Trong nhiệm kỳ đầu tiên, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phát động chiến dịch “áp lực tối đa” nhằm cắt đứt nguồn cung dầu của Iran trên thị trường toàn cầu và loại bỏ nguồn thu lớn nhất của Tehran. Nhưng hiện nay, Iran vẫn thu về hàng tỷ USD mỗi tháng nhờ bán dầu. Về điều đó, họ phải "cảm ơn" một quốc gia: Trung Quốc.

Trung Quốc đã tăng nhập dầu Iran kể cả khi các lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt. Hiện nay, nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới mua gần như toàn bộ lượng dầu Iran sản xuất, so với khoảng 30% cách đây một thập kỷ.

Các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc, hay còn được gọi là “ấm trà”, đã trở thành những khách mua dầu thô chính của Iran, sau khi các tập đoàn năng lượng nhà nước của Trung Quốc rút khỏi thị trường vì e ngại lệnh trừng phạt. Trung Quốc có thể mua dầu của Iran với chiết khấu lớn sau khi các lệnh trừng phạt của Mỹ khiến các khách hàng khác e ngại.

Mỹ đã cố gắng kiềm chế hoạt động buôn bán này, truy tố một số cá nhân và mở rộng các biện pháp trừng phạt. Tuy nhiên, Washington khó có thể nhắm mục tiêu vào Trung Quốc do nguy cơ đẩy giá dầu toàn cầu tăng cao và khiến quan hệ Mỹ-Trung bất ổn hơn nữa.

Hệ thống phá vỡ lệnh trừng phạt vẫn tiếp tục hoạt động kể từ khi xung đột Mỹ-Israel và Iran nổ ra cuối tháng 2 khiến Tehran đóng cửa eo biển Hormuz đối với tàu thuyền phương Tây. Iran đe dọa tấn công các tàu chở dầu của các đồng minh với Mỹ, trong khi các tàu chở dầu chở dầu Iran vẫn tiếp tục hướng tới các cảng của Trung Quốc.

Về mặt chính thức, cơ quan hải quan Trung Quốc không báo cáo bất kỳ hoạt động nhập khẩu dầu thô nào từ Iran kể từ năm 2023 trở đi, điều mà các nhà nghiên cứu cho rằng nhằm giảm căng thẳng chính trị với Washington.

Tuy nhiên, Kpler, một công ty nghiên cứu hàng hóa chuyên theo dõi hoạt động vận chuyển dầu bằng tàu chở dầu, ước tính Trung Quốc đã mua khoảng 1,4 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Iran vào năm 2025.

Con số này chiếm hơn 80% doanh số bán dầu của Iran năm ngoái và gấp hơn 2 lần so với khoảng 650.000 thùng/ngày mà Trung Quốc mua vào 2017 – năm trước khi chiến dịch gây áp lực tối đa của Tổng thống Trump bắt đầu. Các quan chức và nhà nghiên cứu Mỹ cho biết, một trong những yếu tố then chốt giúp cho hoạt động buôn bán này khả thi là việc mở rộng đội tàu chở dầu ngầm để vận chuyển dầu bị cấm vận giữa Iran và Trung Quốc.

Bắc Kinh đã tăng dần hạn ngạch nhập khẩu dầu đối với các nhà máy lọc dầu tư nhân. Theo số liệu chính thức của Trung Quốc, hạn ngạch nhập khẩu dầu thô của nước này dành đã tăng từ 140 triệu tấn năm 2018 lên 257 triệu tấn trong năm nay.

Về vấn đề thanh toán, các nhà mua hàng Trung Quốc chuyển sang các tổ chức tài chính nhỏ hơn. Theo các quan chức Mỹ, một trong số này là Ngân hàng Côn Luân, được thành lập tại một thành phố sa mạc gần biên giới Trung Quốc với Kazakhstan, trước khi bị tập đoàn dầu khí Trung Quốc CNPC tiếp quản vào năm 2009.

Ngân hàng này đã phát triển nhanh chóng, theo các báo cáo tài chính. Theo Bộ Tài chính Mỹ, tính đến năm 2022, một “phần đáng kể” doanh thu dầu mỏ của Iran đã được chuyển vào đây.

Trong một số trường hợp, người mua Trung Quốc thậm chí không cần gửi tiền để thanh toán. Thay vào đó, họ dàn xếp trao đổi dịch vụ thông qua cơ chế hàng đổi hàng. Trong đó, các công ty Trung Quốc do nhà nước hậu thuẫn xây dựng cơ sở hạ tầng ở Iran đổi lấy các lô hàng dầu mỏ. Theo báo cáo, có tới 8,4 tỷ USD tương đương với khoản thanh toán dầu mỏ đã được chuyển qua kênh tài chính này vào năm 2024.

Theo WSJ

Citrini Research – công ty từng gây xôn xao thị trường với dự báo tiêu cực về cổ phiếu AI hồi đầu năm - cho biết đã cử nhân sự đến bán đảo Musandam của Oman. Tại đây, chuyên gia này đã đi thuyền để trực tiếp quan sát hoạt động hàng hải trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran và Mỹ leo thang. Những gì được ghi nhận đã thách thức quan điểm chung trên thị trường rằng "động mạch" dầu mỏ thế giới hiện đã bị đóng cửa.

Lưu lượng thực tế cao hơn số liệu chính thức

Theo báo cáo của Citrini đăng trên Substack, vị chuyên gia (giấu tên vì lý do an toàn) nhận thấy tàu thuyền vẫn đang di chuyển qua eo biển. Lưu lượng trong những ngày gần đây đã tăng lên khoảng 15 tàu mỗi ngày.

Dù con số này thấp hơn nhiều so với mức bình thường, nhưng nó cho thấy sự gián đoạn chỉ mang tính cục bộ và đang biến chuyển, thay vì bị đình trệ hoàn toàn.

"Các tàu dầu đi qua với tần suất 4-5 chiếc mỗi ngày trong tình trạng tắt hoàn toàn hệ thống định vị AIS. Khối lượng thực tế cao hơn những gì dữ liệu hiển thị và đang tăng tốc trong vài ngày qua thông qua eo biển Qeshm", báo cáo của Citrini cho biết.

AIS là hệ thống theo dõi tàu biển giúp phát sóng vị trí, tốc độ, danh tính và lộ trình của tàu. Citrini khẳng định khối lượng vận chuyển thực tế cao hơn báo cáo vì nhiều tàu đã tắt thiết bị thu phát tín hiệu để "tàng hình" trên các hệ thống theo dõi chính thức.

Cơ chế "chốt kiểm soát" thay vì phong tỏa

Dựa trên các cuộc phỏng vấn với ngư dân, Citrini nhận định Iran đang thực hiện một hệ thống cho phép tàu đi qua có chọn lọc. Các tàu dầu buộc phải có sự chấp thuận trước khi di chuyển qua vùng biển gần lãnh thổ Iran. Công ty mô tả đây là một "chốt kiểm soát chức năng" hơn là một cuộc phong tỏa toàn diện.

Citrini nhấn mạnh: "Quan điểm của chúng tôi về cuộc xung đột này rất phức tạp. Nó không đơn thuần là 'eo biển mở thì giá dầu giảm' hay 'eo biển đóng thì giá dầu tăng vọt theo hình parabol'”.

Tác động dài hạn đến thị trường dầu mỏ

Tuy nhiên, những phát hiện này chỉ dựa trên một chuyến khảo sát thực địa đơn lẻ và các lời kể chưa được kiểm chứng độc lập, nhất là trong bối cảnh thiếu minh bạch tại khu vực này.

Citrini dự báo sự gián đoạn sẽ kéo dài, khiến phí rủi ro bám rễ lâu dài vào thị trường dầu mỏ. Với tầm nhìn này, công ty ưu tiên các vị thế dầu thô dài hạn, cụ thể là ưa chuộng các hợp đồng dầu WTI kỳ hạn tháng 12/2026 hơn là các hợp đồng tháng kỳ hạn gần nhất.

"Chúng tôi cho rằng sự gián đoạn sẽ còn kéo dài và một trạng thái 'bình thường mới' sẽ thiết lập phí rủi ro vĩnh viễn. Tuy nhiên, lưu lượng vận tải có khả năng sẽ phục hồi tới 50% mức trước xung đột trong vòng 4 đến 6 tuần tới", Citrini nhận định.

Theo CNBC

Đầu những năm 2000, khi điện thoại di động vẫn còn là một thiết bị công nghệ thuần túy, Vertu xuất hiện như một nghịch lý đầy hấp dẫn: một chiếc điện thoại không được sinh ra để cạnh tranh về cấu hình, mà để trở thành biểu tượng của đẳng cấp.

Được hậu thuẫn bởi Nokia - “ông vua” di động thời bấy giờ - Vertu không chỉ bán sản phẩm, mà bán một lối sống: nơi mỗi chiếc điện thoại có giá từ vài nghìn đến hàng trăm nghìn USD, được chế tác thủ công, gắn đá quý và đi kèm dịch vụ concierge 24/7 như một “trợ lý cá nhân” cho giới siêu giàu.

Sự ra đời của Vertu phản ánh một tầm nhìn táo bạo: biến điện thoại thành một món đồ xa xỉ tương tự đồng hồ hay trang sức. Trong bối cảnh Nokia thống trị thị trường toàn cầu, việc tạo ra một thương hiệu “siêu cao cấp” như Vertu được xem là bước đi chiến lược nhằm mở rộng biên lợi nhuận và xây dựng hình ảnh.

Những chiếc Vertu Signature với nút bấm ruby, thân máy titanium và màn hình sapphire nhanh chóng trở thành biểu tượng của giới thượng lưu, xuất hiện trong tay các doanh nhân, ngôi sao và những người muốn khẳng định vị thế. Ở thời kỳ đỉnh cao, Vertu được định giá 297 triệu USD vào năm 2012.

Thời kỳ hoàng kim của Vertu gắn liền với một thế giới mà công nghệ chưa phải là yếu tố quyết định trải nghiệm người dùng. Khi đó, điện thoại chủ yếu phục vụ nghe gọi, và sự khác biệt nằm ở thiết kế, vật liệu và cảm giác sở hữu. Vertu đã tận dụng hoàn hảo khoảng trống này.

Theo Financial Times, mỗi chiếc điện thoại được lắp ráp thủ công tại Anh, với chữ ký của người thợ chế tác - một chi tiết hiếm thấy trong ngành công nghệ. Dịch vụ concierge - chỉ cần nhấn một nút - có thể đặt bàn tại nhà hàng Michelin, thuê máy bay riêng hay tổ chức những trải nghiệm độc quyền, càng củng cố vị thế “không thể thay thế” của Vertu.

Nhưng chính mô hình thành công ấy lại chứa đựng mầm mống của sự sụp đổ.

Cuộc cách mạng smartphone bắt đầu với sự ra đời của iPhone năm 2007 đã thay đổi hoàn toàn cách con người nhìn nhận điện thoại. Từ một thiết bị liên lạc, điện thoại trở thành trung tâm của đời sống số, nơi phần mềm, hệ sinh thái ứng dụng và khả năng kết nối mới là yếu tố cốt lõi. Trong thế giới mới đó, giá trị của một chiếc điện thoại không còn nằm ở vật liệu quý hiếm, mà ở trải nghiệm công nghệ.

Vertu đã phản ứng chậm.

Trong khi Apple và các hãng Android liên tục đổi mới, công ty này vẫn trung thành với triết lý “xa xỉ thủ công”. Những nỗ lực đưa Android vào sản phẩm đến muộn và không đủ sức cạnh tranh. Người dùng, kể cả giới giàu có, bắt đầu chuyển sang iPhone - không chỉ vì công nghệ vượt trội mà còn vì nó trở thành một biểu tượng mới của địa vị: hiện đại, kết nối và toàn cầu hóa.

Một nghịch lý xuất hiện: Vertu quá đắt để trở thành thiết bị công nghệ thực dụng, nhưng lại không đủ “thời trang” để giữ vị thế biểu tượng. Trong khi đó, iPhone - dù không phải hàng xa xỉ theo nghĩa truyền thống - lại trở thành chuẩn mực mới của sự sang trọng trong kỷ nguyên số.

Sự suy yếu của Vertu càng rõ nét khi Nokia bắt đầu mất vị thế trên thị trường di động. Năm 2012, Nokia bán Vertu cho quỹ đầu tư EQT Partners. Đây được xem là bước ngoặt đầu tiên, khi Vertu rời khỏi “chiếc ô bảo hộ” của một tập đoàn công nghệ lớn. Những năm sau đó, thương hiệu liên tục đổi chủ, rơi vào vòng xoáy tài chính và chiến lược thiếu nhất quán.

Theo Reuters, Vertu gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa chi phí sản xuất cao và doanh số ngày càng giảm. Mô hình thủ công, từng là điểm mạnh, trở thành gánh nặng khi thị trường thu hẹp. Trong khi đó, các dịch vụ concierge, dù độc đáo, không còn đủ sức hấp dẫn trong một thế giới nơi mọi dịch vụ đều có thể đặt qua ứng dụng.

Năm 2017, Vertu chính thức rơi vào khủng hoảng. Công ty không thể duy trì hoạt động sản xuất tại Anh, buộc phải đóng cửa nhà máy và sa thải hàng trăm nhân viên. Việc nộp đơn phá sản đánh dấu sự kết thúc của một thương hiệu từng được xem là biểu tượng của xa xỉ công nghệ.

Sự sụp đổ của Vertu không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp thất bại, mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cách con người định nghĩa “xa xỉ”. Trong kỷ nguyên số, giá trị không còn nằm ở vật liệu đắt đỏ, mà ở trải nghiệm, sự tiện lợi và khả năng kết nối. Một chiếc điện thoại không còn là món đồ để khoe, mà là công cụ để sống, làm việc và giao tiếp.

Ở một góc nhìn khác, Vertu cũng là nạn nhân của chính sự “định vị quá hẹp”. Khi chỉ phục vụ một nhóm khách hàng siêu nhỏ, thương hiệu thiếu đi khả năng thích ứng khi thị trường thay đổi. Trong khi đó, các hãng công nghệ lớn lại mở rộng tệp khách hàng nhưng vẫn giữ được yếu tố cao cấp thông qua thiết kế và hệ sinh thái.

Dẫu vậy, Vertu vẫn để lại một di sản đặc biệt. Nó cho thấy đã từng có một thời, công nghệ và xa xỉ có thể giao thoa theo một cách rất khác - nơi một chiếc điện thoại được chế tác như một món trang sức, và mỗi cuộc gọi mang theo cảm giác đặc quyền.

Theo: Reuters, Financial Times

Khi nhắc đến Na Uy, người ta thường nghĩ đến những cảnh quan phủ đầy tuyết, mùa đông kéo dài hay những dải cực quang nhảy múa trên bầu trời đêm. Quốc gia Bắc Âu này cũng được biết đến nhiều hơn như một trong những nơi hạnh phúc nhất thế giới. Nhưng đằng sau sự yên bình đó là một trong những tổ chức tài chính mạnh nhất hành tinh.

Năm 1969, khi những mũi khoan đầu tiên chạm vào trữ lượng dầu khổng lồ dưới lòng Biển Bắc, Na Uy bất ngờ bước vào một “cú nhảy vọt” mà không phải quốc gia nào cũng may mắn có được. Nhưng đi cùng với vận may đó là một bài toán khó mà rất nhiều nước giàu tài nguyên từng thất bại: Làm sao biến dòng tiền khổng lồ, đến nhanh và mang tính tạm thời, thành nền tảng thịnh vượng bền vững thay vì để nó làm méo mó nền kinh tế hoặc cạn kiệt chỉ sau một thế hệ.

Trong khi nhiều quốc gia lựa chọn con đường quen thuộc là tăng chi tiêu, thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn hoặc “đốt” tài nguyên để đổi lấy sự bùng nổ tức thời, Na Uy lại đi theo hướng gần như ngược lại. Họ chọn sự kiềm chế, một quyết định có phần “phi tự nhiên” trong bối cảnh tiền đổ về ồ ạt.

Thay vì tiêu, họ giữ lại. Thay vì tập trung trong nước, họ mang tiền đi đầu tư ra toàn cầu. Và thay vì tối đa hóa lợi ích trước mắt, họ thiết kế một hệ thống để đảm bảo lợi ích cho cả những thế hệ chưa ra đời.

Chính lựa chọn mang tính kỷ luật này, qua nhiều thập kỷ, đã tạo ra một trong những định chế tài chính đặc biệt nhất thế giới: Quỹ Hưu trí Chính phủ Toàn cầu (Government Pension Fund Global – GPFG, hay tên gọi khác là Oid Fund Norway). Từ một công cụ quản lý nguồn thu dầu khí, quỹ dần trở thành một “cỗ máy đầu tư” quy mô toàn cầu, nắm giữ cổ phần tại hàng nghìn doanh nghiệp và hiện diện trên hầu hết các thị trường tài chính lớn.

Đến nay, quy mô quỹ đã vượt 21,2 nghìn tỷ kroner Na Uy, tương đương hơn 2.000 tỷ USD, một con số khổng lồ nếu đặt cạnh quy mô dân số chỉ hơn 5 triệu người, hay so với GDP của nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới. Nhưng giá trị thực sự của quỹ không nằm ở quy mô, mà nằm ở cách nó vận hành.

Đây không đơn thuần là nơi “cất tiền dầu”. Nó là một cấu trúc tài chính được thiết kế có chủ đích: Chuyển hóa tài nguyên hữu hạn thành danh mục tài sản sinh lời dài hạn. Dòng tiền từ dầu khí chỉ là điểm khởi đầu; phần tăng trưởng chính đến từ lợi nhuận đầu tư toàn cầu, từ cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản cho tới hạ tầng năng lượng.

Nhờ đó, Na Uy không chỉ tận dụng được thời kỳ hoàng kim của dầu mỏ, mà còn xây dựng được một nền tảng tài chính có khả năng duy trì sức mạnh kinh tế ngay cả khi nguồn tài nguyên này dần suy giảm. Nói cách khác, họ không chỉ khai thác dầu, họ “tái chế” dầu thành một cỗ máy tạo ra của cải lâu dài.

M ÁY IN TIỀN VÔ HẠN

Sự bùng nổ của dầu mỏ đã nhanh chóng đưa Na Uy bước sang một trạng thái kinh tế hoàn toàn khác. Chỉ trong vài năm sau khi khai thác các mỏ ngoài khơi, tốc độ tăng trưởng tăng vọt, nguồn thu ngân sách dồi dào chưa từng có, và quốc gia Bắc Âu này đứng trước một cơ hội hiếm hoi để “đổi đời” ở quy mô quốc gia. Nhưng cùng lúc đó, các nhà hoạch định chính sách cũng nhìn thấy rất rõ mặt trái của sự giàu có đến quá nhanh.

Họ hiểu rằng dầu mỏ không phải là “máy in tiền” vô hạn. Giá dầu có thể lên xuống thất thường theo chu kỳ toàn cầu, và bản thân trữ lượng dầu khí cũng sẽ cạn kiệt theo thời gian. Nếu dòng tiền này được bơm trực tiếp vào nền kinh tế, nó có thể gây ra lạm phát, làm méo mó cấu trúc sản xuất và khiến quốc gia rơi vào cái bẫy quen thuộc của nhiều nước giàu tài nguyên: Tăng trưởng nóng trong ngắn hạn nhưng thiếu bền vững về dài hạn.

Chính vì vậy, Na Uy đã chọn một cách tiếp cận gần như đi ngược bản năng: Không tiêu ngay, mà “khóa” dòng tiền lại. Năm 1990, quốc hội thông qua việc thành lập một quỹ tài chính đặc biệt có tên Oil Fund - tiền thân của Government Pension Fund Global ngày nay với vai trò như một “bộ lọc” giữa nguồn thu dầu khí và nền kinh tế trong nước.

Phải đến năm 1996, khi ngân sách bắt đầu ghi nhận thặng dư ổn định từ dầu khí, những khoản tiền đầu tiên mới chính thức được chuyển vào quỹ. Đây là một chi tiết quan trọng: Na Uy không vội vàng, mà chỉ đưa tiền vào quỹ khi đã có nền tảng tài khóa đủ vững.

Mục tiêu của quỹ ngay từ đầu đã rất rõ ràng và nhất quán: Biến nguồn thu tạm thời từ dầu khí thành tài sản tài chính lâu dài. Thay vì để tài nguyên được khai thác rồi “tiêu hết” trong một thế hệ, Na Uy chọn cách tích lũy, đầu tư và để tài sản đó tiếp tục sinh lời theo thời gian.

Nói cách khác, quỹ không chỉ là công cụ quản lý tiền, mà là một cơ chế chuyển đổi: Từ tài nguyên hữu hạn sang của cải bền vững, từ lợi ích trước mắt sang lợi ích liên thế hệ. Đây cũng chính là nền tảng giúp Na Uy tránh được “lời nguyền tài nguyên”, điều mà rất nhiều quốc gia khác đã không làm được.

“CỔ ĐÔNG” LỚN NHẤT THẾ GIỚI

Một trong những quyết định mang tính “định hình số phận” của quỹ dầu mỏ Na Uy là: Gần như toàn bộ nguồn tiền được đầu tư ra bên ngoài quốc gia. Đây không chỉ là lựa chọn kỹ thuật, mà là một chiến lược kinh tế vĩ mô có chủ đích, nhằm tránh cái bẫy mà nhiều nền kinh tế giàu tài nguyên từng mắc phải.

Nếu dòng tiền dầu khí được bơm trực tiếp vào nền kinh tế trong nước, hệ quả gần như chắc chắn sẽ là lạm phát tăng cao, chi phí lao động leo thang, đồng nội tệ lên giá và các ngành xuất khẩu ngoài dầu khí mất dần sức cạnh tranh. Na Uy nhận thức rất sớm rủi ro này, và chọn cách “cách ly” nguồn tiền dầu khỏi nền kinh tế nội địa.

Thay vì chi tiêu, họ mang tiền đi đầu tư toàn cầu.

Cách tiếp cận này tạo ra hai lợi ích đồng thời. Thứ nhất, nó giúp nền kinh tế trong nước vận hành ổn định, không bị “quá nhiệt” bởi dòng tiền lớn. Thứ hai, nó cho phép Na Uy tận dụng tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế thế giới, thay vì chỉ phụ thuộc vào một thị trường nhỏ với dân số hơn 5 triệu người.

Theo dữ liệu mới nhất, quỹ hiện đầu tư tại khoảng 68 quốc gia, với hơn 10.000 khoản đầu tư riêng lẻ, trải rộng từ cổ phiếu, trái phiếu cho đến bất động sản và hạ tầng năng lượng. Danh mục này không chỉ đa dạng về địa lý, mà còn bao phủ gần như toàn bộ các ngành kinh tế quan trọng trên toàn cầu.

Trụ cột lớn nhất của quỹ là cổ phiếu, chiếm khoảng 71% tổng giá trị – tương đương hơn 15,1 nghìn tỷ kroner. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược: Chấp nhận biến động trong ngắn hạn để đổi lấy tăng trưởng dài hạn. Thông qua danh mục này, quỹ nắm giữ cổ phần tại khoảng 7.200 doanh nghiệp trên 60 quốc gia, từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, ngân hàng, hãng tiêu dùng, cho đến các công ty công nghiệp và năng lượng.

Ở quy mô hiện tại, quỹ nắm giữ khoảng 1,5% tổng giá trị cổ phiếu niêm yết toàn cầu, một con số đủ để biến Na Uy, về mặt tài chính, trở thành một trong những “cổ đông thầm lặng” lớn nhất thế giới.

Song song với đó là lớp tài sản ổn định hơn: Trái phiếu, chiếm khoảng 26,5% danh mục, tương đương khoảng 5,6 nghìn tỷ kroner. Đây là các khoản đầu tư vào trái phiếu chính phủ và doanh nghiệp tại 48 quốc gia, đóng vai trò tạo dòng thu nhập đều đặn và giảm độ biến động tổng thể của quỹ. Nếu cổ phiếu là “động cơ tăng trưởng”, thì trái phiếu chính là “bộ giảm xóc” giúp danh mục vận hành ổn định qua các chu kỳ thị trường.

Ngoài các tài sản tài chính truyền thống, quỹ còn nắm giữ một phần tài sản hữu hình trên toàn cầu. Danh mục bất động sản gồm 1.389 tài sản tại 14 quốc gia, trị giá khoảng 372 tỷ kroner, bao gồm các tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại và bất động sản thương mại tại những thành phố lớn. Đây là nguồn tạo ra dòng tiền thuê ổn định và giúp đa dạng hóa rủi ro.

Bên cạnh đó, quỹ cũng bắt đầu mở rộng sang hạ tầng năng lượng tái tạo, một lĩnh vực còn chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng mang ý nghĩa chiến lược dài hạn. Các khoản đầu tư này trải dài tại nhiều quốc gia, phản ánh định hướng từng bước chuyển dịch từ tài sản gắn với dầu khí sang những nguồn năng lượng của tương lai.

Tổng thể, danh mục của quỹ được xây dựng theo nguyên tắc rất rõ ràng: Đa dạng hóa tối đa, cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định, và trải rộng trên toàn cầu để không phụ thuộc vào bất kỳ thị trường hay ngành nghề nào. Chính cấu trúc này đã giúp quỹ không chỉ bảo toàn giá trị, mà còn liên tục tạo ra lợi nhuận qua nhiều thập kỷ, biến nguồn tiền từ dầu mỏ thành một hệ sinh thái tài sản có khả năng tự sinh sôi.

DẦU MỎ CHỈ LÀ “NGUỒN VỐN ĐẦU VÀO”

Một trong những điểm ít được chú ý nhưng lại mang tính quyết định trong câu chuyện của quỹ dầu mỏ Na Uy là: Dầu không còn là nguồn tạo ra sự giàu có chính. Vai trò của dầu dần thu hẹp về “nguồn vốn đầu vào”, trong khi động cơ tăng trưởng thực sự lại nằm ở thị trường tài chính toàn cầu.

Trong những năm đầu, dòng tiền từ dầu khí chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị quỹ. Nhưng theo thời gian, khi quy mô danh mục tăng lên và bắt đầu sinh lời, cán cân đã đảo chiều. Hiện nay, hơn một nửa giá trị của quỹ đến từ lợi nhuận đầu tư, tức là từ cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản và các tài sản tài chính khác chứ không phải từ việc khai thác thêm dầu.

Diễn biến tăng trưởng của quỹ phản ánh rất rõ sự chuyển dịch này. Từ một quỹ gần như “trống” vào cuối những năm 1990, giá trị chỉ mới ở mức vài trăm tỷ kroner, quỹ nhanh chóng vượt mốc 1.000 tỷ kroner vào giữa những năm 2000. Đến năm 2013, con số này đã đạt khoảng 5.000 tỷ kroner. Nhưng giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất lại diễn ra trong thập kỷ gần đây, khi thị trường tài chính toàn cầu bước vào chu kỳ tăng dài, đặc biệt là sự bùng nổ của cổ phiếu công nghệ.

Bất chấp những cú sốc như khủng hoảng tài chính, đại dịch Covid-19 hay các biến động địa chính trị, giá trị quỹ vẫn tiếp tục đi lên, vượt mốc 20.000 tỷ kroner vào năm 2024 và duy trì đà tăng trong năm 2025. Điều này cho thấy một thực tế quan trọng: quỹ không phụ thuộc vào một chu kỳ kinh tế đơn lẻ, mà được neo vào tăng trưởng dài hạn của toàn bộ nền kinh tế thế giới.

Điểm đáng chú ý là toàn bộ chiến lược này được xây dựng trên nguyên tắc kiên nhẫn và kỷ luật. Quỹ không chạy theo xu hướng ngắn hạn, không cố “đánh bại thị trường” bằng các quyết định đầu cơ, mà duy trì phân bổ tài sản rộng, chi phí thấp và thời gian nắm giữ dài. Chính cách tiếp cận này giúp quỹ hấp thụ được biến động ngắn hạn, đồng thời tối đa hóa lợi nhuận trong dài hạn.

Nói một cách đơn giản, Na Uy đã hoàn tất một bước chuyển quan trọng: Từ việc khai thác tài nguyên để kiếm tiền, sang việc để tiền tự kiếm tiền. Và khi quá trình này đủ lâu và đủ lớn, dầu mỏ, thứ từng là nền tảng của sự giàu có dần trở thành yếu tố thứ yếu trong bức tranh tài chính của quốc gia.

Theo: IndiaTimes, The Economist

Khi tiến về vùng Vịnh trên các máy bay vận tải, hàng trăm binh sĩ Mỹ có thể liếc nhìn xuống địa hình bên dưới qua cửa sổ. Một vùng biển ngoằn ngoèo với nhiều đảo; một bờ biển dài hàng trăm kilomet với những vách đá sắc nhọn; và các dãy núi sừng sững áp đảo bất kỳ kẻ xâm nhập nào.

Với địa hình như vậy, không có gì ngạc nhiên khi các chuyên gia quân sự và chính trị cho rằng, một chiến dịch trên bộ sẽ khiến Mỹ phải trả giá rất đắt.

Iran là một quốc gia rộng lớn. Nước này có hai dãy núi dài, Biển Caspi ở phía Bắc, và Biển Oman cùng vùng Vịnh ở phía Nam.

Các chuyên gia cảnh báo rằng, một khi chiến tranh trên bộ bắt đầu, hướng đi và thời gian kéo dài của nó rất khó dự đoán.

“Nếu nhìn vào lịch sử các cuộc tấn công quân sự kiểu này, bạn sẽ thấy rằng một khi tấn công trên bộ bắt đầu, chúng rất khó kiểm soát”, ông Arman Mahmoudian, nghiên cứu viên tại Viện An ninh Toàn cầu và Quốc gia thuộc Đại học Nam Florida (Mỹ), nói với Middle East Eye .

Các chuyên gia Iran chỉ ra ba kịch bản chính nếu chiến tranh trên bộ nổ ra: chiếm các đảo của Iran ở vùng Vịnh và eo biển Hormuz, tấn công bờ biển phía Nam của Iran, hoặc xâm nhập qua các khu vực người Kurd ở phía Tây nước này. Mỗi kịch bản đều tiềm ẩn những nguy cơ và khó khăn nghiêm trọng.

Chiếm đảo Kharg và kiểm soát eo biển Hormuz

Không chỉ các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran, điều thực sự gây áp lực lên Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ Chiến tranh Mỹ là việc đóng cửa eo biển Hormuz .

Trước chiến tranh, khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 1/5 tiêu thụ toàn cầu, đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Nhưng từ khi xung đột bắt đầu ngày 28/2, Iran đã nhắm mục tiêu vào các tàu di chuyển qua tuyến đường thủy này và về cơ bản đóng cửa tuyến đường, gần đây chỉ cho phép một số ít tàu chở dầu từ các quốc gia “thân thiện” đi qua.

Một số báo đưa tin, Iran đã thu tới 2 triệu USD từ một số tàu để đảm bảo an toàn khi đi qua eo biển Hormuz.

Vị trí và quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển đã đẩy giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng cao, tạo thêm áp lực buộc Mỹ phải mở lại tuyến đường.

Đáp lại, Mỹ đã tấn công các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu của Iran, cách bờ biển khoảng 32 km.

Cuộc tấn công làm dấy lên suy đoán rằng Washington có thể tìm cách chiếm hòn đảo này - ý tưởng mà Tổng thống Trump từng nhắc tới trong một cuộc phỏng vấn năm 1988 với báo Anh The Guardian từ rất lâu trước khi ông bước vào chính trường.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng, động thái như vậy mang lại ít lợi ích và thậm chí có thể phản tác dụng.

Ông Mahmoudian cho rằng, nếu Mỹ cố chiếm Kharg, nơi xử lý khoảng 90% xuất khẩu dầu của Iran, thì Iran thậm chí có thể không chiến đấu tại đó.

“Iran không có lý do gì để chiến đấu với Mỹ trên hòn đảo đó vì họ không có cơ hội chiến thắng. Thay vào đó, họ có thể để Mỹ chiếm đảo rồi tấn công họ tại đó”, ông nói. “Vấn đề tương tự cũng tồn tại với các đảo ở eo biển Hormuz như Qeshm, Hormuz và Larak. Bất kỳ chiến dịch nào của Mỹ ở đó cũng sẽ gặp vấn đề tương tự”.

Điều này cũng được ông Farzin Nadimi, một nhà phân tích tại Viện Washington (Mỹ), một tổ chức có lập trường chống Iran và ủng hộ Israel, thừa nhận.

Trong cuộc phỏng vấn với podcaster Iran Bozorgmehr Sharafedin, ông Nadimi nói: “Việc chiếm đóng quân sự đảo Kharg là không thực tế và không hợp lý. Ngay cả khi chiếm được các đảo của Iran, việc giữ chúng cũng sẽ rất khó”.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng việc chiếm Kharg có thể khiến giá dầu tăng cao hơn nữa. “Mỹ có thể chiếm đảo và ngăn dòng chảy dầu từ Iran, nhưng điều đó sẽ gây tổn hại thị trường năng lượng toàn cầu. Việc loại bỏ khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày của Iran sẽ lại đẩy giá lên”, ông Alex Vatanka, chuyên gia cao cấp tại Viện Trung Đông ở Washington, nói.

Ngoài Kharg, Iran có 42 hòn đảo ở vùng biển phía Nam, trong đó 18 đảo có người ở và 24 đảo không có người.

Đảo lớn nhất là Qeshm, trải dài dọc eo biển Hormuz, rộng khoảng 1.500 km², lớn hơn cả Bahrain và Singapore, và chỉ cách đất liền Iran 2 km.

Ba đảo khác, Tunb Lớn, Tunb Nhỏ và Abu Musa, đặc biệt nhạy cảm. Thường được gọi là “ba đảo”, chúng cũng bị Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) tuyên bố chủ quyền. Điều này làm dấy lên khả năng Mỹ có thể chiếm chúng và bàn giao cho UAE.

Tuy nhiên, chuyên gia Vatanka cảnh báo điều này có thể tạo ra vấn đề lâu dài cho quốc gia vùng Vịnh này. “Có thể Mỹ muốn làm điều gì đó có lợi cho UAE, nhưng UAE phải cân nhắc kỹ liệu họ có muốn các hòn đảo đó trong hoàn cảnh như vậy hay không”, ông nói.

Ông Vatanka cho rằng, về lâu dài, “điều đó sẽ trở thành điểm căng thẳng và xung đột với phần còn lại của Iran trong nhiều thập kỷ”.

Cả hai chuyên gia Vatanka và Mahmoudian đều cho rằng, nếu Mỹ chiếm đảo, mục tiêu có thể là chính trị, cụ thể là tạo đòn bẩy đàm phán và buộc Iran nhượng bộ để đổi lại việc trả lại lãnh thổ.

Các nguồn tin cấp cao Iran trước đây nói với Middle East Eye rằng, Tehran sẽ đáp trả bất kỳ cuộc xâm lược trên bộ nào bằng cách tấn công mạnh vào UAE, quốc gia mà họ coi là đồng lõa với Mỹ và Israel.

Đánh chiếm bờ biển phía Nam

Bờ biển phía Nam của Iran kéo dài hơn 1.800 km từ gần Abadan (giáp Iraq) tới Vịnh Gavater gần biên giới Pakistan. Nó chạy qua các tỉnh Khuzestan, Bushehr, Hormozgan và Sistan-Baluchestan, bao phủ bờ phía bắc vùng Vịnh, eo biển Hormuz và Biển Oman.

Chiều dài lớn của bờ biển có thể khiến Iran khó phòng thủ mọi điểm, nhưng đồng thời cũng tạo thách thức tương tự cho lực lượng xâm lược.

Ông Mahmoudian cho rằng, nếu Mỹ mở chiến dịch trên bộ vượt ra ngoài các đảo, bờ biển có thể là mục tiêu then chốt để siết kiểm soát eo biển Hormuz, đặc biệt vì khu vực này gần các căn cứ Mỹ trong vùng Vịnh.

“Đối với tấn công trên bộ, quân đội cần gần căn cứ để đảm bảo hậu cần, đưa quân mới vào và chuyển thương binh ra khỏi tiền tuyến”, ông Mahmoudian nói.

Ông cũng lưu ý ưu thế hải quân của Mỹ trong khu vực. “Hải quân Mỹ hiện chiếm ưu thế ở Vịnh Ba Tư, và lực lượng triển khai là lính thủy đánh bộ được huấn luyện cho tác chiến đổ bộ”, ông nói.

Tuy nhiên, chuyên gia Mahmoudian cảnh báo rằng, ngay cả chiến dịch hạn chế cũng có thể nhanh chóng leo thang. “Giả sử mục tiêu là kiểm soát một phần bờ biển gần eo biển Hormuz. Bạn có thể chiếm được bờ biển, nhưng lực lượng sẽ liên tục bị tấn công”, ông nói. “Để bảo vệ họ và thiết lập phòng tuyến, bạn sẽ phải tiến sâu vào nội địa. Khi đó, việc kiểm soát leo thang trở nên rất khó”.

Quy mô rộng lớn của Iran một lần nữa trở thành yếu tố then chốt.

Ông Nadimi cho biết Iran vẫn duy trì các cuộc tấn công bất chấp nhiều tuần bị Mỹ và Israel không kích. Các bệ phóng tên lửa phân tán khắp đất nước, còn UAV và vũ khí khác được cất giữ trong các cơ sở ngầm.

“Iran vẫn đang phóng tên lửa dùng nhiên liệu lỏng”, ông nói. “Những loại này cần bệ phóng lớn phải chuẩn bị ngoài trời, và Iran làm được điều đó nhờ lãnh thổ rộng lớn”.

Iran có diện tích hơn 1,4 triệu km², là quốc gia lớn thứ 17 thế giới. Nước này cũng có hai sa mạc lớn: Dasht-e Kavir và Lut.

Iran có hơn 390 ngọn núi cao trên 2.000 m, trong đó 92 ngọn cao trên 4.000 m. Đỉnh cao nhất Trung Đông, núi Damavand cao khoảng 5.700 m, cũng nằm tại đây.

Ông Vatanka cho rằng, những đặc điểm địa lý này có lợi cho Iran trong chiến tranh trên bộ, so sánh với cuộc xâm lược Iraq năm 2003 của Mỹ. “Iran lớn gấp khoảng bốn lần Iraq, nghĩa là mục tiêu phân tán trên diện tích rộng hơn nhiều”, ông nói.

“Địa hình đồi núi, và chúng ta biết Iran đã dành nhiều năm đặt khí tài quân sự trong lòng đất. Ngoài ra, Iran đã chuẩn bị lâu dài cho kịch bản này và có khả năng đối phó tốt hơn nhiều so với Tổng thống Iraq Saddam Hussein năm 2003”, chuyên gia Vatanka nhận định.

Các cơ sở hạt nhân của Iran, mục tiêu chính của Israel và Mỹ, cũng nằm sâu trong núi, khó tiếp cận và dễ phòng thủ.

Tấn công từ khu vực người Kurd

Một kịch bản khác là tấn công từ phía Tây, qua dãy núi Zagros và các khu vực người Kurd gần biên giới Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ.

Ngay từ đầu cuộc chiến Mỹ-Israel nhằm vào Iran, một số ý kiến cho rằng các nhóm vũ trang người Kurd Iran tại Iraq có thể được sử dụng làm lực lượng trên bộ.

Đến nay, các nhóm này vẫn tránh tham chiến trực tiếp. Tuy nhiên, tại một hội nghị trực tuyến ở Đại học Tel Aviv ngày 19/3, chỉ huy của PJAK và PAK đã bày tỏ quan tâm hợp tác với Israel.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng kịch bản này khó mang lại kết quả như Washington mong muốn.

Theo ông Mahmoudian, Mỹ sẽ hỗ trợ trên không trong khi lực lượng Kurd tác chiến mặt đất. “Mỹ nhiều khả năng sẽ đưa lực lượng Kurd tiến lên trước vì họ quen địa hình”, ông nói. “Họ sẽ đảm nhận phần khó nhất, chiến đấu ở địa hình hiểm trở và vượt dãy Zagros, trong khi quân Mỹ theo sau”.

Ông cảnh báo chiến lược này sẽ khiến lực lượng Kurd chịu tổn thất nặng nề do sự hiện diện quân sự mạnh của Iran trong khu vực.

Tháng trước, Middle East Eye đưa tin, Iran đã điều nhiều quân tới khu vực dưới vỏ bọc tập trận, chuẩn bị cho chính kịch bản này.

Ông Vatanka cũng nghi ngờ khả năng duy trì chiến dịch của các nhóm Kurd, vốn được trang bị không đầy đủ và thiếu lực lượng quy mô lớn.

“Họ có thể dựa vào yểm trợ trên không của Mỹ và Israel, nhưng sẽ phải chấp nhận tổn thất lớn”, ông dự đoán. “Khi tiến sâu vào khu vực đa số người Ba Tư, tình hình sẽ còn khó khăn hơn”.

Ông Vatanka kết luận: “Tôi không thấy lực lượng Kurd Iran từ Iraq có thể tiến vào Iran và tiến tới tận Tehran. Họ đơn giản không có năng lực đó”.

Chiến lược của Mỹ là gì?

Chiến lược và mục tiêu của Mỹ trong cuộc chiến vẫn chưa rõ ràng.

Nếu mục tiêu là thay đổi lãnh đạo Iran, như Mỹ và Israel từng tuyên bố khi bắt đầu chiến tranh ngày 28/2, thì nhiều tuần không kích và ám sát các nhân vật quân sự, chính trị vẫn chưa làm lung lay cấu trúc quyền lực của nước này.

Nếu mục tiêu là gây áp lực buộc Tehran đàm phán, thì cho đến nay chưa có bằng chứng rõ ràng, thậm chí còn khiến lãnh đạo Iran cứng rắn hơn.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng bất kỳ sự chiếm đóng nào cũng có thể củng cố chủ nghĩa dân tộc Iran.

Trong lịch sử, Cộng hòa Hồi giáo Iran cho thấy họ không đàm phán khi lãnh thổ bị chiếm đóng.

Ông Mahmoudian dẫn chứng chiến tranh Iran-Iraq giai đoạn 1980-1988, khi Iraq chiếm một số thành phố nhỏ, cảng Khorramshahr và bao vây Abadan. “Trong chiến tranh Iran-Iraq, chúng ta thấy Iran không đàm phán khi lãnh thổ bị chiếm”, ông nói. “Trong năm đầu, khi Iraq chiếm Khorramshahr và bao vây Abadan, Iraq đề nghị đàm phán. Iran từ chối chừng nào lãnh thổ còn bị kiểm soát”.

Ông Vatanka đồng tình, cho rằng cách tiếp cận của Mỹ thiếu một chiến lược nhất quán. Ông lưu ý rằng ý tưởng “thay đổi chế độ”, được Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhắc tới lúc đầu, đã nhanh chóng bị lãng quên.

“Không có đại chiến lược cho thay đổi chế độ . Chiến lược đó chỉ là hy vọng người dân Iran nổi dậy và lật đổ chính quyền”, ông Vatanka nói. “Đó không phải là chiến lược, mà là hy vọng”.

Địa hình hiểm trở và kho vũ khí dồi dào của Iran có thể là tử địa cho lực lượng bộ binh nước ngoài xâm nhập. Minh họa: Thái An.

Triết lý giúp huyền thoại Warren Buffett đạt được thành công vang dội bắt đầu từ một điều cốt lõi: Đầu tư vào bản thân. Tại đại hội cổ đông thường niên năm 2022 của Berkshire Hathaway, vị tỷ phú từng nhấn mạnh: “Bất kể bạn có năng lực gì, không ai có thể tước đoạt nó khỏi bạn”.

“Năng lực của bạn cũng không bị mất giá bởi lạm phát. Khoản đầu tư tốt nhất cho đến nay là bất kỳ điều gì giúp phát triển bản thân bạn. Và nó hoàn toàn không bị đánh thuế”, ông nói thêm.

Hiện tại ở tuổi 95, Warren Buffett đã chính thức rời ghế CEO của Berkshire Hathaway. Quyết định này được ông công bố tại đại hội cổ đông hồi tháng 5/2025. Cựu Phó Chủ tịch Greg Abel đã tiếp quản vị trí CEO từ ngày 1/1/2026, trong khi Buffett vẫn giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị.

Dù có sự thay đổi lớn về nhân sự, Buffett vẫn hoàn toàn tự tin vào di sản của tập đoàn. Chia sẻ với CNBC vào đầu năm 2026, ông khẳng định: "Tôi tin rằng Berkshire có cơ hội tồn tại trong 100 năm tới cao hơn bất kỳ công ty nào mà tôi có thể nghĩ ra".

Trong chương trình Squawk Box ngày 31/3 vừa qua, Warren Buffett tiếp tục bày tỏ sự tin tưởng vào khả năng điều hành của Greg Abel. Thậm chí, ông còn bày tỏ sự hối tiếc vì đã không nhường lại vị trí sớm hơn.

Ông nói: “Greg quá giỏi. Thật đáng kinh ngạc vì cậu ấy có thể hoàn thành khối lượng công việc trong một ngày bằng tôi làm trong một tuần, ngay cả khi tôi ở thời kỳ đỉnh cao nhất chứ đừng nói đến hiện tại”.

Dưới đây là những lời khuyên giúp bạn theo kịp bước chân của Nhà tiên tri xứ Omaha, đặc biệt là tư duy dài hạn thay vì cố gắng đầu cơ ngắn hạn.

Lời khuyên tinh tuý nhất: Hãy cược vào chính mình

Dù đây không phải một mẹo đầu tư tài chính truyền thống, Warren Buffett tin rằng việc thường xuyên đầu tư vào kiến thức sẽ biến chính bạn thành một tài sản lớn. Từ đó, bạn có thể dễ dàng tiếp cận các cơ hội gia tăng tài sản.

“Hãy giải quyết bất kỳ điểm yếu nào mà bạn cảm thấy mình đang có và hãy làm điều đó ngay bây giờ”, Buffett chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với Forbes.

“Không ai có thể lấy đi những gì bạn có trong chính con người mình. Mọi người đều có những tiềm năng chưa khai thác hết. Nếu bạn có thể tăng tiềm năng của mình thêm 10%, 20% hoặc 30% bằng cách trau dồi tài năng, điều đó sẽ không bị đánh thuế. Lạm phát cũng không thể tước đoạt nó. Bạn sẽ sở hữu nó trong suốt đời”.

Cho đi những gì bạn nhận được

Warren Buffett nổi tiếng là một tỷ phú luôn truyền cảm hứng, không chỉ qua những phát ngôn sắc sảo mà còn qua cam kết từ thiện.

Ông là người khởi xướng sáng kiến Giving Pledge vào năm 2010. Đây là sáng kiến khuyến khích các tỷ phú phân phối khối lượng tài sản khổng lồ của họ cho các mục đích từ thiện khi còn sống. Warren Buffett, Bill Gates và nhiều tên tuổi lẫy lừng khác đã ký vào cam kết này. Tuy nhiên, gần đây một số thành viên nổi tiếng đã rút lui, đáng chú ý nhất là Peter Thiel. Dù vậy, Buffett vẫn kiên định với lời hứa của mình.

Việc đầu tư thông minh giúp bạn tích lũy tài sản, để rồi sẵn sàng cho đi như Buffett. Nhưng để đạt được điều đó, bạn cần tập trung vào tầm nhìn xa thay vì những biến động ngắn hạn.

Tin tưởng vào giá trị dài hạn

Biến động thị trường không phải là khái niệm xa lạ với Warren Buffett. Ông bắt đầu đầu tư từ năm 11 tuổi, tức là vào năm 1942. Từng kinh qua nhiều cuộc suy thoái, Buffett luôn bình tĩnh trước mọi biến động.

Trong một bài bình luận trên tờ The New York Times năm 2008, ông viết: “Về lâu dài, tin tức từ thị trường chứng khoán sẽ luôn tốt đẹp”.

Ông giải thích: “Trong thế kỷ 20, nước Mỹ đã phải chịu đựng hai cuộc chiến tranh thế giới và các cuộc xung đột quân sự tốn kém khác; cuộc Đại suy thoái; khoảng một chục cuộc suy thoái và khủng hoảng tài chính; các cú sốc dầu mỏ; dịch cúm và cả sự từ chức của một tổng thống. Tuy nhiên, chỉ số Dow Jones vẫn tăng từ 66 điểm lên 11.497 điểm”.

Thật khó để tranh cãi với lập luận đầy thuyết phục đó của Warren Buffett.

Theo Yahoo Finance

Tờ Bastille Post (Hongkong, Trung Quốc) ngày 6/4 đưa tin, ngành công nghiệp mía đường của Cuba từng là xương sống của nền kinh tế đảo quốc này từ thời còn là thuộc địa của Tây Ban Nha cho đến năm 1989, khi Cuba trở thành nhà xuất khẩu đường lớn nhất thế giới. Nhưng sản lượng bắt đầu giảm mạnh vào những năm 1990 và hiện nay Cuba phải nhập khẩu đường để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Trong nhiều năm, các đồn điền mía rộng lớn đã mang lại cho Cuba những lợi ích quan trọng: đường, và các sản phẩm phụ như cồn cho các nhà máy chưng cất rượu rum và ngành công nghiệp công nghệ sinh học, mật mía làm thức ăn chăn nuôi, chất xơ (bã mía) được sử dụng để sản xuất giấy và bao bì thực phẩm. Các nhà máy đường đốt bã mía để sản xuất điện.

Tuy nhiên, vào đầu những năm 1990, ngành công nghiệp mía đường của Cuba đã suy giảm mạnh.

"Quốc gia này từng xuất khẩu hơn 6 triệu tấn đường. Nhưng ngành công nghiệp mía đường tiêu thụ rất nhiều nguyên liệu thô, như thép, nhiên liệu và các loại khác, nên chi phí sản xuất rất cao; và đến những năm 1990, giá đường trên thị trường thế giới bắt đầu giảm; và ngành công nghiệp này trở nên không bền vững vào năm 2002. Quyết định được đưa ra là đóng cửa một số lượng lớn nhà máy đường", nhà kinh tế người Cuba Omar Everleny cho biết.

Theo Bastille Post, việc đóng cửa 71 trong số hơn 150 nhà máy đường tại Cuba vào năm 2002 đã gây ra tác động kinh tế và xã hội: hàng trăm công nhân trong ngành mía đường phải chuyển sang các hoạt động nông nghiệp khác, nhiều đất đai và máy móc bị bỏ hoang, cuộc sống năng động trong các cộng đồng xung quanh các nhà máy đường chấm dứt.

Người dân Cuba tiêu thụ khoảng 700.000 tấn đường mỗi năm. Với việc sản lượng giảm mạnh xuống dưới 200.000 tấn vào năm 2025, quốc gia này buộc phải nhập khẩu đường từ các nước như Brazil, Colombia, Tây Ban Nha, Mỹ và Chile để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Trên thực tế, trong những năm qua, chính phủ Cuba đã thực hiện các bước để hồi sinh ngành công nghiệp mía đường quốc gia, một mục tiêu được các chuyên gia đánh giá là khả thi.

"Ở một quốc gia có nhiều kinh nghiệm trong ngành công nghiệp mía đường, nhiều kỹ sư cơ khí và các chuyên gia khác trong lĩnh vực này, bạn có đủ điều kiện để phục hồi ngành công nghiệp quốc gia này. Tôi không dám nói rằng sản lượng đường sẽ đạt lại mức cao như trước đây, nhưng ít nhất cũng phải đạt 4 đến 5 triệu tấn đường/năm. [Ở Cuba] có sự quan tâm đến việc phục hồi ngành công nghiệp này, nhưng điều đó đòi hỏi đầu tư nước ngoài", nhà kinh tế Everleny nói.

Mới đây, Hội đồng Đổi mới Quốc gia Cuba đã đề xuất một kế hoạch toàn diện nhằm vực dậy ngành công nghiệp mía đường. Sáng kiến này nhằm mục đích thúc đẩy sản xuất đường và các sản phẩm phụ từ mía đường, với mục tiêu kép là tạo ra doanh thu xuất khẩu và kích thích nền kinh tế đang gặp khó khăn của nước này.

Vũ Hà Châu, cựu học sinh chuyên Ngoại ngữ, cùng lúc đỗ chương trình tiến sĩ Khoa học máy tính ở Đại học Harvard, Princeton và Columbia.

Châu, hiện là sinh viên năm cuối ngành Khoa học máy tính tại Đại học Pomona (Mỹ), nhận thư trúng tuyển từ ba ngôi trường Ivy League vào cuối tháng 2. Cả ba đều trao khoản hỗ trợ toàn phần, gồm học phí, bảo hiểm, và sinh hoạt phí trong 5 năm, tổng giá trị khoảng 12-17 tỷ đồng ở mỗi trường.

"Đây vừa là thành quả của quá trình bền bỉ suốt 4 năm đại học, vừa giống như một tín hiệu xác nhận rằng mình thực sự thuộc về con đường nghiên cứu khoa học", Châu nói.

Ngày học lớp chuyên Anh ở trường THPT chuyên Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Châu đã mày mò tự học lập trình. Gõ từng dòng code đầu tiên để tạo ra sản phẩm và đưa lên mạng, Châu phấn khích thấy nhiều người sử dụng. Nhưng khi bước chân vào đại học, nữ sinh nhận ra bản thân không muốn dừng lại ở việc làm kỹ sư phần mềm mà còn muốn theo đuổi nghiên cứu.

Ngay từ kỳ đầu năm thứ nhất, Châu chủ động xin giáo sư cho thử sức, làm quen với lĩnh vực Robotics - Kỹ thuật robot. Cô sớm hiểu rằng công nghệ đang phát triển với tốc độ chóng mặt, nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro và trăn trở với câu hỏi làm sao để công nghệ đổi mới liên tục, nhưng an toàn.

Tới năm thứ hai, Châu làm một dự án mới và ngay lập tức thấy bản thân phù hợp với lĩnh vực Tương tác người - máy (Human-Computer Interaction - HCI), nơi có sự giao thoa giữa kỹ thuật, khoa học nhận thức và thiết kế.

"Mình muốn đóng góp cho cộng đồng bằng cách xây dựng những hệ thống đặt con người làm trung tâm", Châu nói.

Nghiên cứu này có tên "Tính thời điểm của việc nhìn lại dữ liệu trong các ứng dụng theo dõi sức khỏe trẻ sơ sinh", do Châu là đồng tác giả chính. Năm 2025, dự án nằm trong top 5% bài báo xuất sắc của Hội nghị về các yếu tố con người trong hệ thống máy tính của Hiệp hội Máy tính (ACM CHI) 2025 tại Nhật Bản.

Cùng năm, Châu thực hiện một đề tài khác cùng nhóm nghiên cứu ở Đại học Pomona và Stanford, đạt giải Bài báo xuất sắc (Top 1%) ở Hội nghị chuyên đề về Phần mềm và Công nghệ Giao diện Người dùng (ACM UIST) tại Hàn Quốc. Nghiên cứu tập trung vào thiết kế thuật toán AI để đưa ra phản hồi cho các họa sĩ kỹ thuật số nhằm cải thiện kỹ năng vẽ.

Nhờ những kết quả này, hồi tháng 2, Châu là một trong 8 sinh viên được Hiệp hội nghiên cứu máy tính (CRA) vinh danh là Nhà nghiên cứu xuất sắc bậc đại học trên toàn Bắc Mỹ, là sinh viên đầu tiên từ Đại học Pomona có thành tích này.

Châu nhìn nhận những dự án trên là thế mạnh giúp hồ sơ của mình nổi bật, bởi cho thấy tố chất bền bỉ và khả năng theo đuổi vấn đề đến cùng của một nhà nghiên cứu.

Cùng kỹ năng lập trình vững do liên tục trau dồi từ ngày mới vào đại học, Châu trúng tuyển vị trí thực tập sinh tại ba tập đoàn công nghệ lớn là Microsoft, Amazon và Qualcomm, sau đó làm thực tập sinh kỹ sư phần mềm ở bộ phận tối ưu hóa đồ họa vi tính tại Microsoft. Nữ sinh nhìn nhận trải nghiệm này giúp tích lũy kinh nghiệm, rèn tư duy phân tích và năng lực nghiên cứu trong môi trường công nghệ hàng đầu.

PGS Alexandra Papoutsaki, người hướng dẫn Châu từ năm thứ hai đại học, nhận xét nữ sinh sở hữu kỹ năng kỹ thuật xuất sắc lẫn tư duy nhạy bén trong các nghiên cứu lấy con người làm trung tâm.

Theo bà, tương tác người - máy không chỉ đơn thuần là xây dựng một sản phẩm, mà còn là "khả năng kể một câu chuyện xoay quanh sản phẩm đó". Châu có khả năng kết nối với mọi người để phân tích dữ liệu và viết nên những nội dung có sức thuyết phục cao.

"Kỹ năng của Châu tương đương với một nghiên cứu sinh tiến sĩ năm thứ ba", bà khẳng định.

Châu nói từng gặp không ít áp lực, nhất là giai đoạn vừa phải học, luyện kỹ năng lập trình, làm nghiên cứu và ứng tuyển thực tập. Nữ sinh cố gắng duy trì kỷ luật nghiêm ngặt, lên kế hoạch chi tiết theo từng tuần. Dù vậy, Châu cũng không vùi đầu vào công việc mà sắp xếp thời gian tập thể thao, chơi piano hàng ngày và ngủ đủ để cân bằng.

Song song, mỗi khi có cơ hội, chẳng hạn như tham dự hội thảo quốc tế, Châu chủ động trao đổi, kết nối với các giáo sư và nhà nghiên cứu trong ngành, vừa để mở rộng mạng lưới, vừa để lấy động lực cho bản thân.

"Cộng đồng nghiên cứu của ngành này vừa giỏi và sáng tạo, vừa quan tâm đến việc phát triển công nghệ cho con người. Mỗi lần được gặp họ, mình được truyền cảm hứng rất nhiều", Châu tâm sự.

Đây cũng là một trong những lý do để Châu chọn theo chương trình tiến sĩ sau khi ra trường dù trúng tuyển một số công ty công nghệ.

Khi cân nhắc những "bến đỗ", Châu nộp đơn vào các trường Ivy League để có cơ hội tận dụng thế mạnh liên ngành của họ. Theo nữ sinh Việt, đây là những môi trường mà công nghệ được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, tạo nền tảng thuận lợi để theo đuổi lĩnh vực tương tác người – máy, vượt qua giới hạn của ngành khoa học máy tính thuần túy.

Nhìn lại hành trình, Châu thích nhất việc được tìm hiểu một dự án, sau đó biện luận, phát triển những ý tưởng riêng, rồi tự tay lập trình và thử nghiệm sản phẩm. Cô thấy công việc nghiên cứu là tổng hòa của rất nhiều hoạt động mà mình đam mê, nên càng có động lực theo con đường khoa học.

Châu vẫn đang cân nhắc giữa ba ngôi trường "trong mơ". Dù lựa chọn thế nào, định hướng sắp tới của Châu vẫn xoay quanh việc xây dựng các tương tác an toàn giữa con người và AI.

Bước ngoặt quyền lực: Khi “một người – hai vai” định hình lại hệ thống
Ngày 7/4/2026 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chính trường Việt Nam khi ông Tô Lâm chính thức được Quốc hội bầu làm Chủ tịch nước, đồng thời vẫn giữ chức Tổng Bí thư. Một con người, hai chiếc ghế quyền lực nhất – điều từng hiếm thấy trong cơ chế lãnh đạo truyền thống.
Từ đây, cơ cấu lãnh đạo cấp cao chuyển từ “Bộ Ngũ” trở lại “Tứ Trụ”, nhưng với một thay đổi căn bản: quyền lực không còn phân tán như trước mà có xu hướng hội tụ.
“Nhất thể hóa” – một khái niệm từng được bàn luận nhiều năm – nay đã trở thành hiện thực. Như câu xưa vẫn nói: “Nhất tướng công thành vạn cốt khô”, quyền lực càng tập trung, trách nhiệm càng nặng nề.

Quyền lực tập trung: Lợi thế hay rủi ro?

Theo nhiều nhà quan sát quốc tế, việc ông Tô Lâm kiêm nhiệm hai chức danh là dấu hiệu của một giai đoạn mới trong chính trị Việt Nam.
Reuters nhận định đây là sự phá vỡ mô hình lãnh đạo tập thể truyền thống. Bloomberg thì gọi đây là “sự tập trung quyền lực hiếm thấy”. The Diplomat cũng cho rằng cơ chế tập thể đang dần nhường chỗ cho mô hình cá nhân hóa.

Giáo sư Carl Thayer cho rằng đây là kết quả tất yếu của quá trình tinh gọn hệ thống. Trong khi đó, Tiến sĩ Thủy Nguyễn nhận định Việt Nam đang tham chiếu mô hình Trung Quốc – nơi lãnh đạo cao nhất nắm cả chức danh Đảng và Nhà nước.

Từ góc độ kỹ trị, mô hình này có những điểm mạnh rõ ràng:
– Quyết định nhanh hơn, giảm độ trễ chính sách
– Thống nhất thông điệp đối nội – đối ngoại
– Tăng hiệu quả điều hành trong bối cảnh khủng hoảng

Nhưng như luật sư Vũ Đức Khanh cảnh báo:
khi quyền lực tăng nhanh hơn cơ chế kiểm soát, nguy cơ mất cân bằng sẽ xuất hiện.
Trong một hệ thống thiếu đối trọng độc lập, quyền lực tập trung có thể chuyển từ “hiệu quả” sang “áp đảo”.

“Lưỡi dao sắc hai lưỡi” – đó là cách nhiều người ví von về nhất thể hóa.

Tô Lâm nói gì về tương lai đất nước?

Trong bài phát biểu nhậm chức, ông Tô Lâm nhấn mạnh một loạt mục tiêu lớn:
– Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
– Tăng cường tự chủ, tự lực, tự cường quốc gia
– Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số
– Xây dựng nền giáo dục hiện đại, phát triển con người toàn diện
– Đảm bảo quốc phòng – an ninh toàn diện, hiện đại

Ông đặc biệt nhấn mạnh: “Không để đất nước tụt hậu, không để nhân dân mất cơ hội phát triển.”
Tinh thần “dân là gốc” được đặt làm trung tâm, như câu ca dao:
“Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong.”

Lê Minh Hưng lên làm Thủ tướng: Người giữ nhịp kinh tế
Song song với thay đổi quyền lực ở cấp cao nhất, Quốc hội cũng bầu ông Lê Minh Hưng làm Thủ tướng nhiệm kỳ 2026–2031 với tỷ lệ 100% tán thành.

Đây là một nhân vật có nền tảng tài chính – ngân hàng, từng giữ vai trò quan trọng tại Ngân hàng Nhà nước. Vì vậy, ông được kỳ vọng sẽ là “người giữ tay lái” kinh tế trong giai đoạn nhiều biến động.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy bất ổn, nhiệm vụ của Thủ tướng không chỉ là điều hành, mà còn là giữ ổn định những “mạch máu” của nền kinh tế:
lãi suất – tỷ giá – lạm phát.

5 ưu tiên lớn của Chính phủ nhiệm kỳ mới

Tân Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đưa ra 5 trọng tâm chiến lược:

– Xây dựng Chính phủ hiện đại, tinh gọn, cắt giảm thủ tục hành chính
– Duy trì tăng trưởng GDP trên 10%/năm giai đoạn 2026–2031
– Lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực
– Phát triển hạ tầng, nâng cao vai trò kinh tế nhà nước, thúc đẩy khu vực tư nhân
– Cải cách giáo dục, nâng cao chất lượng nhân lực, cải thiện y tế

Bên cạnh đó là các mục tiêu:
– Vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp
– Xây dựng chính phủ liêm chính, kiểm soát quyền lực, chống tham nhũng

Đây là một chương trình hành động mang đậm dấu ấn kỹ trị, cho thấy định hướng phát triển dựa vào hiệu quả và năng suất.

Cơ hội và thách thức: Con đường phía trước không bằng phẳng

Việt Nam bước vào giai đoạn mới với hai đặc điểm nổi bật:
– Quyền lực tập trung hơn
– Kỳ vọng tăng trưởng cao hơn

Cơ hội:
– Ra quyết định nhanh, tận dụng thời cơ kinh tế toàn cầu
– Đẩy mạnh cải cách, chuyển đổi số
– Tăng tính thống nhất trong điều hành

Thách thức:
– Áp lực kinh tế: lạm phát, tỷ giá, lãi suất
– Nguy cơ mất cân bằng quyền lực
– Đòi hỏi năng lực điều hành cực cao

Như câu tục ngữ: “Thuyền to sóng lớn” – vị thế càng cao, thử thách càng nhiều.

Việt Nam bước vào “bình thường mới” của chính trị?

Sự kiện ngày 7/4 không chỉ là thay đổi nhân sự, mà là một dấu mốc chuyển đổi mô hình.
Từ lãnh đạo tập thể sang xu hướng tập trung, từ phân quyền sang thống nhất quyền lực.

Liệu đây là bước tiến để tối ưu hóa điều hành quốc gia?
Hay là khởi đầu của một giai đoạn quyền lực cá nhân mạnh hơn?

Câu trả lời vẫn còn ở phía trước. Nhưng có một điều rõ ràng:
Việt Nam đã bước vào một thời kỳ mới – nơi mà tốc độ, hiệu quả và quyền lực hội tụ sẽ cùng nhau định hình tương lai đất nước.

“Thời thế tạo anh hùng” – nhưng cũng chính thời thế sẽ thử thách họ.

Tối hậu thư sinh tử: Trump tuyên bố “cả một nền văn minh có thể biến mất trong đêm”
Trong một phát ngôn gây chấn động toàn cầu, Tổng thống Donald Trump đã đẩy căng thẳng lên đỉnh điểm khi tuyên bố rằng “cả một nền văn minh sẽ chết trong đêm nay” nếu Iran không đáp ứng yêu cầu mở lại eo biển Hormuz trước thời hạn. Lời cảnh báo không còn là ngoại giao, mà mang màu sắc của một tối hậu thư sinh tử – nơi chiến tranh có thể bước sang một chương hoàn toàn khác, tàn khốc hơn, không khoan nhượng.
Ông Trump còn ám chỉ đến một “sự thay đổi chế độ hoàn toàn”, với hy vọng những “bộ óc thông minh hơn, ít cực đoan hơn” sẽ thay thế chính quyền hiện tại tại Tehran. Nhưng đằng sau lời lẽ đó là một thông điệp lạnh lùng: hoặc mở Hormuz, hoặc đối mặt với sự hủy diệt.


Kharg Island – “hòn đảo cấm” và yết hầu dầu mỏ của Iran
Giữa tâm bão xung đột, cái tên Kharg Island nổi lên như một điểm nóng chiến lược. Hòn đảo nhỏ chỉ bằng khoảng 1/3 Manhattan này lại là nơi xử lý tới 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran – một con số đủ để khiến bất kỳ cuộc tấn công nào vào đây trở thành đòn đánh chí mạng.
Mỗi ngày, hàng triệu thùng dầu từ các mỏ lớn như Ahvaz, Marun và Gachsaran được dẫn qua hệ thống đường ống về Kharg. Từ đây, dầu được bơm lên các siêu tàu chở dầu thông qua những cầu cảng dài vươn ra vùng nước sâu.
Kharg có sức chứa khoảng 30 triệu thùng dầu, hiện đang lưu trữ khoảng 18 triệu thùng – một “kho vàng đen” đúng nghĩa. Không phải ngẫu nhiên mà nơi này được gọi là “đảo cấm”, với hệ thống phòng thủ dày đặc và kiểm soát quân sự nghiêm ngặt.
Mỹ đã từng tiến hành các đợt không kích quy mô lớn tại đây, đánh trúng hàng chục mục tiêu quân sự, nhưng tránh các cơ sở dầu khí – cho thấy Washington vẫn cân nhắc tránh gây cú sốc năng lượng toàn cầu.

Kế hoạch quân sự: đánh lớn nhưng chưa chắc “đánh gục”
Dù lời lẽ của ông Trump rất mạnh, nhưng thực tế chiến trường lại phức tạp hơn nhiều. Việc phá hủy hoàn toàn cơ sở hạ tầng Iran – từ nhà máy điện đến cầu cống – không thể thực hiện chỉ trong một đêm như tuyên bố.
Các tiền lệ lịch sử cho thấy:
– NATO ném bom Serbia năm 1999 nhiều tháng vẫn không làm tê liệt hoàn toàn lực lượng đối phương
– Mỹ đánh Iraq năm 1991 và 2003 cũng phải kéo dài chiến dịch
– Israel phá cầu tại Lebanon năm 2006 nhưng không tạo bước ngoặt chiến lược
Những đòn đánh vào hạ tầng có thể gây gián đoạn, nhưng hiếm khi “kết thúc cuộc chơi” ngay lập tức.

Iran không lùi bước: chiến lược “chịu đòn để thắng lâu dài”
Không có dấu hiệu nào cho thấy Iran sắp khuất phục. Ngược lại, Tehran dường như đã chuẩn bị cho một cuộc chiến tiêu hao.
Ngay từ trước khi xung đột nổ ra, Iran đã tính toán rằng họ có thể chịu được một cuộc chiến ngắn với Mỹ, miễn là giữ được “con bài Hormuz” – thứ có thể gây áp lực lên giá dầu toàn cầu và buộc Washington phải ngồi vào bàn đàm phán.
Hơn 14 triệu người Iran đã tuyên bố sẵn sàng hy sinh để bảo vệ đất nước trong chiến dịch “Janfada” – một biểu hiện rõ ràng của tinh thần dân tộc được huy động ở mức cao nhất.
Tehran dường như đang chọn con đường trường kỳ, thay vì đối đầu trực diện trong một trận quyết định.

Hormuz – con bài chiến lược làm rung chuyển cả thế giới
Eo biển Hormuz không chỉ là tuyến hàng hải, mà là “van điều áp” của kinh tế toàn cầu. Khi Iran kiểm soát hoặc đe dọa tuyến đường này, họ đang nắm trong tay đòn bẩy cực lớn:
– Đẩy giá dầu tăng mạnh
– Gây áp lực lạm phát toàn cầu
– Tạo bất ổn thị trường tài chính
Chính điều này khiến cuộc chiến không còn là vấn đề song phương giữa Mỹ và Iran, mà trở thành bài toán của cả thế giới.
Một khi Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn, hậu quả sẽ lan rộng từ châu Á sang châu Âu, từ thị trường năng lượng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tranh cãi pháp lý: ranh giới giữa chiến tranh và tội ác
Một điểm nóng khác là việc Mỹ đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng dân sự – như nhà máy điện, cầu cống. Theo luật quốc tế, những mục tiêu này chỉ hợp pháp nếu có mục đích quân sự rõ ràng.
Tuy nhiên, việc tuyên bố phá hủy “toàn bộ” hệ thống hạ tầng đã khiến nhiều chuyên gia lo ngại đây có thể bị xem là tội ác chiến tranh.
Dù Nhà Trắng bác bỏ các lo ngại này, nhưng tranh cãi pháp lý vẫn chưa có hồi kết.

The upcoming special election runoff in Georgia’s 14th Congressional District has become a high-stakes focal point for national politics, as Democrats attempt an ambitious upset in a territory long considered a Republican stronghold. This race seeks to fill the seat vacated by former Representative Marjorie Taylor Greene, whose transition from a staunch Trump ally to a vocal critic culminated in her January resignation. Because no candidate secured an absolute majority during the chaotic all-party primary on March 10, the contest has narrowed down to a direct showdown between Democratic challenger Shawn Harris and Republican contender Clay Fuller.

The Democratic strategy in this "ruby-red" district has centered on the profile of Shawn Harris, a retired Army brigadier general whose military background is intended to appeal to moderate and conservative-leaning voters. His campaign has received significant institutional backing, evidenced by high-profile visits from U.S. Transportation Secretary Pete Buttigieg and Georgia Senator Raphael Warnock. This national attention has translated into a massive financial advantage; Harris has successfully raised approximately $6.5 million, dwarfing the $1.2 million amassed by his Republican opponent, allowing the Democrat to saturate the airwaves in the final days of the race.

Despite the lopsided fundraising, the structural advantages of the district heavily favor the GOP. In the 2024 general election, Greene secured the seat by a staggering 30-percentage-point margin, illustrating the deep-seated conservative leanings of the local electorate. For Harris to succeed, he would need to achieve a historic shift in voter behavior, or benefit from a significant collapse in Republican enthusiasm. While Harris has optimistically suggested the district might "turn pink" rather than blue, the hill remains incredibly steep in a region where President Trump’s influence remains a dominant force.

The implications of this single seat reach far beyond Georgia, as House Speaker Mike Johnson currently manages a razor-thin and often fractious majority. With a separate special election in New Jersey expected to go to the Democrats following the vacancy of Mikie Sherrill’s seat, a loss in Georgia would leave the GOP with virtually no room for error. The Speaker's difficulty is compounded by the presence of unpredictable members within his own ranks, such as Independent-leaning Kevin Kiley and the often-defiant Thomas Massie, meaning a Harris victory could effectively paralyze the Republican legislative agenda.

On the Republican side, Clay Fuller is leaning heavily on his endorsement from Donald Trump to consolidate the GOP base. During the initial primary, a crowded field of twelve Republicans fractured the conservative vote, allowing Harris to technically finish first with 37% of the vote compared to Fuller’s 35%. Fuller’s campaign is now betting that the majority of those who supported other Republican candidates in March will return to the polls to support him in the runoff. However, recent trends have shown that a Trump endorsement is not an absolute guarantee of success, as seen in recent high-profile Republican losses in Florida and North Carolina.

Ultimately, the outcome of Tuesday’s vote will likely be determined by turnout, which is notoriously low in special election runoffs. In such a localized contest, the result hinges less on broad national trends and more on which side can more effectively mobilize its core supporters to return to the ballot box. While the winner will immediately head to Washington, both Harris and Fuller are simultaneously preparing for a rematch, as the general primary for the full congressional term is scheduled for May 19, ensuring that this ideological battle is only the first chapter in a long campaign season.

HẬU TARIFF : TRUMP TỰ PHƠI BÀY CÁC ĐIỂM YẾU CỦA NỀN KINH TẾ NƯỚC MỸ


https://www.youtube.com/watch?v=PMxyuLzYyPM







***********

Giá dầu tăng vọt giữa tối hậu thư và nguy cơ leo thang chiến tranh
Giữa bầu không khí đặc quánh mùi thuốc súng và những đòn đấu trí căng như dây đàn, giá dầu thế giới lại một lần nữa nhảy múa theo nhịp chiến sự Trung Đông. Brent – chuẩn dầu toàn cầu – đã vượt mốc 110 USD/thùng, trong khi WTI của Mỹ cũng leo lên khoảng 113 USD/thùng. Tuy mức tăng trong ngày chỉ quanh 0,3%, nhưng điều đáng nói không nằm ở con số, mà nằm ở tâm lý thị trường: nỗi sợ hãi.
Chỉ một cái “chốt chặn” eo biển Hormuz cũng đủ khiến cả thế giới rung chuyển. Đây là huyết mạch vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu, và việc tuyến đường này bị gián đoạn chẳng khác nào bóp nghẹt nguồn oxy của nền kinh tế thế giới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra tối hậu thư: nếu Iran không mở lại eo biển trước 8 giờ tối thứ Ba (giờ ET), Mỹ sẽ gia tăng tấn công, thậm chí phá hủy cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran. Một lời cảnh báo mang tính bước ngoặt, cho thấy Washington không còn đặt ưu tiên vào việc kết thúc chiến tranh nhanh chóng, mà chuyển sang gây áp lực tối đa.

Iran cứng rắn đáp trả, kêu gọi “lá chắn người sống” bảo vệ nhà máy điện
Trái với kỳ vọng về một sự nhượng bộ, Tehran lại chọn con đường đối đầu. Một bộ trưởng Iran kêu gọi thanh niên tạo “chuỗi người sống” bao quanh các nhà máy điện – một hành động mang tính biểu tượng nhưng cũng đầy rủi ro.
Việc kêu gọi dân thường bảo vệ cơ sở hạ tầng có thể biến những địa điểm này thành tâm điểm của thảm họa nhân đạo nếu bị tấn công.
Trong khi đó, Israel cũng phát đi cảnh báo khẩn, yêu cầu người dân Iran tránh xa hệ thống đường sắt trong 12 giờ, cho thấy nguy cơ các đòn đánh vào hạ tầng giao thông đang cận kề.

Thực tế quân sự: “xóa sổ Iran trong một đêm” là điều gần như không thể
Tổng thống Trump từng tuyên bố có thể “xóa sổ toàn bộ Iran trong một đêm”, nhưng các chuyên gia quân sự lại nhìn nhận hoàn toàn khác.
Theo phân tích giả định:
– 6 máy bay tàng hình B-2 có thể mang tổng cộng 96 bom JDAM mỗi phi vụ
– Nếu bay 2 lượt/ngày: khoảng 192 quả bom
– 40 tiêm kích F-15 (Mỹ–Israel): thêm khoảng 240 quả
→ Tổng cộng khoảng hơn 300 quả bom
Nghe có vẻ nhiều, nhưng so với hàng trăm nhà máy điện và hàng trăm nghìn cây cầu của Iran, con số này chỉ như “muối bỏ biển”.
Chưa kể, các mục tiêu như nhà máy điện thường được gia cố bằng bê tông cốt thép, cần độ chính xác cực cao mới có thể gây thiệt hại đáng kể. Như chuyên gia Peter Layton nhận định: phá hủy hoàn toàn là điều rất khó, nhưng gây tê liệt từng phần thì hoàn toàn có thể.

Một tên lửa vài chục nghìn USD hạ máy bay triệu đô: bài học cay đắng
Một trong những diễn biến gây chấn động là việc tiêm kích F-15E của Mỹ bị bắn rơi bởi tên lửa vác vai – loại vũ khí có giá chỉ vài chục nghìn USD.
Đây là lần đầu tiên một chiếc F-15 bị hạ bởi hỏa lực đối phương. Điều đáng nói hơn: trong chiến dịch giải cứu phi công, Mỹ còn mất thêm A-10, hai máy bay đặc nhiệm MC-130J và ít nhất một trực thăng.
Tổng thiệt hại lên tới hàng trăm triệu USD – đổi lại chỉ là một hệ thống MANPADS nhỏ gọn, có thể giấu trong cốp xe.
Những loại tên lửa như Strela, Igla hay Misagh của Iran đang trở thành “sát thủ thầm lặng”, đặc biệt nguy hiểm với các máy bay bay thấp.
“Kiến nhỏ mà khoét đê to” – chiến tranh hiện đại đang chứng minh rằng vũ khí rẻ tiền nhưng hiệu quả cao có thể làm thay đổi cán cân chiến trường.

Ngoại giao chạy đua với thời gian: Pakistan, Ai Cập vào cuộc
Giữa khói lửa chiến tranh, những nỗ lực ngoại giao vẫn âm thầm diễn ra. Pakistan nổi lên như một “người hòa giải”, phối hợp với Ai Cập và các quốc gia trong khu vực để thúc đẩy đàm phán.
Các cuộc trao đổi ngoại giao đang tiến tới “giai đoạn nhạy cảm”, nhưng chưa có đột phá. Đề xuất ngừng bắn 45 ngày đã bị cả hai bên bác bỏ – Mỹ cho rằng chưa đủ, Iran thì lo ngại đối phương lợi dụng thời gian để tái chuẩn bị.

Tranh cãi pháp lý: tấn công hạ tầng dân sự có phải tội ác chiến tranh?
Một điểm nóng khác là vấn đề pháp lý quốc tế. Theo Công ước Geneva, các cơ sở thiết yếu cho dân thường như điện, nước, giao thông không được phép trở thành mục tiêu quân sự – trừ khi có mục đích quân sự rõ ràng.
Tuy nhiên, tuyên bố của ông Trump về việc “phá hủy toàn bộ nhà máy điện và cầu cống” đã làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng.
Nhiều chuyên gia luật quân sự cho rằng nếu thực hiện đúng như lời nói, đây có thể bị xem là tội ác chiến tranh.
Dù Nhà Trắng khẳng định luôn tuân thủ luật quốc tế, nhưng thực tế chiến trường thường không đơn giản như lời tuyên bố.

Thị trường toàn cầu chao đảo: chứng khoán và dầu mỏ giằng co
Các thị trường tài chính phản ứng khá “lưỡng lự”:
– Châu Á tăng nhẹ, nhưng Hong Kong giảm
– Châu Âu mở cửa trong sắc xanh
– Hợp đồng tương lai Mỹ lại báo hiệu giảm điểm
Giới đầu tư đang đứng giữa hai kịch bản:

Leo thang chiến tranh → dầu tăng mạnh, kinh tế chịu áp lực
Đàm phán thành công → thị trường hồi phục
Một chuyên gia kinh tế nhận định: Trump có thể tìm cách rút khỏi chiến tranh nhưng vẫn “giữ thể diện chiến thắng”. Điều này khiến nguy cơ leo thang ngắn hạn rất cao – nhưng không nhất thiết dẫn đến một cuộc chiến kéo dài.

Nếu bị bóp nghẹt, giá dầu có thể vượt xa 120 USD, kéo theo lạm phát, khủng hoảng năng lượng và bất ổn lan rộng. Chiến tranh, ngoại giao, kinh tế – tất cả đang đan xen như một bàn cờ khổng lồ, nơi mỗi nước đi đều có thể thay đổi cục diện thế giới.

Ngày 7/4/2026, bức tranh thời tiết tại nhiều khu vực trên thế giới cho thấy sự tương phản rất rõ. Bắc Mỹ vẫn còn chia thành hai thái cực, miền nam nước Mỹ ấm áp trong khi vùng phía bắc như Chicago và Toronto còn lạnh buốt, thậm chí lẩn khuất tuyết nhẹ. Châu Âu nhìn chung dễ chịu hơn, nhiều nơi có nắng và nhiệt độ tăng khá tốt vào buổi trưa chiều. Riêng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của ngày kế tiếp 8/4/2026 lại nổi bật với nền nhiệt cao tại Đông Nam Á và vùng Vịnh, đặc biệt Hà Nội và Sài Gòn tiếp tục nóng mạnh. Các mức “nhiệt độ trung bình” dưới đây được tính theo cách lấy trung bình giữa mức thấp nhất và cao nhất trong dự báo theo giờ của từng thành phố.

Tại Bắc Mỹ, Los Angeles tiếp tục giữ nền nhiệt ôn hòa, San Diego cũng khá dễ chịu, trong khi San Francisco mát lạnh bởi mây thấp và sương mù. Seattle còn se lạnh, còn Houston và Dallas ấm hơn rõ rệt. Miami duy trì kiểu thời tiết nóng ẩm đặc trưng, Orlando dịu hơn đôi chút nhưng vẫn oi nhẹ. New York và Washington DC mát lạnh về sáng, còn Chicago và Toronto là hai điểm lạnh nhất trong danh sách hôm nay.

Dự báo thời tiết Bắc Mỹ, nhiệt độ trung bình tại ngày 7/4/2026
• Los Angeles: 18,5°C
• San Francisco: 13,0°C
• San Diego: 18,0°C
• Seattle: 9,5°C
• Houston: 18,5°C
• Dallas: 18,0°C
• Miami: 24,5°C
• Orlando: 19,0°C
• New York: 7,5°C
• Washington DC: 9,5°C
• Chicago: 1,0°C
• Toronto: 1,0°C

Ở châu Âu, Paris nổi bật là nơi ấm nhất trong nhóm, nắng đẹp và nhiệt độ ban chiều lên rất tốt. Zurich, Vienna và Budapest cũng khá dễ chịu. London mát mẻ nhưng sáng sủa, Amsterdam vừa phải, còn Copenhagen, Stockholm, Helsinki và Warsaw vẫn còn lạnh hơn. Berlin và Oslo đứng ở khoảng giữa, đủ mát nhưng không quá rét. Nhìn chung, châu Âu ngày 7/4 có xu hướng dễ chịu hơn Bắc Mỹ rất nhiều.

Dự báo thời tiết Châu Âu, nhiệt độ trung bình tại ngày 7/4/2026
• Berlin: 10,0°C
• Paris: 19,5°C
• London: 15,5°C
• Zurich: 17,5°C
• Amsterdam: 12,5°C
• Copenhagen: 8,0°C
• Stockholm: 5,5°C
• Oslo: 10,5°C
• Helsinki: 6,0°C
• Vienna: 14,5°C
• Budapest: 13,5°C
• Warsaw: 7,0°C

Bước sang châu Á - Thái Bình Dương cho ngày kế tiếp 8/4/2026, khu vực này phân hóa khá mạnh. Bắc Kinh, Thượng Hải, Tokyo và Seoul còn ở mức mát hoặc hơi lạnh về sáng, nhưng Đông Nam Á và vùng Vịnh lại nóng lên rất nhanh. Hong Kong và Singapore giữ kiểu thời tiết nóng ẩm, Sydney ấm dễ chịu, Melbourne mát hơn, còn Dubai và Doha bắt đầu lên nhiệt rõ rệt. Hà Nội và Sài Gòn tiếp tục là hai điểm nóng nổi bật, với nền nhiệt ban ngày vọt lên rất cao. Hong Kong có cảnh báo nguy hiểm cháy rừng mức vàng, còn Tokyo có khuyến cáo gió mạnh trong một phần của ngày 8/4.

Dự báo thời tiết Châu Á - Thái Bình Dương, ngày 8/4/2026, nhiệt độ trung bình tại
• Beijing: 12,5°C
• Shanghai: 14,5°C
• Hongkong: 24,5°C
• Singapore: 29,0°C
• Tokyo: 13,5°C
• Seoul: 8,5°C
• Sydney: 22,0°C
• Melbourne: 14,5°C
• Dubai: 24,0°C
• Doha: 26,0°C
• Hanoi: 31,5°C
• Saigon: 32,0°C

Có thể nói ngắn gọn rằng ngày 7/4, Bắc Mỹ vẫn còn dư âm lạnh giá ở phía bắc, châu Âu đẹp trời hơn, còn sang ngày 8/4 thì châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là khu vực có nền nhiệt cao nhất, nhất là Đông Nam Á. Đúng là “mỗi nơi một vẻ, mười phân vẹn mười”: nơi còn áo rét chưa rời vai, nơi đã nắng như đổ lửa.

Phiên cập nhật ngày 7/4/2026 cho thấy thị trường tiền tệ và hàng hóa vẫn đang trong trạng thái nhạy cảm. USD tự do đã lùi xuống dưới vùng đỉnh trước đó, trong khi giá mua USD trong ngân hàng vẫn thấp hơn khá xa so với chợ đen. Vàng SJC tuy giảm nhẹ nhưng vẫn đứng ở mặt bằng rất cao, bỏ xa giá vàng thế giới quy đổi. Bitcoin tiếp tục dao động quanh ngưỡng 68.000-69.000 USD, còn dầu thô và giá xăng tại nhiều nơi vẫn bị đẩy lên bởi căng thẳng năng lượng toàn cầu.

Về tỷ giá USD, thị trường tự do sáng 7/4 ghi nhận mức 26.900 đồng/USD mua vào và 27.100 đồng/USD bán ra. Trong khi đó, Vietcombank cập nhật lúc 08:22 niêm yết USD mua tiền mặt 26.111 đồng, mua chuyển khoản 26.141 đồng và bán ra 26.361 đồng/USD. Nếu lấy mốc giá mua vào chợ đen so với giá mua tiền mặt của Vietcombank, mức chênh lệch hiện là 789 đồng/USD; còn nếu so với giá mua chuyển khoản, chênh lệch là 759 đồng/USD.

Giá vàng SJC trong nước sáng 7/4 được nhiều nơi niêm yết quanh 169,5 triệu đồng/lượng mua vào và 172,5 triệu đồng/lượng bán ra. Giá vàng thế giới cùng ngày được báo ở khoảng 4.640,3 USD/ounce vào đầu giờ chiều theo giờ Việt Nam. Một nguồn cập nhật khác vào giữa buổi sáng cũng ghi nhận vàng giao ngay khoảng 4.643,6 USD/ounce, cho thấy mặt bằng thế giới vẫn quanh vùng 4.64 nghìn USD/ounce. Như vậy, vàng miếng SJC trong nước vẫn cao hơn rất mạnh so với giá quốc tế quy đổi.

Giá bạc thế giới ngày 7/4 ở quanh 72,70 USD/ounce, trong khi một cập nhật khác đầu ngày cho thấy bạc giao dịch xấp xỉ 73 USD/ounce.

Bitcoin hiện giao dịch quanh 68.771 USD/BTC, biên độ trong ngày dao động từ 68.312 USD đến 70.240 USD. Điều này cho thấy đồng tiền số lớn nhất thế giới vẫn giữ được vùng giá rất cao dù biến động trong ngày còn khá mạnh.

Lãi suất căn bản tại Mỹ, tức target range của federal funds rate, hiện vẫn được Cục Dự trữ Liên bang giữ ở 3,50% - 3,75% sau cuộc họp ngày 18/3/2026. Đối với lãi suất vay mua nhà trả góp tại Mỹ, Freddie Mac cho biết lãi suất vay cố định 30 năm trung bình ở mức 6,46% tính đến ngày 2/4/2026. Còn lãi suất vay mua xe tại Mỹ, các khảo sát đầu tháng 4 cho thấy mức trung bình cho khoản vay mua xe mới kỳ hạn 60 tháng đang ở khoảng 7%/năm, với người có tín dụng tốt có thể thấp hơn đáng kể.

Giá dầu thế giới tiếp tục là điểm nóng. Trong phiên Mỹ ngày 6/4, dầu thô WTI đã đóng cửa quanh 112,41 USD/thùng; sang ngày 7/4, một số cập nhật thị trường còn cho thấy WTI đã lên tới khoảng 113,67 USD/thùng trong giao dịch.

Về giá xăng, số liệu AAA ngày 7/4 cho thấy California bình quân 5,930 USD/gallon, Texas 3,844 USD/gallon. Với Florida, kết quả hiển thị gần nhất trên AAA là 4,198 USD/gallon vào ngày 6/4; một trang tổng hợp của AAA cũng cho thấy Florida đã ở vùng trên 4,18 USD/gallon.

Ở ngoài Mỹ, dữ liệu xăng bán lẻ của các thành phố/countries bên châu Âu và Canada thường cập nhật theo tuần, nên mốc gần nhất hiện có là 30/3/2026. Với Toronto, trang dữ liệu thành phố cho biết giá xăng trong giai đoạn đến 30/3 có mức bình quân 1,53 CAD/lít, và một kết quả tổng hợp khác cho thấy Toronto đã có lúc lên vùng 1,90 CAD/lít vào cuối tháng 3. Với Paris, dữ liệu thành phố cho thấy giá xăng bình quân trong giai đoạn đến 30/3 là 1,87 EUR/lít, và mức cao nhất ngay ngày 30/3 đã lên 2,14 EUR/lít. Với Berlin, do kết quả thành phố khó truy xuất trực tiếp, có thể dùng mốc gần nhất rất sát thực tế từ nguồn Đức là E10 trung bình toàn quốc 2,099 EUR/lít, trong khi nguồn khác cho thấy giá xăng Đức quanh 2,10-2,13 EUR/lít vào cuối tháng 3; Berlin thường nằm trong mặt bằng cao của Đức.

Giá thị trường cổ phiếu Mỹ ở phiên cuối ngày 6/4/2026 đóng cửa như sau: Dow Jones 46.669,88 điểm, S&P 500 6.611,83 điểm, Nasdaq 21.996,34 điểm. Cả ba chỉ số đều tăng nhẹ trong phiên này.

USD chợ đen: mua vào 26.900 đồng/USD, bán ra 27.100 đồng/USD.
USD Vietcombank: mua tiền mặt 26.111 đồng, mua CK 26.141 đồng, bán 26.361 đồng/USD.
Chênh lệch USD chợ đen mua vào so với Vietcombank mua tiền mặt: 789 đồng/USD.
Vàng SJC: 169,5 - 172,5 triệu đồng/lượng.
Vàng thế giới: khoảng 4.640,3 USD/ounce.
Bạc thế giới: khoảng 72,7 - 73 USD/ounce.
Bitcoin: 68.771 USD/BTC.
Lãi suất căn bản Mỹ: 3,50% - 3,75%.
Mortgage 30 năm Mỹ: 6,46%.
Lãi suất vay mua xe Mỹ: khoảng 7%/năm.
Dầu WTI: khoảng 112,41 - 113,67 USD/thùng.
Xăng California: 5,930 USD/gallon.
Xăng Texas: 3,844 USD/gallon.
Xăng Florida: khoảng 4,198 USD/gallon.
Xăng Toronto: bình quân 1,53 CAD/lít, cuối tháng 3 có lúc quanh 1,90 CAD/lít.
Xăng Paris: bình quân 1,87 EUR/lít, mức cao cuối tháng 3 là 2,14 EUR/lít.
Xăng Berlin/Đức: khoảng 2,10 - 2,13 EUR/lít.

Giá thị trường cổ phiếu Mỹ phiên cuối
• Dow Jones: 46.669,88
• S&P 500: 6.611,83
• Nasdaq: 21.996,34

Lưu ý nhỏ: phần Toronto, Paris, Berlin là dữ liệu xăng cập nhật theo chu kỳ tuần, nên mốc gần nhất mình lấy là cuối tháng 3/2026, còn California, Texas, Florida là mốc rất mới ngày 7/4 hoặc 6/4/2026 từ AAA.

Trong nhiều năm, vàng thường được xem là thước đo của sự đắt đỏ. Tuy nhiên, trên thị trường dược liệu Đông y, có một thứ còn đắt hơn vàng nhiều lần.

Đó là ngưu hoàng loại dược liệu cực hiếm được ví như "vàng của Đông y".

Theo nhiều báo kinh tế Trung Quốc, giá ngưu hoàng tự nhiên hiện dao động từ 1,4 – 1,8 triệu nhân dân tệ/kg. Với tỷ giá khoảng 1 nhân dân tệ tương đương 3.800 đồng, mức giá này tương đương khoảng 5,3 – gần 7 tỷ đồng/kg.

Nói cách khác, 1 gram ngưu hoàng có thể trị giá tới 5–7 triệu đồng, cao hơn đáng kể so với giá vàng trên thị trường.

Vì sao ngưu hoàng đắt đỏ?

Ngưu hoàng thực chất không phải khoáng sản hay đá quý. Đây là sỏi mật hình thành trong túi mật của bò, chủ yếu xuất hiện ở những con bò già.

Do đặc điểm sinh học, chỉ một tỷ lệ rất nhỏ bò có thể tạo ra loại sỏi mật đặc biệt này. Các nghiên cứu cho thấy xác suất bò có ngưu hoàng chỉ khoảng 0,2%. Điều đó có nghĩa là phải hàng triệu con bò mới có thể thu được vài kilogram ngưu hoàng.

Chính vì vậy, việc tìm thấy một viên ngưu hoàng đôi khi được ví như "đào được vàng trong cơ thể bò".



Ngưu hoàng.
Tại nhiều lò mổ ở Nam Mỹ – khu vực được xem là nguồn cung ngưu hoàng lớn trên thế giới – công nhân nếu phát hiện được ngưu hoàng trong quá trình giết mổ có thể nhận khoản tiền thưởng tương đương cả tháng lương. Không ít chủ trang trại thậm chí coi đây là tài sản quý và cất giữ trong két sắt.

Dược liệu quý trong nhiều bài thuốc Đông y

Ngưu hoàng được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền Trung Quốc và nhiều nước châu Á. Đây là thành phần quan trọng trong nhiều loại thuốc Đông y nổi tiếng, đặc biệt là các bài thuốc dùng trong tình huống cấp cứu.

Theo y học cổ truyền, ngưu hoàng thường được dùng trong các trường hợp như: Sốt cao gây hôn mê; Đột quỵ; Rối loạn thần kinh cấp tính; Co giật.

Ngoài ra, dược liệu này còn xuất hiện trong nhiều bài thuốc giải độc, an thần và chống co giật.

Chính vì giá trị dược liệu cao và lịch sử sử dụng lâu đời, nhu cầu đối với ngưu hoàng trên thị trường luôn ở mức lớn, trong khi nguồn cung lại cực kỳ hạn chế.

Trong quá khứ, Trung Quốc từng hạn chế nhập khẩu ngưu hoàng do lo ngại nguy cơ bệnh bò điên. Quy định này khiến nguồn cung càng khan hiếm, tạo điều kiện cho đầu cơ và đẩy giá dược liệu tăng mạnh.

Chỉ trong khoảng 10 năm, giá ngưu hoàng được cho là tăng tới 8 lần, trở thành một trong những dược liệu đắt đỏ nhất thế giới.

Giá trị quá lớn khiến ngưu hoàng trở thành mục tiêu của nhiều hoạt động buôn bán bất hợp pháp.

Theo một số báo cáo, các băng nhóm tội phạm tại Nam Mỹ cũng đã tham gia vào hoạt động buôn lậu mặt hàng này, bởi lợi nhuận thu được có thể rất lớn.

Không chỉ vậy, giá dược liệu tăng cao còn kéo theo nhiều hệ lụy khác. Nhiều doanh nghiệp sản xuất thuốc Đông y phải đối mặt với chi phí nguyên liệu tăng mạnh, khiến giá thành sản phẩm leo thang.

Chẳng hạn, giá bán lẻ của một số loại thuốc Đông y chứa ngưu hoàng đã tăng gấp đôi chỉ trong vài năm gần đây.

Bên cạnh đó, thị trường cũng xuất hiện tình trạng làm giả dược liệu, khi một số đối tượng sử dụng nguyên liệu kém chất lượng hoặc thay thế bằng chất khác nhằm thu lợi bất chính.

Trước tình trạng này, cơ quan quản lý Trung Quốc đã triển khai nhiều biện pháp như: Xây dựng kho dự trữ dược liệu quốc gia; Tăng cường giám sát thị trường; Thúc đẩy nghiên cứu ngưu hoàng nhân tạo; Thí điểm mở rộng nhập khẩu từ nhiều quốc gia.

VietBF@ sưu tập

Giai đoạn sơ khai nhất trong "vòng đời" của vàng trên Trái Đất vừa được hé lộ.

Nhà địa chất biển Christian Timm từ Trung tâm Nghiên cứu Đại dương GEOMAR Helmholtz Kiel (Đức) và các cộng sự từ New Zealand, Úc, Đức và Nga đã khám phá ra các "nhà máy vàng" của Trái Đất khi nghiên cứu Cung đảo Kermadec và máng Havre.

Đó là một hệ thống kiến tạo hoạt động mạnh ở phía Bắc New Zealand, thuộc khu vực Nam Thái Bình Dương.


Tàu nghiên cứu đang làm việc ngay phía trên "nhà máy vàng" khổng lồ của Trái Đất - Ảnh: GEOMAR

“Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy sự nóng chảy của lớp phủ ngậm nước bên dưới các cung đảo là động lực chính thúc đẩy sự làm giàu vàng" - tiến sĩ Timm nói với SciTech Daily.

Lớp phủ là lớp dày nhất trong kết cấu của Trái Đất, nằm bên dưới lớp vỏ.

Để hiểu về "cuộc đời" của vàng và các kim loại quý khác trong quá trình nóng chảy của lớp phủ, nhóm nghiên cứu đã kiểm tra 66 mẫu thủy tinh núi lửa được thu thập từ đáy biển ở Cung đảo Kermadec và máng Havre.

Thủy tinh núi lửa vốn được hình thành từ các vụ phun trào mạnh mẽ, trong đó một số mảnh là "thủy tinh nguyên thủy", bảo toàn thành phần hóa học ban đầu của magma.

Khi phân tích các mẫu này, họ nhận thấy nồng độ vàng của chúng thường cao hơn nhiều lần so với magma tương tự từ các sống núi giữa đại dương.

Điều này cho thấy dưới cung đảo Kermadec, lớp phủ ngậm nước tan chảy ở nhiệt độ cao, giải phóng vàng trực tiếp vào magma với nồng độ cực cao.

Tỉ lệ vàng/đồng cao bất thường cũng cho thấy phần lớp phủ này đã bị cạn kiệt trước đó rồi tiếp tục trải qua quá trình tan chảy lặp lại nhiều lần ở mức độ cao.

Đây chính là cơ chế cốt lõi giúp tích tụ vàng, dù hàm lượng này vẫn còn thấp hơn nhiều so với mức có thể khai thác kinh tế.

Như vậy, sự làm giàu vàng không phải là kết quả của một sự kiện nóng chảy duy nhất, mà là của nhiều giai đoạn, trong đó lớp phủ ở những khu vực giống như khu vực được nghiên cứu đóng vai trò như nhà máy luyện kim.

Những phát hiện này hướng sự chú ý sâu hơn xuống lòng đất, nhấn mạnh rằng quá trình tiến hóa hóa học của lớp phủ đóng vai trò quan trọng cùng với các quá trình gần bề mặt trong việc hình thành các mỏ vàng.

Chúng cũng có thể giúp giải thích tại sao các mỏ sunfua thủy nhiệt dọc theo các cung đảo ngầm dưới biển thường giàu vàng.

“Về cơ bản, chúng ta đang xem xét bước đầu tiên trong vòng đời của vàng” - tiến sĩ Timm kết luận.

Nghiên cứu này vừa được công bố trên tạp chí khoa học Communications Earth & Environment.

VietBF@sưu tập

Giá dầu thế giới tăng nhẹ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tái khẳng định tối hậu thư, yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước tối 8-4 (giờ Mỹ).


Các bồn chứa dầu và cơ sở của nhà máy lọc dầu thuộc TotalEnergies trong Khu phức hợp hóa chất Leuna, tại Leuna, Đức ngày 17-3 - Ảnh: REUTERS

Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch ngày 7-4 (giờ Việt Nam), giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ giao tháng 5 tăng hơn 3% lên 116,02 USD/thùng, trong khi dầu Brent giao tháng 6 tăng hơn 1,7% lên 111,67 USD/thùng.

Thị trường dầu mỏ biến động mạnh kể từ khi Mỹ - Israel mở chiến dịch quân sự nhắm vào Iran từ cuối tháng 2.

Đà tăng mới nhất diễn ra trong bối cảnh ông Trump tiếp tục đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, cảnh báo quốc gia này sẽ bị "đánh gục chỉ trong một đêm" nếu không mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ).

Hôm 6-4, ông Trump cho biết Iran "còn thời hạn đến ngày mai", đồng thời tiết lộ hai bên đang đàm phán với sự hỗ trợ của một số quốc gia. "Chúng tôi nghĩ họ đang thương lượng thiện chí, nhưng sẽ sớm biết kết quả", ông nói.

Kể từ khi chiến sự bùng nổ, eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới - gần như bị Iran phong tỏa, gây cú sốc nguồn cung toàn cầu và đẩy giá dầu, nhiên liệu bay, diesel và xăng leo thang.

Theo Hãng tin Reuters, Mỹ và Iran đang thảo luận một khuôn khổ nhằm chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, Tehran vẫn phản đối sức ép phải nhanh chóng mở lại eo biển Hormuz.

Trang Axios cho hay Iran đã bác đề xuất ngừng bắn của Mỹ và đưa ra kế hoạch 10 điểm, gồm chấm dứt xung đột vĩnh viễn trong khu vực (thay vì ngừng bắn tạm thời), đảm bảo an toàn hàng hải qua Hormuz, dỡ bỏ trừng phạt và tái thiết.

Dù vậy, giới quan sát đánh giá khả năng đạt thỏa thuận trước hạn chót là thấp. Ông Trump thừa nhận đề xuất của Iran là "bước tiến đáng kể" nhưng "chưa đủ tốt".

Giới phân tích nhận định áp lực sẽ tiếp tục gia tăng khi thời hạn đến gần. Chiến lược gia kinh tế Brian Jacobsen tại Annex Wealth Management cho rằng Washington đang cố đẩy nhanh tiến trình đàm phán.

Trong khi đó, dữ liệu từ S&P Global Market Intelligence cho thấy hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bắt đầu phục hồi, với 8 tàu chở dầu đi qua trong ngày 6-4 - tăng so với mức dưới 2 chuyến/ngày hồi tháng 3. Song con số này vẫn thấp xa mức trung bình khoảng 130 tàu/ngày trước xung đột.

VietBF@sưu tập

Tỷ lệ người Mỹ gia nhập nhóm trung lưu khá giả tăng mạnh, cho thấy mức sống của tầng lớp này đang cải thiện rõ rệt sau nhiều thập kỷ.

Randy Shilling, 58 tuổi, từng tốt nghiệp Đại học Texas A&M ở bang Texas với tấm bằng kỹ sư dầu khí. Trong 10 năm đầu sự nghiệp, ông sống trong căn hộ đi thuê và thường phải cân nhắc chi tiêu cho các kỳ nghỉ.

Bước ngoặt đến khi ngoài 30 tuổi, ông nhận việc tại một nhà máy hóa chất với mức lương cao hơn khoảng 15%, kèm tiền thưởng, giúp cuộc sống dễ thở hơn. Cùng thời điểm đó, ông mua một ngôi nhà nằm trên sân golf ở vùng ngoại ô Humble, thành phố Houston.

Sau đó, ông liên tiếp được thăng chức, tăng lương và tích lũy được hơn 3 triệu USD cho quỹ hưu trí. Song Shilling không nhận ra mình đã bước vào nhóm trung lưu khá giả.

"Tôi vẫn nghĩ mình chỉ là người bình thường. Tôi không cần xe sang hay TV đắt tiền. Nhưng khi muốn thứ gì, tôi có thể mua được", Shilling nói.


Gia đình ông Shilling tại nhà riêng ở Humble, Texas. Ảnh: WSJ

Theo một nghiên cứu mới của Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), trong 50 năm qua, mức sống của các gia đình Mỹ đã tăng đáng kể trên toàn bộ các nhóm thu nhập. Nghiên cứu của AEI chia các hộ gia đình theo 5 nhóm, gồm nghèo hoặc cận nghèo, trung lưu thấp, trung lưu cốt lõi, trung lưu khá giả và giàu.

Chưa có định nghĩa cụ thể về tầng lớp trung lưu hay trung lưu khá giả ở Mỹ bởi mức thu nhập được coi là "cao" ở một thành phố có thể chỉ là "khiêm tốn" ở thành phố khác.

Song báo cáo của AEI, do Stephen Rose và Scott Winship thực hiện, phân loại một gia đình ba người có thu nhập 133.000-400.000 USD (tính theo giá trị năm 2024) là tầng lớp trung lưu khá giả. Hộ có mức thu nhập trên mức này sẽ được xếp vào nhóm giàu. Phân tích này chỉ xem xét thu nhập, không tính đến tài sản như cổ phiếu hay bất động sản.

Hiện tỷ lệ hộ gia đình thuộc nhóm trung lưu khá giả đã tăng từ 10% năm 1979 lên khoảng 31% vào năm 2024, theo AEI. Sử dụng phương pháp tính khác, Trung tâm Nghiên cứu Pew cũng ghi nhận xu hướng tương tự khi tỷ lệ người Mỹ thuộc nhóm thu nhập cao tăng từ 11% lên 19% trong giai đoạn 1971-2023.

"Nhìn chung mức sống của người Mỹ đã cải thiện, nhưng thu nhập của các hộ khá giả tăng nhanh hơn đáng kể so với phần còn lại", Richard Fry, nhà nghiên cứu cấp cao tại Pew, cho biết.

Các tác giả nhận thấy ngày càng nhiều gia đình ở Mỹ được xếp vào hai nhóm có thu nhập cao nhất, trong khi số gia đình thuộc ba nhóm dưới đang giảm đi.

Theo báo cáo của AEI, năm 2024, khoảng 19% các gia đình Mỹ được coi là "nghèo hoặc cận nghèo", giảm so với khoảng 30% vào năm 1979. Báo cáo định nghĩa nhóm này là các gia đình ba người có thu nhập từ 40.000 USD trở xuống.

Theo nhà kinh tế Scott Winship, một phần lý do nhóm thu nhập cao mở rộng là nhờ mức lương tăng nhanh hơn tốc độ lạm phát, đặc biệt ở những người lao động có bằng đại học.

Một phân tích năm 2021 của Rose khi làm tại Viện Đô thị cho thấy 55% người có bằng cử nhân và 68% người có bằng sau đại học thuộc nhóm trung lưu khá giả hoặc giàu.

Các cặp vợ chồng hoặc sống chung cũng có khả năng gia nhập nhóm này cao hơn, một phần vì có hai nguồn thu nhập và có thể chia sẻ chi phí sinh hoạt. Phân tích của Viện Đô thị cho thấy hơn 80% người thuộc nhóm trung lưu khá giả và giàu sống trong các hộ gia đình có hai người trưởng thành.

Sau khi tốt nghiệp đại học năm 2015, Gabriel Martinez bắt đầu làm việc trong lĩnh vực logistics với mức lương 50.000 USD mỗi năm. Hiện người đàn ông 34 tuổi này làm cho một công ty công nghệ lớn với thu nhập khoảng 180.000 USD mỗi năm, chưa kể các khoản tiền và cổ phiếu thưởng đi kèm.

Martinez từng phải vay mượn để mua một chiếc xe đắt tiền, trong khi vợ anh, Anna, cũng vay hơn 100.000 USD để theo học chương trình thạc sĩ. Anh sau đó đổi sang một chiếc xe bình dân hơn và hai người cũng phải cắt giảm các khoản chi tiêu như ăn nhà hàng hay mua quần áo, để dành tiền trả nợ.

Nhưng sau vài năm, với mức lương cải thiện, họ đã tích lũy được một khoản dự phòng và sở hữu căn nhà rộng 158 m2 tại Boerne, bang Texas.

Tuy nhiên, thu nhập cao hơn không đồng nghĩa với cảm giác giàu có. Lạm phát kéo dài cùng chi phí thiết yếu tăng mạnh trong vài năm qua khiến nhiều gia đình, kể cả nhóm thu nhập cao, vẫn phải cân nhắc kỹ các khoản chi lớn. Khảo sát cho thấy khoảng 90% người Mỹ cho biết họ đang chịu tác động từ cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt, theo Study Finds.

Theo dữ liệu từ Bankrate, giá bán trung vị của một căn nhà đã qua sử dụng tại Mỹ hiện gần 400.000 USD. Học phí đại học trung bình cũng rơi vào khoảng 38.000 USD mỗi năm.

Laura Shields, 46 tuổi sống ở bang New Jersey, cho biết bà chỉ mới cảm thấy tài chính dư dả hơn kể từ sau đại dịch Covid-19. Bà và chồng kiếm khoảng 240.000 USD mỗi năm, giúp họ có thể thanh toán nợ thẻ tín dụng, tích lũy một khoản tiết kiệm hay chi trả khoản phát sinh ngoài dự kiến.

Tuy nhiên, khi con trai cả sắp vào đại học, họ lo ngại có thể phải vay nợ để trang trải học phí cho con. "Tôi đang cố gắng để không lo nghĩ quá nhiều về điều đó," Shields nói.

Với gia đình Shilling, tổng thu nhập của hai vợ chồng ông vào khoảng 220.000 USD mỗi năm. Điều này giúp cuộc sống của ông tốt hơn so với thời cha mẹ, những người không học đại học. Tuy nhiên, ông không chắc con trai Blake, 23 tuổi, có thể duy trì đà đi lên đó.

"Tôi nghĩ thế hệ con cháu chúng ta sẽ gặp nhiều khó khăn," ông nói, nhắc tới chi phí sinh hoạt ngày càng cao.

VietBF@sưu tập

Một nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện cho biết sẽ đệ trình các điều khoản luận tội Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth vì cách ông xử lý các hoạt động quân sự của Mỹ tại Iran.


Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth trong cuộc họp báo cùng Tổng thống Trump, ngày 6/4. (Ảnh: AP)

Ông Hegseth đang trở thành là mục tiêu hàng đầu của đảng Dân chủ, sau khi Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi rời vị trí.

Các cuộc thăm dò cho thấy ông Hegseth là một trong những thành viên nội các hiện tại ít được ủng hộ nhất, trong bối cảnh cuộc chiến với Iran đang diễn biến cực kỳ bất lợi với Mỹ.

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa phản hồi đề nghị bình luận.

Nghị sĩ Yassamin Ansari cho biết trong một tuyên bố, rằng bà sẽ đệ trình các điều khoản luận tội ông Hegseth vào tuần tới, cho rằng ông “liên tục vi phạm lời tuyên thệ nhậm chức và nghĩa vụ hiến định”.

“Việc ông Hegseth liều lĩnh đặt các quân nhân Mỹ vào tình thế nguy hiểm và những tội ác chiến tranh lặp đi lặp lại… là cơ sở để luận tội và cách chức”, nữ nghị sĩ đứng đầu nhóm nghị sĩ Dân chủ khóa mới tại Hạ viện nhấn mạnh.

Bà Ansari, một người Mỹ gốc Iran, cũng kêu gọi nội các sử dụng Tu chính án thứ 25 để có biện pháp với Tổng thống Donald Trump vì những “phát ngôn mất kiểm soát” về cuộc chiến.

Bà dẫn lại bài đăng trên Truth Social của ông Trump ngày 5/4 gửi tới các lãnh đạo Iran: “Hãy mở cái eo biển (Hormuz) chết tiệt đó đi, nếu không các người sẽ sống trong địa ngục cứ chờ mà xem!”.

Tại cuộc họp báo ngày 6/4, ông Trump tuyên bố Iran có thể bị “xóa sổ” chỉ trong 1 đêm, “và đêm đó có thể là đêm mai”, nghĩa là đêm 7/4. Ông đe doạ sẽ phá hủy các nhà máy điện và cầu của Iran, đồng thời gạt bỏ những lo ngại rằng hành động như vậy có thể cấu thành tội ác chiến tranh hoặc làm mất lòng 93 triệu người dân Iran.

“Tu chính án thứ 25 tồn tại là có lý do; nội các của ông ấy nên sử dụng nó. Số phận của binh sĩ Mỹ, người dân Iran và nền tảng của hệ thống toàn cầu của chúng ta đang bị đe dọa”, bà nói.

Với việc đảng Cộng hòa kiểm soát cả 2 viện Quốc hội và cần 2/3 nghị sĩ Thượng viện đồng ý để có thể luận tội một quan chức hành pháp, nỗ lực của bà Ansari gần như không có cơ hội thành công.

Cũng không có khả năng thực tế nào cho thấy nội các của ông Trump - vốn gồm nhiều người trung thành - sẽ viện dẫn Tu chính án thứ 25.

Bà Ansari không phải là nghị sĩ Dân chủ đầu tiên đề xuất luận tội ông Hegseth. Dân biểu Shri Thanedar kiến nghị các điều khoản luận tội người đứng đầu Lầu Năm Góc từ năm ngoái, nhưng đến nay vẫn chưa thúc đẩy việc bỏ phiếu về đề xuất này.

Ngày 7/4, Iran cho biết muốn chấm dứt chiến tranh lâu dài với Mỹ và Israel, đồng thời phản đối áp lực yêu cầu mở lại eo biển Hormuz.

VietBF@sưu tập