Trong tuần giao dịch vừa qua, thị trường dầu mỏ thế giới biến động mạnh theo từng bước ngoặt của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là liên quan đến xung đột giữa Mỹ và Iran và tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của toàn cầu.


Máy bơm dầu tại mỏ dầu ở tỉnh Hasakah, Syria. Ảnh: THX/TTXVN

Diễn biến đáng chú ý nhất diễn ra vào đầu tuần, khi căng thẳng leo thang đã đẩy giá dầu tăng vọt. Trong phiên 6/4, giá dầu thô Brent có thời điểm vượt 111 USD/thùng sau khi Iran bác bỏ đề xuất ngừng bắn và đối mặt với tối hậu thư quân sự từ phía Mỹ. Những lo ngại về nguy cơ đứt gãy nguồn cung, trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa, đã khiến thị trường rơi vào trạng thái căng thẳng cao độ. Dù Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đồng minh, còn gọi là OPEC+, nhất trí tăng sản lượng trong tháng 5/2026, giới phân tích cho rằng nguồn cung bổ sung khó có thể sớm ra thị trường do các nút thắt logistics.

Tuy nhiên, xu hướng tăng nóng nhanh chóng đảo chiều chỉ một ngày sau đó. Ngày 7/4, giá dầu lao dốc mạnh khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần. Giá dầu thô ngọt nhẹ (WTI) có thời điểm giảm gần 20 USD, xuống dưới 100 USD/thùng – mức giảm sâu hiếm thấy, phản ánh kỳ vọng rằng dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz sẽ sớm được khôi phục.

Thị trường cũng ghi nhận tín hiệu tích cực từ các cuộc đàm phán, khi hai bên được cho là đã tiến gần hơn tới một thỏa thuận dài hạn. Đà giảm tiếp tục kéo dài sang phiên 8/4, khi giá dầu Brent và WTI đồng loạt giảm ở mức hai chữ số, rơi xuống quanh ngưỡng 94–95 USD/thùng. Tâm lý lạc quan về khả năng khơi thông hoàn toàn nguồn cung đã lấn át những lo ngại trước đó. Tuy vậy, sự thận trọng vẫn hiện hữu khi các điều khoản đảm bảo an toàn hàng hải chưa rõ ràng, khiến nhiều hãng vận tải chưa sẵn sàng quay lại khu vực.

Sang phiên 9/4, thị trường có dấu hiệu phục hồi nhẹ nhưng vẫn duy trì dưới mốc 100 USD/thùng. Giá dầu Brent tăng lên 95,92 USD/thùng, trong khi giá dầu WTI lên 97,87 USD/thùng. Diễn biến trong phiên cho thấy sự giằng co rõ nét: giá có lúc bật tăng mạnh do lo ngại thỏa thuận ngừng bắn mong manh, nhưng sau đó hạ nhiệt khi xuất hiện tín hiệu nối lại các cuộc đàm phán hòa bình trong khu vực. Đáng chú ý, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn chỉ dưới 10% mức bình thường, cho thấy rủi ro gián đoạn nguồn cung chưa thực sự được giải quyết.

Tới phiên giao dịch cuối cùng của tuần, ngày 10/4, giá dầu thế giới tiếp tục giảm nhẹ và khép lại một tuần lao dốc mạnh nhất trong nhiều năm. Giá dầu Brent chốt ở mức 95,20 USD/thùng, giảm 0,8% trong phiên và ghi nhận mức giảm tới 12,7% trong cả tuần – mức giảm sâu nhất kể từ tháng 8/2022. Trong khi đó, dầu WTI giảm 1,3% xuống 96,57 USD/thùng, đánh dấu mức giảm 13,4% trong tuần và là đà giảm mạnh nhất kể từ thời điểm phong tỏa vì đại dịch COVID-19 năm 2020.

Diễn biến trong phiên 10/4 phản ánh trạng thái cân bằng mong manh của thị trường. Một mặt, triển vọng đàm phán hướng tới lệnh ngừng bắn lâu dài giữa Mỹ và Iran đã làm dịu bớt tâm lý lo ngại. Mặt khác, những rủi ro về nguồn cung vẫn hiện hữu khi eo biển Hormuz chưa được khơi thông hoàn toàn. Lưu lượng tàu qua khu vực này vẫn ở mức rất thấp, trong khi Iran thậm chí đề xuất thu phí tàu thuyền đi qua – một ý tưởng vấp phải sự phản đối từ phương Tây.

Bên cạnh đó, các yếu tố hỗ trợ giá vẫn tồn tại. Hàng loạt cơ sở năng lượng tại Trung Đông bị tấn công, trong đó một số cần thời gian dài để sửa chữa. Sản lượng dầu của khu vực cũng bị cắt giảm đáng kể, với khoảng 7,5 triệu thùng/ngày bị gián đoạn trong tháng 3/2026 và có thể tăng lên 9,1 triệu thùng/ngày trong tháng 4/2026. Riêng Saudi Arabia đã mất khoảng 600.000 thùng/ngày công suất sản xuất dầu thô và 700.000 thùng/ngày công suất vận chuyển do các cuộc tấn công gần đây.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 7/4 đã đưa ra cảnh báo về một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại. Theo người đứng đầu IEA, ông Fatih Birol, quy mô gián đoạn nguồn cung dầu khí do tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz hiện nay còn nghiêm trọng hơn tổng hợp các cuộc khủng hoảng năm 1973, 1979 và 2022 cộng lại.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Le Figaro (Pháp), ông Fatih Birol nhấn mạnh, thế giới chưa từng trải qua một đợt gián đoạn nguồn cung năng lượng với quy mô lớn như vậy. Việc eo biển Hormuz – tuyến đường thủy trung chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu – bị hạn chế lưu thông đã đẩy thị trường vào trạng thái căng thẳng cực độ.

Yếu tố thúc đẩy căng thẳng hiện nay chính là tối hậu thư từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Phía Mỹ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước thời hạn chót ngày 7/4 (giờ địa phương), đồng thời cảnh báo về khả năng mở rộng các hoạt động quân sự nhằm vào hạ tầng trọng yếu của Iran nếu yêu cầu trên không được đáp ứng.

Hệ quả là giá dầu thế giới đã tăng mạnh và liên tục thiết lập các đỉnh mới trong những ngày gần đây. Đáng chú ý, giá dầu WTI của Mỹ dao động trong khoảng 114–115 USD/thùng, trong khi giá dầu Brent duy trì quanh mức 111–112 USD/thùng. Một diễn biến hiếm gặp trên thị trường là giá dầu WTI vượt giá dầu Brent, phản ánh nhu cầu cấp bách đối với nguồn cung ngay tại thị trường Mỹ trong bối cảnh rủi ro vận tải biển gia tăng và chi phí logistics leo thang.

IEA cảnh báo dù các nước châu Âu, Nhật Bản hay Australia đều sẽ chịu ảnh hưởng, nhưng các quốc gia đang phát triển mới là đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Họ sẽ phải đối mặt với "cú đấm kép" khi giá dầu khí tăng cao kéo theo chi phí thực phẩm, phân bón và lạm phát chung tăng tốc chóng mặt.

Hiện nay, các nước thành viên IEA đã bắt đầu triển khai đợt xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt giá cả. Tuy nhiên, ông Birol thừa nhận rằng việc giải phóng dự trữ chỉ là giải pháp tình thế, trong khi sự bất ổn vẫn đang bao trùm lên triển vọng kinh tế toàn cầu.

Giới quan sát nhận định, trong bối cảnh đàm phán giữa các bên chưa đạt đột phá và nguy cơ leo thang quân sự vẫn hiện hữu, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục đối mặt với biến động mạnh, thậm chí có thể kéo theo một cú sốc kinh tế quy mô lớn trong thời gian tới.

Thị trường dầu mỏ tuần qua cho thấy sự đảo chiều nhanh chóng từ trạng thái “thiếu cung nghiêm trọng” sang kỳ vọng “nguồn cung được nối lại”, chủ yếu do các tín hiệu ngoại giao. Tuy nhiên, như nhiều chuyên gia nhận định, yếu tố then chốt vẫn là việc liệu hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz có thực sự trở lại bình thường hay không. Khi câu hỏi này chưa có lời giải rõ ràng, giá dầu được dự báo sẽ tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới.

VietBF@sưu tập

Tuần giao dịch từ 6 - 11/4 ghi nhận những biến động đáng chú ý của thị trường vàng trong nước và thế giới, khi giá liên tục đảo chiều trong biên độ rộng. Diễn biến này phản ánh rõ nét sự giằng co giữa lực mua trú ẩn an toàn trước bất ổn địa chính trị và áp lực bán do môi trường lãi suất cao kéo dài.


Sản phẩm vàng miếng SJC trong nước. Ảnh TTXVN

Giá vàng SJC “trồi sụt” mạnh

Mở đầu tuần (6/4), các doanh nghiệp trong nước đồng loạt điều chỉnh giảm giá vàng SJC xuống còn 170,1 - 173,1 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Đây là phản ứng trước áp lực giảm của thị trường quốc tế khi giá vàng thế giới có thời điểm rơi xuống dưới 4.610 USD/ounce.

Nguyên nhân chính đến từ việc căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang, kéo giá năng lượng tăng mạnh và làm gia tăng lo ngại lạm phát. Điều này khiến thị trường giảm kỳ vọng vào khả năng các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách tiền tệ, qua đó gây bất lợi cho vàng - tài sản không sinh lãi.

Sang ngày 7/4, giá vàng trong nước gần như đi ngang, duy trì quanh mức 170,1 - 173,1 triệu đồng/lượng. Trên thị trường thế giới, giá vàng cũng biến động nhẹ khi giới đầu tư thận trọng theo dõi diễn biến xung đột Mỹ – Iran, đặc biệt trước thời hạn mở lại eo biển Hormuz.

Tâm lý thị trường lúc này tập trung vào hai yếu tố chính: Nguy cơ chiến sự kéo dài và triển vọng lãi suất. Nếu giá dầu tiếp tục tăng, áp lực lạm phát sẽ buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, từ đó làm giảm sức hấp dẫn của vàng.

Bước sang ngày 8/4, thị trường ghi nhận cú bật tăng mạnh. Giá vàng SJC tăng tới 4,5 triệu đồng/lượng, lên mức 174 - 177 triệu đồng/lượng. Đà tăng này đến từ thông tin Mỹ tạm đình chỉ các hoạt động quân sự nhằm vào Iran trong hai tuần, giúp giảm bớt lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng.

Trên thị trường quốc tế, giá vàng giao ngay tăng lên gần 4.800 USD/ounce, nối dài đà phục hồi từ phiên trước. Tâm lý nhà đầu tư được cải thiện khi xuất hiện tín hiệu tích cực từ các nỗ lực ngoại giao, dù rủi ro địa chính trị vẫn chưa hoàn toàn biến mất.

Tuy nhiên, đà tăng không duy trì lâu. Ngày 9/4, giá vàng trong nước lao dốc mạnh 3,5 triệu đồng/lượng, lùi về 167,5 - 171,5 triệu đồng/lượng. Diễn biến này phản ánh phản ứng nhanh của thị trường trước thông tin ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran.

Khi nguy cơ chiến tranh giảm bớt, nhu cầu trú ẩn suy yếu, trong khi nhà đầu tư quay lại các tài sản rủi ro hơn. Trên thị trường thế giới, giá vàng dù vẫn giữ được mức cao quanh 4.700 USD/ounce nhưng đã mất đà tăng mạnh trước đó.

Ngày 10/4, thị trường trong nước ổn định trở lại, với giá vàng SJC đi ngang quanh 168,5 - 171,5 triệu đồng/lượng. Trên thị trường quốc tế, giá vàng tăng hơn 1% trong phiên đêm trước, lên gần 4.790 USD/ounce nhờ đồng USD suy yếu và tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.

Phiên cuối tuần 11/4, giá vàng SJC tiếp tục lùi về sát mốc 170 triệu đồng/lượng, giao dịch ở mức 169,4 - 172,4 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Trong phiên giao dịch đêm 10/4 theo giờ Việt Nam, giá vàng thế giới gần như đi ngang nhưng vẫn củng cố mức tăng trong cả tuần. Giá vàng giao ngay ổn định quanh 4.761,79 USD/ounce, nâng tổng mức tăng trong tuần lên gần 2%. Trong khi đó, giá vàng kỳ hạn của Mỹ giảm nhẹ 0,6% xuống 4.787,40 USD/ounce.

Vàng tiếp tục chịu “sức ép kép”

Triển vọng thị trường vàng trong thời gian tới được dự báo sẽ tiếp tục chịu tác động từ hai yếu tố then chốt: diễn biến địa chính trị tại Trung Đông và chính sách tiền tệ của Mỹ.

Ông David Meger, Giám đốc giao dịch kim loại tại công ty thương mại hàng hóa High Ridge Futures, cho biết: “Khi căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt, kỳ vọng về khả năng lãi suất giảm trong tương lai phần nào gia tăng, trong khi đồng USD chịu áp lực, từ đó hỗ trợ giá vàng”.

Đồng USD đang hướng tới một tuần giảm giá, khiến vàng định giá bằng USD trở nên rẻ hơn đối với người nắm giữ các đồng tiền khác.

Ngoài ra, yếu tố lạm phát tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Dữ liệu cho thấy giá tiêu dùng tại Mỹ tăng mạnh nhất trong gần bốn năm trong tháng 3/2026, một phần do tác động từ giá năng lượng và thương mại. Lạm phát cao làm giảm khả năng Fed sớm cắt giảm lãi suất, qua đó hạn chế phần nào sức hấp dẫn của vàng - tài sản không sinh lời trong môi trường lãi suất cao.

Fed chưa cho thấy khả năng sẽ hạ lãi suất để kích thích kinh tế vì lo ngại lạm phát tăng. Thậm chí, thị trường từng dự đoán Fed có thể tăng lãi suất do giá dầu tăng mạnh. Tuy nhiên, Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết chưa có lý do để tăng lãi suất, vì các cú sốc dầu ngắn hạn thường không ảnh hưởng lớn đến kỳ vọng lạm phát dài hạn.

Theo dữ liệu từ CNBC và SurveyMonkey, ngoài việc cắt giảm chi phí thực phẩm, khoảng 50% dân số Mỹ cho biết họ đang trì hoãn việc mua quần áo và đồ gia dụng. Tương tự, 42% người được hỏi nói họ chi ít hơn cho các dịch vụ chăm sóc cá nhân như cắt tóc và làm móng, trong khi 22% giảm chi cho phòng gym, 21% cho đồ uống có cồn và 14% cho dịch vụ gọi xe. Những kết quả này phù hợp với dữ liệu từ J.D. Power cho thấy khoảng 50% dân số Mỹ đang mua ít hàng hóa hơn để giữ chi tiêu trong ngân sách.

Các hộ gia đình cũng tìm đến những cách khác để xoay xở. Khoảng 39% cho biết họ đã sử dụng thẻ tín dụng để thanh toán thực phẩm hoặc các nhu yếu phẩm khác vì nếu không thì họ không đủ khả năng chi trả.

Tâm lý kinh tế chung đã suy giảm kể từ đầu năm 2025, và niềm tin tiêu dùng trong tháng 4/2026 đã giảm xuống mức thấp nhất từng ghi nhận trong khảo sát lâu năm của Đại học Michigan, với nhiều người tiêu dùng cho rằng xung đột với Iran đã làm tình hình kinh tế xấu đi.

Ở góc độ thị trường vàng vật chất, nhu cầu vàng tại Ấn Độ tăng nhẹ trong tuần qua khi nước này bước vào mùa lễ hội, dù mức giá cao vẫn phần nào gây sức ép lên tâm lý người mua. Trong khi đó, tại Trung Quốc, mức chênh lệch giá vàng nội địa so với thị trường quốc tế đã thu hẹp, cho thấy nhu cầu có dấu hiệu điều chỉnh.

Nhìn chung, thị trường vàng tuần qua cho thấy sự cân bằng giữa các lực kéo trái chiều. Đồng USD suy yếu và rủi ro địa chính trị tiếp tục hỗ trợ giá vàng, trong khi kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao lại tạo áp lực cản đà tăng. Trong bối cảnh đó, diễn biến của xung đột Trung Đông và chính sách tiền tệ của Mỹ sẽ tiếp tục là hai yếu tố then chốt định hướng giá vàng trong thời gian tới.

VietBF@sưu tập

Nắng nóng gay gắt, chỉ số tia UV ở mức cao khiến mắt phải điều tiết nhiều hơn cùng với ngồi nhiều giờ trong máy lạnh càng làm tăng cảm giác khô, mỏi mắt.

Nắng nóng gay gắt kéo dài, có thời điểm nhiệt độ ngoài trời vượt ngưỡng 40 độ C và chỉ số tia UV (tia cực tím) ở mức cao, có thể ảnh hưởng đến mắt. Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ ra những nguyên nhân khiến mắt dễ khô, mỏi hơn trong mùa nắng.

Thời tiết khô nóng

Màng phim nước mắt gồm nhiều lớp giữ ẩm và làm trơn bề mặt mắt. Nắng nóng, nhiệt độ cao cùng độ ẩm thấp làm lớp nước này bay hơi nhanh hơn. Khi độ ẩm không được duy trì ổn định, bề mặt mắt dễ bị khô gây rát, cộm, nhìn mờ thoáng qua, nhất là khi đi ngoài trời hoặc thay đổi môi trường đột ngột.


Làm việc lâu với màn hình máy tính trong môi trường điều hòa khiến mắt dễ bị khô. Ảnh được tạo bởi AI

Ánh sáng cường độ cao và tia UV

Mắt, nhất là võng mạc, có nhiều dây thần kinh rất nhạy cảm với ánh sáng. Tiếp xúc với ánh sáng cường độ mạnh, dù chỉ trong thời gian ngắn, có thể gây tổn thương võng mạc, dẫn đến mắt bị khô, mờ, khó phục hồi, thậm chí mất thị giác. Về lâu dài, tia UV từ ánh nắng mặt trời còn là một trong những yếu tố gây tổn thương tế bào võng mạc và cấu trúc thủy tinh thể, từ đó tăng nguy cơ đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm theo thời gian.

Ngồi lâu trong phòng máy lạnh

Trong những ngày thời tiết nắng nóng khó chịu, nhiều người gần như cả ngày đều ở trong phòng máy lạnh, sử dụng nhiều quạt, với nhiệt độ thấp cũng như để luồng gió lạnh thổi thẳng vào vào người. Điều này khiến mắt khó duy trì độ ẩm cần thiết, và làm xuất hiện cảm giác rát, cộm, chảy nước mắt sống, nhìn mờ...

Khi tập trung nhìn màn hình điện tử, tần suất chớp mắt giảm đáng kể, làm ảnh hưởng quá trình dàn đều nước mắt trên bề mặt nhãn cầu, khiến mắt nhanh khô, mỏi.

Dinh dưỡng không hợp lý

Thời tiết nóng khiến cơ thể mất nước nhanh. Khi kết hợp với thói quen uống ít nước hoặc dùng nhiều đồ uống có tính lợi tiểu, có thể thúc đẩy giảm tiết nước mắt. Chế độ ăn thiếu cân bằng cũng ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ và phục hồi của mắt, khiến tình trạng khô mắt, mỏi mắt kéo dài hơn.

Theo bác sĩ Tiến, để giảm khô và mỏi mắt trong ngày nắng nóng, nên tránh nắng gắt (10h-14h), che chắn kỹ, đeo kính râm, đội nón rộng vành khi ra ngoài. Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa phòng lạnh và ngoài trời, uống đủ nước và ăn uống thanh mát, đủ dinh dưỡng để giữ độ ẩm cho mắt. Bổ sung broccophane (chiết xuất bông cải xanh) có khả năng tăng cường thioredoxin (một loại protein nhỏ hoạt động như chất chống oxy hóa khử), giúp giảm khô mỏi mắt, hỗ trợ bảo vệ thị lực khi làm việc cường độ cao. Nếu mắt vẫn khô rát, mỏi, nhìn mờ kéo dài, cần khám tại chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

VietBF@sưu tập

Sarah Dallas, 32 tuổi, gánh khoản nợ 76.000 bảng sau khi bị nộp đơn xin việc 200 lần vẫn bị từ chối vì "thừa trình độ nhưng thiếu kinh nghiệm".

Năm 2024, Sarah Dallas tốt nghiệp tiến sĩ ngành Kỹ thuật sinh học tại Đại học Edinburgh, Scotland. Thời điểm đó, khoản nợ sinh viên của cô lên tới 76.000 bảng, bao gồm khoản vay ban đầu và lãi.

Sarah nộp hơn 200 đơn ứng tuyển cho nhiều vị trí trong suốt 16 tháng, từ nhân viên mới đến chuyên gia cao cấp, thậm chí cả thực tập không lương. Khoảng 90% nhà tuyển dụng không phản hồi. Với 10% còn lại, cô được phỏng vấn ba lần và đều bị từ chối do "quá đủ tiêu chuẩn" cho vị trí thấp, nhưng "thiếu kinh nghiệm" cho vai trò cao hơn. "Việc bị từ chối liên tục khiến tôi có cảm giác như mắc kẹt trong một hố đen", Sarah Dallas nói.


Sarah Dallas ở Scotland. Ảnh: Mirror

Để duy trì cuộc sống, cô làm biên tập viên tự do cho một tạp chí khoa học với thu nhập 600 bảng mỗi tháng, đồng thời vay thấu chi 8.000 bảng. Đến cuối năm 2025, cô mới nhận công việc đầu tiên là kỹ thuật viên phòng thí nghiệm với mức lương 28.500 bảng mỗi năm.

Hiện tại, thu nhập chính của cô khoảng 1.800 bảng mỗi tháng. Tuy nhiên, chỉ riêng tiền thuê nhà (1.025 bảng), hóa đơn (500 bảng) và trả nợ thấu chi (300 bảng) đã lên tới 1.825 bảng.

Sarah phải tiếp tục làm thêm tự do khoảng 40 giờ mỗi tháng. Khoản thu nhập phụ 600 bảng giúp cô chi trả tiền ăn uống, đi lại và tiết kiệm được 50 bảng. Cô cho biết mỗi tháng đóng 37 bảng cho khoản nợ học phí và đến nay mới trả được 95 bảng.

"Tôi không nghĩ cuộc sống ở tuổi 32 lại như vậy. Thu nhập chính dành hết cho các hóa đơn, còn công việc làm thêm mới giúp tôi tồn tại", cô cho biết.

Tình trạng "thừa tiêu chuẩn nhưng thiếu kinh nghiệm" đang là nghịch lý với nhiều người có bằng tiến sĩ tại Anh. Theo khảo sát do Times Higher Education trích dẫn, 42% tiến sĩ tại nước này tiếp tục làm việc trong môi trường học thuật sau một năm tốt nghiệp. Số còn lại chuyển sang khối doanh nghiệp nhưng gặp rào cản vì chưa từng đi làm.

Báo cáo "Kỹ năng người trưởng thành" của OECD năm 2025 cũng chỉ ra Anh nằm trong nhóm có tỷ lệ lao động làm việc không phù hợp trình độ cao nhất khối, khoảng 37%. Điều này khiến thu nhập trung bình của họ giảm 18% so với người làm đúng chuyên môn.

Tiến sĩ Isaiah Hankel, chuyên gia tư vấn nghề nghiệp, tác giả cuốn The Power of a PhD, nhận định rào cản không nằm ở tấm bằng, mà ở cách ứng viên định vị bản thân. Ông cho biết nhiều tiến sĩ viết hồ sơ theo hướng nghiên cứu, trong khi doanh nghiệp cần bản tóm tắt ngắn gọn, tập trung vào kỹ năng làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, phân tích dữ liệu và quản lý dự án.

Ông khuyên người tìm việc cần nhanh chóng bù đắp kinh nghiệm thực tế qua các dự án ngắn hạn, thực tập, công việc tự do hoặc hoạt động tình nguyện. Việc có thêm trải nghiệm thực tế trong vài tháng sẽ giúp lấp đầy khoảng trống kinh nghiệm mà các nhà tuyển dụng lo ngại.

VietBF@sưu tập

Sau hai tháng dâm ô bé gái 13 tuổi gần nhà, Lê Hoài Phong, 50 tuổi, đến công an xã đầu thú.

Ngày 11/4, Phong bị Công an xã Thạnh Mỹ Tây tạm giữ, điều tra hành vi Dâm ô trẻ em.


Lê Hoài Phong tại cơ quan điều tra. Ảnh: Dương Đông

Theo điều tra, hôm 8/2, Phong rình mò nhà hàng xóm, tiếp cận bé gái 13 tuổi khi cha mẹ không có nhà. Bị ông ngoại nạn nhân phát hiện, Phong bỏ chạy, trốn khỏi địa phương.

Người nhà nạn nhân tố cáo. Công an xã cùng các ngành vận động gia đình Phong, thuyết phục gã đầu thú, hôm 4/6.

VietBF@sưu tập

Iran bước vào bàn đàm phán ở Pakistan với "lá bài tẩy" Hormuz, nhưng Mỹ tin rằng họ có thể khai thông eo biển bằng cách này hay cách khác.

Phái đoàn Iran, do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf dẫn đầu cùng loạt quan chức cấp cao, đêm 10/4 hạ cánh xuống sân bay ở Islamabad, Pakistan để chuẩn bị cho cuộc đàm phán với Mỹ. Họ sải bước đầy tự tin trên đường băng với nụ cười trên môi khi được giới chức Pakistan tiếp đón, Dominic Waghorn, biên tập viên quốc tế của Sky News mô tả khi tác nghiệp tại hiện trường.

Waghorn cho rằng nguồn cơn cho sự tự tin này của Iran bắt nguồn từ một vấn đề then chốt: họ đang nắm trong tay "lá bài tẩy" là eo biển Hormuz, huyết mạch với nguồn cung năng lượng thế giới. Đây có thể là đòn bẩy quan trọng nhất với Iran trong cuộc đàm phán về lệnh ngừng bắn dài hạn với Mỹ, có thể kéo dài khoảng hai tuần.


Phái đoàn Iran tới sân bay Islamabad đêm 10/4. Ảnh: Bộ Ngoại giao Pakistan

Summer Said, nhà phân tích của WSJ, nhận xét Tehran đang mang theo tâm thế chiến thắng đến bàn đàm phán, sau khi đã đáp trả quyết liệt trong cuộc đối đầu với Mỹ - Israel và kiểm soát eo biển Hormuz, nơi nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu.

"Iran tin rằng mình đã nắm thóp được nền kinh tế thế giới và đã đứng vững sau mọi đòn tấn công mà Mỹ có thể tung ra", William Wechsler, giám đốc Chương trình Trung Đông tại Hội đồng Đại Tây Dương và cựu quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc, cho biết.

Wechsler thêm rằng lập trường của người Iran lúc này dường như là sẽ không chấp nhận thỏa thuận trừ khi nó đi kèm việc Mỹ từ bỏ hoàn toàn lợi ích an ninh quốc gia ở Trung Đông.

Nhưng phía Mỹ không nhìn nhận vấn đề theo cách đó. Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng Iran "không còn quân bài nào" trong các cuộc đàm phán với Mỹ, ngoại trừ "tống tiền thế giới trong ngắn hạn" bằng cách gây sức ép ở eo biển Hormuz. "Lý do duy nhất họ còn tồn tại đến ngày nay là để đàm phán", ông tuyên bố.

Tổng thống Mỹ cho biết trọng tâm chính khi đàm phán thỏa thuận với Iran vẫn là hạn chế năng lực hạt nhân của nước này. "Không vũ khí hạt nhân. Đó là 99% nội dung của thỏa thuận", ông nói.

Ông Trump tuyên bố eo biển Hormuz sẽ sớm khai thông, nếu không Mỹ "sẽ có cách này hay cách khác để giải quyết dứt điểm", nhưng không nêu cụ thể.

Biên tập viên Waghorn cho rằng sự khác biệt quan điểm giữa hai bên sẽ tạo tiền đề cho những cuộc chạm trán ngoại giao "cực kỳ thú vị" tại Islamabad. "Câu hỏi then chốt là với một hố sâu ngăn cách quá lớn giữa hai bên như hiện tại, liệu họ có thể đạt được đủ bước tiến để tiếp tục duy trì thêm hai tuần nỗ lực ngoại giao hay không", Waghorn đặt câu hỏi.

Laurence Norman, nhà phân tích của WSJ, cho rằng cục diện hiện tại có phần nghiêng về Iran, bởi Tehran có thể đủ khả năng để kéo dài cuộc đàm phán đến khi các yêu cầu của họ được đáp ứng. Trước thềm đàm phán, Tehran còn yêu cầu Washington phải gỡ phong tỏa các tài sản của Iran và gây áp lực để Israel ngừng tấn công Hezbollah tại Lebanon.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi ngày 10/4 tuyên bố Tehran sẵn sàng đối thoại, nhưng sẽ không dung thứ cho "ngoại giao lừa dối" được sử dụng làm vỏ bọc để đối phương chuẩn bị các hoạt động quân sự trong tương lai.

Phía Mỹ cũng đưa ra tuyên bố cứng rắn, khi Phó tổng thống JD Vance khẳng định nước này "sẵn sàng chìa tay" nếu Iran sẵn sàng đàm phán thiện chí. "Nhưng nếu họ tìm cách lợi dụng chúng tôi, họ sẽ thấy đội ngũ đàm phán không dễ dàng chấp nhận điều đó", ông Vance cảnh báo trước khi lên đường tới Pakistan.

Trong khi Mỹ và Israel đã đình chỉ chiến dịch tập kích Iran, Tehran vẫn chưa mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Chừng nào eo biển này chưa được khai thông trở lại, giá xăng dầu vẫn sẽ tăng, bao gồm cả ở Mỹ, nơi giá xăng đã cao hơn khoảng 40% so với hồi tháng 2.

Robin Mills, giám đốc điều hành của công ty tư vấn Qamar Energy tại Dubai, nhận định nếu tình trạng bế tắc ở eo biển Hormuz tiếp diễn, không chỉ châu Á hay châu Âu, Mỹ cũng sẽ chứng kiến giá năng lượng tăng mạnh trong vài tuần tới.

"Mỗi ngày eo biển này tiếp tục bị hạn chế lưu thông, hậu quả sẽ ngày càng lớn. Nguồn cung bị trì hoãn, thị trường thắt chặt, giá cả tăng cao", Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) Sultan al-Jaber cảnh báo.

Mặc dù ông Trump nói rằng lệnh ngừng bắn 15 ngày được công bố hôm 8/4 yêu cầu Iran mở lại tuyến hàng hải này, điều đó đã không xảy ra. Chính ông Trump cũng đã thừa nhận điều này và phàn nàn về hành vi của Tehran.

Tổng thống Mỹ hôm 9/4 chỉ trích Iran đang xử lý "rất tệ, đáng hổ thẹn" đối với vấn đề cho phép tàu dầu đi qua eo biển Hormuz. "Đó không phải thỏa thuận mà chúng tôi đã đạt được", ông Trump cho biết.

Lực lượng quân sự khổng lồ của Mỹ triển khai tới Trung Đông từ hồi tháng 2 vẫn hiện diện tại khu vực. Nếu không đạt thỏa thuận, ông Trump cảnh báo "súng sẽ nổ lớn hơn, hiệu quả và mạnh mẽ hơn bất cứ điều gì mọi người từng thấy trước đây".

Benoit Faucon, nhà phân tích của WSJ, cho rằng đó là lời đe dọa không thể phớt lờ. Nhưng Iran có thể đặt cược rằng Tổng thống Mỹ đang muốn thoát khỏi cuộc chiến không được lòng dân đến mức sẽ tiếp tục gia hạn lệnh ngừng bắn dù Tehran kiên quyết tới đâu.

Theo cuộc thăm dò của The Economist/YouGov, công bố ngày 8/4, có tới 53% người dân Mỹ phản đối cuộc chiến của nước này với Iran, trong khi 34% ủng hộ mạnh mẽ hoặc ủng hộ một phần cuộc chiến.

"Người Iran tin họ đã thắng trong cuộc chiến và ông Trump muốn thoát khỏi nó", Karim Sadjadpour, chuyên gia cao cấp tại Quỹ Carnegie, cho biết.

Việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế là một trong những yêu cầu hàng đầu của Tehran khi bước vào đàm phán. Đây là điều Iran cần để tái thiết những thiệt hại do chiến tranh gây ra và vực dậy nền kinh tế vốn khủng hoảng sâu sắc trước khi giao tranh bắt đầu.

Điều này cuối cùng có thể dẫn đến một thỏa thuận khung, nếu hai bên đủ nhượng bộ để tìm tiếng nói chung, theo các nhà phân tích của WSJ. Mỹ theo đó có thể dỡ bỏ hoặc nới lỏng các lệnh trừng phạt, eo biển Hormuz mở cửa trở lại và hai bên đạt thỏa hiệp về vấn đề làm giàu uranium.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra hiện tại là liệu Iran có sử dụng đòn bẩy Hormuz quá mức khi gặp phái đoàn Mỹ tại Islamabad, đưa ra các yêu sách tối đa, bất chấp thực tế phần lớn cơ sở hạ tầng quân sự và công nghiệp của họ đã bị phá hủy trong xung đột. Những yêu sách tối đa này là điều mà Tổng thống Trump khó có thể chấp nhận ngay cả khi ông muốn chấm dứt xung đột, theo nhà phân tích Summer Said.

"Iran không thể đơn giản nghĩ rằng thời gian đang đứng về phía mình và không cần phải nhượng bộ điều gì đáng kể. Ông Trump vẫn có thể tái khởi động cuộc chiến, dù khả năng này không cao", Alex Vatanka, chuyên gia cao cấp tại Viện Trung Đông và là tác giả của một cuốn sách về giới lãnh đạo Iran, nhận xét.

Vatanka thêm rằng Iran cũng đang chịu áp lực từ cuộc chiến và "tôi không nghĩ sự tự tin của họ có thể kéo dài khi nhìn lại mức độ tàn phá của cuộc chiến này".

Husain Haqqani, cựu đại sứ Pakistan tại Washington và hiện là chuyên gia cao cấp tại Học viện Ngoại giao Anwar Gargash ở Abu Dhabi, cho hay Mỹ và đồng minh sẽ phải đưa ra chiến lược đàm phán sao cho có thể đảm bảo các mục tiêu đặt ra với Iran từ đầu xung đột, nhưng cũng phải khiến Tehran nhượng bộ ở eo biển Hormuz.

"Điều đó sẽ không dễ dàng", cựu đại sứ Haqqani nhận xét.

Tuy nhiên, Tehran cũng có thể nhận thấy họ không có nhiều thời gian như vốn tưởng, theo nhà phân tích Laurence Norman. Việc đóng cửa eo biển có thể gây tổn hại cho chính hoạt động xuất khẩu của Iran, trong khi các quốc gia vùng Vịnh đã cam kết sẽ chống lại kế hoạch lập "trạm thu phí" của Tehran tại Hormuz.

Tuần này, Iran tuyên bố phần eo biển bên phía Oman là vùng nguy hiểm vì có thủy lôi và chuyển hướng các luồng giao thông hạn chế đi qua vùng biển của Iran để thu phí quá cảnh.

"Đòn bẩy này, dù rất quan trọng trong những tuần và tháng tới, có thể sẽ yếu dần", nhà phân tích Faucon viết.

Arab Saudi và UAE vẫn có thể xuất khẩu dầu thông qua các đường ống dẫn mà không quá phụ thuộc vào eo biển Hormuz, dù mức giá sẽ cao hơn. Do đó, việc ngăn dầu của hai nước vận chuyển qua eo biển cuối cùng sẽ đẩy gánh nặng chi phí lên vai các nước khác.

"Tôi không nghĩ thế giới sẵn sàng sống chung với một thay đổi như vậy. Iran về lâu dài sẽ đối mặt với sự phản kháng lớn hơn nhiều so với những gì họ có thể chịu đựng", Meir Javedanfar, chuyên gia về chính trị Iran tại Đại học Reichman ở Israel, cho biết.

VietBF@sưu tập

Mỹ đang lên kế hoạch triệt phá những đường dây môi giới đưa phụ nữ mang thai đến Mỹ sinh con nhằm lấy quốc tịch cho đứa trẻ, theo Reuters.

Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) ngày 9/4 gửi một email nội bộ yêu cầu các đặc vụ trên toàn quốc tập trung vào chiến dịch mới mang tên "Sáng kiến Du lịch Sinh con", theo tài liệu mà Reuters tiếp cận được và đăng tải hôm nay.

Chiến dịch được mô tả nhằm truy quét tận gốc các mạng lưới hỗ trợ người nước ngoài đang mang thai đến Mỹ và giúp đứa trẻ trở thành công dân Mỹ theo quy định về cấp quốc tịch theo nơi sinh. Đây là một trong những hành vi "gian lận" mà Tổng thống Donald Trump nhiều lần đề cập để thúc đẩy nỗ lực xóa bỏ quy định "sinh ra ở Mỹ được cấp quốc tịch Mỹ".

Chiến dịch mới của ICE, do nhánh Điều tra An ninh Nội địa (HSI) dẫn đầu, đặt mục tiêu phanh phui các vụ gian lận và triệt phá các mạng lưới tổ chức khai thác lỗ hổng trong quy trình nhập cư.

Giới chức Mỹ từng xử lý nhiều vụ việc tương tự. Năm 2019, hơn 10 người đã bị buộc tội điều hành các "nhà hộ sinh" tại phía nam California phục vụ phụ nữ giàu có từ châu Á đến du lịch sinh con.


Nhân viên biên phòng Mỹ kiểm tra hộ chiếu hành khách tại sân bay. Ảnh: DHS

"Du lịch sinh con không kiểm soát gây tốn kém khủng khiếp cho người đóng thuế và đe dọa an ninh quốc gia", phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly nhận định, đồng thời lưu ý rằng hầu hết các nước trên thế giới không áp dụng chính sách cấp quốc tịch tự động tại thời điểm sinh.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) chưa công bố bất kỳ cuộc điều tra nào về hành vi gian lận sinh con lấy quốc tịch, song cho biết đã nắm được thông tin về một số mạng lưới tổ chức "du lịch sinh con" tại Mỹ.

DHS cho biết dù việc sinh con tại Mỹ không phải là hành vi phạm luật, cơ quan này vẫn có bộ phận nhận diện và xử lý các vi phạm luật liên bang. Một quy định từ năm 2020 dưới nhiệm kỳ đầu của ông Trump đã cấm sử dụng visa du lịch hoặc công tác với mục đích thực chất là lấy quốc tịch cho đứa trẻ. Những người tham gia vào các kế hoạch này có thể bị truy tố tội gian lận hoặc các tội danh liên quan.

Hiện chưa có số liệu chính thức về số lượng người nước ngoài đến Mỹ với mục đích sinh con lấy quốc tịch hay chi phí cụ thể mà người đóng thuế phải gánh chịu. Tuy nhiên, Trung tâm Nghiên cứu Di trú ước tính có khoảng 20.000-25.000 bà mẹ đã đến Mỹ theo diện này trong giai đoạn 2016-2017. So với 3,6 triệu ca sinh tại Mỹ năm 2025, con số này chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ.

Phe Cộng hòa vẫn coi đây là lý do then chốt để giới hạn quyền công dân theo nơi sinh, vốn được quy định trong Hiến pháp Mỹ từ lâu. Ngay ngày đầu nhậm chức, ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp chỉ đạo các cơ quan không công nhận quốc tịch của trẻ em sinh ra tại Mỹ nếu cả bố và mẹ đều không phải công dân hoặc thường trú nhân hợp pháp. Sắc lệnh này đang gây tranh cãi lớn vì phá vỡ tiền lệ pháp lý kéo dài hơn một thế kỷ.

Tại Tòa án Tối cao tuần trước, luật sư chính phủ Mỹ D. John Sauer cho rằng quy định "sinh ra ở Mỹ là công dân Mỹ" đã khuyến khích một "ngành công nghiệp du lịch sinh con phát triển tràn lan". Ông cảnh báo điều này thu hút hàng nghìn người từ các "quốc gia tiềm ẩn tâm lý thù địch", tạo ra một thế hệ công dân Mỹ nhưng không có cảm tình với Mỹ.

VietBF@sưu tập

Giảm cân, ăn uống lành mạnh, tập luyện, hạn chế đường, uống cà phê hợp lý có thể giúp cải thiện chức năng gan, giảm chất béo tích tụ.

Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) là tình trạng tích tụ mỡ trong gan, liên quan chặt chẽ đến béo phì, tiểu đường và rối loạn mỡ máu. Thực hành một vài thay đổi lối sống có thể giúp cải thiện giúp chức năng gan và giảm nguy cơ biến chứng.

Giảm cân hợp lý

Giảm cân là yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở người béo phì, thừa cân. Tuy nhiên, nên giảm cân từ từ, tránh ăn kiêng quá khắt khe vì có thể gây tác dụng ngược. Duy trì chế độ ăn cân bằng và bền vững là cách lâu dài.

Ưu tiên chế độ ăn lành mạnh

Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải có thể góp phần giảm mỡ gan. Theo chế độ ăn này, người bệnh nên tăng cường rau (bông cải xanh, rau lá xanh) trái cây (táo, cam, chuối), ngũ cốc nguyên hạt và chất béo tốt như dầu ô liu.

Ăn cá (ít nhất 2 lần/tuần), gia cầm không da và trứng tiêu thụ với lượng vừa phải. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và tinh bột tinh chế. Cách ăn này không chỉ tốt cho gan mà còn hỗ trợ kiểm soát huyết áp cao và tiểu đường.

Ngoài áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải, một số gia vị và thảo mộc quen thuộc như nghệ, gừng, tỏi, trà xanh và cây kế sữa cũng có lợi cho sức khỏe gan.

Uống cà phê đúng cách

Cà phê có thể giúp giảm viêm và bảo vệ gan nhờ kích thích enzyme có lợi. Người bị gan nhiễm mỡ có thể uống khoảng 2-3 tách mỗi ngày. Ưu tiên uống cà phê đen, hạn chế đường và kem béo để tránh làm tăng năng lượng dư thừa.

Duy trì vận động

Ít vận động là yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng gan nhiễm mỡ. Mỗi người nên đặt mục tiêu ít nhất 150 phút vận động mỗi tuần. Các hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc leo cầu thang cũng mang lại lợi ích rõ rệt nếu duy trì đều đặn.

Hạn chế tối đa đường

Đường bổ sung, đặc biệt fructose, thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan. Chúng có nhiều trong nước ngọt, bánh kẹo, đồ uống đóng chai và thực phẩm chế biến sẵn. Đọc nhãn thực phẩm trước khi dùng cũng giúp bạn kiểm soát lượng đường nạp vào mỗi ngày.

Kiểm soát cholesterol

Cholesterol cao làm tình trạng gan nhiễm mỡ nghiêm trọng hơn. Người bệnh nên hạn chế chất béo bão hòa (thịt đỏ, sữa béo) và chất béo chuyển hóa. Kết hợp ăn uống lành mạnh, tập luyện để cải thiện mỡ máu hiệu quả.

Tránh các tác nhân gây hại cho gan

Để gan có cơ hội phục hồi, bạn cần hạn chế các tác nhân gây hại trực tiếp. Rượu dù dùng ở mức vừa phải vẫn có thể làm gan nhiễm mỡ tiến triển nặng hơn. Ngoài ra, một số thuốc không kê đơn và thực phẩm chức năng có thể gây độc cho gan nếu sử dụng không đúng cách. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng để tránh làm tổn thương gan thêm.

VietBF@sưu tập

Đột quỵ tiến triển rất nhanh, khiến não mất khoảng 2 triệu tế bào mỗi phút khi không được điều trị, nên can thiệp kịp thời là yếu tố quyết định sống còn.

Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, không báo trước nhưng hậu quả lại tiến triển rất nhanh. Nếu người bệnh không được cấp cứu kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ tử vong và tàn tật lâu dài.

Nhiều người thường chủ quan trước những dấu hiệu ban đầu như nói ngọng, yếu tay chân hay chóng mặt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đột quỵ không chỉ là một bệnh lý thông thường mà là một "cơn tấn công não", cần được cấp cứu ngay lập tức tương tự nhồi máu cơ tim.

Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não chết đi

Não là cơ quan phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung cấp máu và oxy. Khi dòng máu bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hoặc mạch máu bị vỡ, các tế bào não bắt đầu tổn thương gần như ngay lập tức.

Trong đột quỵ thiếu máu não (dạng phổ biến nhất), mỗi phút không được can thiệp có thể khiến khoảng 2 triệu tế bào thần kinh chết đi, cùng hàng tỷ kết nối thần kinh bị phá hủy. Tổn thương này không diễn ra trong vài giờ mà xảy ra liên tục từng phút. Hậu quả phụ thuộc vào vùng não bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể mất khả năng nói, suy giảm trí nhớ, liệt một bên cơ thể hoặc rối loạn nhận thức.

"Cửa sổ vàng" điều trị rất ngắn

Đột quỵ có thời gian can thiệp hiệu quả rất hạn chế, thường được gọi là "cửa sổ vàng". Việc điều trị cần bắt đầu càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vài giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Các phương pháp hiện đại như dùng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối có thể giúp khôi phục dòng máu lên não. Tuy nhiên, hiệu quả của các phương pháp này giảm nhanh theo thời gian.

Với đột quỵ xuất huyết - khi mạch máu não bị vỡ - tình trạng còn nguy hiểm hơn. Người bệnh có thể cần phẫu thuật khẩn cấp để cầm máu và giảm áp lực lên não.

Tổn thương não không thể phục hồi hoàn toàn

Khác với nhiều cơ quan khác trong cơ thể, tế bào não khi đã chết gần như không thể tái tạo. Vì vậy, mỗi phút chậm trễ đồng nghĩa với mất đi vĩnh viễn một phần chức năng của não.

Trong cấp cứu đột quỵ, thời gian càng kéo dài, tổn thương não càng nghiêm trọng. Người bệnh được đưa đến bệnh viện sớm có cơ hội hồi phục tốt hơn, trong khi người đến muộn dễ đối mặt với di chứng nặng nề như mất khả năng vận động, nói chuyện, thậm chí tử vong.

Phát hiện sớm các dấu hiệu đột quỵ đóng vai trò quyết định. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, bao gồm mất thăng bằng, chóng mặt; nhìn mờ hoặc mất thị lực; méo miệng, lệch mặt; yếu hoặc tê một bên tay chân; nói khó hoặc nói ngọng.

Quy tắc BEFAST giúp nhận biết nhanh đột quỵ qua các dấu hiệu: mất thăng bằng (Balance), rối loạn thị lực (Eyes), méo miệng (Face), yếu tay chân (Arms), nói khó (Speech). Chữ "T" (thời gian) nhấn mạnh việc gọi cấp cứu ngay lập tức khi xuất hiện dấu hiệu, bởi mỗi phút trôi qua đều làm tăng nguy cơ tổn thương não.

VietBF@sưu tập

Xung đột tại Trung Đông kéo lạm phát tại Mỹ lên cao, đẩy niềm tin tiêu dùng xuống thấp kỷ lục trong tháng 4.

Khảo sát công bố ngày 10/4 của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng của người Mỹ chỉ là 47,6 điểm trong tháng 4. Đây là mức thấp kỷ lục, giảm hơn 10% so với tháng 3.

Khảo sát cho thấy "nhiều người tiêu dùng đổ lỗi cho xung đột tại Iran gây ra các thay đổi bất lợi cho nền kinh tế", như lạm phát tăng tốc, Joanne Hsu - người phụ trách báo cáo cho biết. "Tất cả nhóm tuổi, thu nhập, quan điểm chính trị đều ghi nhận niềm tin đi xuống, phản ánh quy mô của lần giảm này", báo cáo viết.

Kỳ vọng lạm phát tại Mỹ cũng tăng vọt. Tính trung bình, những người tham gia khảo sát dự báo giá cả tăng 4,8% sau một năm - mạnh nhất kể từ tháng 8/2025.


Người dân mua sắm tại một siêu thị của Costco ở thành phố New York tháng 1/2026. Ảnh: Reuters

Tiêu dùng hiện đóng góp hai phần ba quy mô GDP Mỹ. Nếu người dân giảm chi tiêu, sức ép sẽ đè nặng lên doanh nghiệp, từ đó kéo tụt tăng trưởng kinh tế, thậm chí có thể châm ngòi cho suy thoái. Hồi tháng 2, trước khi xung đột tại Trung Đông nổ ra, tiêu dùng tại Mỹ vẫn khá mạnh, theo số liệu của Bộ Thương mại Mỹ.

Dù vậy, Hsu cũng lưu ý rằng khảo sát được thực hiện trước ngày 7/4. Vì vậy, phần lớn đánh giá của người dân phản ánh diễn biến tháng trước. 7/4 là ngày Mỹ và Iran thông báo lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. Hai nước chuẩn bị đàm phán cuối tuần này tại Pakistan để hòa giải xung đột.

"Kỳ vọng về kinh tế có thể sẽ cải thiện, sau khi người tiêu dùng tự tin rằng sự gián đoạn nguồn cung do xung đột đã chấm dứt và giá xăng ổn định trở lại", Hsu nói.

Khảo sát trên được công bố ngay trước khi Cục Thống kê Lao động Mỹ cho biết chỉ số giá tiêu dùng (CPI) nước này tăng 3,3% trong tháng 3 - cao nhất gần 2 năm. Phần lớn mức tăng do giá năng lượng. Giá thực phẩm gần như đứng yên.

"Giá xăng, dầu diesel và vé máy bay đang tăng vọt, bóp nghẹt thu nhập của các hộ gia đình ở Mỹ. Đây chỉ là sự bắt đầu", Heather Long - kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union nhận định hôm 10/4.

VietBF@sưu tập