển cả.

Chúng tôi cũng sẽ bắt đầu phá hủy các quả thủy lôi mà Iran đã gài ở eo biển. Bất kỳ người Iran nào bắn vào chúng tôi, hoặc vào các tàu thuyền hòa bình, sẽ bị TIÊU DIỆT! Iran biết rõ hơn ai hết cách chấm dứt tình trạng này, vốn đã tàn phá đất nước của họ.

Hải quân của họ đã biến mất, không quân của họ đã biến mất, hệ thống phòng không và radar của họ trở nên vô dụng, Khamenei và hầu hết các "lãnh đạo" của họ đều đã chết, tất cả là vì tham vọng hạt nhân của họ.

Cuộc phong tỏa sẽ sớm bắt đầu. Các quốc gia khác cũng sẽ tham gia vào cuộc phong tỏa này. Iran sẽ không được phép thu lợi từ hành vi tống tiền bất hợp pháp này. Họ muốn tiền và quan trọng hơn, họ muốn hạt nhân.


Phó Tổng thống JD Vance và các nhà đàm phán của Mỹ đã dành hơn 21 giờ đàm phán với các quan chức Iran trước khi ra về mà không đạt được thỏa thuận nào.

“Chúng tôi đã làm việc được 21 giờ và đã có một số cuộc thảo luận thực chất với phía Iran. Đó là tin tốt”, Vance nói. “Tin xấu là chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận. Và tôi nghĩ đó là tin xấu đối với Iran nhiều hơn là đối với Hoa Kỳ.”

Phó tổng thống nói thêm: "Như vậy, chúng ta quay trở lại Hoa Kỳ mà không đạt được thỏa thuận nào."

Ông Vance, người dẫn đầu phái đoàn Mỹ cùng với đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, đã khẳng định rõ ràng rằng Mỹ đã đưa ra các lập trường không thể thương lượng về chương trình hạt nhân của Iran, tên lửa đạn đạo, việc hỗ trợ các lực lượng khủng bố ủy nhiệm và việc tuân thủ đầy đủ các quy định liên quan đến eo biển Hormuz.

“Chúng tôi đã nói rõ những giới hạn đỏ của mình, những điều chúng tôi sẵn sàng nhượng bộ và những điều chúng tôi không sẵn sàng nhượng bộ, và chúng tôi đã làm điều đó rõ ràng nhất có thể,” Vance nói. “Iran có thể đã chọn không chấp nhận các điều khoản của chúng tôi.”

Trong một tuyên bố tiếp theo của Truth Social, Tổng thống Trump đã chỉ trích mạnh mẽ chế độ Iran vì đã cố tình phản bội lời hứa mở lại eo biển Hormuz:

“Iran đã hứa sẽ mở cửa eo biển Hormuz, nhưng họ đã cố tình không thực hiện lời hứa đó. Điều này đã gây ra lo lắng, xáo trộn và đau khổ cho nhiều người và quốc gia trên khắp thế giới.”

Họ nói rằng họ đã thả thủy lôi xuống nước, mặc dù toàn bộ hải quân của họ, và hầu hết các "máy bay thả thủy lôi", đã bị phá hủy hoàn toàn.

Có thể họ đã làm vậy, nhưng chủ tàu nào lại muốn mạo hiểm? Đó là sự ô nhục lớn và tổn hại vĩnh viễn đến danh tiếng của Iran và những gì còn lại của "các nhà lãnh đạo" của họ, nhưng chúng ta đã vượt qua tất cả những điều đó rồi.

Đúng như lời hứa, họ nên bắt đầu ngay quá trình mở lại tuyến đường thủy quốc tế này một cách nhanh chóng! Họ đang vi phạm mọi điều luật hiện hành.

Tôi đã được Phó Tổng thống JD Vance, Đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner báo cáo đầy đủ về cuộc họp diễn ra tại Islamabad dưới sự lãnh đạo tài tình và đầy năng lực của Thống chế Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif của Pakistan.

Họ là những người đàn ông phi thường, và liên tục cảm ơn tôi vì đã cứu sống từ 30 đến 50 triệu người trong một cuộc chiến tranh khủng khiếp với Ấn Độ. Tôi luôn trân trọng khi nghe điều đó - Lòng nhân đạo mà họ thể hiện thật khó diễn tả.

Cuộc gặp với Iran bắt đầu từ sáng sớm và kéo dài suốt đêm — gần 20 tiếng đồng hồ. Tôi có thể đi sâu vào chi tiết và nói về nhiều điều đã đạt được, nhưng chỉ có một điều quan trọng là — IRAN KHÔNG SẴN LÒNG TỪ BỎ THAM VỌNG HẠT NHÂN CỦA MÌNH!

Xét trên nhiều khía cạnh, những điểm đã được nhất trí tốt hơn việc chúng ta tiếp tục các hoạt động quân sự cho đến khi kết thúc, nhưng tất cả những điểm đó đều không quan trọng so với việc để năng lượng hạt nhân rơi vào tay những người dễ thay đổi, khó tính và khó đoán như vậy.

Ba vị đại diện của tôi, theo thời gian trôi qua, không có gì đáng ngạc nhiên khi trở nên rất thân thiện và tôn trọng các đại diện của Iran là Mohammad-Bagher Ghalibaf, Abbas Araghchi và Ali Bagheri, nhưng điều đó không quan trọng vì họ rất cứng rắn về vấn đề quan trọng nhất và, như tôi vẫn luôn nói ngay từ đầu, và nhiều năm trước, IRAN SẼ KHÔNG BAO GIỜ CÓ VŨ KHÍ HẠT NHÂN!”

Từ Trung Đông đến Ukraine, các lệnh ngừng bắn bất ngờ xuất hiện gần như cùng lúc, nhưng theo giới chuyên gia, đó chỉ là “khoảng thở ngắn” hơn là dấu hiệu của hòa bình lâu dài.

Trong chiến tranh, có những khoảnh khắc im lặng không phải là kết thúc, mà chỉ là khoảng lặng trước khi sóng gió nổi lên dữ dội hơn. Những ngày qua, thế giới chứng kiến một hiện tượng hiếm thấy: hai chiến trường lớn – Trung Đông và Ukraine – cùng lúc giảm tiếng súng. Một bên là tuyên bố ngừng bắn hai tuần do Donald Trump công bố, bên kia là lệnh ngừng bắn 32 giờ do Vladimir Putin đề xuất nhân dịp lễ Phục Sinh Chính thống.
Nhưng như câu nói “sóng yên chưa chắc biển lặng”, đằng sau sự tạm lắng ấy là những toan tính chiến lược sâu xa, và tương lai hòa bình vẫn còn xa vời.

lệnh ngừng bắn bất ngờ: trùng hợp hay tính toán?
Lần đầu tiên kể từ khi các cuộc xung đột bùng nổ, thế giới chứng kiến một sự trùng hợp lạ kỳ: tiếng súng đồng loạt lắng dịu tại cả Trung Đông và Ukraine. Tuy nhiên, đằng sau những "cử chỉ hòa bình" của Donald Trump và Vladimir Putin là cả một bàn cờ địa chính trị đầy rẫy những toan tính thực dụng, nơi mà "lời nói gió bay" và sự hoài nghi vẫn bao trùm lên tất cả.

Donald Trump chỉ vài giờ trước còn đưa ra những lời đe dọa mang tính hủy diệt, nhưng ngay sau đó lại tuyên bố một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần tại Trung Đông. Gần như cùng thời điểm, Vladimir Putin cũng bất ngờ đề xuất ngừng bắn 32 giờ trong dịp lễ Phục Sinh Chính thống – từ chiều 11/4 đến hết ngày 12/4 – và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhanh chóng chấp nhận.
Đây là lần hiếm hoi hai cuộc chiến lớn cùng lúc “hạ nhiệt”, khiến giới quan sát đặt câu hỏi: phải chăng đây là bước ngoặt?
Nga vốn dĩ rất cẩn trọng trong việc để đối phương có thời gian hồi sức. Trong các cuộc hội đàm thượng đỉnh, ông Putin đã không ít lần giải thích với ông Trump rằng: Về mặt chiến lược, nếu để bên phòng thủ có thời gian chỉnh đốn hàng ngũ và củng cố công sự, lợi thế tấn công của Nga sẽ bị đe dọa. Do đó, 32 giờ này thực chất chỉ là một "nhịp thở gấp" cho những người lính ngoài mặt trận, chứ khó lòng là tiền đề cho một nền hòa bình lâu dài.

ukraine: ngừng bắn chỉ là “khoảng thở” chiến thuật
Ở mặt trận Ukraine, lệnh ngừng bắn mang tính biểu tượng nhiều hơn thực chất. Điều đáng chú ý là trước đó chính Zelensky từng đề xuất ngừng bắn dịp Phục Sinh nhưng bị Nga từ chối, còn lần này Putin lại chủ động đưa ra đề xuất.
Theo phân tích, lý do rất rõ ràng: Nga không muốn cho Ukraine thời gian tái tổ chức lực lượng. Trong suốt thời gian qua, Moscow luôn tránh những khoảng dừng dài vì lo ngại Kiev sẽ tận dụng để củng cố phòng thủ.
Thực tế năm 2025 cũng cho thấy, dù có thỏa thuận ngừng bắn dịp lễ, các vi phạm vẫn diễn ra liên tục. Các cuộc giao tranh không hoàn toàn chấm dứt, mà chỉ giảm cường độ.
“Đừng trông đợi phép màu” – Lệnh ngừng bắn này chỉ giúp binh lính có chút thời gian nghỉ ngơi, và có thể hạn chế tấn công vào hậu phương, nhưng ở nhiều khu vực, súng vẫn sẽ nổ.

vì sao là lễ phục sinh? yếu tố biểu tượng và thực tế
Việc chọn lễ Phục Sinh không phải ngẫu nhiên. Đây là dịp lễ quan trọng nhất trong Chính thống giáo, mang ý nghĩa tái sinh, phục hồi – một biểu tượng mạnh mẽ ngay cả trong bối cảnh chiến tranh.
Khác với Giáng sinh – khi Nga và Ukraine không cùng thời điểm kỷ niệm – Phục Sinh lại trùng nhau, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho một lệnh ngừng bắn mang tính “đồng thuận tôn giáo”.
Tuy nhiên, yếu tố biểu tượng không thể che lấp thực tế chiến trường. Khi lợi ích chiến lược vẫn còn đối lập, thì những khoảng nghỉ như vậy chỉ mang tính tạm thời.

động lực hòa đàm suy giảm: tiền dầu và chiến tranh trung đông
Một yếu tố quan trọng khác làm giảm khả năng đạt hòa bình là lợi ích kinh tế. Cuộc xung đột tại Trung Đông đã khiến giá dầu tăng mạnh, mang lại nguồn thu lớn cho Nga. Giá dầu Urals của Nga thậm chí gần như tăng gấp ba trong vài tháng gần đây.
Điều đó khiến Moscow không còn nhiều động lực để nhượng bộ. Ngược lại, Ukraine mới là bên cần hòa bình hơn trong bối cảnh hiện tại.
Thêm vào đó, các cuộc đàm phán Nga–Ukraine từng có tiến triển từ cuối năm trước đến đầu năm nay, với một kế hoạch hòa bình 20 điểm dần hình thành. Nhưng chiến tranh Iran đã làm gián đoạn toàn bộ tiến trình này.
Cuộc chiến tại Iran đã vô tình trở thành "chiếc phao cứu sinh" cho Moscow. Khi giá dầu Ural tăng vọt, gấp gần ba lần chỉ trong vài tháng, Nga bỗng nhiên mất đi động lực để thỏa hiệp. Tại sao phải nhượng bộ trên bàn đàm phán khi nguồn thu từ năng lượng đang giúp họ trụ vững, thậm chí là chiếm ưu thế?

Trong khi đó, Ukraine lại là bên khao khát hòa bình nhất nhưng "thời gian không đợi một ai". Cánh cửa ngoại giao đang hẹp dần khi Hoa Kỳ chuẩn bị bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tổng thống Donald Trump, người vốn là mắt xích quan trọng trong các cuộc đối thoại đa phương, hiện đang quá bận rộn với "ván bài" tại Trung Đông của riêng mình. Khi Washington dồn toàn lực cho chiến dịch tranh cử nội bộ, hồ sơ Ukraine có nguy cơ bị gác lại phía sau, để mặc Kijev đối mặt với một nước Nga đang "ngủ quên trên chiến thắng" của thị trường dầu mỏ.

trung đông: lệnh ngừng bắn mong manh như chỉ mành
Nếu Ukraine là “khoảng thở ngắn”, thì Trung Đông lại giống như một quả bom hẹn giờ. Lệnh ngừng bắn tại đây đầy rẫy dấu hiệu bất ổn: Iran bị cáo buộc hạn chế tàu thuyền qua eo Hormuz, các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn tại Lebanon, và Israel dù tuyên bố dừng nhưng tình hình vẫn “nhiều vết nứt”.
Các cuộc đàm phán với Iran mới chỉ bắt đầu, với sự tham gia của Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance. Mục tiêu là buộc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân – một yêu cầu mang tính sống còn với Washington.
Tuy nhiên, năng lực quân sự thực tế của Iran vẫn là ẩn số. Mỹ cho rằng đã phá hủy phần lớn khả năng quân sự của Tehran, trong khi Iran tuyên bố vẫn còn hàng chục nghìn drone và hàng nghìn tên lửa.
“Thực hư ra sao, không ai biết chắc” – nhưng khả năng leo thang vẫn luôn hiện hữu.

hormuz – “yết hầu” của thế giới và lằn ranh đỏ
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng nguy hiểm nhất. Đây là tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu. Nếu bị phong tỏa hoặc gián đoạn nghiêm trọng, hậu quả sẽ lan rộng ra toàn thế giới.
Hiện tại, dầu vẫn được khai thác, nhưng tàu chở dầu đang “xếp hàng” chờ hai bên đạt được thỏa thuận. Nếu cơ sở hạ tầng dầu khí bị phá hủy – từ cảng, kho chứa đến hệ thống vận chuyển – việc khôi phục có thể mất nhiều năm.
Khi đó, thị trường sẽ thiếu hụt 15–20% nguồn cung dầu, kéo theo giá năng lượng tăng cao và khủng hoảng kinh tế toàn cầu.
Hormuz – yết hầu năng lượng của thế giới. Iran khẳng định họ vẫn sở hữu kho vũ khí khổng lồ với hàng chục ngàn tên lửa và máy bay không người lái, sẵn sàng đáp trả nếu cơ sở hạ tầng dầu khí bị đe dọa. "Tránh vỏ dưa, gặp vỏ dừa", nếu Mỹ thực hiện đe dọa tấn công vào hệ thống năng lượng của Iran, Tehran sẽ không ngần ngại đáp trả vào các đồng minh của Mỹ như Saudi Arabia hay UAE. Một khi hạ tầng dầu khí bị phá hủy, việc phục hồi sẽ mất hàng năm trời, đẩy thế giới vào cuộc khủng hoảng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng. Đây chính là "lằn ranh đỏ" mà cả Mỹ và Iran đều không muốn vượt qua – bởi vượt qua nghĩa là cùng nhau bước vào một cuộc khủng hoảng dài hạn không thể kiểm soát.

hai tuần quyết định: thời gian không đứng về phía hòa bình
Theo nhận định, khoảng thời gian hai tuần tới sẽ mang tính quyết định. Mỹ không muốn bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ trong tình trạng chiến tranh kéo dài, nên nhiều khả năng sẽ cố gắng đạt được một thỏa thuận tạm thời với Iran.
Nhưng thời gian là hữu hạn. Nếu không đạt được tiến triển trong giai đoạn này, nguy cơ xung đột bùng phát trở lại là rất cao – không chỉ ở Trung Đông mà còn ảnh hưởng dây chuyền đến Ukraine và các khu vực khác.
“Cơ hội không gõ cửa hai lần” – và trong chính trị quốc tế, cơ hội đôi khi chỉ tồn tại trong vài ngày, thậm chí vài giờ.

Việc Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance phải rời Budapest sớm để trực tiếp tham gia đàm phán với Iran cho thấy tính chất cấp bách của tình hình. Mỹ muốn dứt điểm các cuộc xung đột để tập trung cho mặt trận chính trị trong nước, nhưng "dục tốc bất đạt".

Cuối cùng, dù là ở Ukraine hay Trung Đông, những lệnh ngừng bắn hiện tại dường như chỉ là những nỗ lực "giải quyết phần ngọn". Khi các lợi ích chiến lược về lãnh thổ và năng lượng vẫn chưa tìm được tiếng nói chung, thì những ngày im tiếng súng này chỉ giống như khoảng lặng trước một cơn bão lớn hơn. Người dân ở Teheran hay Kijev có lẽ vẫn chưa thể kê cao gối ngủ, bởi như ông cha ta thường nói: "Muốn hòa bình, phải chuẩn bị cho chiến tranh". Sự ổn định bền vững vẫn là một giấc mơ xa xỉ giữa một thế giới đầy biến động này.

Hoa Kỳ sắp phong tỏa eo biển Hormuz.

Ông Trump nói rằng Iran đã không đồng ý không tìm kiếm vũ khí hạt nhân.

Ông Trump viết: “Có hiệu lực ngay lập tức, Hải quân Hoa Kỳ, lực lượng tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa bất kỳ và tất cả các tàu thuyền cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz. Đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ đạt được trạng thái “TẤT CẢ ĐỀU ĐƯỢC PHÉP VÀO, TẤT CẢ ĐỀU ĐƯỢC PHÉP RA”, nhưng Iran đã không cho phép điều đó xảy ra bằng cách chỉ nói rằng, “Có thể có một quả thủy lôi ở đâu đó ngoài kia”, mà không ai biết ngoài họ.”

Truth Social:

Vậy đấy, cuộc họp diễn ra tốt đẹp, hầu hết các điểm đều được nhất trí, nhưng điểm duy nhất thực sự quan trọng, VỀ HẠT NHÂN, thì không. Có hiệu lực ngay lập tức, Hải quân Hoa Kỳ, lực lượng tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình PHONG TỎA bất kỳ và tất cả các tàu thuyền cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz. Đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ đạt được trạng thái “TẤT CẢ ĐỀU ĐƯỢC PHÉP VÀO, TẤT CẢ ĐỀU ĐƯỢC PHÉP RA”, nhưng Iran đã không cho phép điều đó xảy ra bằng cách chỉ nói rằng, “Có thể có một quả thủy lôi ở đâu đó ngoài kia”, mà không ai biết ngoài họ. ĐÂY LÀ HÀNH VI TỐNG TIỀN TRÊN TOÀN THẾ GIỚI, và các nhà lãnh đạo các quốc gia, đặc biệt là Hoa Kỳ, sẽ không bao giờ bị tống tiền. Tôi cũng đã chỉ thị cho Hải quân của chúng ta tìm kiếm và chặn bắt mọi tàu thuyền trong vùng biển quốc tế đã trả phí cho Iran. Không ai trả phí bất hợp pháp sẽ được an toàn trên biển cả. Chúng ta cũng sẽ bắt đầu phá hủy các quả thủy lôi mà Iran đã gài trong eo biển. Bất kỳ người Iran nào bắn vào chúng ta, hoặc vào các tàu thuyền hòa bình, sẽ bị TIÊU DIỆT! Iran biết rõ hơn ai hết cách chấm dứt tình trạng này, vốn đã tàn phá đất nước họ. Hải quân của họ đã biến mất, không quân của họ đã biến mất, hệ thống phòng không và radar của họ vô dụng, Khomeini và hầu hết các "lãnh đạo" của họ đều đã chết, tất cả là vì tham vọng hạt nhân của họ. Cuộc phong tỏa sẽ sớm bắt đầu. Các quốc gia khác cũng sẽ tham gia vào cuộc phong tỏa này. Iran sẽ không được phép thu lợi từ hành vi TỐNG TIỀN bất hợp pháp này. Họ muốn tiền và quan trọng hơn, họ muốn hạt nhân. Thêm vào đó, và vào thời điểm thích hợp, chúng ta đã hoàn toàn "SẴN SÀNG SỬ DỤNG VŨ KHÍ", và quân đội của chúng ta sẽ kết liễu những gì còn lại của Iran! Tổng thống DONALD J. TRUMP

Trong một bài đăng khác, Trump nói rằng Iran đã hứa sẽ mở eo biển nhưng không thực hiện.

Ông Trump nhắc lại rằng “IRAN KHÔNG SẴN LÒNG TỪ BỎ THAM VỌNG HẠT NHÂN CỦA MÌNH!”

Truth Social:

Iran đã hứa sẽ mở eo biển Hormuz, nhưng họ đã cố tình không thực hiện lời hứa đó. Điều này gây ra lo lắng, xáo trộn và đau khổ cho nhiều người dân và quốc gia trên khắp thế giới. Họ nói rằng họ đã rải thủy lôi xuống biển, mặc dù toàn bộ hải quân và hầu hết các tàu rải thủy lôi của họ đã bị phá hủy hoàn toàn. Có thể họ đã làm vậy, nhưng chủ tàu nào lại muốn mạo hiểm? Danh tiếng của Iran và những gì còn lại của "các nhà lãnh đạo" của họ đã bị tổn hại nghiêm trọng và mất danh dự vĩnh viễn, nhưng chúng ta đã vượt qua tất cả những điều đó. Như họ đã hứa, họ tốt hơn hết nên bắt đầu quá trình MỞ TUYẾN ĐƯỜNG THỦY QUỐC TẾ này MỘT CÁCH NHANH CHÓNG! Họ đang vi phạm mọi luật lệ. Tôi đã được Phó Tổng thống JD Vance, Đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner báo cáo đầy đủ về cuộc họp diễn ra tại Islamabad dưới sự lãnh đạo tài tình và hiệu quả của Thống chế Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif của Pakistan. Họ là những người đàn ông phi thường, và liên tục cảm ơn tôi vì đã cứu sống từ 30 đến 50 triệu người trong một cuộc chiến tranh khủng khiếp với Ấn Độ. Tôi luôn trân trọng khi nghe điều đó - Lòng nhân đạo mà họ thể hiện thật khó diễn tả.

Cuộc gặp với Iran bắt đầu từ sáng sớm và kéo dài suốt đêm – gần 20 tiếng đồng hồ. Tôi có thể đi sâu vào chi tiết và nói về nhiều điều đã đạt được, nhưng chỉ có một điều quan trọng – IRAN KHÔNG MUỐN TỪ BỎ THAM VỌNG HẠT NHÂN CỦA MÌNH! Xét về nhiều mặt, những điểm đã được nhất trí tốt hơn việc chúng ta tiếp tục các hoạt động quân sự đến cùng, nhưng tất cả những điểm đó đều không quan trọng so với việc để năng lượng hạt nhân rơi vào tay những người dễ thay đổi, khó tính và khó đoán như vậy. Ba đại diện của tôi, trong suốt thời gian qua, không có gì đáng ngạc nhiên khi trở nên rất thân thiện và tôn trọng các đại diện của Iran, Mohammad-Bagher Ghalibaf, Abbas Araghchi và Ali Bagheri, nhưng điều đó không quan trọng vì họ rất cứng rắn về vấn đề quan trọng nhất và, như tôi vẫn luôn nói ngay từ đầu, và nhiều năm trước, IRAN SẼ KHÔNG BAO GIỜ CÓ VŨ KHÍ HẠT NHÂN!

Tuần trước, tướng về hưu Jack Keane đã đưa ra ý tưởng này.

Ông viết trên tờ New York Post: "Một phương án khác là Hải quân Mỹ có thể thiết lập một cuộc phong tỏa, cắt đứt tuyến đường xuất khẩu huyết mạch của Tehran."

(Bạn có thể đọc toàn bộ bài viết tại đây)

Trang Just The News đưa tin:

Ý tưởng về việc phong tỏa hải quân lần đầu tiên được đề xuất vào tuần trước bởi tướng Jack Keane, một trong những chiến lược gia quân sự hàng đầu của quốc gia.

“Nếu chiến tranh tiếp diễn và sau khi chúng ta làm suy yếu đáng kể các khí tài quân sự còn lại của Iran, quân đội Mỹ có thể chọn cách chiếm đóng Kharg — hoặc phá hủy nó,” Keane viết trong một bài báo trên tờ New York Post. “Ngoài ra, Hải quân Mỹ có thể thiết lập một cuộc phong tỏa, cắt đứt huyết mạch xuất khẩu của Tehran.”

“Nếu chúng ta bảo toàn cơ sở hạ tầng của Kharg nhưng giành được quyền kiểm soát thực tế, chúng ta sẽ nắm chắc phần đuôi kiểm soát dầu mỏ và nền kinh tế của Iran”, ông nói thêm. “Đó là đòn bẩy tối thượng mà chúng ta cần để tịch thu ‘bụi hạt nhân’, hay kho dự trữ uranium làm giàu, và để loại bỏ các cơ sở làm giàu uranium của nước này.”

“Chúng tôi đang bắt đầu quá trình dọn sạch eo biển Hormuz”, Tổng thống Trump viết trên Truth Social ngày 11/4. Ông nói thêm rằng “toàn bộ 28 tàu rải mìn của Iran hiện đều nằm dưới đáy biển”.

Chỉ vài phút trước bài đăng của ông Trump, các báo đã bắt đầu đưa tin về sự hiện diện của tàu Hải quân Mỹ tại khu vực eo biển. Axios dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết, “một số” tàu Mỹ đã đi qua eo biển trong ngày 11/4, nhưng truyền hình nhà nước Iran ngay sau đó dẫn lời quan chức quân đội nước này phủ nhận thông tin.

Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố rằng lực lượng Mỹ đã phá hủy hải quân và không quân Iran, đồng thời làm tê liệt các chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của nước này.

Nỗi lo về các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu thuyền đã khiến giao thông qua eo biển Hormuz gần như ngừng lại, gây gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu.

Giá xăng tại Mỹ đã tăng vọt, dù phần lớn lượng dầu đi qua tuyến đường này không hướng tới thị trường Mỹ.

Theo các nguồn tin, chiến dịch của Hải quân Mỹ nhằm tạo sự tin tưởng cho các tàu thương mại khi đi qua khu vực, diễn ra đồng thời với các cuộc đàm phán hòa bình giữa phái đoàn Mỹ và Iran tại Pakistan.

“Đây là một chiến dịch tập trung vào quyền tự do hàng hải trong vùng biển quốc tế”, quan chức Mỹ cho biết.

Theo quan chức này, các tàu hải quân đã đi từ phía đông qua eo biển vào Vịnh, sau đó quay trở lại qua eo biển để ra biển Ả-rập.

Theo truyền thông Iran, chính phủ nước này coi việc tàu Mỹ đi qua eo biển là vi phạm lệnh ngừng bắn, đồng thời đe dọa tấn công các tàu. Tuy nhiên, một quan chức Mỹ nói rằng Washington không nhận được cảnh báo nào như vậy.

Trong vài ngày sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, rất ít tàu thuyền qua lại. Sáng 11/4, có thông tin ít nhất 3 siêu tàu chở dầu đã đi qua - dấu hiệu ban đầu cho thấy lưu thông đang khởi động trở lại, dù vẫn rất thấp so với bình thường.

Mở lại eo biển Hormuz là một điều khoản quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran. Tuyến đường hẹp ngoài khơi phía nam Iran có vai trò sống còn đối với hoạt động bình thường của kinh tế toàn cầu.

Một quan chức Mỹ trước đó cho biết tàu thuyền không dám đi qua vì bị Iran gây sức ép.

Trong bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump viết rằng thuỷ lôi là điều khiến các chủ tàu e ngại.

“Chúng tôi đang bắt đầu quá trình dọn sạch eo biển Hormuz nhằm hỗ trợ cho các quốc gia trên toàn thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức và nhiều nước khác”, ông viết.

Giải phóng 6 tỷ USD

Ngày 11/4, một nguồn tin cấp cao của Iran cho biết Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran tại Qatar và một số ngân hàng nước ngoài khác.

Nguồn tin Iran hoan nghênh động thái của Mỹ, coi đây là sự thể hiện “thiện chí nghiêm túc” nhằm đạt được thoả thuận trong cuộc đàm phán tại Islamabad. Nguồn này nói rằng đây là một trong những yêu cầu của Iran “được chuyển tới phía Mỹ” và Tehran đã nhận được sự đồng ý của Mỹ về việc giải phóng số tài sản này.

Nguồn tin nói với Reuters rằng việc giải phóng tài sản “liên quan trực tiếp đến việc bảo đảm lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz” - nội dung then chốt trong cuộc đàm phán trực tiếp lần này.

Nguồn tin không nêu cụ thể giá trị số tài sản mà Washington được cho là đã đồng ý giải phóng. Một nguồn tin Iran thứ hai cho biết Mỹ đã đồng ý giải phóng 6 tỷ USD tiền của Iran bị đóng băng tại Qatar.

Bộ Ngoại giao Qatar chưa phản hồi đề nghị bình luận.

Khoản 6 tỷ USD của Iran bị đóng băng từ năm 2018, đáng lẽ được giải ngân vào năm 2023 trong khuôn khổ thỏa thuận trao đổi tù nhân giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, số tiền tiếp tục bị đóng băng trở lại dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, sau cuộc tấn công ngày 7/10/2023 mà Hamas thực hiện nhằm vào Israel.

Số tiền này có nguồn gốc từ các giao dịch bán dầu của Iran cho Hàn Quốc và đã bị phong tỏa trong các ngân hàng Hàn Quốc sau khi Tổng thống Donald Trump tái áp đặt các lệnh trừng phạt Iran năm 2018.

Vài giờ sau khi cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad (Pakistan) thất bại, Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo lực lượng Mỹ sẽ ngay lập tức phong tỏa eo biển Hormuz và chặn bắt mọi tàu thuyền trong vùng biển quốc tế đã trả phí cho Iran.

Trong bài đăng trên Truth Social ngày 12/4, ông Trump viết: "Đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ đạt được nguyên tắc ‘TẤT CẢ ĐỀU ĐƯỢC PHÉP RA VÀO’, nhưng Iran đã không cho phép điều đó xảy ra”.

"Tôi cũng đã chỉ thị Hải quân tìm và chặn bắt mọi tàu thuyền trong vùng biển quốc tế đã trả phí cho Iran", ông tuyên bố. "Không ai trả phí bất hợp pháp sẽ được an toàn trên biển cả".

Tổng thống Trump cũng cho biết Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu phá hủy thuỷ lôi mà Iran gài tại eo biển Hormuz.

Iran đã kiểm soát chặt eo biển Hormuz vì cuộc chiến với Mỹ-Israel. Giao thông qua tuyến đường thuỷ vốn từng "gánh" 20% lưu lượng dầu khí toàn cầu bị đình trệ, khiến giá nhiên liệu tăng vọt. Bây giờ, việc Mỹ tuyên bố phong toả hoàn toàn eo biển này mở ra viễn cảnh không tàu dầu nào có thể qua lại khu vực, giáng đòn mạnh tiếp theo lên châu Á, khu vực vốn phụ thuộc nhiều vào dầu của Trung Đông và đang nhen nhóm hy vọng giao thông qua Hormuz được khôi phục phần nào.

Trước đó, trong một tuyên bố vào Bảy (11/4), Bộ chỉ huy quân sự Mỹ phụ trách khu vực Trung Đông (CENTCOM) cho biết hai 2 tàu khu trục USS Frank E Peterson và USS Michael Murphy đã "đi qua eo biển Hormuz và hoạt động ở Vịnh Ba Tư nhằm đảm bảo eo biển hoàn toàn không còn thủy lôi do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) gài trước đó.

Phản ứng trước thông báo của Mỹ, ông Khatam al-Anbiya, phát ngôn của Bộ Chỉ huy Trung ương thuộc quân đội Iran, đã nhanh chóng bác bỏ tuyên bố của CENTCOM.

Người phát ngôn cho biết: "Chúng tôi hoàn toàn bác bỏ tuyên bố của chỉ huy CENTCOM về việc các tàu Mỹ tiếp cận và đi vào eo biển Hormuz".

Quyết định về việc cho phép bất kỳ tàu thuyền nào đi qua và di chuyển đều nằm trong tay Lực lượng vũ trang của Cộng hòa Hồi giáo Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ có phản ứng mạnh mẽ đối với bất kỳ tàu quân sự nào đi qua eo biển này", ông nói.

Theo Reuters, CNBC

Trên mạng xã hội Truth Social vào thứ Bảy, Tổng thống Donald Trump thông báo: "Một lượng lớn các tàu chở dầu rỗng, bao gồm cả những con tàu lớn nhất thế giới, đang tiến về Mỹ. Những con tàu này sẽ được lấp đầy bởi loại dầu khí tốt nhất và 'ngọt' nhất thế giới".

Bài đăng này được đưa ra ngay khi các quan chức cấp cao của Mỹ và Iran bắt đầu cuộc họp tại Islamabad. Với sự trung gian hòa giải của Pakistan, hai bên đang nỗ lực đàm phán để chấm dứt cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2. Xung đột này lan rộng khi lực lượng Iran tấn công các nước láng giềng sau các đợt không kích ban đầu từ phía Mỹ và Israel.

Trước đó, ông Trump cũng khẳng định Iran không được phép thu phí đối với các tàu vận tải đi qua eo biển Hormuz. Tuyến đường này hầu như đã bị phong toả kể từ khi chiến sự bùng nổ, gây ra tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng tệ nhất trong lịch sử.

Kể từ khi xung đột nổ ra và eo biển Hormuz bị phong tỏa, giá dầu thô tương lai đã tăng vọt. Đáng chú ý, dầu thô của Mỹ hiện đang có giá cao hơn so với giá dầu Brent tiêu chuẩn toàn cầu.

Kết thúc phiên giao dịch thứ Sáu, giá dầu WTI chốt ở mức 96,57 USD/thùng. Giá dầu Brent ở mức 95,20 USD/thùng.

Giám đốc điều hành Jake Dollarhide của công ty Longbow Asset Management nhận định rằng việc đóng cửa eo biển Hormuz sẽ thúc đẩy nhu cầu đối với dầu của Mỹ. Ông cho biết sản lượng dầu của Mỹ hiện nay đã cao hơn rất nhiều so với 10 năm trước.

Ngay cả khi các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra, việc giải quyết triệt để tình hình tại Hormuz có thể mất nhiều tháng. Do đó, nhu cầu đối với dầu Mỹ chắc chắn sẽ tăng cao trong thời gian tới.

Mặc dù những tuyên bố của ông Trump mang lại tín hiệu tích cực cho ngành năng lượng nội địa, giới đầu tư vẫn tỏ ra thận trọng.

Nhà quản lý danh mục đầu tư cấp cao Robert Pavlik tại Dakota Wealth cho biết những thông tin về đoàn tàu chở dầu nghe có vẻ thuận lợi dưới góc độ của người Mỹ. Tuy nhiên, trọng tâm của các nhà đầu tư lúc này vẫn là kết quả thực tế từ cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.

"Tất cả mọi người, bao gồm cả Phố Wall, đang nín thở chờ đợi xem liệu những cuộc thảo luận này sẽ đi đến đâu", ông Pavlik nhấn mạnh.

Theo Reuters

Tờ The Spectator nhận xét, NATO đang tan rã không phải vì ông Trump mà đó là mâu thuẫn tích lũy qua nhiều thập kỷ. Liên minh đã đánh mất mục đích ban đầu; lợi ích của các thành viên không còn phù hợp, khiến nó không thể theo kịp thế giới đa cực. Tổng thống Mỹ chỉ đơn thuần đẩy nhanh quá trình tan rã của một tổ chức vốn đã từ lâu đứng trên bờ vực sụp đổ.

"Khi Donald Trump đe dọa rút Mỹ khỏi NATO, phương Tây dường như không mấy ngạc nhiên. Rõ ràng ai cũng đã dự đoán được điều đó", tờ The Spectator cho biết và nói thêm rằng điều quan trọng hơn là phải hiểu tại sao tuyên bố lại được đưa ra vào thời điểm này.

Cuộc khủng hoảng hiện tại của NATO là hệ quả của sự xuống cấp cấu trúc dần dần, vốn đã diễn ra trong nhiều thập kỷ, liên quan đến việc liên minh không thể bắt kịp với một thế giới đa cực đang phát triển nhanh chóng.

Lý do ban đầu cho việc thành lập NATO rất đơn giản - Liên Xô là một mối đe dọa rõ ràng và hiện hữu, khiến Tây Âu cần sự bảo vệ từ Mỹ. Mỹ cần củng cố vị thế chiến lược của mình trên lục địa châu Âu. Mối đe dọa là có thật và mang tính toàn cầu, do đó đã thống nhất các lợi ích khác nhau.

Tuy nhiên mối đe dọa biến mất vào năm 1991 nhưng NATO vẫn tồn tại. Liên minh không tan rã, ngược lại còn cố gắng củng cố vị thế của mình. Để làm được điều đó, NATO phải tìm ra một mục đích mới.

NATO bắt đầu mở rộng về phía Đông và sau đó lan ra toàn cầu. Một số chính trị gia kêu gọi mở rộng ảnh hưởng của liên minh này ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và thậm chí thành lập một "NATO kinh tế" để chống lại Trung Quốc, làm dấy lên những câu hỏi về chiến lược và tầm quan trọng của tổ chức này trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

Liên minh NATO, vốn phải liên tục tạo ra những kẻ thù mới để biện minh cho sự tồn tại của mình, hiện đang gặp phải những vấn đề nội bộ.

Trong một thế giới ngày càng đa cực, những nỗ lực của NATO nhằm sử dụng sức mạnh quân sự (chủ yếu là của Mỹ) để kiểm soát tình hình toàn cầu không còn phù hợp nữa. Tuy nhiên, một số quốc gia thành viên vẫn chưa thừa nhận những thay đổi này.

Vấn đề sâu xa hơn là lợi ích của các nước phương Tây đã âm thầm nhưng hoàn toàn rẽ nhánh. Khi cuộc chiến Nga - Ukraine nổ ra, châu Âu phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất, bao gồm giá năng lượng tăng vọt, sự sụp đổ của ngành công nghiệp và làn sóng người tị nạn. Ngày nay, triển vọng kinh tế của EU ảm đạm và những bất đồng thương mại với Mỹ vẫn tiếp diễn.

Châu Âu đã đặt câu hỏi họ và Hoa Kỳ có chia sẻ những giá trị chung gắn kết không, hay liệu các quốc gia EU chỉ đơn thuần là đang tài trợ cho tham vọng chiến lược của nhau. Những bất đồng đã làm dấy lên nghi ngờ về mục tiêu của liên minh.

NATO đang đối diện nguy cơ sụp đổ.

Cuộc chiến ở Iran đã làm trầm trọng thêm vấn đề này khi các chính phủ châu Âu từ chối tham gia, bao gồm cả Vương quốc Anh, đối tác đáng tin cậy nhất của Mỹ.

Điều này không thể gọi là sự phản bội, mà đây là một tính toán xuất phát từ những thay đổi trong chính trị nội bộ và các ưu tiên chiến lược, khi những thay đổi ở các quốc gia thành viên NATO chủ chốt ảnh hưởng đến sự gắn kết và quá trình ra quyết định của liên minh.

Sự trỗi dậy của ông Trump tự nó là một triệu chứng của những quá trình sâu xa hơn. Tầng lớp trung lưu Mỹ đang suy yếu. Những thất bại của Mỹ ở Afghanistan và Iraq đã làm suy giảm sự nhiệt tình của người dân đối với việc can thiệp quân sự khác. Giới trẻ Mỹ không còn coi đất nước mình là "người bảo đảm" không thể thiếu cho trật tự thế giới nữa.

Các số liệu tài chính thật đáng báo động. Nợ liên bang của Mỹ đã vượt quá 36 nghìn tỷ USD. Tiền lãi phải trả hiện đã vượt quá ngân sách quốc phòng. Chi phí duy trì sự hiện diện quân sự toàn cầu ngày càng trở nên không bền vững, tất cả được chứng minh không phải bằng hệ tư tưởng mà bằng những phép tính đơn giản.

Về khía cạnh kinh tế của một liên minh nhằm chống lại Trung Quốc, chính ý tưởng đó đã chứng tỏ phương Tây đang hết sức lo ngại về mặt chiến lược.

Nhưng nếu liên minh quân sự đã bắt đầu tan rã, thì điều gì có thể giữ vững một tổ chức đòi hỏi các thành viên phải chuẩn bị cho một cuộc chiến kinh tế kéo dài với Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới? Một động thái như vậy có thể gây tai họa cho các nước thành viên NATO.

Ý tưởng sử dụng liên minh để truyền bá hệ tư tưởng phương Tây trên toàn cầu hoặc là lỗi thời hoặc đơn giản là phi lý, bởi NATO không còn nắm giữ quyền lực như vậy nữa.

Lịch sử chưa từng chứng kiến ​​một cường quốc nào duy trì được quyền lực toàn cầu vô thời hạn giữa những xung đột nội bộ, chia rẽ và suy thoái kinh tế. Mỹ cũng sẽ không phải ngoại lệ và điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải thích ứng chiến lược với tình hình hiện tại.

Câu chuyện về NATO vẫn chưa kết thúc. Tuy nhiên, những thế lực đang xé nát liên minh không phải sản phẩm của chính quyền Tổng thống Mỹ, mà đó là gánh nặng của những mâu thuẫn chưa được giải quyết đã tích lũy kể từ khi Bức tường Berlin sụp đổ.

Tổng thống Trump không phải người tạo ra tình hình hiện tại. Ông ta chỉ đơn giản là đẩy nhanh quá trình phá hủy hoàn toàn nó.

Cuộc chiến Iran đã cho thế giới thấy điều gì đang chờ đợi một cường quốc bá chủ nếu không bắt kịp tiến bộ toàn cầu. Số phận của NATO cũng không phải là ngoại lệ!

Theo The Spectator

Giữa lúc cuộc đua thống đốc California đang mở toang với nhiều ứng viên nặng ký, bê bối tình dục bất ngờ giáng đòn mạnh vào Eric Swalwell, khiến đồng minh quay lưng và đảng Dân chủ rơi vào thế chia rẽ nguy hiểm.

Chính trường Mỹ vốn đã nhiều sóng gió, nhưng đôi khi chỉ một scandal cũng đủ làm thay đổi toàn bộ cục diện. “Một phút sa chân, vạn đời mang hận” – câu nói ấy dường như đang vận vào trường hợp của dân biểu Eric Swalwell khi những cáo buộc sai phạm tình dục xuất hiện đúng thời điểm nhạy cảm nhất của chiến dịch tranh cử thống đốc California.

Từ một ứng viên từng có đà tăng trưởng, giờ đây ông đứng trước nguy cơ bị chính đồng đội của mình “rút thang giữa đường”.

bê bối nổ ra, đồng minh lập tức quay lưng
Những cáo buộc liên quan đến hành vi sai trái tình dục đối với Eric Swalwell, được công bố bởi CNN và San Francisco Chronicle, đã tạo ra một cú sốc chính trị mạnh mẽ. Không chỉ làm lung lay uy tín cá nhân, vụ việc còn khiến hàng loạt đồng minh từng ủng hộ ông nhanh chóng rút lại sự hậu thuẫn.
Một nhóm gồm 15 thành viên đảng Dân chủ tại California đã lập tức ra tuyên bố kêu gọi Swalwell rút lui khỏi cuộc đua. Lý do được nêu rất rõ: những cáo buộc nghiêm trọng này đòi hỏi trách nhiệm giải trình và tiêu chuẩn lãnh đạo cao nhất, đặc biệt trong bối cảnh niềm tin của cử tri – nhất là phụ nữ – đang bị đặt dấu hỏi.


từ ứng viên sáng giá trở về “vạch xuất phát”
Trước khi scandal nổ ra, Eric Swalwell được xem là một trong những gương mặt có tiềm năng tạo đột phá. Ông xây dựng hình ảnh là người chống Donald Trump mạnh mẽ nhất – một “chiến binh” chính trị trong lòng bang California vốn nghiêng về Dân chủ.
Nhưng giờ đây, theo lời các chiến lược gia kỳ cựu, mọi thứ gần như “trở về con số 0”. Không còn là người dẫn đầu một “làn sóng”, Swalwell bỗng trở thành tâm điểm của khủng hoảng.
Chiến lược gia Garry South nhận định thẳng thắn: không ai biết câu chuyện này sẽ kết thúc ra sao, nhưng rõ ràng cục diện đã bị đảo lộn hoàn toàn.

cuộc đua hỗn loạn: không ai thực sự chiếm ưu thế
Nếu như scandal của Swalwell tạo ra một khoảng trống, thì điều trớ trêu là chưa có ai đủ sức lấp đầy khoảng trống ấy. Cuộc đua thống đốc California hiện giống như một bàn cờ mở, nơi nhiều quân cờ mạnh cùng tồn tại nhưng chưa ai chiếm được thế thượng phong.
Danh sách các ứng viên Dân chủ gồm những cái tên đáng chú ý như Tom Steyer, Katie Porter, Xavier Becerra, Antonio Villaraigosa, Matt Mahan, Tony Thurmond hay Betty Yee. Nhưng mỗi người đều có điểm yếu riêng.
Porter chưa chiếm trọn sự ủng hộ của cử tri nữ. Becerra và Villaraigosa cạnh tranh lẫn nhau trong khối cử tri Latino. Mahan cố xây dựng hình ảnh trung dung nhưng chưa tạo được đột phá. Trong khi đó, Steyer dù đổ hàng trăm triệu USD vào quảng cáo lại có nguy cơ khiến cử tri “bội thực”.
“Lắm thầy nhiều ma” – khi quá nhiều ứng viên mà không ai nổi bật, cục diện trở nên rối ren.

tiền bạc – yếu tố quyết định nhưng không phải ai cũng có
Một trong những vấn đề lớn nhất của các ứng viên còn lại là tài chính. Trong chính trị Mỹ, đặc biệt tại California – nơi chi phí truyền thông cực kỳ đắt đỏ – tiền gần như là “xăng” cho cỗ máy tranh cử.
Tom Steyer có lợi thế tài chính khổng lồ, nhưng các ứng viên khác thì không. Điều đó khiến họ khó tận dụng cơ hội từ cú “tự hủy” của Swalwell.
Như Garry South nhận xét, các chiến dịch chắc chắn đang bàn cách khai thác tình hình, nhưng nếu không có tiền để quảng bá thông điệp, mọi chiến lược đều chỉ nằm trên giấy.

cơ hội bất ngờ cho đảng cộng hòa
Trong khi đảng Dân chủ đang chia rẽ, đảng Cộng hòa lại nhìn thấy cơ hội. Ứng viên Steve Hilton, với sự hậu thuẫn của Donald Trump, đang ở vị trí thuận lợi để lọt vào top 2.
Do hệ thống bầu cử “jungle primary” của California – nơi tất cả ứng viên cùng tranh và hai người dẫn đầu vào vòng chung kết – một kịch bản đáng lo cho Dân chủ là cả hai vị trí cuối cùng đều thuộc về Cộng hòa nếu phiếu bị chia nhỏ.
Ngoài Hilton, cảnh sát trưởng Chad Bianco cũng là một ứng viên đáng gờm. Nếu điều đó xảy ra, đây sẽ là cú sốc lớn đối với một bang vốn được xem là “thành trì xanh”.

nội bộ dân chủ tính toán chiến lược sống còn
Trước nguy cơ bị loại khỏi vòng chung kết, các lãnh đạo lớn của đảng Dân chủ tại California có thể buộc phải hành động. Một kịch bản được nhắc đến là Thống đốc Gavin Newsom, cùng các nhân vật quyền lực như Nancy Pelosi, Alex Padilla và Adam Schiff, sẽ phối hợp để dồn lực ủng hộ một ứng viên duy nhất nhằm tránh phân tán phiếu.
Tuy nhiên, việc lựa chọn “ai là người được chọn” lại không hề đơn giản. Mỗi phe đều có lợi ích riêng, và việc thống nhất có thể gây thêm chia rẽ nội bộ.

những tuần quyết định phía trước
Thời gian không còn nhiều. Hạn đăng ký tranh cử đã kết thúc, và phiếu bầu sẽ được gửi đến cử tri từ tháng 5. Hai cuộc tranh luận lớn sắp diễn ra vào ngày 22/4 và 5/5 được xem là cơ hội cuối cùng để các ứng viên tạo dấu ấn.
Trong bối cảnh cử tri chưa thực sự tập trung, bất kỳ màn thể hiện nào nổi bật cũng có thể thay đổi cuộc chơi.
Xavier Becerra đã gọi đây là “ngày đầu tiên của một cuộc đua mới” – một nhận định phản ánh đúng sự hỗn loạn hiện tại.

Mặc dù Swalwell từng thăng tiến nhờ hình ảnh đối đầu trực diện với Trump, nhưng "vỏ quýt dày có móng tay nhọn", chính những đòn tấn công từ phe Trump và việc rò rỉ các hồ sơ điều tra liên quan đến mối quan hệ cũ của ông với một gián điệp Trung Quốc đã khiến uy tín của ông bị xói mòn nghiêm trọng. Các chuyên gia như Mike Madrid cho rằng cái "làn" chống Trump mà Swalwell xây dựng giờ đây đã tan thành mây khói và không ai có thể dễ dàng tiếp quản nó.

Trong những ngày tới, hai cuộc tranh luận quan trọng vào ngày 22 tháng 4 và ngày 5 tháng 5 (do CNN tổ chức) sẽ là phép thử cuối cùng. Có tin đồn rằng những nhân vật quyền lực như Gavin Newsom, Nancy Pelosi, hay Adam Schiff có thể sẽ phải ngồi lại với nhau để thống nhất ủng hộ một ứng viên duy nhất, nhằm tránh cảnh "tan đàn xẻ nghé". "Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao", liệu phe Dân chủ có kịp đoàn kết để cứu vãn tình thế, hay họ sẽ phải cay đắng nhìn chiếc ghế Thống đốc rơi vào tay đối thủ? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước, giữa những toan tính đầy thực dụng trên chính trường California.

Giữa lúc căng thẳng leo thang với chính quyền Donald Trump, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel khẳng định Havana sẽ không nhượng bộ về thể chế chính trị, đồng thời cảnh báo bất kỳ hành động quân sự nào cũng sẽ dẫn đến xung đột đẫm máu.

Trong lịch sử thế giới, có những quốc gia nhỏ bé về diện tích nhưng lại mang trong mình một tinh thần không dễ khuất phục. Cuba – hòn đảo chỉ cách nước Mỹ chưa đầy 150 km – chính là một trường hợp như thế. Sau hơn nửa thế kỷ bị bao vây cấm vận, quốc gia Caribe này vẫn đứng vững, và hôm nay, một lần nữa, họ lại đứng trước một cơn sóng gió mới.

“Thà chết vinh còn hơn sống nhục” – lời ca trong quốc ca Cuba không chỉ là biểu tượng, mà đang trở thành tuyên ngôn sống còn của chính quyền Havana.

cuba nói “không” với thay đổi dưới áp lực washington
Trong cuộc phỏng vấn hiếm hoi với truyền thông Mỹ tại Havana, Chủ tịch Miguel Díaz-Canel đã thể hiện lập trường rõ ràng: Cuba không có lý do gì để thay đổi hệ thống chính trị của mình dưới áp lực từ Hoa Kỳ. Ông nhấn mạnh rằng không tồn tại bất kỳ “sự biện minh nào” cho việc Mỹ tiến hành một hành động quân sự chống lại Cuba.
Ông cảnh báo thẳng thắn: một cuộc xâm lược sẽ không chỉ gây tổn hại cho Cuba mà còn ảnh hưởng đến an ninh của chính Hoa Kỳ và toàn bộ khu vực. Và nếu điều đó xảy ra, Cuba sẽ chiến đấu đến cùng.
“Nếu cần phải chết, chúng tôi sẽ chết, bởi vì như quốc ca của chúng tôi nói: chết vì Tổ quốc là sống.”
Một lời tuyên bố mang màu sắc lịch sử, gợi nhớ lại những năm tháng đối đầu gay gắt thời Chiến tranh Lạnh.

đối thoại hay đối đầu: cuba vẫn để ngỏ cánh cửa ngoại giao
Dù giọng điệu cứng rắn, Díaz-Canel không hoàn toàn đóng cánh cửa đối thoại. Ông cho rằng trước những quyết định “phi lý” như chiến tranh, vẫn tồn tại một logic khác – logic của đối thoại, của tranh luận và tìm kiếm thỏa thuận để tránh xung đột.
Ông khẳng định Cuba không mong muốn chiến tranh, không mong bị tấn công, và sẵn sàng đối thoại trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng việc đạt được thỏa thuận với chính quyền Trump là “có thể, nhưng rất khó”.

những yêu cầu từ mỹ và câu trả lời cứng rắn
Khi được hỏi về những yêu cầu từ phía Mỹ như thả tù chính trị, tổ chức bầu cử đa đảng hay công nhận báo chí tự do, Díaz-Canel đã bác bỏ hoàn toàn. Ông cho rằng những vấn đề này không nằm trên bàn đàm phán và là những nội dung bị “thao túng” nhằm bôi xấu cách mạng Cuba.
Đặc biệt, khi nhắc đến trường hợp rapper Maykel Osorbo – người bị giam từ năm 2021 sau khi sáng tác bài hát phản kháng – ông cũng không cam kết sẽ trả tự do. Thay vào đó, ông phủ nhận khái niệm “tù chính trị” tại Cuba, cho rằng đó là một “lời nói dối lớn” nhằm phá hoại hình ảnh đất nước.
Trong khi đó, các tổ chức quốc tế như Amnesty International và PEN International lại liên tục kêu gọi trả tự do cho Osorbo, cho thấy sự đối lập rõ rệt giữa cách nhìn của Havana và cộng đồng quốc tế.

sức ép từ trump: từ lời nói đến hành động
Phía Mỹ, dưới thời Donald Trump, đã gia tăng đáng kể áp lực lên Cuba. Ông Trump từng phát biểu rằng việc tiếp quản Cuba có thể “thân thiện hoặc không thân thiện”. Ngoại trưởng Marco Rubio thậm chí còn thẳng thừng nói rằng “cần thay đổi những người đang cầm quyền” và gọi Cuba là một “thảm họa” do hệ thống kinh tế không hiệu quả.
Một quan chức Nhà Trắng cho biết chính quyền Mỹ tin rằng lãnh đạo Cuba muốn đạt được thỏa thuận và cho rằng điều đó “rất dễ thực hiện” nếu Havana chịu thay đổi. Đồng thời, Washington cũng nhấn mạnh rằng Cuba đang suy yếu sau khi mất đi sự hỗ trợ từ Venezuela.

cấm vận 67 năm: nguyên nhân hay cái cớ?
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong phát biểu của Díaz-Canel là việc ông đổ lỗi cho lệnh cấm vận kéo dài hơn 60 năm của Mỹ. Ông gọi chính sách này là “tàn nhẫn” và “mang tính diệt chủng”, cho rằng nó là nguyên nhân chính dẫn đến khủng hoảng kinh tế, thiếu hụt hàng hóa, mất điện và nghèo đói tại Cuba.
Lệnh cấm vận được Mỹ áp đặt từ năm 1962 sau khi Fidel Castro quốc hữu hóa tài sản của các công ty Mỹ. Từ đó đến nay, nó trở thành một trong những biểu tượng của sự đối đầu Mỹ-Cuba.
Díaz-Canel cho rằng ngay cả trong đại dịch Covid-19, Cuba cũng bị hạn chế tiếp cận các linh kiện và thiết bị cần thiết. Tuy vậy, ông vẫn tự hào về việc Cuba tự phát triển vaccine và thiết bị y tế.
Nhưng khi được hỏi liệu Cuba có nên thay đổi hệ thống kinh tế để cải thiện đời sống người dân hay không, ông trả lời dứt khoát: điều đó “không liên quan đến hệ thống chính trị”. Một lập luận khiến nhiều người tranh cãi.

khủng hoảng năng lượng và cơ hội hợp tác nghịch lý
Cuba hiện chỉ sản xuất được dưới 40% nhu cầu nhiên liệu và phụ thuộc vào nhập khẩu để vận hành hệ thống điện vốn đã xuống cấp. Sau khi Venezuela – nguồn cung chính – bị gián đoạn, tình trạng thiếu nhiên liệu càng trở nên nghiêm trọng.
Trong nghịch lý, Díaz-Canel lại mở lời mời các công ty Mỹ đầu tư vào lĩnh vực dầu khí của Cuba, từ thăm dò đến khai thác. Tuy nhiên, luật Mỹ hiện cấm các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này, trừ khi được cấp phép đặc biệt.
Điều đó cho thấy một thực tế trớ trêu: hai bên vừa đối đầu chính trị, vừa tồn tại những lợi ích kinh tế tiềm năng chưa thể khai thác.

bóng dáng trung đông và sự thiếu niềm tin
Díaz-Canel cũng nhắc đến các cuộc xung đột ở Trung Đông, ám chỉ rằng Mỹ từng vừa đàm phán vừa tiến hành tấn công, khiến các đối tác mất niềm tin.
Ông cho rằng chính điều đó tạo ra sự nghi ngờ sâu sắc trong quan hệ quốc tế, và là một trong những lý do khiến Cuba thận trọng khi đối thoại với Washington.
"Một lần bất tín, vạn lần bất tin", Chủ tịch Cuba bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc khi nhìn vào các cuộc xung đột khác trên thế giới. Ông chỉ ra rằng Hoa Kỳ thường xuyên tiến hành đàm phán với các quốc gia khác, nhưng trong khi thương lượng vẫn diễn ra, họ lại tung đòn tấn công quân sự. Điều này tạo ra một hố sâu ngăn cách về lòng tin mà không phải một sớm một chiều có thể lấp đầy.

Dù thừa nhận việc đạt được thỏa thuận với Tổng thống Trump là "có thể nhưng vô cùng khó khăn", ông Díaz-Canel vẫn để ngỏ cánh cửa cho sự hợp tác trong các lĩnh vực như nghiên cứu y tế và chống buôn lậu ma túy. Cuộc đấu trí giữa Havana và Washington giờ đây không chỉ là chuyện của hai thể chế, mà còn là cuộc thử nghiệm cho sức chịu đựng của một dân tộc trước những sóng gió của thời đại. Liệu "bàn tay sắt" của Trump hay "tinh thần thép" của Cuba sẽ giành ưu thế trong ván bài địa chính trị đầy rủi ro này?

Nghị sĩ đảng Dân chủ Jamie Raskin ngày 10.4 cho biết sẽ trình lên Hạ viện Mỹ dự luật thành lập một ủy ban đặc biệt nhằm đánh giá năng lực thực hiện nhiệm vụ của tổng thống, theo Reuters.

Nếu dự luật được thông qua, "Ủy ban về năng lực thực hiện quyền hạn và nhiệm vụ của tổng thống" sẽ được thành lập. Ủy ban dự kiến gồm 17 thành viên lưỡng đảng, có nhiệm vụ đánh giá liệu tổng thống có đủ năng lực thể chất hoặc tinh thần để tiếp tục điều hành đất nước hay không. Ủy ban chỉ bắt đầu cuộc đánh giá khi lưỡng viện Quốc hội thông qua nghị quyết chung yêu cầu xem xét năng lực điều hành của tổng thống. Sau cuộc kiểm tra, ủy ban báo cáo kết quả cho Chủ tịch Hạ viện và Chủ tịch Thượng viện lâm thời để khởi động các thủ tục theo Tu chính án thứ 25, cơ chế cho phép tạm thời tước quyền tổng thống nếu ông bị cho là không thể thực hiện nhiệm vụ.


Tổng thống Trump ngày 10.4

Ảnh: Reuters

Dự luật được nhắc đến khi một số nghị sĩ Dân chủ gần đây thảo luận khả năng luận tội tổng thống hoặc kích hoạt Tu chính án thứ 25. Tranh luận đã nổi lên tại Quốc hội Mỹ về chiến dịch quân sự chống Iran, đặc biệt là sau khi Tổng thống Trump cảnh báo "cả một nền văn minh sẽ bị hủy diệt" nếu Iran không cho phép tàu thuyền đi lại tự do qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, dự luật của ông Raskin được đánh giá là khó được thông qua, do đảng Cộng hòa đang kiểm soát Hạ viện và Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson là người ủng hộ mạnh mẽ Tổng thống Trump. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump từng bị Hạ viện luận tội 2 lần, nhưng đều được Thượng viện khi đó do đảng Cộng hòa kiểm soát tuyên trắng án.

VietBF@sưu tập

Sau 21 giờ đàm phán không đạt kết quả tại Islamabad, căng thẳng Mỹ-Iran lại bùng lên dữ dội khi ông Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz, còn phía Iran đáp trả rằng tuyến huyết mạch dầu khí này “sẽ không được mở lại”.

Có những lúc thời cuộc xoay chuyển chỉ vì một cuộc họp thất bại, một tuyên bố nóng nảy, hay một nút thắt chiến lược nằm trên bản đồ nhưng đủ sức làm rung chuyển cả thế giới. Eo biển Hormuz lúc này chính là nút thắt ấy. Sau nhiều giờ thương lượng căng như dây đàn giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, hai bên rời bàn đàm phán mà không có thỏa thuận nào được ký kết. Phía Mỹ nói họ đã đưa ra “đề nghị cuối cùng và tốt nhất”, còn phía Iran cho rằng Washington không tạo được lòng tin và đưa ra những đòi hỏi quá đáng. Trong khi đó, Pakistan – nước đứng ra dàn xếp – chỉ còn biết kêu gọi hai bên tiếp tục giữ lệnh ngừng bắn và duy trì tinh thần đối thoại.

đàm phán vỡ trận, chiến tranh lời nói lập tức leo thang
Ngay sau khi hòa đàm thất bại, ông Donald Trump tuyên bố trên Truth Social rằng Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu tiến trình phong tỏa mọi tàu thuyền ra vào eo biển Hormuz. Ông cáo buộc Iran đang biến tuyến hàng hải này thành công cụ thu tiền qua lại và đe dọa rằng bất kỳ tàu nào trả “lệ phí bất hợp pháp” cho Tehran đều sẽ không được bảo đảm an toàn trên biển quốc tế. Nói cách khác, Washington không chỉ muốn mở lại eo biển, mà còn muốn áp quyền kiểm soát thực tế lên một trong những yết hầu thương mại quan trọng nhất hành tinh.

Theo nội dung bạn cung cấp, Dân biểu Cộng hòa Byron Donalds đã lên tiếng ủng hộ lập trường này, cho rằng ông Trump đang làm điều đúng đắn và đang đưa ra một quyết định mang tính chiến lược nhằm kiểm soát eo biển, mở lại tuyến hàng hải quốc tế để thương mại lưu thông không chỉ cho khu vực Trung Đông mà cho cả phần còn lại của thế giới. Trong lối nhìn đó, eo biển Hormuz không còn chỉ là một vùng nước tranh chấp, mà đã trở thành phép thử cho vai trò bá quyền hàng hải của Mỹ.

Trump cảnh báo rằng quân đội Mỹ hiện đang ở trạng thái "LÊN ĐẠN VÀ SẴN SÀNG" (Locked and Loaded) để kết thúc những gì còn sót lại của Iran nếu cần thiết.

phía Iran đáp trả cứng rắn: hormuz sẽ không mở lại
Nếu phía Mỹ chọn giọng điệu áp đặt, thì Iran đáp lại bằng thái độ không chút nhún nhường. Các quan chức Iran sau đàm phán đều phát đi tín hiệu rằng Tehran tin mình đang nắm thế chủ động. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf – người dẫn đầu phái đoàn – nói rõ rằng Mỹ đã không thể giành được lòng tin của Iran trong vòng đàm phán này. Truyền thông nhà nước Iran thì quy trách nhiệm cho “những yêu sách quá mức” của phía Mỹ, đặc biệt ở các hồ sơ liên quan đến chương trình hạt nhân và eo biển Hormuz. Một số quan chức Iran còn khẳng định công khai rằng “eo biển Hormuz sẽ không được mở”.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cũng nói thẳng rằng tại Tehran không hề có kỳ vọng sẽ đạt được thỏa thuận chỉ sau một vòng họp, nhất là khi cuộc đàm phán diễn ra sau 40 ngày chiến tranh, trong bầu không khí đầy ngờ vực. Ông thừa nhận có những điểm hai bên tìm được tiếng nói chung, nhưng ở hai hoặc ba vấn đề cốt lõi thì khác biệt vẫn quá lớn, cuối cùng khiến hòa đàm đổ vỡ. Điều đó cho thấy đàm phán lần này, dù mang tầm vóc lịch sử, vẫn chưa đủ sức bắc cầu qua hố sâu nghi kỵ đã tích tụ sau nhiều thập niên đối đầu.

eo biển hormuz vì sao lại quan trọng đến vậy?
Eo biển Hormuz là chiếc cổ chai của năng lượng toàn cầu. Đây là tuyến vận tải biển cực kỳ chiến lược nối Vịnh Ba Tư với biển Ả Rập và xa hơn là các thị trường năng lượng lớn của châu Á, châu Âu và nhiều nơi khác. Reuters và AP đều nhấn mạnh rằng khoảng 20% lượng dầu thế giới đi qua khu vực này, nên bất kỳ động thái phong tỏa, hạn chế lưu thông hay quân sự hóa nào cũng đủ làm cả thị trường năng lượng nín thở.

Bởi vậy, khi ông Trump nói đến “phong tỏa”, đó không còn là một câu chữ mang tính biểu tượng. Nó báo hiệu khả năng Mỹ sẽ chuyển từ răn đe sang kiểm soát thực địa, ít nhất ở mức độ tuần tra, chặn xét, dò gỡ thủy lôi hay ngăn tàu thuyền bị cho là đã nộp phí cho Iran. Nếu Tehran không lùi, còn Washington không nhượng, Hormuz sẽ biến thành nơi mà chỉ một tính toán sai cũng có thể đẩy giá dầu, cước bảo hiểm hàng hải và nguy cơ xung đột lên rất cao.

thế giới lo ngại: từ giá dầu, thương mại đến quan hệ đồng minh
Ngay sau khi đàm phán thất bại, thị trường vùng Vịnh đã phản ứng thận trọng. Reuters cho biết giới đầu tư quay lại lo ngại về số phận của lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, cũng như nguy cơ chiến sự tái bùng phát sau hơn sáu tuần giao tranh. Viễn cảnh Hormuz tiếp tục bị siết hoặc bị tranh chấp quyền kiểm soát là yếu tố đặc biệt nhạy cảm, bởi nó liên quan trực tiếp đến nguồn cung dầu và LNG, vốn là mạch máu của nhiều nền kinh tế.

Tại Anh, Bộ trưởng Y tế Wes Streeting công khai thừa nhận những bất đồng về cuộc chiến Iran đã “chắc chắn làm quan hệ với chính quyền Trump bị căng ra”. Ông cũng chỉ trích những phát ngôn “kích động, khiêu khích, quá đáng” của ông Trump và nhấn mạnh rằng rốt cuộc, con đường duy nhất để ổn định tình hình vẫn là một thỏa thuận với Iran nhằm chặn tham vọng hạt nhân. Nghĩa là ngay trong khối đồng minh phương Tây, cách tiếp cận cứng tay của Washington cũng không phải không gây nứt rạn.

Còn Pakistan – nơi vừa đứng ra làm trung gian – thì cố giữ nhịp ngoại giao cuối cùng. Ngoại trưởng Ishaq Dar kêu gọi hai bên tiếp tục giữ cam kết ngừng bắn, duy trì tinh thần tích cực của các cuộc thảo luận, và tuyên bố Islamabad sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối trong những ngày tới. Một lời kêu gọi mềm mỏng, nhưng trong bối cảnh tiếng trống chiến tranh vẫn còn vang, không ai dám chắc ngoại giao có còn đủ thời gian.

từ hormuz sang lebanon, gaza: mặt trận trung đông đang chằng chịt
Bi kịch của Trung Đông lúc này là các cuộc khủng hoảng không tồn tại riêng lẻ. Trong cùng ngày, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói ông muốn một “thỏa thuận hòa bình thực sự” với Lebanon, nhưng lại gắn điều kiện vào việc Hezbollah phải bị giải giới. Song song đó, một đoàn thuyền viện trợ nhân đạo mới từ Barcelona lại chuẩn bị lên đường tìm cách phá vòng phong tỏa Gaza. Như vậy, từ Hormuz đến Lebanon rồi Gaza, toàn khu vực đang nối lại với nhau thành một chuỗi khủng hoảng chồng lấn: chiến tranh, phong tỏa, viện trợ, đàm phán và đe dọa quân sự.

Cũng vì thế, câu chuyện Hormuz không chỉ là câu chuyện giữa Mỹ và Iran. Nó là bản lề có thể làm dịch chuyển tâm thế của Israel, các nước Arab vùng Vịnh, châu Âu, và cả những nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu năng lượng. “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ” – Trung Đông chưa yên thì thế giới khó mà an.

vấn đề lớn nhất vẫn là lòng tin – và lòng tin hiện gần như đã cạn
Nếu bóc tách kỹ hơn, có thể thấy điều làm đàm phán thất bại không chỉ là nội dung kỹ thuật. Cốt lõi vẫn là lòng tin. Phía Iran nói rõ họ bước vào bàn họp với thiện chí nhưng không có niềm tin sau những cuộc chiến vừa qua. Phía Mỹ thì khẳng định mình thương lượng “một cách thiện chí” và đã để lại “đề nghị cuối cùng, tốt nhất”. Khi mỗi bên đều tin mình đã nhượng đủ, mà vẫn thấy bên kia không đáng tin, thì bàn đàm phán chỉ còn là nơi công bố lập trường, chứ chưa phải nơi tạo ra thỏa hiệp.

Điều đáng lo hơn là sau thất bại ấy, thay vì hạ nhiệt, ngôn từ của các bên lại nóng lên. Ông Trump nói Mỹ đã “locked and loaded”; Iran tuyên bố thế giới sẽ chứng kiến một kiểu quản lý mới ở Hormuz; đồng minh thì lo ngại; thị trường thì chao đảo. Nghĩa là nhịp điệu sau đàm phán không phải nhịp điệu hòa giải, mà là nhịp điệu chuẩn bị cho một vòng đối đầu mới.

"Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên", tương lai của Trung Đông và an ninh năng lượng toàn cầu hiện đang nằm trong tay những quyết định cân não của các nhà lãnh đạo. Liệu eo biển Hormuz sẽ trở thành nơi khởi đầu cho một trật tự quản lý mới như Iran tuyên bố, hay sẽ là nơi Mỹ tái khẳng định uy quyền tuyệt đối của mình?

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ phát hiện 2 cá nhân nhập tịch đã phạm tội gian lận để có được quốc tịch Hoa Kỳ.


Hai cá nhân nhập tịch gần đây đã bị tòa án kết án vì khai man về tiền án tiền sự nhằm mục đích có được quốc tịch Mỹ.

Hôm thứ Sáu, Tòa án Quận phía Nam New York đã thu hồi quốc tịch nhập tịch của Michael Pizzuti, người gốc Ý, sau khi tòa án xác định ông ta đã "phạm tội liên quan đến hành vi suy đồi đạo đức và bất hợp pháp", Bộ Tư pháp (DOJ) cho biết trong một tuyên bố ngày 10 tháng 4 .
“Từ tháng 7 năm 1998 đến tháng 8 năm 2000, Pizzuti đã buôn bán tiền giả, vận chuyển thuốc lá lậu và âm mưu đánh cắp một chiếc xe tải cũng như thực hiện hành vi gian lận qua đường bưu điện. Ông ta bị bắt và bị truy tố về những tội danh đó vào ngày 5 tháng 12 năm 2001”, Bộ Tư pháp cho biết. Pizzuti đã bị kết án 15 tháng tù giam vào tháng 3 năm 2003.

Trong một vụ án hình sự khác, “từ tháng 5 năm 2001 đến ngày 30 tháng 9 năm 2001, Pizzuti đã dùng vũ lực tống tiền cố vấn tài chính của mình sau khi phát hiện ra rằng người cố vấn này đang điều hành một mô hình lừa đảo Ponzi bằng tiền của Pizzuti. Pizzuti đã đột nhập vào nhà người cố vấn, khống chế ông ta bằng súng, ra lệnh cho ông ta duy trì mô hình lừa đảo Ponzi cho đến khi có đủ tiền để trả lại khoản đầu tư của Pizzuti, và sau đó tiêu hủy các bản ghi dữ liệu trên máy tính để che giấu tội ác của mình.”

Tháng 5 năm 2002, Pizzuti xuất hiện tại buổi phỏng vấn nhập tịch và khai man dưới lời thề rằng ông chưa từng bị bắt và chưa từng phạm tội. Dựa trên lời khai này, chính quyền đã cho Pizzuti nhập tịch vào tháng 7 năm 2002.

Pizzuti bị kết tội vào năm 2005 và sau đó bị kết án 17 năm rưỡi tù giam vì vụ tống tiền bạo lực năm 2001.

Hôm thứ Sáu, tòa án phán quyết rằng các tội danh và lời khai gian dối của Pizzuti đã ngăn cản ông ta chứng minh được tư cách đạo đức tốt cần thiết để được nhập tịch.

Trước đó vào thứ Tư, một công dân nhập tịch khác, một phụ nữ đến từ Bosnia và Herzegovina, sống tại Connecticut, đã bị kết án 30 tháng tù giam vì khai man về quá khứ phạm tội của mình để được cấp quốc tịch, Bộ Tư pháp cho biết trong một tuyên bố ngày 9 tháng 4 .
Trước khi đến Hoa Kỳ, bà Nada Radovan Tomanic, 53 tuổi, từng làm việc trong một đơn vị đặc biệt thuộc Quân đội Bosnia và Herzegovina vào những năm 1990 khi khu vực này đang phải đối mặt với xung đột vũ trang.

Trong thời gian phục vụ trong quân đội, Tomanic bị cáo buộc tham gia vào "hành vi ngược đãi thể xác và tâm lý nghiêm trọng" đối với các tù nhân dân sự người Serbia gốc Bosnia bị bắt giữ, bao gồm tra tấn và đối xử vô nhân đạo - những hành vi được coi là tội ác chiến tranh.

Năm 2012, khi Tomanic nộp đơn xin nhập quốc tịch Hoa Kỳ, bà đã phủ nhận việc từng bị giam giữ tại một cơ sở giam giữ và khai man rằng mình đã phạm tội. Vào ngày 10 tháng 11 năm 2025, Tomanic đã nhận tội một tội danh chiếm đoạt quốc tịch trái pháp luật.

“Những kẻ vi phạm nhân quyền không được chào đón ở Hoa Kỳ”, Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp A. Tysen Duva thuộc Vụ Hình sự của Bộ Tư pháp cho biết.

“Nhờ lòng dũng cảm của các nạn nhân, cùng sự siêng năng và tận tâm của các công tố viên và các đối tác thực thi pháp luật, bị cáo đã phải chịu trách nhiệm vì lợi dụng hệ thống nhập cư và trốn tránh trách nhiệm đối với tội ác của mình.”
Sàng lọc ứng viên
Các phán quyết của tòa án chống lại Pizzuti và Tomanic được đưa ra sau khi Cơ quan Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) tuyên bố vào ngày 30 tháng 3 rằng họ đã thực hiện một số biện pháp sàng lọc và kiểm tra nghiêm ngặt hơn trong những tháng qua.
Cơ quan này cho biết họ đang phát triển một “kế hoạch kiểm tra nhiều lớp” kết hợp thông tin mật và không mật, kiểm tra lý lịch tội phạm mở rộng, xác minh danh tính và các bước kiểm tra khác đối với người nộp đơn để khắc phục mọi lỗ hổng bảo mật.

USCIS cho biết: "Những nỗ lực hiện tại của chúng tôi nhằm đảm bảo rằng chỉ những cá nhân đủ điều kiện và đã được kiểm tra kỹ lưỡng mới được hưởng các quyền lợi nhập cư."

Đầu tháng Giêng, USCIS thông báo đã sửa đổi các bài kiểm tra nhập tịch mà người nộp đơn phải vượt qua để chính thức trở thành công dân Mỹ.
USCIS tiến hành hai bài kiểm tra đối với người nộp đơn, một bài đánh giá kiến ​​thức về chính trị và một bài kiểm tra kỹ năng tiếng Anh.

Theo dữ liệu nhập tịch của USCIS, cơ quan này đã chào đón 818.500 công dân mới trong năm tài chính 2024. Trong thập kỷ trước đó, USCIS đã tiếp nhận hơn 7,9 triệu công dân nhập tịch vào Hoa Kỳ. [ dữ liệu ]
Mexico là nguồn cung cấp người nhập tịch vào Hoa Kỳ nhiều nhất trong năm tài chính 2024, tiếp theo là Ấn Độ, Philippines, Cộng hòa Dominica và Việt Nam.

USCIS cho biết: “Năm thành phố (bao gồm cả quận) có nhiều người nhập tịch nhất (theo thứ tự giảm dần) là: Miami, Brooklyn, Bronx, Houston và Los Angeles”.

Người xưa có câu: "Tậu trâu, cưới vợ, làm nhà", đó là ba việc lớn của đời người. Ngày nay, chiếc ô tô đã thay thế con trâu để trở thành biểu tượng của sự ổn định và thành đạt. Thế nhưng, với những cặp vợ chồng trẻ như Dana Eble và Tyler Marcus, việc tìm mua chiếc xe thứ hai đang trở thành một bài toán nan giải. Sau nhiều năm dùng chung chiếc Chevrolet Trax đời 2019, họ ngỡ ngàng nhận ra rằng thị trường xe hơi đã thay đổi đến mức chóng mặt. "Cái khó ló cái khôn" thì chưa thấy, chỉ thấy mọi chi phí sinh hoạt từ thực phẩm, nhà ở đến con cái đều leo thang, khiến giấc mơ sở hữu thêm một phương tiện di chuyển trở nên xa xỉ hơn bao giờ hết. "Đồng tiền đi liền khúc ruột", và giờ đây khúc ruột ấy đang thắt lại khi giá xe mới trung bình đã chạm ngưỡng gần 50.000 USD, tăng tới 30% chỉ trong vòng 6 năm ngắn ngủi. Đáng buồn hơn, phân khúc xe giá rẻ dưới 30.000 USD từng chiếm 40% thị trường cách đây 5 năm, nay chỉ còn vỏn vẹn 13%, như một minh chứng cho việc các nhà sản xuất đang quay lưng với người lao động bình dân để chạy theo những dòng SUV và xe bán tải bóng bẩy, lợi nhuận cao.

Khi mua xe không còn là chuyện đơn giản
Dana Eble và Tyler Marcus – một cặp vợ chồng trẻ – sau nhiều năm dùng chung chiếc Chevrolet Trax đời 2019, nay muốn mua thêm một chiếc xe thứ hai. Một nhu cầu tưởng như bình thường, nhưng lại khiến họ rơi vào trạng thái “đứng giữa ngã ba đường”: không biết mình có thể chi trả đến đâu.
Eble chia sẻ một cách thẳng thắn: mọi thứ trong cuộc sống đều đang đắt lên, và việc mua xe cũng không ngoại lệ. Câu chuyện của họ không phải cá biệt, mà là hình ảnh thu nhỏ của hàng triệu người Mỹ trẻ tuổi đang phải “liệu cơm gắp mắm” trong thời buổi kinh tế nhiều biến động.

Giá xe tăng phi mã – thu nhập không theo kịp
Theo số liệu mới nhất, giá tiêu dùng tại Mỹ tăng 3,3% trong tháng 3 – mức tăng cao nhất kể từ giữa năm 2024. Nhưng đáng chú ý hơn là giá xe mới đã tăng tới 12,6% so với cùng kỳ năm trước.
Hiện nay, giá trung bình của một chiếc xe mới gần chạm mốc 50.000 USD – tăng tới 30% chỉ trong vòng 6 năm. Trong khi đó, khoản trả góp trung bình mỗi tháng (với 10% tiền đặt trước và thời hạn vay 6 năm) đã lên tới 775 USD.
Nếu muốn tìm xe giá rẻ dưới 30.000 USD? Cơ hội ngày càng hiếm. Chỉ khoảng 13% xe trên thị trường nằm trong phân khúc này – giảm mạnh so với 40% cách đây 5 năm.


Người dân phải kéo dài nợ – cái giá phải trả về lâu dài
Để đối phó với chi phí tăng cao, nhiều người buộc phải kéo dài thời gian vay. Các khoản vay 7 năm hiện chiếm hơn 12% tổng giao dịch – tăng mạnh so với trước.
Nhưng “dài lưng tốn vải” – vay càng lâu, tiền lãi càng nhiều. Tổng chi phí thực tế của chiếc xe vì thế đội lên đáng kể, biến chiếc xe từ phương tiện di chuyển thành một gánh nặng tài chính kéo dài nhiều năm.

Xe rẻ biến mất – SUV và xe bán tải lên ngôi
Một trong những nguyên nhân chính khiến giá xe tăng là chiến lược của các hãng xe. Khi nhận thấy người Mỹ sẵn sàng chi nhiều tiền hơn cho các dòng xe lớn như SUV và bán tải, các hãng đã dần loại bỏ những mẫu xe nhỏ, giá rẻ.
Các hãng nội địa như Ford, General Motors hay Stellantis có xu hướng đẩy giá lên cao hơn so với các hãng châu Á như Honda, Hyundai, Mazda hay Subaru.
Không chỉ vậy, các tính năng an toàn và tiện nghi – từ hỗ trợ giữ làn, phanh khẩn cấp tự động đến cảnh báo va chạm – cũng góp phần làm giá xe tăng. Một số tính năng thậm chí là bắt buộc theo quy định liên bang.
Chưa kể, các hãng xe còn “khéo léo” đưa những tính năng hấp dẫn vào các phiên bản cao cấp, khiến người mua dễ bị cuốn vào những lựa chọn đắt đỏ hơn dự tính ban đầu.

Hiệu ứng domino: bảo hiểm, sửa chữa, xăng dầu đều tăng
Giá xe không phải là yếu tố duy nhất. Chi phí bảo hiểm xe đã tăng tới 55% so với 6 năm trước. Chi phí sửa chữa cũng tăng gần 50%.
Thêm vào đó, giá xăng tăng cao – đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng quốc tế – khiến việc “cầm lái” ngày càng tốn kém.


Người trẻ bị đẩy ra khỏi thị trường
Một thực tế đáng lo ngại: tỷ lệ người mua xe mới có thu nhập dưới 100.000 USD đã giảm từ 50% năm 2020 xuống còn 37% trong năm qua.
Điều đó có nghĩa là xe mới đang dần trở thành “sân chơi” của những người có thu nhập cao, trong khi người trẻ – vốn là lực lượng lao động chính – ngày càng bị đẩy ra ngoài.
Họ buộc phải tìm đến thị trường xe cũ. Nhưng ngay cả ở đó, tình hình cũng không khả quan hơn.

Xe cũ cũng không còn rẻ
Trước đây, xe cũ là “cứu cánh” cho những người có ngân sách hạn chế. Nhưng hiện nay, nguồn cung xe cũ giá rẻ cũng đang giảm mạnh.
Tỷ lệ xe cũ dưới 30.000 USD đã giảm từ 78% xuống còn 69%. Giá trung bình của xe cũ vào khoảng 25.000 USD, với khoản trả góp hàng tháng khoảng 560 USD.
Nguyên nhân? Người dân giữ xe lâu hơn – trung bình gần 13 năm, dài hơn 18 tháng so với một thập kỷ trước. Đồng thời, xu hướng thuê xe (leasing) giảm khiến ít xe “mới 2–3 năm tuổi” quay lại thị trường.

Những câu chuyện thật: thắt lưng buộc bụng để có xe
Sam Dykhuis, 27 tuổi, tại Chicago, phải mua chiếc xe đầu tiên để phục vụ công việc mới. Cô tìm kiếm xe dưới 20.000 USD nhưng cuối cùng phải chi nhiều hơn để mua một chiếc Mazda CX-5 đời 2021.
Để giảm chi phí, cô dùng tiền tiết kiệm trả thẳng, và trả bảo hiểm theo kỳ 6 tháng để tiết kiệm từng đồng. Dù vậy, cô thừa nhận thu nhập giảm trong khi chi phí tăng – buộc cô phải quản lý tài chính chặt chẽ hơn bao giờ hết.
Cặp đôi Eble và Marcus cũng cân nhắc nhiều phương án: mua xe cũ, xe điện, hoặc trả thẳng để tránh nợ. Nhưng ngay cả với ngân sách 20.000–30.000 USD, việc tìm xe phù hợp vẫn không dễ dàng như trước.

Tương lai nào cho giấc mơ xe hơi Mỹ?
Một số hãng xe đã bắt đầu nhận ra vấn đề. Ford cho biết sẽ đưa ra nhiều mẫu xe dưới 40.000 USD trong tương lai. GM cũng nhấn mạnh các dòng xe giá mềm hơn như Chevrolet Trax.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng người tiêu dùng cũng cần điều chỉnh kỳ vọng. Không thể vừa muốn SUV hạng trung, ghế da, cửa sổ trời… mà giá chỉ 25.000 USD.
Khi xe mới quá tầm tay, nhiều người tặc lưỡi bảo nhau: "Thôi thì liệu cơm gắp mắm", tìm về thị trường xe cũ. Thế nhưng, ngay cả chiếc phao cứu sinh này cũng đang trở nên đắt đỏ. Tỉ trọng xe cũ dưới 30.000 USD đã giảm từ 78% xuống còn 69% chỉ trong vài năm. Nguyên nhân chính là do người dân có xu hướng giữ xe lâu hơn – trung bình lên tới 13 năm – khiến nguồn cung xe cũ chất lượng trở nên khan hiếm. Thêm vào đó, việc thắt chặt các điều khoản cho thuê xe (leasing) khiến lượng xe 2-3 năm tuổi quay lại thị trường bị sụt giảm đáng kể. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng thực trạng này bắt nguồn từ tâm lý "trèo cao thì ngã đau" của người tiêu dùng: ai cũng muốn một chiếc SUV sang trọng có ghế da và cửa sổ trời với giá hời, nhưng thực tế phũ phàng là những lựa chọn đó đơn giản là không còn tồn tại trên kệ hàng.

Sam Dykhuis đã chọn cách thắt lưng buộc bụng, dồn toàn bộ tiền tiết kiệm để mua đứt một chiếc Mazda CX-5 cũ nhằm tránh gánh nặng lãi suất hàng tháng. Cô thậm chí phải trả bảo hiểm trước 6 tháng để tiết kiệm từng đồng bạc lẻ. Với Dana và Tyler, họ đang cân nhắc đến những chiếc xe điện (EV) đã qua sử dụng – phân khúc hứa hẹn sẽ tràn ngập xe cũ từ các hợp đồng thuê trước đó với ưu đãi thuế liên bang. Mặc dù triển vọng có vẻ lạc quan hơn, nhưng cảm giác bất an vẫn bủa vây khi bất kỳ biến cố nào ngoài tầm kiểm soát cũng có thể làm sụp đổ kế hoạch tài chính mong manh của họ. Trong bối cảnh chính trị nhạy cảm và giá xăng dầu biến động do xung đột quốc tế, việc ngồi sau tay lái không còn là niềm vui tự do của "giấc mơ Mỹ", mà đã trở thành một bài toán sinh tồn đầy căng thẳng.