Quân đội Israel cho biết đã phát hiện và phá hủy hai mạng lưới hầm ngầm quy mô lớn của Hezbollah tại miền nam Lebanon, sử dụng tới 450 tấn thuốc nổ trong chiến dịch được mô tả là phức tạp và quy mô.
Ngày 28/4, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo đã phát hiện hai hệ thống hầm ngầm lớn của lực lượng vũ trang Hezbollah khi triển khai hoạt động tại thị trấn Qantara, miền nam Lebanon. Các đường hầm này được xác định nằm sâu khoảng 25 mét dưới lòng đất và kéo dài gần 2 km.

Theo IDF, các công trình ngầm trên được cho là xây dựng từ nguồn tài trợ của Iran. Bên trong hệ thống hầm, binh sĩ Israel ghi nhận sự hiện diện của khoảng 30 phòng chức năng, bao gồm khu sinh hoạt, phòng tắm, cùng các hành lang được trang trí bằng hình ảnh các lãnh tụ Iran. Ngoài ra, khu vực này còn được sử dụng làm kho chứa vũ khí cho lực lượng đặc nhiệm Radwan của Hezbollah.

Một sĩ quan Israel cho biết cấu trúc của hệ thống hầm khiến quá trình phá hủy gặp nhiều thách thức. Độ sâu lớn, chiều dài đáng kể cùng nền địa chất cứng buộc quân đội phải sử dụng khối lượng thuốc nổ rất lớn để đảm bảo hiệu quả.


Đồ họa về đường hầm của Hezbollah trong địa phận thị trấn Qantara, miền nam Lebanon. Ảnh: IDF
Theo đó, tổng cộng khoảng 450 tấn thuốc nổ đã được sử dụng trong chiến dịch nhằm đánh sập hoàn toàn các hạ tầng ngầm này. Đây được xem là một trong những chiến dịch phá hủy hầm ngầm quy mô lớn mà Israel từng tiến hành tại khu vực.

VietBF@ sưu tập

Chuyến thăm Mỹ của Vua Charles III được kỳ vọng hâm nóng “mối quan hệ đặc biệt” Anh - Mỹ trong bối cảnh có dấu hiệu rạn nứt. Bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ không chỉ là thông điệp ngoại giao mềm mỏng, mà còn chứa nhiều ẩn ý chính trị đáng chú ý.
Chuyến công du của Vua Charles III tới Mỹ ban đầu mang màu sắc kỷ niệm 250 Quốc khánh Mỹ, cũng như tôn vinh quan hệ đồng minh lâu đời giữa hai nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh bất đồng gia tăng, đặc biệt liên quan đến lập trường của Anh trước xung đột Mỹ – Israel – Iran, chuyến đi còn được xem như một “sứ mệnh hàn gắn”.


Vua Charles III của Anh phát biểu trước Quốc hội Mỹ tại Washington. Ảnh: Reuters
Trong bối cảnh đó, bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ hôm 28/4 là lần đầu tiên một quốc vương Anh thực hiện kể từ thời Nữ hoàng Elizabeth II năm 1991. Bài phát biểu được kỳ vọng là điểm nhấn mang tính biểu tượng, giúp tái khẳng định sự gắn kết chiến lược giữa hai quốc gia đồng minh.

Tổng thống Donald Trump sau cuộc gặp tại Nhà Trắng đã dành những lời tích cực cho Nhà vua, cho thấy tín hiệu ngoại giao ban đầu tương đối khả quan. Tuy nhiên, phía sau những lời xã giao, bài phát biểu vẫn chứa đựng nhiều thông điệp đáng chú ý.

Thừa nhận khác biệt trong một thế giới bất định
Mở đầu bài phát biểu, Nhà vua thắng thắn đề cập rằng cả Anh và Mỹ đang đối diện “thời kỳ bất định lớn”. Từ xung đột tại Trung Đông, căng thẳng tại châu Âu cho đến những thách thức nội tại đối với nền dân chủ, ông phác họa một bức tranh thế giới đầy biến động.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận thẳng thắn nhưng mềm mỏng. Khi nhắc lại tinh thần năm 1776 - dấu mốc Mỹ giành độc lập, Nhà vua khéo léo thừa nhận rằng hai quốc gia “không phải lúc nào cũng đồng thuận”. Đây được xem là sự thừa nhận hiếm hoi ở cấp độ biểu tượng cao như vậy.

Tuy nhiên, thông điệp cốt lõi không nằm ở khác biệt, mà ở khả năng vượt qua khác biệt. Nhà vua nhấn mạnh rằng khi Anh và Mỹ cùng hành động, hai nước có thể tạo ra những tác động vượt ra ngoài lợi ích quốc gia, góp phần định hình trật tự toàn cầu.

Những ẩn ý chính trị tinh tế
Một trong những khoảnh khắc đáng chú ý nhất của bài phát biểu là khi Nhà vua đề cập đến nguyên tắc kiểm soát và cân bằng quyền lực. Ông nhắc tới Đại Hiến chương Magna Carta, một văn kiện lịch sử của Anh như nền tảng cho hệ thống pháp quyền, đồng thời là nguồn cảm hứng cho Hiến pháp Mỹ.

Chi tiết này đã nhận được tràng pháo tay lớn, đặc biệt từ các nghị sĩ Dân chủ. Trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump thường xuyên bị chỉ trích về việc mở rộng quyền lực hành pháp, thông điệp này được nhiều người nhìn nhận như một lời nhắc nhở đầy tinh tế.

Không dừng lại ở đó, câu nói gần cuối bài, “lời nói của nước Mỹ có sức nặng, nhưng hành động còn quan trọng hơn” cũng tạo ra nhiều cách hiểu khác nhau. Đối với phe Dân chủ, đây có thể là sự đồng điệu với những chỉ trích lâu nay nhằm vào cách điều hành và phát ngôn của chính quyền. Trong khi đó, Nhà Trắng có thể coi đây đơn thuần là lời kêu gọi trách nhiệm toàn cầu.

Sự đa nghĩa này cho thấy sự khéo léo trong cách truyền tải thông điệp của Nhà vua: đủ tinh tế để tránh đối đầu trực diện, nhưng vẫn đủ rõ để các bên liên quan tự diễn giải.

Nhấn mạnh vai trò NATO và liên minh xuyên Đại Tây Dương
Bên cạnh các vấn đề nội tại, bài phát biểu dành thời lượng đáng kể để nhấn mạnh vai trò của liên minh chiến lược giữa Mỹ và châu Âu. Trích dẫn nhà ngoại giao Henry Kissinger, Nhà vua Charles III nhắc tới tầm quan trọng của quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương trong việc duy trì ổn định toàn cầu.

Ông đặc biệt nhắc lại vụ tấn công khủng bố ngày 11/9 của al-Qaeda, thời điểm NATO lần đầu tiên kích hoạt cơ chế phòng thủ tập thể để bảo vệ quốc gia thành viên. Đây được xem là minh chứng rõ nét nhất cho sự gắn kết giữa các đồng minh.

Từng phục vụ trong Hải quân Hoàng gia, Vua Charles III cũng đề cập trực tiếp đến hợp tác quân sự và chia sẻ tình báo giữa hai nước. Trong bối cảnh Tổng thống Trump từng có những phát ngôn không mấy tích cực về năng lực quân sự của Anh, chi tiết này mang ý nghĩa khẳng định lại vai trò và đóng góp của London.

Đáng chú ý, Nhà vua Anh còn lồng ghép những vấn đề tưởng chừng “ngoài lề” như biến đổi khí hậu, một chủ đề mà ông theo đuổi suốt nhiều thập kỷ. Khi nhắc đến băng tan ở Bắc Cực và vai trò của lực lượng quân sự trong việc bảo vệ an ninh toàn cầu, ông đã kết nối an ninh truyền thống với những thách thức phi truyền thống. Đó là một cách mở rộng định nghĩa về quyền lực và trách nhiệm trong thế kỷ 21.

Né tránh chủ đề nhạy cảm về hồ sơ Epstein
Dù bao quát nhiều vấn đề, bài phát biểu lại không đề cập trực tiếp đến bê bối liên quan Jeffrey Epstein, chủ đề thu hút sự quan tâm lớn của dư luận trước chuyến thăm.

Nhà vua Charles III chỉ đưa ra một nhận xét chung về việc cần hỗ trợ các nạn nhân của những vấn đề xã hội nghiêm trọng. Đối với nhiều nhà quan sát, điều này là chưa đủ, đặc biệt khi vụ việc có liên quan đến các nhân vật cấp cao, trong đó có Hoàng tử Andrew.

Việc lựa chọn không đi sâu vào vấn đề nhạy cảm được cho là bước đi mang tính toán, nhằm tránh làm phức tạp thêm chương trình nghị sự ngoại giao. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc một cơ hội thể hiện lập trường mạnh mẽ đã bị bỏ qua.

Dấu ấn ngoại giao mang đậm chất Hoàng gia Anh
Giữa những thông điệp chính trị, bài phát biểu vẫn có những khoảnh khắc nhẹ nhàng mang đậm phong cách hoàng gia. Nhà vua mở đầu bằng câu nói nổi tiếng của Oscar Wilde về việc Anh và Mỹ “giống nhau mọi thứ, trừ ngôn ngữ”.

Ông cũng khéo léo đưa vào những chi tiết hài hước về nghi thức “giữ con tin” trong Quốc hội Anh hay tuổi đời “còn rất trẻ” của nước Mỹ so với lịch sử hàng thế kỷ của Vương quốc Anh. Những chi tiết này giúp bài phát biểu trở nên gần gũi hơn, đồng thời góp phần “phá băng” bầu không khí căng thẳng.

Trong ngoại giao, đặc biệt ở cấp độ biểu tượng như hoàng gia, những chi tiết tưởng chừng nhỏ này lại có vai trò quan trọng trong việc tạo thiện cảm và xây dựng lòng tin.

Bài phát biểu của Vua Charles III đã phần nào làm dịu căng thẳng và mở ra cơ hội tái định hình quan hệ Anh – Mỹ. Quan hệ Anh – Mỹ trong lịch sử từng trải qua nhiều thăng trầm, nhưng vẫn duy trì được nền tảng hợp tác bền vững. Như chính Nhà vua nhấn mạnh, “hòa giải và đổi mới” luôn là đặc điểm xuyên suốt của mối quan hệ này.

Trong ngoại giao, đôi khi những thông điệp mềm mỏng và biểu tượng lại có sức nặng không kém các thỏa thuận cứng rắn. Dù hiệu quả cuối cùng vẫn cần thời gian kiểm chứng, chuyến thăm và bài phát biểu của Vua Charles III đã phát đi tín hiệu rõ ràng: “mối quan hệ đặc biệt” giữa Anh và Mỹ vẫn còn giá trị và vẫn đáng để gìn giữ.

VietBF@ sưu tập

Iran được cho là sẽ trình đề xuất hòa bình mới thông qua trung gian Pakistan trong vài ngày tới, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu không chấp nhận phương án trước đó.

CNN dẫn các nguồn thạo tin cho biết, Iran đang chuẩn bị trình một đề xuất hòa bình sửa đổi nhằm chấm dứt xung đột, thông qua các nhà trung gian tại Pakistan. Động thái này diễn ra sau khi có thông tin cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump không hài lòng về phiên bản đề xuất trước đó của Tehran.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi dự kiến trở về Tehran sau chuyến thăm Nga và sẽ tiến hành tham vấn với các lãnh đạo cấp cao. Tuy nhiên, quá trình ra quyết định được cho là chậm do khó khăn trong việc liên lạc với Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei.


Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.

Trước đó, đề xuất của Iran đưa ra lộ trình chấm dứt chiến tranh trước, đồng thời để lại các vấn đề then chốt như chương trình hạt nhân cho các vòng đàm phán sau. Tuy nhiên, Washington không đồng tình với cách tiếp cận này.

Tiến trình đàm phán hiện vẫn trong trạng thái biến động, phụ thuộc lớn vào việc Tehran có đưa ra phương án mới đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu từ phía Mỹ hay không.

Tổng thống Trump: Iran thông báo với Mỹ đang trong tình trạng "sụp đổ"

Tổng thống Donald Trump cho biết Iran đã thông báo với Mỹ rằng họ đang trong tình trạng "sụp đổ", đồng thời khẳng định Tehran muốn eo biển Hormuz được mở cửa khi "đang tìm cách giải quyết vấn đề lãnh đạo trong nước".

"Iran vừa thông báo với chúng tôi rằng họ đang trong tình trạng sụp đổ. Họ muốn chúng tôi mở cửa eo biển Hormuz càng sớm càng tốt, trong khi họ đang cố gắng giải quyết tình hình lãnh đạo của mình. Tôi tin là họ sẽ làm được", ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.

VietBF@sưu tập

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth sẽ lần đầu đối mặt với phiên chất vấn tại Quốc hội vào ngày 29-4 (giờ Mỹ), kể từ khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động chiến dịch quân sự tại Iran.


Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth (trái) và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Dan Caine, trong một cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc ngày 16-4 - Ảnh: AP

Theo Hãng tin AP, cuộc điều trần được dự báo sẽ xoay quanh chi phí leo thang, thiệt hại dân sự và cách điều hành quân đội trong bối cảnh xung đột gây nhiều tranh cãi.

Phiên điều trần tại Ủy ban Quân sự Hạ viện Mỹ ban đầu nhằm bàn về đề xuất ngân sách quốc phòng năm 2027 lên tới 1.500 tỉ USD, mức cao kỷ lục.

Tuy nhiên các nghị sĩ Dân chủ được cho là sẽ tập trung công kích cuộc chiến Iran, cho rằng đây là "cuộc xung đột tự chọn", tốn kém và không có sự phê chuẩn của Quốc hội.

Một loạt vấn đề nóng dự kiến được đưa ra, bao gồm chi phí xung đột tăng vọt, kho đạn dược Mỹ bị tiêu hao đáng kể, cũng như vụ không kích một trường học khiến nhiều trẻ em thiệt mạng.

Các nghị sĩ cũng có thể đặt câu hỏi về năng lực phòng thủ của quân đội Mỹ trước các đợt tấn công bằng máy bay không người lái từ Iran, khi một số thiết bị đã xuyên thủng hệ thống phòng không và gây thương vong cho binh sĩ Mỹ.

Dù các bên hiện đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn, căng thẳng khu vực vẫn chưa hạ nhiệt và Mỹ - Israel vẫn bị chỉ trích vì phát động chiến dịch mà không thông qua Quốc hội.

Phe Dân chủ đã nhiều lần nỗ lực buộc Nhà Trắng phải xin phê chuẩn trước khi tiếp tục chiến sự, nhưng tất cả đều thất bại.

Trong khi đó, các nghị sĩ Cộng hòa vẫn thể hiện sự ủng hộ với Tổng thống Trump, viện dẫn mối đe dọa từ chương trình hạt nhân Iran và rủi ro nếu Mỹ rút lui.

Dù vậy họ cũng bày tỏ mong muốn sớm chấm dứt xung đột và cảnh báo cuộc chiến kéo dài có thể trở thành phép thử chính trị quan trọng đối với Nhà Trắng.

Diễn biến chiến sự cũng ảnh hưởng đáng kể đến kinh tế nước Mỹ, khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ huyết mạch của thế giới - khiến giá nhiên liệu nội địa tăng cao, không được lòng người dân, tạo áp lực cho Đảng Cộng hòa trước kỳ bầu cử giữa kỳ vào cuối năm nay.

Bên cạnh đó không chỉ đối mặt với chất vấn về chiến tranh, ông Hegseth còn bị soi xét cách điều hành nội bộ Lầu Năm Góc, đặc biệt sau khi đã sa thải hàng loạt lãnh đạo cấp cao, trong đó có Bộ trưởng Hải quân John Phelan và Tham mưu trưởng Lục quân, tướng Randy George.

Thượng nghị sĩ Thom Tillis, người từng ủng hộ việc bổ nhiệm ông Hegseth, bày tỏ lo ngại: "Đây đều là những vị trí quan trọng, trong khi chúng ta đang ở trong trạng thái giao tranh". Ông cho biết cách điều hành của bộ trưởng khiến ông phải cân nhắc lại sự ủng hộ trước đây.

Cùng quan điểm, dân biểu Austin Scott (Đảng Cộng hòa) cũng chỉ trích việc sa thải tướng George là "hành động liều lĩnh" và "gây tổn hại nghiêm trọng" cho Lục quân Mỹ, đồng thời khẳng định Quốc hội sẽ tiếp tục truy vấn quyết định này trong các phiên điều trần tới.

VietBF@sưu tập

Lưu lượng tàu qua kênh đào Panama tăng mạnh khi eo biển Hormuz bị phong tỏa do xung đột Iran: có thêm 300 tàu kể từ tháng 10-2025 so với cùng kỳ năm ngoái.


Tàu của Tuần duyên Mỹ đi qua kênh đào Panama ngày 21-4, trong bối cảnh lưu lượng tàu tăng do chiến sự Trung Đông - Ảnh: AFP

Theo kênh Al Jazeera, Cơ quan Quản lý kênh đào Panama ngày 29-4 cho biết lưu lượng tàu qua khu vực này đã tăng từ khoảng 34 chuyến mỗi ngày hồi tháng 1 lên đến 50 chuyến hiện nay, và đã có thêm khoảng 300 tàu kể từ tháng 10-2025 so với cùng kỳ năm ngoái.

Khoảng 5% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua kênh đào Panama, với các khách hàng chính là Mỹ và Trung Quốc. Tuyến đường này chủ yếu kết nối bờ đông nước Mỹ với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Diễn biến này xuất hiện do ảnh hưởng của chiến sự tại Iran khiến eo biển Hormuz bị phong tỏa, buộc các tàu thương mại phải chuyển hướng vận chuyển hoặc tìm nguồn hàng từ quốc gia khác để tránh tuyến đường ngoài khơi Iran.

Giám đốc tài chính cơ quan này, ông Victor Vial, nhận định xu hướng gia tăng lưu thông sẽ còn tiếp tục kéo dài cho đến khi xung đột Trung Đông được giải quyết.

Trong khi chi phí đi qua kênh đào này hiện dao động 300.000 - 400.000 USD tùy loại tàu, nhiều tàu thậm chí chấp nhận trả phí cao hơn lên đến 425.000 USD để được ưu tiên lịch trình trong bối cảnh ùn ứ.

Trước tình hình này, Panama cùng ngày cũng tái khẳng định "tính trung lập" của kênh đào và kêu gọi duy trì các tuyến vận tải hàng hải trước căng thẳng khu vực.

Ngoại trưởng Panama Javier Martinez-Acha nhấn mạnh đây là "trụ cột của thương mại toàn cầu" trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Israel Gideon Saar.

Xung đột kéo dài hơn 2 tháng qua đã khiến Iran gần như đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt xuất khẩu toàn cầu từ các nước vùng Vịnh - qua đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng toàn cầu và làm thay đổi dòng chảy thương mại quốc tế.

VietBF@sưu tập

Ngày 28/4, tỷ phú Elon Musk và Giám đốc điều hành (CEO) Sam Altman của OpenAI đã chính thức đối đầu tại tòa án liên bang California (Mỹ).


Tỷ phú Elon Musk và Giám đốc điều hành (CEO) Sam Altman của OpenAI. Ảnh: NBC News

Giới quan sát đánh giá phiên tòa lịch sử này có thể dẫn đến những hệ lụy sâu rộng cho toàn ngành trí tuệ nhân tạo (AI) và buộc "cha đẻ" của chatbot ChatGPT phải cải tổ toàn diện mô hình kinh doanh.

Trọng tâm của vụ kiện xoay quanh cáo buộc OpenAI đã vi phạm các cam kết từ khi thành lập. Đại diện pháp lý của ông Musk lập luận trước bồi thẩm đoàn rằng phía bị đơn đã lừa dối ông Musk về sứ mệnh phục vụ nhân loại. Đáng chú ý, thay vì đòi bồi thường 134 tỷ USD cho cá nhân như dự tính ban đầu, tỷ phú này cam kết sẽ chuyển toàn bộ số tiền thắng kiện cho tổ chức phi lợi nhuận OpenAI. Đồng thời, ông yêu cầu tòa án buộc OpenAI phải quay lại mô hình phi lợi nhuận thuần túy và phế truất bộ đôi đồng sáng lập là CEO Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman.

Phản bác lại, luật sư đại diện cho OpenAI bày tỏ sự tự tin vào các bằng chứng thực tế. Trong các hồ sơ pháp lý, OpenAI khẳng định sự rạn nứt vào năm 2018 bắt nguồn từ tham vọng kiểm soát tuyệt đối của ông Musk chứ không phải do vấn đề thay đổi trạng thái phi lợi nhuận. Công ty phát triển chatbot ChatGPT chỉ trích vụ kiện chỉ là một "chiến dịch quấy rối" xuất phát từ sự đố kỵ và mong muốn kìm hãm đối thủ cạnh tranh của ông Musk.

Mối bất hòa này bắt nguồn từ năm 2015. Khi đó, ông Altman thuyết phục ông Musk đồng sáng lập OpenAI với khoản đầu tư ít nhất 38 triệu USD, kèm lời hứa công nghệ này sẽ thuộc về nhân loại. Tuy nhiên sau khi ông Musk rời đi vào năm 2018, OpenAI đã thành lập công ty con vì lợi nhuận vào năm 2019 và nhận khoản đầu tư 13 tỷ USD từ tập đoàn Microsoft. Lượng cổ phần của Microsoft hiện đã tăng giá trị lên khoảng 135 tỷ USD.

Hiện tại, OpenAI được định giá 852 tỷ USD và đang chuẩn bị cho đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Ở chiều ngược lại, ông Musk cũng đã tự thành lập công ty AI riêng mang tên xAI và sáp nhập vào tập đoàn công nghệ không gian SpaceX hồi tháng 2/2026. SpaceX hiện được định giá 1.250 tỷ USD và đợt IPO dự kiến vào tháng 6 tới của tập đoàn có thể trở thành thương vụ lớn nhất lịch sử.

Trước khi tranh tụng, thẩm phán đã yêu cầu hai bên hạn chế tối đa việc đăng tải thông tin trên mạng xã hội, đặc biệt sau khi ông Musk liên tục có những bài đăng công kích cá nhân CEO Altman trên nền tảng X. Dự kiến, thẩm phán sẽ đưa ra phán quyết cuối cùng vào cuối tháng 5 dựa trên các đánh giá của bồi thẩm đoàn tư vấn. Phán quyết này sẽ định đoạt liệu OpenAI thực sự đã phản bội lời hứa ban đầu, hay chỉ đơn thuần chớp lấy thời cơ để vươn lên.

VietBF@sưu tập

Trong ngày 29/4, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell, nhà hoạch định chính sách tiền tệ được đánh giá điềm đạm và luôn thận trọng trong phát ngôn, sẽ tổ chức cuộc họp báo cuối cùng trên cương vị hiện nay, trước thời điểm kết thúc nhiệm kỳ vào ngày 15/5 tới.


Chủ tịch Fed Jerome Powell phát biểu tại cuộc họp báo ở Washington, D.C., Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo hãng tin AFP, ông Powell là một trong số ít quan chức công khai thể hiện lập trường phản đối Tổng thống Donald Trump. Trong tuyên bố hồi tháng 1, ông cho biết Bộ Tư pháp Mỹ đã mở cuộc điều tra chưa từng có tiền lệ nhằm vào cá nhân ông và Fed liên quan việc vượt chi phí trong dự án cải tạo các tòa nhà của cơ quan này.

Khi đó, ông Powell cảnh báo cuộc điều tra cần được “xem xét trong bối cảnh rộng hơn của các mối đe dọa và sức ép liên tục từ phía chính quyền”. Tuy nhiên, gần bốn tháng sau, tình thế đã thay đổi đáng kể.

Ngày 24/4, Bộ Tư pháp Mỹ cho biết sẽ đình chỉ cuộc điều tra nói trên, vốn bị xem là một phần trong nỗ lực gây sức ép lên Fed, sau khi ông Trump tìm cách phế truất Thống đốc Fed Lisa Cook với cáo buộc gian lận thế chấp. Một thượng nghị sĩ chủ chốt của đảng Cộng hòa cũng tuyên bố sẽ không thông qua đề cử của Tổng thống Trump đối với người thay thế ông Powell là Kevin Warsh nếu cuộc điều tra chưa chấm dứt.

Ông Powell từng tuyên bố hồi tháng 3 rằng ông sẽ không rời Hội đồng Thống đốc Fed - nơi nhiệm kỳ thống đốc của ông kéo dài đến tháng 1/2028 - chừng nào cuộc điều tra vẫn tiếp diễn.

Theo Giáo sư Jason Furman, cựu cố vấn kinh tế hàng đầu của Tổng thống Barack Obama, việc ông Powell cảm thấy cần phản ứng mạnh mẽ hồi tháng 1 cho thấy “mức độ nghiêm trọng của vấn đề”.

Hiện giới quan sát tập trung theo dõi liệu trong ngày 29/4, Chủ tịch Fed có phát tín hiệu về khả năng tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc sau khi kết thúc nhiệm kỳ chủ tịch hay không. Đây là bước đi không phổ biến nhưng không phải chưa từng có tiền lệ, đồng thời sẽ hạn chế khả năng Tổng thống Trump bổ sung thêm một thành viên vào cơ quan quyền lực này.

Nhà kinh tế trưởng Gregory Daco của EY-Parthenon nhận định: “Chúng tôi vẫn cho rằng khả năng lớn là ông ấy sẽ tiếp tục giữ ghế trong hội đồng”.

Ông Powell, 73 tuổi, từng là chuyên gia ngân hàng đầu tư trước khi được Tổng thống Trump bổ nhiệm lãnh đạo Fed năm 2018 để kế nhiệm bà Janet Yellen trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.

Sau đó, ông Powell phải đối mặt nhiều tháng chỉ trích gay gắt từ Tổng thống Trump liên quan quyết định tăng lãi suất.

Khi đại dịch COVID-19 bùng phát năm 2020, Fed nhanh chóng hạ lãi suất điều hành về gần 0% và triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ khẩn cấp, góp phần ngăn chặn suy thoái kinh tế nghiêm trọng hơn.

Nhiệm kỳ của ông Powell mang lại cả khen ngợi lẫn chỉ trích từ nhiều phía, trong bối cảnh ông nỗ lực duy trì tính độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.

Trong giai đoạn nhiều biến động đó, ông Powell cũng được đánh giá đã tạo đồng thuận giữa các thành viên đa dạng trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), cơ quan quyết định chính sách lãi suất của Fed.

Năm 2021, ông được Tổng thống Joe Biden đề cử cho nhiệm kỳ Chủ tịch Fed thứ hai. Sau đó, ông giám sát loạt đợt tăng lãi suất mạnh trong năm 2022 nhằm kiềm chế lạm phát tăng cao hậu đại dịch, trước khi bắt đầu hạ lãi suất thận trọng trong các năm 2024 và 2025 khi theo dõi tác động từ các mức thuế quan mới của chính quyền Trump.

Khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, ông Powell một lần nữa trở thành mục tiêu chỉ trích do không giảm lãi suất mạnh hơn theo mong muốn của Tổng thống.

Tháng 7/2025, ông Trump từng ám chỉ có thể sa thải ông Powell vì cáo buộc “gian lận” liên quan dự án cải tạo trị giá 2,5 tỷ USD tại trụ sở Fed.

Kể từ khi ông Trump trở lại cầm quyền, ông Powell được cho là thể hiện sự sẵn sàng thỏa hiệp trong một số lĩnh vực, như thu hẹp các hoạt động của Fed liên quan biến đổi khí hậu.

Nhà nghiên cứu cấp cao David Wessel thuộc Viện Brookings nhận định phản ứng cứng rắn của ông Powell trước sức ép chính trị sẽ củng cố di sản của ông như “một Chủ tịch Fed có bản lĩnh”.

Theo ông Wessel, ông Powell sẽ được ghi nhận là người đứng lên bảo vệ tính độc lập của Fed và nguyên tắc pháp quyền.

VietBF@sưu tập

Ngày 28/4, cảnh sát Colombia đã bắt giữ đối tượng bị cáo buộc chủ mưu vụ đánh bom đẫm máu nhằm vào dân thường ở nước này 3 ngày trước đó.


Cảnh sát Colombia tuần tra tại Bogota. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Thông báo của cảnh sát cho biết đối tượng bị bắt giữ là Jose Vitonco, được cho là thủ lĩnh một nhóm vũ trang địa phương. Theo cảnh sát Colombia, Vitonco là "thủ phạm chính" cho vụ tấn công tàn khốc ở tỉnh Cauca, miền Tây Nam nước này. Quân đội Colombia đã hỗ trợ chiến dịch bắt giữ nghi phạm tại thành phố Palmira ở phía Tây nước này, trong đó, cảnh sát đã thu giữ một khẩu súng ngắn 9mm và 7 điện thoại di động từ nghi phạm.

Hôm 25/4, một xe buýt đã bị đánh bom trên một đường cao tốc ở tỉnh Cauca, khiến 21 người thiệt mạng và 56 người khác bị thương. Đây là vụ việc đẫm máu nhất kể từ vụ đánh bom một hộp đêm năm 2003 khiến 36 người thiệt mạng. Tổng thống Colombia Gustavo Petro đã coi đây là một vụ tấn công "khủng bố".

Vụ đánh bom làm dấy lên lo ngại rằng bạo lực đang gia tăng trở lại, 10 năm sau khi lực lượng vũ trang lớn nhất Colombia giải giáp vũ khí, song nhiều nhóm nhỏ khác vẫn đang hoạt động với nguồn thu chính đến từ buôn ma túy, tống tiền và khai thác mỏ bất hợp pháp. Vụ việc khiến những lo ngại về an ninh tiếp tục chi phối cuộc bầu cử Tổng thống Colombia dự kiến diễn ra ngày 31/5 tới.

VietBF@sưu tập

Theo ông Phillip Swagel, Giám đốc Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), những điều chỉnh gần đây trong chính sách thuế quan có thể khiến thâm hụt ngân sách liên bang của Mỹ tăng thêm khoảng 1.100 tỷ USD trong vòng 10 năm tới.


Tòa nhà Bộ Tài chính Mỹ ở Washington, DC. Ảnh: AFP/TTXVN

Nguyên nhân xuất phát từ việc Tòa án Tối cao Mỹ tước đi quyền áp thuế của Tổng thống Donald Trump theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp (IEEPA). Theo ông Swagel, riêng quyết định này có thể làm thâm hụt ngân sách tăng thêm khoảng 2.000 tỷ USD trong một thập kỷ do nguồn thu từ thuế bị giảm mạnh. Dù chính quyền Tổng thống Trump đã nhanh chóng tung ra các biện pháp thương mại khác để thay thế các dòng thuế vừa bị bãi bỏ, nhưng dự kiến các nguồn thu mới chỉ đạt khoảng 800-900 tỷ USD. Con số này thậm chí còn chưa bù đắp nổi một nửa số tiền đã mất sau phán quyết của Tòa án. Sau khi cân đối giữa số thu mới và số thất thoát cũ, mức thâm hụt ròng còn lại vẫn cao hơn khoảng 1.100 tỷ USD.

Ông Swagel cũng lưu ý rằng rất khó xác định chính xác con số cuối cùng, vì chính phủ liên bang vẫn có quyền thay đổi hoặc áp dụng thêm các loại thuế quan trong thời gian tới. Ngoài yếu tố thuế quan, ông cho biết giá năng lượng tăng do xung đột Trung Đông đang làm giảm tác động tích cực từ các chính sách cắt giảm thuế được thực hiện trong năm 2025 đối với nền kinh tế.

Tình hình tài chính hiện tại của Mỹ cũng đang đứng trước nhiều thách thức. Số liệu từ Chính phủ cho thấy chỉ trong nửa đầu năm tài chính 2026 (từ tháng 10/2025-3/2026), quốc gia này đã ghi nhận mức thâm hụt ngân sách lên tới 1.160 tỷ USD. Tính đến ngày 24/4, tổng nợ công của Mỹ đã chạm mốc kỷ lục 38,95 nghìn tỷ USD.

VietBF@sưu tập

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki cho biết nước này sẵn sàng đảm nhận vai trò "cửa ngõ phía Bắc" trong việc trung chuyển khí đốt của Mỹ vào khu vực Trung và Đông Âu, qua đó hướng tới trở thành trung tâm phân phối năng lượng của toàn khu vực.


Cảng hàng hóa Gdansk, Ba Lan. Ảnh minh họa: PAP/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Sáng kiến Ba biển diễn ra tại Dubrovnik (Croatia) ngày 28/4, ông Nawrocki nhấn mạnh Mỹ là “đối tác chiến lược” quan trọng của Ba Lan cũng như khu vực, đồng thời khẳng định mục tiêu tăng cường tự chủ năng lượng và củng cố quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Theo nhà lãnh đạo Ba Lan, việc mở rộng nhập khẩu khí đốt từ Mỹ sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào các nguồn cung truyền thống, đặc biệt trong bối cảnh an ninh năng lượng tại châu Âu đang chịu nhiều sức ép. Ông cũng đánh giá vai trò của Mỹ là nền tảng an ninh quan trọng ở sườn phía Đông của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và cần tiếp tục được củng cố.

Bên cạnh đó, Tổng thống Nawrocki cũng đề xuất khởi động thảo luận về việc thành lập một ngân hàng riêng cho Sáng kiến Ba biển, nhằm hỗ trợ tài chính cho các dự án hạ tầng chiến lược, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và kết nối khu vực.

Năm nay, Croatia chủ trì Hội nghị thượng đỉnh Sáng kiến Ba biển lần thứ 11 diễn ra từ ngày 28 - 29/4 tại thành phố Dubrovnik với sự tham dự của lãnh đạo các nước thành viên, các đối tác liên kết, đối tác chiến lược cùng đại diện các tổ chức tài chính quốc tế. Theo thông cáo báo chí của Bộ Ngoại giao và các vấn đề châu Âu của Croatia, nội dung thảo luận tập trung vào tăng cường kết nối hạ tầng chiến lược, bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao khả năng chống chịu của Liên minh châu Âu nhằm ứng phó với những thách thức ngày càng phức tạp.

Trong khuôn khổ hội nghị sẽ diễn ra Diễn đàn doanh nghiệp với sự tham dự của hơn 1.200 đại biểu gồm nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế. Nội dung tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng, công nghiệp số và tài chính. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của các nước thuộc Sáng kiến Ba biển trong năm 2025 ước đạt 3.500 tỷ USD, với dân số khoảng 120 triệu người.

Sáng kiến Ba biển (3SI) là cơ chế hợp tác khu vực được khởi xướng năm 2015, nhằm thúc đẩy kết nối cơ sở hạ tầng, năng lượng và thương mại giữa 12 quốc gia nằm giữa khu vực Biển Baltic, Biển Adriatic và Biển Đen. Trong nhiệm kỳ đầu tiên trên cương vị Tổng thống Mỹ, ông Donald Trump đã tham dự Hội nghị thượng đỉnh Sáng kiến Ba biển diễn ra ở Vácsava (Ba Lan) năm 2017.

VietBF@sưu tập

Eo biển Hormuz từ lâu được xem là “yết hầu” của vận tải dầu mỏ toàn cầu, nhưng trong kỷ nguyên số, khu vực này còn giữ vai trò không kém phần quan trọng đối với hạ tầng internet thế giới. Những cảnh báo gần đây từ Iran về nguy cơ tấn công cáp ngầm đã làm dấy lên lo ngại về một “điểm nghẽn số” có thể gây gián đoạn quy mô lớn.


Tàu thuyền di chuyển trên eo biển Hormuz, ngoài khơi tỉnh Musandam, Oman, ngày 22/4/2026. Reuters/TTXVN

Cáp ngầm dưới biển là các tuyến cáp quang hoặc cáp điện được đặt dưới đáy đại dương, đảm nhiệm việc truyền tải dữ liệu và năng lượng giữa các quốc gia. Theo Liên minh Viễn thông Quốc tế, khoảng 99% lưu lượng internet toàn cầu hiện nay được truyền qua hệ thống này. Ngoài ra, chúng còn đóng vai trò sống còn đối với các dịch vụ điện toán đám mây, giao dịch tài chính và liên lạc quốc tế.

Tại eo biển Hormuz, hàng loạt tuyến cáp quan trọng chạy qua đáy biển, kết nối châu Á với châu Âu thông qua Trung Đông và Bắc Phi. Trong số đó có tuyến Asia-Africa-Europe 1 nối Đông Nam Á với châu Âu, mạng FALCON liên kết Nam Á với Trung Đông, và hệ thống Gulf Bridge International Cable System kết nối các quốc gia Vùng Vịnh, bao gồm cả Iran. Đây là nền tảng giúp các nền kinh tế khu vực vận hành trơn tru trong thời đại số.

Những năm gần đây, các quốc gia như Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Saudi Arabia đã đầu tư hàng tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo và hạ tầng số nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ. Các trung tâm dữ liệu và dịch vụ công nghệ của họ phụ thuộc gần như hoàn toàn vào mạng cáp ngầm để truyền dữ liệu tốc độ cao.

Tuy nhiên, chiến sự giữa Iran và Mỹ cùng các đồng minh đang làm gia tăng rủi ro đối với hệ thống này. Dù đến nay các tuyến cáp chưa bị tấn công trực tiếp, nhưng các chuyên gia cảnh báo nguy cơ gián tiếp ngày càng lớn. Hoạt động quân sự dày đặc có thể khiến tàu thuyền bị hư hại, trôi dạt và vô tình kéo neo làm đứt cáp - kịch bản từng xảy ra tại Biển Đỏ năm 2024.

Theo Ủy ban Bảo vệ Cáp Quốc tế, mỗi năm có khoảng 150 - 200 sự cố liên quan đến cáp ngầm, trong đó 70 - 80% là do hoạt động con người như đánh bắt cá hoặc neo tàu. Các yếu tố tự nhiên như động đất, dòng chảy dưới biển hay bão lớn cũng góp phần gây rủi ro.

Dù ngành công nghiệp đã áp dụng nhiều biện pháp bảo vệ như chôn cáp sâu dưới đáy biển, bọc thép hoặc lựa chọn tuyến đường an toàn, nhưng trong bối cảnh xung đột vũ trang, nguy cơ vẫn khó kiểm soát hoàn toàn. Đặc biệt, việc sửa chữa cáp trong vùng chiến sự là thách thức lớn, do tàu sửa chữa phải đối mặt với nguy cơ trúng đạn, thủy lôi hoặc gặp khó khăn trong việc xin phép tiếp cận lãnh hải.

Ngay cả khi xung đột kết thúc, quá trình khôi phục cũng không đơn giản. Các nhà vận hành sẽ phải khảo sát lại đáy biển để tránh những vật thể nguy hiểm như xác tàu chìm hoặc thiết bị quân sự còn sót lại.

Trong trường hợp cáp ngầm bị gián đoạn, các tuyến truyền dẫn trên đất liền có thể hỗ trợ phần nào, song giới chuyên gia nhận định vệ tinh không phải là giải pháp thay thế khả thi. Các hệ thống như Starlink hiện chưa đủ năng lực xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ và chi phí vận hành vẫn cao.

Giới phân tích cảnh báo, nếu xung đột kéo dài, nguy cơ gián đoạn hạ tầng số toàn cầu sẽ gia tăng, kéo theo hệ lụy đối với thương mại điện tử, tài chính và nền kinh tế số. Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz không chỉ là “điểm nóng” địa chính trị mà còn là mắt xích then chốt của mạng lưới internet toàn cầu.

VietBF@sưu tập

Hơn 600 nhân viên Google ngày 27.4 đã gửi thư tới Tổng giám đốc điều hành Sundar Pichai, yêu cầu công ty bác bỏ thỏa thuận do Lầu Năm Góc đề xuất.

Bức thư được đưa ra trong bối cảnh Google đang tích cực đàm phán với Bộ Chiến tranh Mỹ để triển khai mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini của Google trong những môi trường bí mật.

"Hiện tại, không có cách nào để đảm bảo rằng các công cụ của chúng ta sẽ không bị lợi dụng để gây ra những tổn hại lớn hoặc làm xói mòn các quyền tự do dân sự mà không bị công chúng giám sát", một nhân viên Google đặt vấn đề trong thư.


Ảnh: Reuters

Theo những người tổ chức gửi thư, Google đã đề xuất ngôn ngữ hợp đồng nhằm ngăn chặn việc sử dụng Gemini cho mục đích giám sát hàng loạt trong nước hoặc vũ khí tự động mà không có sự kiểm soát thích hợp của con người.

Trong khi đó, chuyên trang The Information ngày 28.4 dẫn một nguồn thạo tin tiết lộ Google đã ký kết thỏa thuận với Lầu Năm Góc để sử dụng các mô hình AI của công ty cho những công việc mật.

VietBF@sưu tập

Tờ POLITICO ngày 28.4 đưa tin có hơn 1.100 viên chức Cơ quan An ninh vận tải Mỹ (TSA) đã nghỉ việc kể từ giữa tháng 2, thời điểm Bộ An ninh nội địa Mỹ (DHS) đóng cửa một phần. Tình trạng đóng cửa kéo dài khiến khoảng 50.000 nhân viên TSA phải làm việc không lương trong 6 tuần.

Việc thiếu nhân sự đã gây gián đoạn nghiêm trọng tại nhiều sân bay, do TSA là lực lượng làm nhiệm vụ soi chiếu an ninh. Theo Reuters, có nơi hành khách đã phải chờ hơn 4 giờ để được kiểm tra an ninh. Số nhân sự TSA nghỉ việc đến nay đã tăng hơn gấp đôi so với con số 460 người hồi cuối tháng 3.

Hơn 1.100 nhân viên an ninh sân bay Mỹ nghỉ việc

Nghị sĩ hai đảng Dân chủ và Cộng hòa vẫn bất đồng trong vấn đề cấp ngân sách cho DHS, cơ quan quản lý các nhân viên TSA. Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson ngày 27.4 nói rằng dự luật ngân sách đã được Thượng viện thông qua sẽ cần sửa đổi để Hạ viện phê duyệt, báo hiệu tình trạng đóng cửa DHS sẽ kéo dài.

Bộ trưởng An ninh nội địa Markwayne Mullin cho hay Tổng thống Donald Trump đã dùng sắc lệnh sử dụng quỹ khẩn cấp để duy trì việc trả lương cho nhân viên, thế nhưng nguồn tiền này sẽ cạn kiệt vào đầu tháng 5 nếu quốc hội Mỹ chưa thể đồng thuận dự luật ngân sách.


Khu vực kiểm tra an ninh ở sân bay Newark Tự Do bang New Jersey (Ảnh chụp ngày 25.4)

Ảnh: Hoàng Đình

Giới chuyên gia cảnh báo làn sóng nhân viên TSA nghỉ việc sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến công tác an ninh cho vòng chung kết World Cup 2026 sẽ khai mạc vào tháng 6 tới, khi nhu cầu đi lại tăng mạnh và nhân viên mới phải mất ít nhất 4 tháng đào tạo. Tình hình nhân sự tại TSA càng thêm phức tạp khi hồi đầu tháng 4, ông Trump đã đề xuất cắt giảm gần 10.000 nhân viên và tư nhân hóa phần lớn hoạt động của cơ quan này.

VietBF@sưu tập

Việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã sa thải các thành viên của một hội đồng độc lập giám sát Quỹ Khoa học quốc gia (NSF), đánh dấu bước leo thang mới trong căng thẳng giữa Nhà Trắng với giới khoa học nước này.

Hôm qua (28.4), AP đưa tin chính quyền Tổng thống Trump sa thải các thành viên của Hội đồng Khoa học quốc gia. Đây là một hội đồng phi chính trị gồm các chuyên gia nổi tiếng chịu trách nhiệm tư vấn và giám sát NSF.


Nhà Trắng đang có nhiều căng thẳng với giới khoa học Mỹ

Ảnh: Ngô Minh Trí

Chính trị hóa khoa học?
Trong bài viết đăng trên blog, Tổ chức Union of Concerned Scientists (UCS) chỉ trích: Nếu không có Hội đồng Khoa học quốc gia hoạt động trong thời gian tới, NSF sẽ không có sự hướng dẫn và giám sát của các chuyên gia độc lập, và công chúng không có thông tin về cách cơ quan này đang thực hiện sứ mệnh.

Được thành lập hơn 50 năm trước bởi các nhà khoa học và sinh viên tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tại Mỹ, UCS là một liên minh phi lợi nhuận dựa trên cơ sở khoa học gồm hơn 400.000 công dân và nhà khoa học đang nỗ lực cải thiện môi trường và biến thế giới thành một nơi an toàn hơn.

UCS đặt ra lo lắng rằng Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump đang chính trị hóa các hoạt động khoa học. Tổ chức này nêu: "Có nhiều lý do khiến chúng ta lo lắng, bởi vì đây không phải là trường hợp đầu tiên can thiệp chính trị vào Hội đồng Khoa học quốc gia và NSF trong nhiệm kỳ thứ 2 của Tổng thống Trump. Năm ngoái, học giả nổi tiếng và cựu phó trợ lý của tổng thống là TS Alondra Nelson đã từ chức trong Hội đồng Khoa học quốc gia, với lý do mất tính liêm chính trong thể chế và sự can thiệp chính trị từ các quan chức Trump trong các cuộc thảo luận của hội đồng. Vào tháng 3, chính quyền đã đưa ra một ứng cử viên không đủ tiêu chuẩn, mâu thuẫn để lãnh đạo NSF…".

Cuộc đối đầu của Nhà Trắng
Quan điểm bảo thủ của chính quyền Trump từ sớm đã có sự bất đồng sâu sắc với giới khoa học, nhất là các đại học hàng đầu nước Mỹ. Phát biểu tại Hội nghị Bảo thủ quốc gia năm 2021, ông J.D Vance - hiện là Phó tổng thống Mỹ - chỉ trích rằng: "Các trường đại học ở đất nước chúng ta về cơ bản là tham nhũng và chỉ chú tâm lừa dối và dối trá, chứ không phải sự thật". "Các trường đại học không theo đuổi kiến thức và sự thật. Họ theo đuổi sự lừa dối và dối trá", ông Vance tuyên bố và kết luận bằng cách dẫn lại một câu nói của cố Tổng thống Mỹ Richard Nixon (1913 - 1994, tại vị từ năm 1969 - 1974) rằng: "Các giáo sư là kẻ thù".

Chính quyền của Tổng thống Trump thường xuyên ám chỉ các đại học và tổ chức khoa học có xu hướng nghiêng về đảng Dân chủ. Vị chủ nhân đương nhiệm Nhà Trắng cho rằng hoạt động của nhiều trường đại học đi ngược lại giá trị của nước Mỹ.

Kể từ khi Tổng thống Trump tiếp nhận nhiệm kỳ thứ 2 đến nay, hàng chục ủy ban cố vấn liên bang tại các cơ quan khoa học đã bị giải tán, đóng băng hoặc bị gián đoạn - một xu hướng tương tự như sự gián đoạn trong tư vấn khoa học trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Nhà Trắng cũng cắt giảm mạnh mẽ ngân sách dành cho các quỹ nghiên cứu khoa học cũng như hoạt động nghiên cứu của các đại học danh tiếng.

Đầu năm ngoái, Đại học Johns Hopkins đã phải sa thải hơn 2.000 nhân sự sau khi mất 800 triệu USD tài trợ liên bang. Đại học Harvard và Nhà Trắng đã có một cuộc tranh cãi, kiện cáo căng thẳng kéo dài nhiều tháng.

Nhà khoa học chính trị Matt Grossmann, thuộc Đại học bang Michigan (Mỹ), cho rằng: "Nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump để tiến hành chiến tranh văn hóa đã tiến xa hơn nhiều trong nhiệm kỳ thứ 2, với nhiều sự chuẩn bị và nhân sự được trao quyền sử dụng nhiều công cụ có sẵn hơn để khuyến khích và ép buộc các tổ chức văn hóa trong các danh mục thay đổi hành vi".

Không những vậy, chính quyền Tổng thống Trump còn hạn chế các chương trình trao đổi nghiên cứu, hạn chế cả các chương trình thu hút nhân tài nước ngoài như hình thức visa H-1B. Ông cho rằng những chương trình như vậy làm hạn chế quyền lợi của chính người Mỹ. Trong khi đó, ngược lại, nhiều người lo ngại sẽ làm suy yếu nước Mỹ nếu không có những chương trình thu hút nhân tài từ những nước khác.

Từ năm ngoái, ngay sau khi ông Trump quay lại Nhà Trắng chỉ vài tháng, nhà kinh tế học Paul Krugman đã cho rằng "những gì đang xảy ra với nước Mỹ" chính là một phiên bản của "Cách mạng văn hóa" mà nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông từng phát động ở Trung Quốc.

VietBF@sưu tập

Lần đầu tiên phát biểu trước toàn thể Quốc hội Mỹ, Vua Charles III nhấn mạnh quan hệ Mỹ - Anh là không thể tách rời và cảnh báo về chủ nghĩa biệt lập.

Vua Charles III của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland ngày 28.4 đã có bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ trong chuyến thăm kỷ niệm 250 năm ngày Mỹ độc lập từ Anh. Chuyến thăm cũng được cho là nhằm hàn gắn mối quan hệ gần đây trở nên sóng gió giữa hai đồng minh.

Theo tờ The Guardian, đây là lần thứ hai trong lịch sử, vị quân vương Anh phát biểu trước Quốc hội Mỹ, sau bài phát biểu năm 1991 của cố Nữ hoàng Elizabeth II, mẹ của Vua Charles.


Vua Charles phát biểu tại Quốc hội Mỹ hôm 28.4

ẢNH: REUTERS

Vua Charles bắt đầu bằng lời cảm ơn tới quốc hội và người dân Mỹ vì đã cho phép ông phát biểu tại phiên họp chung của quốc hội nhân kỷ niệm 250 năm ngày tuyên bố độc lập của Mỹ. Các nhà lập pháp và khách mời tham dự đã đứng dậy vỗ tay.

"Trong suốt thời gian đó, vận mệnh của chúng ta, với tư cách là các quốc gia, đã gắn bó với nhau", Vua Charles nói.

Sau đó, ông đề cập cuộc xung đột ở châu Âu và Trung Đông, gọi những sự kiện đó "đặt ra những thách thức to lớn cho cộng đồng quốc tế và tác động của chúng được cảm nhận trong các cộng đồng trên khắp đất nước chúng ta".

Ông cũng nhắc đến vụ ám sát hụt nhằm vào Tổng thống Mỹ Donald Trump tại một bữa tối dành cho giới truyền thông ở Washington D.C vào hôm 25.4, khẳng định những hành động bạo lực như vậy sẽ không bao giờ thành công.

Quan hệ bền chặt
Vua Charles III ca ngợi mối quan hệ Mỹ - Anh là "không thể phá vỡ" dù thừa nhận có "những khác biệt và bất đồng".

Ông nhấn mạnh "cam kết chung trong việc duy trì nền dân chủ, bảo vệ tất cả người dân khỏi nguy hiểm và tôn vinh lòng dũng cảm của những người hàng ngày liều mạng để phục vụ đất nước".

"Mối quan hệ đối tác của chúng ta được hình thành từ những tranh chấp, nhưng vì thế mà nó vẫn mạnh mẽ. Vì vậy, có lẽ, trong ví dụ này, chúng ta có thể nhận thấy rằng thực sự hai nước có cùng chí hướng theo bản năng - một sản phẩm của các truyền thống dân chủ, pháp luật và xã hội chung mà nền quản trị của chúng ta vẫn dựa vào cho đến ngày nay", nhà vua nói.

Ông trích dẫn lời của Tổng thống Trump, gọi mối quan hệ Mỹ - Anh là "không thể thay thế và không thể phá vỡ", và lời của Thủ tướng Anh Keir Starmer rằng mối quan hệ hai nước là "không thể thiếu nhau".

Vua Charles lập luận rằng liên minh Mỹ - Anh không chỉ mang tính chiến lược mà còn được xây dựng trên các nguyên tắc chung 250 năm.

Nhà vua cho rằng thời đại hiện nay tồn tại nhiều bất ổn và nguy hiểm hơn thời điểm 35 năm trước, khi mẹ ông phát biểu tại chính căn phòng này.

"Những thách thức mà chúng ta phải đối mặt quá lớn để bất kỳ quốc gia nào có thể gánh vác một mình. Nhưng trong môi trường khó lường này, liên minh của chúng ta không thể dựa vào những thành tựu trong quá khứ, hoặc cho rằng các nguyên tắc nền tảng sẽ trường tồn mãi mãi", người đứng đầu hoàng gia Anh nhấn mạnh.

"Chúng ta không được bỏ qua tất cả những gì đã giúp chúng ta tồn tại trong 80 năm qua. Thay vào đó, chúng ta phải xây dựng dựa trên nó", ông trích dẫn lời ông Starmer.

Chống lại chủ nghĩa biệt lập
Đề cập việc NATO kích hoạt điều ước phòng thủ chung sau vụ khủng bố ngày 11.9.2001 tại Mỹ, cũng như sự sát cánh trong 2 cuộc chiến tranh thế giới và Chiến tranh Lạnh, Vua Charles kêu gọi Quốc hội Mỹ thể hiện "quyết tâm không thể lay chuyển đó" để "đảm bảo một nền hòa bình thực sự công bằng và lâu dài" ở Ukraine và để chống lại "sự tan chảy thảm khốc của các chỏm băng ở Bắc Cực".

"Sự cam kết và chuyên môn của Lực lượng vũ trang Mỹ và các đồng minh nằm ở trái tim của NATO, cam kết bảo vệ lẫn nhau, bảo vệ công dân và lợi ích của chúng ta, giữ an toàn cho người dân Bắc Mỹ và châu Âu khỏi các kẻ thù chung của chúng ta", ông nói.

Kết thúc bài phát biểu dài gần nửa giờ, Vua Charles nhắc đến lịch sử chung của hai nước, điều mà ông mô tả là "câu chuyện về sự hòa giải, đổi mới và mối quan hệ đối tác đáng chú ý".

Từ những "chia rẽ cay đắng" đến "một trong những liên minh quan trọng nhất trong lịch sử nhân loại", Vua Charles nói rằng con đường phía trước còn dài nhưng không hề chắc chắn. Ông kêu gọi các nhà lãnh đạo và người dân của Anh và Mỹ chống lại chủ nghĩa biệt lập.

"Tôi cầu nguyện hết lòng rằng liên minh của chúng ta sẽ tiếp tục bảo vệ các giá trị chung, với các đối tác của chúng ta ở châu Âu và Khối Thịnh vượng chung, và trên toàn thế giới, và rằng chúng ta hãy bỏ qua những lời kêu gọi ngày càng hướng nội hơn", ông nói.

"Lời nói của nước Mỹ mang trọng lượng và ý nghĩa, như nó đã từng kể từ khi giành độc lập", nhà vua nhận xét.

Sau đó, ông trích dẫn lời của ông Abraham Lincoln, vị tổng thống thứ 16 của Mỹ, rằng "thế giới có thể ít chú ý đến những gì chúng ta nói, nhưng sẽ không bao giờ quên những gì chúng ta làm".

"Và như vậy, nhân dịp kỷ niệm 250 năm ngày thành lập nước Mỹ, chúng ta hãy cùng nhau tái khẳng định cam kết phục vụ vô tư cho nhân dân hai nước và cho toàn thể nhân dân thế giới", nhà vua nói.

VietBF@sưu tập

Quân đội Israel thông báo phát hiện hai đường hầm lớn của Hezbollah ở miền nam Lebanon và đã dùng thuốc nổ phá hủy mạng lưới này.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) ngày 28/4 thông báo phát hiện hai đường hầm tách biệt của nhóm vũ trang Hezbollah ở độ sâu khoảng 25 m, trải dài tổng cộng hai km ở thị trấn Qantara, miền nam Lebanon. Lối vào hai đường hầm được ngụy trang kỹ lưỡng, bên trong có khoảng 30 phòng và 30 giếng kỹ thuật, một số giếng lắp bệ phóng rocket hướng về phía Israel.

Các công trình được xây dựng trong hơn một thập kỷ, nằm trong những hệ thống hầm ngầm dài nhất mà IDF phát hiện ở Lebanon từ trước tới nay. IDF đánh giá Hezbollah dự định sử dụng mạng lưới này làm nơi tập kết lực lượng với quy mô hàng trăm người và làm bàn đạp tấn công các thị trấn ở miền bắc Israel.


Khoảnh khắc Israel phá hủy đường hầm ở thị trấn Qantara, miền nam Lebanon ngày 28/4.

"Các thành viên đơn vị đặc nhiệm Radwan của Hezbollah gần đây dùng một trong hai đường hầm để tấn công Israel, gây ra mối đe dọa trực tiếp với thường dân và binh sĩ", IDF cho hay.

Binh sĩ Israel sau đó dùng khoảng 450 tấn thuốc nổ để đánh sập các công trình này.

Hezbollah cùng ngày tuyên bố tập kích lực lượng Israel tại Qantara. IDF cho biết vị trí của họ nhiều lần bị thiết bị bay không người lái (drone) mang thuốc nổ tấn công, một số phát nổ gần binh sĩ Israel và không gây thương vong.

Chiến sự ở Lebanon tái bùng phát hồi đầu tháng 3, sau khi nhóm vũ trang Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông. Israel đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng. Xung đột đã khiến gần 2.500 người thiệt mạng ở Lebanon.

IDF đang kiểm soát lãnh thổ sâu khoảng 5-10 km bên trong lãnh thổ Lebanon, tuyên bố mục tiêu nhằm bảo vệ miền bắc Israel khỏi các cuộc tấn công của Hezbollah. Quân đội Israel cũng cảnh báo người dân miền nam Lebanon không được tiến vào khu vực này.

Các vụ giao tranh giữa Hezbollah và IDF vẫn tiếp diễn, bất chấp lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon có hiệu lực từ ngày 16/4 và đã được gia hạn thêm 3 tuần. Hezbollah gần đây nhiều lần dùng drone tấn công đối phương, trong đó vụ tập kích ngày 26/4 ở miền nam Lebanon đã khiến một binh sĩ Israel thiệt mạng và 6 người bị thương.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào hạ tầng của Hezbollah. "Chúng tôi đang phá hủy các cơ sở và hạ hàng chục tay súng đối phương, nhưng công việc vẫn chưa hoàn tất", ông nói.

VietBF@sưu tập

Cái chết của hai đặc vụ CIA trên lãnh thổ Mexico khiến Tổng thống Sheinbaum rơi vào thế khó, khi đối mặt sức ép của ông Trump trong cuộc chiến chống ma túy.

Truyền thông Mỹ ngày 21/4 cho biết hai đặc vụ Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) đã thiệt mạng khi chiếc ôtô chở họ gặp nạn sau chiến dịch triệt phá ma túy ở vùng núi hẻo lánh tại bang Chihuahua, miền bắc Mexico, hai ngày trước đó.

Diễn biến gây chú ý bởi luật an ninh quốc gia Mexico cấm đặc vụ nước ngoài hoạt động ở nước này khi chưa được chính phủ sở tại cho phép. Đây là vấn đề nhạy cảm, vì liên quan đến chủ quyền đất nước và buộc Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum phải lên tiếng.

Tuy nhiên, thay vì thể hiện nỗi tức giận và phản ứng cứng rắn với hành động bị coi là "xâm phạm chủ quyền" này, Tổng thống Sheinbaum lại chọn cách tiết chế với Mỹ.

Bà không chỉ trích công khai mà chỉ gửi công hàm tới đại sứ quán Mỹ để bày tỏ sự ngạc nhiên và yêu cầu làm rõ sự việc, đồng thời hướng sự công kích tới Thống đốc bang Chihuahua, người thuộc đảng đối lập, vì "hợp tác với nước ngoài".

Cách xử lý như vậy cho thấy thế khó mà bà Sheinbaum đang đối mặt trong quan hệ với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Bất kỳ lựa chọn nào của Mexico lúc này, dù mềm mỏng hay cứng rắn, đều có thể đi kèm với cái giá về chính trị và chiến lược, theo các bình luận viên Santiago Perez và Michael Amon của WSJ.


Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum. Ảnh: AFP

Khi trở lại Nhà Trắng tháng 1/2025, một trong những ưu tiên của Tổng thống Trump là siết kiểm soát biên giới, ngăn nhập cư trái phép và chặn dòng chảy ma túy fentanyl vào Mỹ. Ông dọa áp thuế 25% lên hàng hóa từ Mexico và Canada để thúc đẩy hai đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ phải hành động.

Thay vì đáp trả cứng rắn, bà Sheinbaum chọn đối thoại với Mỹ. Sau các cuộc điện đàm với ông Trump, Mexico đã triển khai thêm Vệ binh Quốc gia tới khu vực biên giới, đồng thời tăng hợp tác an ninh với Mỹ trong cuộc chiến chống ma túy.

Trong ngắn hạn, cách tiếp cận này mang lại một số kết quả. Ông Trump đánh giá tích cực, mô tả Sheinbaum là người "tuyệt vời và rất thông minh", đồng thời hoãn kế hoạch áp thuế. Với Mexico, điều đó giúp tránh một sức ép kinh tế đáng kể trong bối cảnh nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, diễn biến sau đó cho thấy việc Mexico tích cực hợp tác không đồng nghĩa với sức ép từ Mỹ giảm đi. Ông Trump nhiều lần dọa Mỹ sẽ hành động quân sự đơn phương nếu Mexico không triệt phá các băng đảng ma túy ở biên giới. Bà Sheinbaum bác bỏ, đồng thời xoa dịu lo ngại của nước láng giềng bằng cách dồn thêm nguồn lực cho trấn áp tội phạm.

Các nguồn tin thân cận với Tổng thống Sheinbaum nói lãnh đạo Mexico tin bà đã tìm ra cách để ứng phó ông Trump, nhờ kinh nghiệm đúc kết từ những năm làm việc cho người tiền nhiệm Andres Manuel Lopez Obrador (AMLO).

Để thể hiện quyết tâm chống ma túy, Mexico điều chỉnh đáng kể chính sách an ninh so với giai đoạn trước. Trong khi ông Obrador theo đuổi cách tiếp cận hạn chế đối đầu trực diện, bà Sheinbaum lại chọn tăng cường truy quét, phối hợp với tình báo Mỹ đối phó các băng đảng ma túy.

Một diễn biến đáng chú ý là quân đội Mexico hồi tháng 2 mở chiến dịch nhằm vào Nemesio "El Mencho" Oseguera và đã tiêu diệt ông trùm của băng đảng Jalisco New Generation Cartel bị cả Mỹ lẫn Mexico truy nã suốt nhiều năm. Họ đã phối hợp với CIA để lần ra tung tích của trùm ma túy này trước khi mở chiến dịch đột kích.

Tuy nhiên, phản ứng từ Tổng thống Trump cho thấy ông vẫn chưa hài lòng. "Mexico phải tăng cường hơn nữa nỗ lực chống băng đảng và ma túy", ông viết trên Truth Social.

Những diễn biến phản ánh một thực tế mà Mexico đang phải đối mặt là càng hợp tác và đẩy mạnh chiến dịch an ninh, Mexico City càng bị Washington tăng sức ép trong cuộc chiến chống ma túy.

"Tổng thống Trump đã nêu rõ Mexico cần nỗ lực hơn nữa để đối phó với hiểm họa từ các băng đảng ma túy bạo lực. Chúng không chỉ đe dọa an ninh quốc gia Mỹ, mà còn tàn phá khắp đất nước của Tổng thống Sheinbaum", Anna Kelly, người phát ngôn Nhà Trắng, phản hồi khi được hỏi về vấn đề.

Tổng thống Sheinbaum ngày 24/4 khẳng định chủ quyền của Mexico là điều "không thể đem ra thương lượng", hai nước có hợp tác và phối hợp, nhưng phải trong khuôn khổ luật pháp của Mexico City. Hồi đầu tuần, bà nhắc lại quan điểm, đồng thời khẳng định Mexico "không muốn rơi vào một cuộc đối đầu với Mỹ".

Tổng thống Sheinbaum vẫn có mức tín nhiệm cao tại Mexico, nhưng những người thân cận cho biết bà đang chịu sức ép ngày càng lớn từ phe trung thành với cựu tổng thống Obrador, người vẫn có ảnh hưởng trong đảng cầm quyền, về việc phải thay đổi cách tiếp cận với Tổng thống Trump.

Các cố vấn của bà Sheinbaum giải thích rằng những nhượng bộ với ông Trump là chiến lược có tính toán nhằm đạt hai mục tiêu dài hạn là ngăn nguy cơ Mỹ tiến hành một chiến dịch tấn công quân sự vào băng đảng ma túy trên lãnh thổ Mexico, đồng thời giúp Mexico là quốc gia chịu mức thuế thấp nhất từ Mỹ.

Nếu thuế quan tăng cao hơn, nền kinh tế Mexico vốn đã suy yếu có nguy cơ hứng cú sốc lớn. Giới chức Mexico cũng lo ngại ông Trump sẽ kéo dài các cuộc đàm phán trong năm nay về việc rà soát Hiệp định thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) để duy trì sức ép chính trị lên bà Sheinbaum.

"Tôi không đồng tình với gần như mọi việc bà ấy đã làm", cựu ngoại trưởng Mexico Jorge Castaneda, có quan điểm chỉ trích bà Sheinbaum, nói. "Nhưng tôi cũng không biết bà ấy còn phương án nào khác không".

Tổng thống Sheinbaum đang phải điều hành Mexico trong trạng thái căng thẳng cao độ. Giới chức Mexico lo ngại cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ có thể khiến tình hình thêm rủi ro, bởi ông Trump có thể "hành động gấp rút" nếu lo ngại đảng Cộng hòa mất thế đa số tại quốc hội.

Những người thân cận cho biết bà Sheinbaum gần như kiệt sức, thường chỉ ngủ 4 giờ mỗi đêm, duy trì lịch làm việc dày đặc từ 6h với các cuộc họp an ninh, họp báo lúc 7h30 và đến quá nửa đêm. Bà nổi tiếng là người thận trọng, nhưng giờ đây được mô tả là ngày càng do dự, bị giằng co giữa áp lực từ ông Trump và phe trung thành với cựu tổng thống Obrador.

Quân đội Mexico phải đối đầu các băng đảng vũ trang hùng hậu, khiến Tổng thống Sheinbaum khó tập trung cho nền kinh tế đang trì trệ. Bà cũng bất mãn vì nhiều chỉ đạo của mình được thực thi kém hiệu quả hoặc bị phớt lờ.

"Tổng thống Sheinbaum cảm thấy chẳng điều gì diễn ra như mong muốn. Kinh tế không cất cánh, an ninh chưa cải thiện và về chính trị, bà ấy dường như vẫn chưa thực sự nắm quyền kiểm soát", ông Alejandro Werner, cựu thứ trưởng tài chính Mexico, nhận định.

VietBF@sưu tập

Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đang chuẩn bị "chiến thuật bất ngờ" nếu Mỹ có bất cứ hành động quân sự mới nào.

"Trong trường hợp Mỹ có bất cứ hành động quân sự nào mới chống lại Iran, chúng tôi sẽ triển khai các năng lực tác chiến mới của mình", Mohammad Akbarzadeh, phó chỉ huy phụ trách chính trị của Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), nói tại thành phố Minab ở miền nam Iran ngày 28/4.

Ông Akbarzadeh nói thêm rằng để đối phó với hành động gây hấn như vậy, Hải quân IRGC sẽ "sử dụng những chiến thuật bất ngờ, trong đó có cả khả năng chỉ thị mục tiêu thông minh", nhưng không nêu cụ thể.

Theo ông Akbarzadeh, Iran sẽ "sử dụng các công cụ quyền lực trên những mặt trận kháng chiến khác" và chiến thuật của họ sẽ "khiến những con tàu khổng lồ của kẻ thù bốc cháy".


Xuồng cao tốc của Hải quân IRGC di chuyển gần một tàu chở hàng trong cuộc diễu binh ở vịnh Ba Tư hồi tháng 4/2024. Ảnh: Reuters

Theo Presstv, kể từ khi nổ ra chiến sự, lực lượng vũ trang Iran đã đáp trả các "hành động gây hấn" bằng ít nhất 100 đợt phản công quyết liệt, nhắm vào các mục tiêu nhạy cảm và chiến lược của Mỹ, Israel ở khu vực.

CBS News tuần trước dẫn lời một số quan chức cho rằng các tuyên bố của Nhà Trắng và Bộ Quốc phòng Mỹ có thể đã "đánh giá thấp" sức mạnh quân sự còn lại của Iran.

Theo ba quan chức, khoảng một nửa kho tên lửa đạn đạo và hệ thống phóng của Iran vẫn còn nguyên vẹn khi Mỹ - Iran bắt đầu thỏa thuận ngừng bắn hôm 8/4. Họ cũng đánh giá hải quân IRGC vẫn giữ lại được khoảng 60% năng lực tấn công, trong đó có đội xuồng cao tốc vũ trang có khả năng rải thủy lôi và phóng UAV.

Mỹ và Iran từng đàm phán tìm giải pháp cho xung đột tại Islamabad hôm 11/4, nhưng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz. Ông Trump sau đó gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho tới khi Tehran đưa ra đề xuất cụ thể với Washington.

VietBF@sưu tập

Lính thủy đánh bộ Mỹ triển khai từ trực thăng để khám xét tàu hàng trên biển Arab, trước khi cho phép phương tiện này tiếp tục hành trình.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 28/4 công bố hình ảnh cuộc đổ bộ và khám xét tàu hàng Blue Star III trên biển Arab. Phương tiện bị nghi là đang di chuyển đến Iran và vi phạm lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt.

Trong video, binh sĩ thuộc Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh (MEU) số 31 triển khai bằng trực thăng từ tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli, sau đó đu dây xuống tàu Blue Star III và tiếp cận khoang điều khiển.

"Lực lượng Mỹ đã thả phương tiện sau khi khám xét và xác minh tàu không có kế hoạch cập bến ở Iran", CENTCOM thông báo.

CENTCOM không nêu lý do cụ thể khiến tàu bị nghi ngờ hướng tới Iran. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy Blue Star III rời cảng Qasim của Pakistan và đang trên hành trình đến cảng Sohar của Oman.

Đây là tàu hàng thứ tư bị kiểm tra kể từ khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải nhằm vào Iran, nhưng là trường hợp đầu tiên được trả tự do. Ít nhất ba tàu gồm Touska, Tifani và Majestic X đã bị lực lượng Mỹ bắt giữ.


Lính thủy đánh bộ Mỹ tiếp cận tàu hàng trên biển Arab bằng xuồng cao tốc. Ảnh: CENTCOM

CENTCOM cho biết chiến dịch phong tỏa đã buộc 39 tàu thay đổi hành trình trong hơn 2 tuần qua, tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa trên khắp Trung Đông và khẳng định hoạt động này đã "cắt đứt mọi giao thương hai chiều của Iran".

Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển này, buộc các tàu thương mại phải xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm các phương tiện có liên hệ với Mỹ và Israel, cùng những bên khác tham gia vào cuộc xung đột.

Trong khi đó, hải quân Mỹ thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ bất cứ tàu nào đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.

Mỹ cũng mở rộng phạm vi thực thi phong tỏa, cũng như các loại hàng hóa có thể khiến tàu hàng bị kiểm tra hoặc tịch thu nếu liên quan Iran.

Một số chuyên gia hàng hải nhận định kiểm soát toàn bộ lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz là thách thức lớn, đồng thời cho rằng các tàu có thể né tránh bằng cách thay đổi dữ liệu định vị hoặc di chuyển qua vùng biển quốc gia khác.

VietBF@sưu tập

Quan chức Lầu Năm Góc cho biết Mỹ hiện chưa có hệ thống phòng thủ trước vũ khí siêu vượt âm, đồng thời thúc đẩy dự án "Vòm Vàng" 185 tỷ USD.


Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố chương trình lá chắn phòng thủ tên lửa Golden Dome tại Nhà Trắng vào tháng 5/2025. Ảnh: EPA.
Một quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc cho biết trước Quốc hội rằng Mỹ hiện “không có khả năng phòng thủ trước vũ khí siêu vượt âm hoặc tên lửa hành trình”, trong bối cảnh kế hoạch lá chắn tên lửa Golden Dome (Vòm Vàng) trị giá 185 tỷ USD của Tổng thống Mỹ vấp phải nhiều hoài nghi.

“Golden Dome sẽ củng cố năng lực răn đe bằng cách khiến đối thủ không thể đạt được mục tiêu thông qua cưỡng ép hoặc gây hấn,” ông Marc Berkowitz, Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng phụ trách chính sách phòng thủ tên lửa và răn đe, phát biểu tại một phiên điều trần Thượng viện hôm đầu tuần này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, nổi tiếng với việc thúc đẩy các chương trình quân sự quy mô lớn, đã đề xuất từ năm ngoái kế hoạch xây dựng hệ thống đánh chặn tên lửa đặt trong không gian và đưa vào vận hành trước khi kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1/2029.

Kế hoạch này ban đầu được định giá 175 tỷ USD đến năm 2035, nhưng Lực lượng Không gian Mỹ đã nâng thêm 10 tỷ USD trong ước tính vào tháng trước.

“Hiện tại chúng ta không có hệ thống phòng thủ trước vũ khí siêu vượt âm hay tên lửa hành trình, kể cả các loại tiên tiến,” ông Berkowitz nói khi được hỏi về tính cấp bách của dự án gây tranh cãi này.

“Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh chính của chúng ta. Chúng ta sẽ răn đe Trung Quốc từ vị thế sức mạnh thông qua phòng thủ ngăn chặn dọc chuỗi đảo thứ nhất,” ông nói thêm, trong khi các nhân chứng khác nhấn mạnh việc Trung Quốc và Nga đang nhanh chóng mở rộng kho tên lửa.

Trung Quốc năm ngoái đã cảnh báo rằng kế hoạch của Washington có thể làm gia tăng nguy cơ chạy đua vũ trang và biến không gian thành chiến trường, cho rằng Mỹ đang “ám ảnh với việc theo đuổi an ninh tuyệt đối”.

Quốc hội Mỹ hiện đang tổ chức một loạt phiên điều trần trong tháng này về đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục 1.500 tỷ USD của Nhà Trắng – mức cao nhất trong lịch sử.

Tài liệu ngân sách năm tài khóa 2027 do Lầu Năm Góc công bố tuần trước cho thấy kế hoạch xin cấp 17,9 tỷ USD cho Golden Dome trong năm tài chính tới. Trong đó, 17,1 tỷ USD sẽ đến từ một gói điều chỉnh ngân sách thay vì quy trình phân bổ thông thường.

Bộ Quốc phòng cũng cho biết sẽ dành ra một khoản 750 tỷ USD cho các “ưu tiên của tổng thống” trong ngân sách quốc phòng, bao gồm Golden Dome, ưu thế máy bay không người lái, trí tuệ nhân tạo và củng cố nền tảng công nghiệp quốc phòng.

Các nhân chứng khác tại phiên điều trần của Ủy ban Quân vụ Thượng viện hôm 27/4 bao gồm Tướng Michael Guetlein của Lực lượng Không gian Mỹ – giám đốc dự án Golden Dome – và Trung tướng Heath Collins, người đứng đầu Cơ quan Phòng thủ Tên lửa.

Khi được hỏi về quy mô kho tên lửa, máy bay không người lái và các hệ thống tấn công khác của Trung Quốc – mối đe dọa chính mà Golden Dome nhằm đối phó – ông Collins cho biết: “Các con số này được xếp loại mật, nhưng dao động từ vài trăm đến hàng chục nghìn, tùy theo loại mối đe dọa.”

Ông Jules Hurst III, quyền kiểm soát viên của Lầu Năm Góc, cho biết Bộ Quốc phòng sẽ “mở rộng mạng lưới cảm biến và đầu tư vào các hệ thống đánh chặn thế hệ mới” vào năm 2027.


Khái niệm "Vòm vàng" của chính quyền Trump dự kiến ​​sẽ xác định các vật thể bay tới, tính toán quỹ đạo của chúng và triển khai tên lửa đánh chặn để phá hủy chúng giữa không trung. Ảnh: Lockheed Martin.
Lực lượng Không gian Mỹ đã trao các hợp đồng trị giá tới 3,2 tỷ USD cho 12 nhà thầu – bao gồm SpaceX và Lockheed Martin – để phát triển các hệ thống đánh chặn trong không gian, theo các báo cáo truyền thông.

Đề xuất ngân sách hàng năm của tổng thống không phải là văn bản ràng buộc pháp lý mà chủ yếu thể hiện các ưu tiên chính sách. Con số cuối cùng sẽ do Quốc hội quyết định – cơ quan nắm quyền chi tiêu.

Theo quy định của Thượng viện Mỹ gồm 100 thành viên, một số dự luật chi tiêu có thể được thông qua chỉ với 50 phiếu theo cơ chế gọi là “hòa giải ngân sách”, trong khi các dự luật khác cần 60 phiếu.

Trong đề xuất ngân sách quân sự năm tài khóa 2027 của ông Trump, 1.150 tỷ USD chi tiêu tùy ý sẽ cần 60 phiếu để được thông qua, trong khi 350 tỷ USD còn lại có thể được phê duyệt bằng đa số đơn giản thông qua cơ chế hòa giải.

Nhiều nghị sĩ đã bày tỏ lo ngại về việc chính quyền Trump thường xuyên sử dụng cơ chế này để đảm bảo thêm nguồn tài trợ.

Tại phiên điều trần hôm thứ Hai, Thượng nghị sĩ độc lập Angus King một lần nữa bày tỏ quan ngại.

“Tôi rất lo lắng về tiền lệ mà điều này tạo ra,” ông nói.

VietBF@ sưu tập