Sau hai tháng dâm ô bé gái 13 tuổi gần nhà, Lê Hoài Phong, 50 tuổi, đến công an xã đầu thú.

Ngày 11/4, Phong bị Công an xã Thạnh Mỹ Tây tạm giữ, điều tra hành vi Dâm ô trẻ em.


Lê Hoài Phong tại cơ quan điều tra. Ảnh: Dương Đông

Theo điều tra, hôm 8/2, Phong rình mò nhà hàng xóm, tiếp cận bé gái 13 tuổi khi cha mẹ không có nhà. Bị ông ngoại nạn nhân phát hiện, Phong bỏ chạy, trốn khỏi địa phương.

Người nhà nạn nhân tố cáo. Công an xã cùng các ngành vận động gia đình Phong, thuyết phục gã đầu thú, hôm 4/6.

VietBF@sưu tập

Iran bước vào bàn đàm phán ở Pakistan với "lá bài tẩy" Hormuz, nhưng Mỹ tin rằng họ có thể khai thông eo biển bằng cách này hay cách khác.

Phái đoàn Iran, do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf dẫn đầu cùng loạt quan chức cấp cao, đêm 10/4 hạ cánh xuống sân bay ở Islamabad, Pakistan để chuẩn bị cho cuộc đàm phán với Mỹ. Họ sải bước đầy tự tin trên đường băng với nụ cười trên môi khi được giới chức Pakistan tiếp đón, Dominic Waghorn, biên tập viên quốc tế của Sky News mô tả khi tác nghiệp tại hiện trường.

Waghorn cho rằng nguồn cơn cho sự tự tin này của Iran bắt nguồn từ một vấn đề then chốt: họ đang nắm trong tay "lá bài tẩy" là eo biển Hormuz, huyết mạch với nguồn cung năng lượng thế giới. Đây có thể là đòn bẩy quan trọng nhất với Iran trong cuộc đàm phán về lệnh ngừng bắn dài hạn với Mỹ, có thể kéo dài khoảng hai tuần.


Phái đoàn Iran tới sân bay Islamabad đêm 10/4. Ảnh: Bộ Ngoại giao Pakistan

Summer Said, nhà phân tích của WSJ, nhận xét Tehran đang mang theo tâm thế chiến thắng đến bàn đàm phán, sau khi đã đáp trả quyết liệt trong cuộc đối đầu với Mỹ - Israel và kiểm soát eo biển Hormuz, nơi nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu.

"Iran tin rằng mình đã nắm thóp được nền kinh tế thế giới và đã đứng vững sau mọi đòn tấn công mà Mỹ có thể tung ra", William Wechsler, giám đốc Chương trình Trung Đông tại Hội đồng Đại Tây Dương và cựu quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc, cho biết.

Wechsler thêm rằng lập trường của người Iran lúc này dường như là sẽ không chấp nhận thỏa thuận trừ khi nó đi kèm việc Mỹ từ bỏ hoàn toàn lợi ích an ninh quốc gia ở Trung Đông.

Nhưng phía Mỹ không nhìn nhận vấn đề theo cách đó. Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng Iran "không còn quân bài nào" trong các cuộc đàm phán với Mỹ, ngoại trừ "tống tiền thế giới trong ngắn hạn" bằng cách gây sức ép ở eo biển Hormuz. "Lý do duy nhất họ còn tồn tại đến ngày nay là để đàm phán", ông tuyên bố.

Tổng thống Mỹ cho biết trọng tâm chính khi đàm phán thỏa thuận với Iran vẫn là hạn chế năng lực hạt nhân của nước này. "Không vũ khí hạt nhân. Đó là 99% nội dung của thỏa thuận", ông nói.

Ông Trump tuyên bố eo biển Hormuz sẽ sớm khai thông, nếu không Mỹ "sẽ có cách này hay cách khác để giải quyết dứt điểm", nhưng không nêu cụ thể.

Biên tập viên Waghorn cho rằng sự khác biệt quan điểm giữa hai bên sẽ tạo tiền đề cho những cuộc chạm trán ngoại giao "cực kỳ thú vị" tại Islamabad. "Câu hỏi then chốt là với một hố sâu ngăn cách quá lớn giữa hai bên như hiện tại, liệu họ có thể đạt được đủ bước tiến để tiếp tục duy trì thêm hai tuần nỗ lực ngoại giao hay không", Waghorn đặt câu hỏi.

Laurence Norman, nhà phân tích của WSJ, cho rằng cục diện hiện tại có phần nghiêng về Iran, bởi Tehran có thể đủ khả năng để kéo dài cuộc đàm phán đến khi các yêu cầu của họ được đáp ứng. Trước thềm đàm phán, Tehran còn yêu cầu Washington phải gỡ phong tỏa các tài sản của Iran và gây áp lực để Israel ngừng tấn công Hezbollah tại Lebanon.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi ngày 10/4 tuyên bố Tehran sẵn sàng đối thoại, nhưng sẽ không dung thứ cho "ngoại giao lừa dối" được sử dụng làm vỏ bọc để đối phương chuẩn bị các hoạt động quân sự trong tương lai.

Phía Mỹ cũng đưa ra tuyên bố cứng rắn, khi Phó tổng thống JD Vance khẳng định nước này "sẵn sàng chìa tay" nếu Iran sẵn sàng đàm phán thiện chí. "Nhưng nếu họ tìm cách lợi dụng chúng tôi, họ sẽ thấy đội ngũ đàm phán không dễ dàng chấp nhận điều đó", ông Vance cảnh báo trước khi lên đường tới Pakistan.

Trong khi Mỹ và Israel đã đình chỉ chiến dịch tập kích Iran, Tehran vẫn chưa mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Chừng nào eo biển này chưa được khai thông trở lại, giá xăng dầu vẫn sẽ tăng, bao gồm cả ở Mỹ, nơi giá xăng đã cao hơn khoảng 40% so với hồi tháng 2.

Robin Mills, giám đốc điều hành của công ty tư vấn Qamar Energy tại Dubai, nhận định nếu tình trạng bế tắc ở eo biển Hormuz tiếp diễn, không chỉ châu Á hay châu Âu, Mỹ cũng sẽ chứng kiến giá năng lượng tăng mạnh trong vài tuần tới.

"Mỗi ngày eo biển này tiếp tục bị hạn chế lưu thông, hậu quả sẽ ngày càng lớn. Nguồn cung bị trì hoãn, thị trường thắt chặt, giá cả tăng cao", Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) Sultan al-Jaber cảnh báo.

Mặc dù ông Trump nói rằng lệnh ngừng bắn 15 ngày được công bố hôm 8/4 yêu cầu Iran mở lại tuyến hàng hải này, điều đó đã không xảy ra. Chính ông Trump cũng đã thừa nhận điều này và phàn nàn về hành vi của Tehran.

Tổng thống Mỹ hôm 9/4 chỉ trích Iran đang xử lý "rất tệ, đáng hổ thẹn" đối với vấn đề cho phép tàu dầu đi qua eo biển Hormuz. "Đó không phải thỏa thuận mà chúng tôi đã đạt được", ông Trump cho biết.

Lực lượng quân sự khổng lồ của Mỹ triển khai tới Trung Đông từ hồi tháng 2 vẫn hiện diện tại khu vực. Nếu không đạt thỏa thuận, ông Trump cảnh báo "súng sẽ nổ lớn hơn, hiệu quả và mạnh mẽ hơn bất cứ điều gì mọi người từng thấy trước đây".

Benoit Faucon, nhà phân tích của WSJ, cho rằng đó là lời đe dọa không thể phớt lờ. Nhưng Iran có thể đặt cược rằng Tổng thống Mỹ đang muốn thoát khỏi cuộc chiến không được lòng dân đến mức sẽ tiếp tục gia hạn lệnh ngừng bắn dù Tehran kiên quyết tới đâu.

Theo cuộc thăm dò của The Economist/YouGov, công bố ngày 8/4, có tới 53% người dân Mỹ phản đối cuộc chiến của nước này với Iran, trong khi 34% ủng hộ mạnh mẽ hoặc ủng hộ một phần cuộc chiến.

"Người Iran tin họ đã thắng trong cuộc chiến và ông Trump muốn thoát khỏi nó", Karim Sadjadpour, chuyên gia cao cấp tại Quỹ Carnegie, cho biết.

Việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế là một trong những yêu cầu hàng đầu của Tehran khi bước vào đàm phán. Đây là điều Iran cần để tái thiết những thiệt hại do chiến tranh gây ra và vực dậy nền kinh tế vốn khủng hoảng sâu sắc trước khi giao tranh bắt đầu.

Điều này cuối cùng có thể dẫn đến một thỏa thuận khung, nếu hai bên đủ nhượng bộ để tìm tiếng nói chung, theo các nhà phân tích của WSJ. Mỹ theo đó có thể dỡ bỏ hoặc nới lỏng các lệnh trừng phạt, eo biển Hormuz mở cửa trở lại và hai bên đạt thỏa hiệp về vấn đề làm giàu uranium.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra hiện tại là liệu Iran có sử dụng đòn bẩy Hormuz quá mức khi gặp phái đoàn Mỹ tại Islamabad, đưa ra các yêu sách tối đa, bất chấp thực tế phần lớn cơ sở hạ tầng quân sự và công nghiệp của họ đã bị phá hủy trong xung đột. Những yêu sách tối đa này là điều mà Tổng thống Trump khó có thể chấp nhận ngay cả khi ông muốn chấm dứt xung đột, theo nhà phân tích Summer Said.

"Iran không thể đơn giản nghĩ rằng thời gian đang đứng về phía mình và không cần phải nhượng bộ điều gì đáng kể. Ông Trump vẫn có thể tái khởi động cuộc chiến, dù khả năng này không cao", Alex Vatanka, chuyên gia cao cấp tại Viện Trung Đông và là tác giả của một cuốn sách về giới lãnh đạo Iran, nhận xét.

Vatanka thêm rằng Iran cũng đang chịu áp lực từ cuộc chiến và "tôi không nghĩ sự tự tin của họ có thể kéo dài khi nhìn lại mức độ tàn phá của cuộc chiến này".

Husain Haqqani, cựu đại sứ Pakistan tại Washington và hiện là chuyên gia cao cấp tại Học viện Ngoại giao Anwar Gargash ở Abu Dhabi, cho hay Mỹ và đồng minh sẽ phải đưa ra chiến lược đàm phán sao cho có thể đảm bảo các mục tiêu đặt ra với Iran từ đầu xung đột, nhưng cũng phải khiến Tehran nhượng bộ ở eo biển Hormuz.

"Điều đó sẽ không dễ dàng", cựu đại sứ Haqqani nhận xét.

Tuy nhiên, Tehran cũng có thể nhận thấy họ không có nhiều thời gian như vốn tưởng, theo nhà phân tích Laurence Norman. Việc đóng cửa eo biển có thể gây tổn hại cho chính hoạt động xuất khẩu của Iran, trong khi các quốc gia vùng Vịnh đã cam kết sẽ chống lại kế hoạch lập "trạm thu phí" của Tehran tại Hormuz.

Tuần này, Iran tuyên bố phần eo biển bên phía Oman là vùng nguy hiểm vì có thủy lôi và chuyển hướng các luồng giao thông hạn chế đi qua vùng biển của Iran để thu phí quá cảnh.

"Đòn bẩy này, dù rất quan trọng trong những tuần và tháng tới, có thể sẽ yếu dần", nhà phân tích Faucon viết.

Arab Saudi và UAE vẫn có thể xuất khẩu dầu thông qua các đường ống dẫn mà không quá phụ thuộc vào eo biển Hormuz, dù mức giá sẽ cao hơn. Do đó, việc ngăn dầu của hai nước vận chuyển qua eo biển cuối cùng sẽ đẩy gánh nặng chi phí lên vai các nước khác.

"Tôi không nghĩ thế giới sẵn sàng sống chung với một thay đổi như vậy. Iran về lâu dài sẽ đối mặt với sự phản kháng lớn hơn nhiều so với những gì họ có thể chịu đựng", Meir Javedanfar, chuyên gia về chính trị Iran tại Đại học Reichman ở Israel, cho biết.

VietBF@sưu tập

Mỹ đang lên kế hoạch triệt phá những đường dây môi giới đưa phụ nữ mang thai đến Mỹ sinh con nhằm lấy quốc tịch cho đứa trẻ, theo Reuters.

Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) ngày 9/4 gửi một email nội bộ yêu cầu các đặc vụ trên toàn quốc tập trung vào chiến dịch mới mang tên "Sáng kiến Du lịch Sinh con", theo tài liệu mà Reuters tiếp cận được và đăng tải hôm nay.

Chiến dịch được mô tả nhằm truy quét tận gốc các mạng lưới hỗ trợ người nước ngoài đang mang thai đến Mỹ và giúp đứa trẻ trở thành công dân Mỹ theo quy định về cấp quốc tịch theo nơi sinh. Đây là một trong những hành vi "gian lận" mà Tổng thống Donald Trump nhiều lần đề cập để thúc đẩy nỗ lực xóa bỏ quy định "sinh ra ở Mỹ được cấp quốc tịch Mỹ".

Chiến dịch mới của ICE, do nhánh Điều tra An ninh Nội địa (HSI) dẫn đầu, đặt mục tiêu phanh phui các vụ gian lận và triệt phá các mạng lưới tổ chức khai thác lỗ hổng trong quy trình nhập cư.

Giới chức Mỹ từng xử lý nhiều vụ việc tương tự. Năm 2019, hơn 10 người đã bị buộc tội điều hành các "nhà hộ sinh" tại phía nam California phục vụ phụ nữ giàu có từ châu Á đến du lịch sinh con.


Nhân viên biên phòng Mỹ kiểm tra hộ chiếu hành khách tại sân bay. Ảnh: DHS

"Du lịch sinh con không kiểm soát gây tốn kém khủng khiếp cho người đóng thuế và đe dọa an ninh quốc gia", phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly nhận định, đồng thời lưu ý rằng hầu hết các nước trên thế giới không áp dụng chính sách cấp quốc tịch tự động tại thời điểm sinh.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) chưa công bố bất kỳ cuộc điều tra nào về hành vi gian lận sinh con lấy quốc tịch, song cho biết đã nắm được thông tin về một số mạng lưới tổ chức "du lịch sinh con" tại Mỹ.

DHS cho biết dù việc sinh con tại Mỹ không phải là hành vi phạm luật, cơ quan này vẫn có bộ phận nhận diện và xử lý các vi phạm luật liên bang. Một quy định từ năm 2020 dưới nhiệm kỳ đầu của ông Trump đã cấm sử dụng visa du lịch hoặc công tác với mục đích thực chất là lấy quốc tịch cho đứa trẻ. Những người tham gia vào các kế hoạch này có thể bị truy tố tội gian lận hoặc các tội danh liên quan.

Hiện chưa có số liệu chính thức về số lượng người nước ngoài đến Mỹ với mục đích sinh con lấy quốc tịch hay chi phí cụ thể mà người đóng thuế phải gánh chịu. Tuy nhiên, Trung tâm Nghiên cứu Di trú ước tính có khoảng 20.000-25.000 bà mẹ đã đến Mỹ theo diện này trong giai đoạn 2016-2017. So với 3,6 triệu ca sinh tại Mỹ năm 2025, con số này chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ.

Phe Cộng hòa vẫn coi đây là lý do then chốt để giới hạn quyền công dân theo nơi sinh, vốn được quy định trong Hiến pháp Mỹ từ lâu. Ngay ngày đầu nhậm chức, ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp chỉ đạo các cơ quan không công nhận quốc tịch của trẻ em sinh ra tại Mỹ nếu cả bố và mẹ đều không phải công dân hoặc thường trú nhân hợp pháp. Sắc lệnh này đang gây tranh cãi lớn vì phá vỡ tiền lệ pháp lý kéo dài hơn một thế kỷ.

Tại Tòa án Tối cao tuần trước, luật sư chính phủ Mỹ D. John Sauer cho rằng quy định "sinh ra ở Mỹ là công dân Mỹ" đã khuyến khích một "ngành công nghiệp du lịch sinh con phát triển tràn lan". Ông cảnh báo điều này thu hút hàng nghìn người từ các "quốc gia tiềm ẩn tâm lý thù địch", tạo ra một thế hệ công dân Mỹ nhưng không có cảm tình với Mỹ.

VietBF@sưu tập

Giảm cân, ăn uống lành mạnh, tập luyện, hạn chế đường, uống cà phê hợp lý có thể giúp cải thiện chức năng gan, giảm chất béo tích tụ.

Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) là tình trạng tích tụ mỡ trong gan, liên quan chặt chẽ đến béo phì, tiểu đường và rối loạn mỡ máu. Thực hành một vài thay đổi lối sống có thể giúp cải thiện giúp chức năng gan và giảm nguy cơ biến chứng.

Giảm cân hợp lý

Giảm cân là yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở người béo phì, thừa cân. Tuy nhiên, nên giảm cân từ từ, tránh ăn kiêng quá khắt khe vì có thể gây tác dụng ngược. Duy trì chế độ ăn cân bằng và bền vững là cách lâu dài.

Ưu tiên chế độ ăn lành mạnh

Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải có thể góp phần giảm mỡ gan. Theo chế độ ăn này, người bệnh nên tăng cường rau (bông cải xanh, rau lá xanh) trái cây (táo, cam, chuối), ngũ cốc nguyên hạt và chất béo tốt như dầu ô liu.

Ăn cá (ít nhất 2 lần/tuần), gia cầm không da và trứng tiêu thụ với lượng vừa phải. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và tinh bột tinh chế. Cách ăn này không chỉ tốt cho gan mà còn hỗ trợ kiểm soát huyết áp cao và tiểu đường.

Ngoài áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải, một số gia vị và thảo mộc quen thuộc như nghệ, gừng, tỏi, trà xanh và cây kế sữa cũng có lợi cho sức khỏe gan.

Uống cà phê đúng cách

Cà phê có thể giúp giảm viêm và bảo vệ gan nhờ kích thích enzyme có lợi. Người bị gan nhiễm mỡ có thể uống khoảng 2-3 tách mỗi ngày. Ưu tiên uống cà phê đen, hạn chế đường và kem béo để tránh làm tăng năng lượng dư thừa.

Duy trì vận động

Ít vận động là yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng gan nhiễm mỡ. Mỗi người nên đặt mục tiêu ít nhất 150 phút vận động mỗi tuần. Các hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc leo cầu thang cũng mang lại lợi ích rõ rệt nếu duy trì đều đặn.

Hạn chế tối đa đường

Đường bổ sung, đặc biệt fructose, thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan. Chúng có nhiều trong nước ngọt, bánh kẹo, đồ uống đóng chai và thực phẩm chế biến sẵn. Đọc nhãn thực phẩm trước khi dùng cũng giúp bạn kiểm soát lượng đường nạp vào mỗi ngày.

Kiểm soát cholesterol

Cholesterol cao làm tình trạng gan nhiễm mỡ nghiêm trọng hơn. Người bệnh nên hạn chế chất béo bão hòa (thịt đỏ, sữa béo) và chất béo chuyển hóa. Kết hợp ăn uống lành mạnh, tập luyện để cải thiện mỡ máu hiệu quả.

Tránh các tác nhân gây hại cho gan

Để gan có cơ hội phục hồi, bạn cần hạn chế các tác nhân gây hại trực tiếp. Rượu dù dùng ở mức vừa phải vẫn có thể làm gan nhiễm mỡ tiến triển nặng hơn. Ngoài ra, một số thuốc không kê đơn và thực phẩm chức năng có thể gây độc cho gan nếu sử dụng không đúng cách. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng để tránh làm tổn thương gan thêm.

VietBF@sưu tập

Đột quỵ tiến triển rất nhanh, khiến não mất khoảng 2 triệu tế bào mỗi phút khi không được điều trị, nên can thiệp kịp thời là yếu tố quyết định sống còn.

Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, không báo trước nhưng hậu quả lại tiến triển rất nhanh. Nếu người bệnh không được cấp cứu kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ tử vong và tàn tật lâu dài.

Nhiều người thường chủ quan trước những dấu hiệu ban đầu như nói ngọng, yếu tay chân hay chóng mặt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đột quỵ không chỉ là một bệnh lý thông thường mà là một "cơn tấn công não", cần được cấp cứu ngay lập tức tương tự nhồi máu cơ tim.

Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não chết đi

Não là cơ quan phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung cấp máu và oxy. Khi dòng máu bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hoặc mạch máu bị vỡ, các tế bào não bắt đầu tổn thương gần như ngay lập tức.

Trong đột quỵ thiếu máu não (dạng phổ biến nhất), mỗi phút không được can thiệp có thể khiến khoảng 2 triệu tế bào thần kinh chết đi, cùng hàng tỷ kết nối thần kinh bị phá hủy. Tổn thương này không diễn ra trong vài giờ mà xảy ra liên tục từng phút. Hậu quả phụ thuộc vào vùng não bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể mất khả năng nói, suy giảm trí nhớ, liệt một bên cơ thể hoặc rối loạn nhận thức.

"Cửa sổ vàng" điều trị rất ngắn

Đột quỵ có thời gian can thiệp hiệu quả rất hạn chế, thường được gọi là "cửa sổ vàng". Việc điều trị cần bắt đầu càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vài giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Các phương pháp hiện đại như dùng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối có thể giúp khôi phục dòng máu lên não. Tuy nhiên, hiệu quả của các phương pháp này giảm nhanh theo thời gian.

Với đột quỵ xuất huyết - khi mạch máu não bị vỡ - tình trạng còn nguy hiểm hơn. Người bệnh có thể cần phẫu thuật khẩn cấp để cầm máu và giảm áp lực lên não.

Tổn thương não không thể phục hồi hoàn toàn

Khác với nhiều cơ quan khác trong cơ thể, tế bào não khi đã chết gần như không thể tái tạo. Vì vậy, mỗi phút chậm trễ đồng nghĩa với mất đi vĩnh viễn một phần chức năng của não.

Trong cấp cứu đột quỵ, thời gian càng kéo dài, tổn thương não càng nghiêm trọng. Người bệnh được đưa đến bệnh viện sớm có cơ hội hồi phục tốt hơn, trong khi người đến muộn dễ đối mặt với di chứng nặng nề như mất khả năng vận động, nói chuyện, thậm chí tử vong.

Phát hiện sớm các dấu hiệu đột quỵ đóng vai trò quyết định. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, bao gồm mất thăng bằng, chóng mặt; nhìn mờ hoặc mất thị lực; méo miệng, lệch mặt; yếu hoặc tê một bên tay chân; nói khó hoặc nói ngọng.

Quy tắc BEFAST giúp nhận biết nhanh đột quỵ qua các dấu hiệu: mất thăng bằng (Balance), rối loạn thị lực (Eyes), méo miệng (Face), yếu tay chân (Arms), nói khó (Speech). Chữ "T" (thời gian) nhấn mạnh việc gọi cấp cứu ngay lập tức khi xuất hiện dấu hiệu, bởi mỗi phút trôi qua đều làm tăng nguy cơ tổn thương não.

VietBF@sưu tập

Xung đột tại Trung Đông kéo lạm phát tại Mỹ lên cao, đẩy niềm tin tiêu dùng xuống thấp kỷ lục trong tháng 4.

Khảo sát công bố ngày 10/4 của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng của người Mỹ chỉ là 47,6 điểm trong tháng 4. Đây là mức thấp kỷ lục, giảm hơn 10% so với tháng 3.

Khảo sát cho thấy "nhiều người tiêu dùng đổ lỗi cho xung đột tại Iran gây ra các thay đổi bất lợi cho nền kinh tế", như lạm phát tăng tốc, Joanne Hsu - người phụ trách báo cáo cho biết. "Tất cả nhóm tuổi, thu nhập, quan điểm chính trị đều ghi nhận niềm tin đi xuống, phản ánh quy mô của lần giảm này", báo cáo viết.

Kỳ vọng lạm phát tại Mỹ cũng tăng vọt. Tính trung bình, những người tham gia khảo sát dự báo giá cả tăng 4,8% sau một năm - mạnh nhất kể từ tháng 8/2025.


Người dân mua sắm tại một siêu thị của Costco ở thành phố New York tháng 1/2026. Ảnh: Reuters

Tiêu dùng hiện đóng góp hai phần ba quy mô GDP Mỹ. Nếu người dân giảm chi tiêu, sức ép sẽ đè nặng lên doanh nghiệp, từ đó kéo tụt tăng trưởng kinh tế, thậm chí có thể châm ngòi cho suy thoái. Hồi tháng 2, trước khi xung đột tại Trung Đông nổ ra, tiêu dùng tại Mỹ vẫn khá mạnh, theo số liệu của Bộ Thương mại Mỹ.

Dù vậy, Hsu cũng lưu ý rằng khảo sát được thực hiện trước ngày 7/4. Vì vậy, phần lớn đánh giá của người dân phản ánh diễn biến tháng trước. 7/4 là ngày Mỹ và Iran thông báo lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. Hai nước chuẩn bị đàm phán cuối tuần này tại Pakistan để hòa giải xung đột.

"Kỳ vọng về kinh tế có thể sẽ cải thiện, sau khi người tiêu dùng tự tin rằng sự gián đoạn nguồn cung do xung đột đã chấm dứt và giá xăng ổn định trở lại", Hsu nói.

Khảo sát trên được công bố ngay trước khi Cục Thống kê Lao động Mỹ cho biết chỉ số giá tiêu dùng (CPI) nước này tăng 3,3% trong tháng 3 - cao nhất gần 2 năm. Phần lớn mức tăng do giá năng lượng. Giá thực phẩm gần như đứng yên.

"Giá xăng, dầu diesel và vé máy bay đang tăng vọt, bóp nghẹt thu nhập của các hộ gia đình ở Mỹ. Đây chỉ là sự bắt đầu", Heather Long - kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union nhận định hôm 10/4.

VietBF@sưu tập

Các thẩm phán cho rằng thâm hụt thương mại lớn có thể không đủ là lý do để ông Trump áp thuế nhập khẩu diện rộng như vậy.

Ngày 10/4, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) đã nghe tranh luận của các bên trong các vụ kiện khởi xướng bởi 24 bang tại Mỹ và các doanh nghiệp nhỏ. Nhóm này nộp đơn kiện đầu tháng trước, về thuế nhập khẩu bổ sung 10% mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp lên toàn bộ đối tác thương mại kể từ ngày 24/2.

Họ cho rằng động thái của ông Trump là cách lách phán quyết trước đó của Tòa án Tối cao Mỹ. Ngày 20/2, Tòa Tối cao bác bỏ các chính sách thuế nhập khẩu của ông Trump dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), gồm thuế đối ứng và thuế riêng áp lên Mexico, Canada, Trung Quốc.

Để đáp trả, cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mục đích là giải quyết "tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán" nghiêm trọng, hoặc ngăn chặn nguy cơ đồng USD mất giá trong ngắn hạn.


Tổng thống Donald Trump trả lời báo giới tại Nhà Trắng ngày 31/3. Ảnh: AP

Theo đơn kiện, các bang và doanh nghiệp nhỏ cho rằng đạo luật ông Trump viện dẫn chỉ được thiết kế để giải quyết các tình huống khẩn cấp, ngắn hạn về tiền tệ. Thâm hụt thương mại thông thường không phù hợp với định nghĩa kinh tế của "thâm hụt cán cân thanh toán".

Trong hơn 3 giờ tranh luận, hội đồng gồm 3 thẩm phán đã xem xét cách định nghĩa "thâm hụt cán cân thanh toán". Thẩm phán Timothy Stanceu đặt câu hỏi về lập luận của chính quyền Trump, rằng thâm hụt thương mại có thể là lý do duy nhất để viện dẫn đạo luật năm 1974.

"Chúng tôi không chắc về cách diễn giải luật năm 1974 trong bối cảnh năm 2026, nhưng chúng tôi biết ‘thâm hụt thương mại’ không đồng nghĩa với ‘thâm hụt cán cân thanh toán’", Stanceu nói.

Đáp lại, Brett Shumate - luật sư của Bộ Tư pháp Mỹ cho biết thâm hụt thương mại góp phần nới rộng thâm hụt cán cân thanh toán, và tạo ra vấn đề thanh toán quốc tế "lớn, nghiêm trọng" cho nước này.

Brian Marshall - luật sư đại diện bang Oregon cho biết hiện tại đồng đôla cũng không có nguy cơ mất giá nhanh. Ông kêu gọi tòa chặn mức thuế 10% thay vì để thuế này tự hết hiệu lực sau 150 ngày. Việc này nhằm ngăn ông Trump sử dụng các cơ sở pháp lý khác để duy trì thuế vô thời hạn. "Nếu thuế mới cứ liên tiêp được áp dụng, đó sẽ là vấn đề", ông nói.

Bên cạnh đó, kể cả khi áp các mức thuế cũ, vốn cao hơn nhiều mức 10%, thâm hụt thương mại của Mỹ năm 2025 vẫn là 901,5 tỷ USD - gần như không thay đổi so với năm trước đó.

Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ chưa thông báo khi nào sẽ ra phán quyết. Kết quả của vụ kiện này cũng sẽ không ảnh hưởng đến các loại thuế nhập khẩu khác mà ông Trump đang áp dụng, như thuế với nhôm, thép và đồng, vì dựa trên các đạo luật khác.

VietBF@sưu tập

Cuộc xung đột tại Iran đang khoét sâu những bất đồng vốn âm ỉ trong liên minh quân sự xuyên Đại Tây Dương, đẩy NATO vào một phép thử chưa từng có.


Trụ sở NATO tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Giới quan sát cho rằng những diễn biến mới nhất không chỉ làm lộ rõ các vết nứt, mà còn đặt ra câu hỏi cốt lõi về tương lai của liên minh nếu Mỹ - trụ cột an ninh chủ chốt - lựa chọn rút lui.

Theo kênh Al Jazeera, Tổng thống Donald Trump từ lâu đã thể hiện thái độ hoài nghi với NATO, từ việc chỉ trích các đồng minh chi tiêu quốc phòng thấp cho đến những phát ngôn gây tranh cãi liên quan đến Greenland - lãnh thổ của Đan Mạch, một thành viên NATO. Tuy nhiên, quyết định của nhiều quốc gia NATO không tham gia vào chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran được cho là đã đẩy mâu thuẫn lên mức chưa từng thấy.

Trong tuần qua, ông Trump chỉ trích sự thiếu ủng hộ của các đồng minh là “vết nhơ không thể xóa bỏ” đối với liên minh. Ngay sau đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhận định thẳng thắn rằng cuộc xung đột đã trở thành một “bài kiểm tra sức chịu đựng xuyên Đại Tây Dương”.

Những giới hạn trong việc Mỹ rút khỏi NATO

Dù những phát biểu cứng rắn làm dấy lên lo ngại, việc Mỹ rút khỏi NATO không phải là quyết định có thể thực hiện ngay lập tức. Theo quy định, điều này cần sự ủng hộ của hai phần ba Thượng viện Mỹ hoặc một đạo luật của Quốc hội, những kịch bản hiện được đánh giá là khó xảy ra trong bối cảnh NATO vẫn nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng.

Tuy vậy, các chuyên gia cảnh báo rằng Washington không cần chính thức rời NATO vẫn có thể làm suy yếu liên minh. Hiệp ước NATO, dù có Điều 5 về phòng thủ tập thể, không bắt buộc phản ứng quân sự tự động, khiến một số đồng minh hoài nghi về mức độ cam kết thực sự của Mỹ.

Ngoài ra, Mỹ hoàn toàn có thể điều chỉnh hiện diện quân sự tại châu Âu. Khoảng 84.000 binh sĩ Mỹ đang đóng quân trên lục địa này có thể bị rút về hoặc tái bố trí. Các báo cáo gần đây cho thấy chính quyền Trump cân nhắc di dời căn cứ khỏi những quốc gia bị coi là không ủng hộ trong cuộc chiến Iran, đồng thời giảm phối hợp quân sự.

Một số chuyên gia nhận định chỉ riêng việc đặt câu hỏi về cam kết của Mỹ cũng đủ làm suy giảm uy tín của NATO. Như một cựu đại sứ Italy tại NATO nhận định, việc ám chỉ khả năng rút lui đã khiến liên minh mất đi phần nào tính răn đe.

Châu Âu nỗ lực tự chủ

Cuộc chiến tại Ukraine trước đó đã phơi bày sự phụ thuộc lớn của châu Âu vào năng lực quân sự của Mỹ. Điều này buộc các nước NATO tại châu Âu phải tăng chi tiêu quốc phòng mạnh mẽ, với mức tăng hơn 60% trong giai đoạn 2020-2025.

Dù vậy, châu Âu vẫn thiếu nhiều năng lực cốt lõi như tấn công tầm xa, trinh sát - giám sát, công nghệ không gian, hậu cần và hệ thống phòng không tên lửa tích hợp. Việc bù đắp các khoảng trống này có thể mất hơn một thập kỷ và tiêu tốn khoảng 1.000 tỷ USD.

Không chỉ vậy, ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu gặp khó trong việc tăng tốc sản xuất, trong khi nhiều quân đội còn không đạt chỉ tiêu tuyển quân và giữ chân binh sĩ.

NATO không có Mỹ: Kịch bản khả thi?

Dù đối mặt nhiều thách thức, một số chuyên gia tin rằng NATO vẫn có thể tồn tại nếu không có Mỹ, dù dưới một hình thức hoàn toàn khác. Theo các nhà phân tích, liên minh này đã dần trở thành một nền tảng hợp tác quân sự giữa các quốc gia châu Âu, tạo động lực để họ duy trì cấu trúc chung.

Tuy nhiên, yếu tố thời gian đang trở nên cấp bách. Một số đánh giá cho rằng Nga có thể khôi phục đủ năng lực quân sự để đe dọa lãnh thổ NATO vào năm 2027-2029. Điều này buộc châu Âu phải nhanh chóng tăng cường năng lực phòng thủ nếu muốn giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Câu hỏi không chỉ đặt ra cho châu Âu mà còn cho chính Washington: liệu Mỹ có lợi hơn nếu không còn NATO?

Các chuyên gia cho rằng cách nhìn nhận NATO như một gánh nặng bảo vệ châu Âu là phiến diện. Trên thực tế, liên minh này từng phục vụ trực tiếp lợi ích chiến lược của Mỹ trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh và cả sau đó.

Sau vụ tấn công ngày 11/9/2001, NATO lần đầu tiên kích hoạt Điều 5 để hỗ trợ Mỹ, triển khai lực lượng tới Afghanistan, nơi hàng nghìn binh sĩ từ nhiều quốc gia đồng minh đã thiệt mạng. Gần đây hơn, các căn cứ quân sự tại châu Âu tiếp tục đóng vai trò hậu cần quan trọng cho các chiến dịch của Mỹ, bao gồm cả trong bối cảnh xung đột Iran.

Nhìn tổng thể, NATO không chỉ là công cụ bảo vệ châu Âu mà còn là đòn bẩy chiến lược toàn cầu của Mỹ. Việc xem nhẹ vai trò này, theo giới phân tích, có thể khiến Washington đánh mất một trong những mạng lưới đồng minh quan trọng nhất của mình.

Trong bối cảnh đó, tương lai của NATO đang đứng trước bước ngoặt lớn. Dù chưa có dấu hiệu tan rã ngay lập tức, những rạn nứt hiện tại cho thấy liên minh này có thể phải tái định hình sâu sắc nếu muốn tiếp tục tồn tại trong một trật tự thế giới ngày càng biến động.

VietBF@sưu tập

Ngày 10/4, báo cáo do Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố cho thấy giá tiêu dùng tại nước này đã tăng mạnh trong tháng 3 khi cuộc xung đột với Iran đẩy chi phí năng lượng tăng vọt, khiến Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) càng xa mục tiêu lạm phát. Tuy nhiên, lạm phát cơ bản vẫn tương đối ổn định.


Người dân mua sắm tại một chợ tại Washington DC, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ tăng 0,9% trong tháng 3 (đã điều chỉnh theo mùa), đưa lạm phát hằng năm lên 3,3%, chủ yếu do chi phí năng lượng tăng 10,9%. Cả hai con số này đều phù hợp với dự báo của Dow Jones. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 4/2024 và cao hơn so với 2,4% trong tháng 2.

Tuy nhiên, nếu loại trừ thực phẩm và năng lượng, lạm phát cơ bản chỉ tăng 0,2% trong tháng 3 và tăng 2,6% so với cùng kỳ năm trước, đều thấp hơn dự báo 0,1 điểm phần trăm, cho thấy áp lực lạm phát nền vẫn được kiểm soát. Thậm chí, một số lĩnh vực còn ghi nhận giá giảm như chăm sóc y tế, dịch vụ cá nhân và ô tô đã qua sử dụng. Theo BLS, xung đột Trung Đông là yếu tố chính chi phối số liệu lạm phát tháng khi giá xăng tăng vọt 21,2%, chiếm gần 3/4 mức tăng CPI.

Giá năng lượng đã hạ nhiệt trong tháng 4 sau khi Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn tạm thời, tạo ra trạng thái hòa bình mong manh cho cuộc xung đột vốn nổ ra từ cuối tháng 2 đến nay. Điều này có thể tạo dư địa cho Fed “bỏ qua” mức tăng đột biến trong tháng 3 để tập trung nhiều hơn vào xu hướng lạm phát cơ bản trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, hiện lạm phát cơ bản tại Mỹ vẫn cao hơn mục tiêu và tình trạng này đã kéo dài suốt 5 năm qua.

* Trong khi đó, tại châu Phi, thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran đã giúp các thị trường châu Phi phần nào ổn định trở lại sau nhiều ngày biến động vì lo ngại xung đột leo thang. Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz được nới lỏng một phần cũng góp phần làm dịu tâm lý nhà đầu tư trong bối cảnh khu vực này có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, phản ứng tích cực đã xuất hiện khá nhanh tại Nam Phi khi đồng rand phục hồi mạnh, trong khi thị trường trái phiếu và chứng khoán ghi nhận đà tăng ngay sau thông tin ngừng bắn. Diễn biến này cho thấy giới đầu tư dường như đã tạm gác lo ngại về xung đột lan rộng và nguy cơ giá dầu tăng để quyết định giải ngân.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng tác động tích cực đối với kinh tế châu Phi có thể chỉ mang tính ngắn hạn, do nhiều quốc gia vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu, phân bón và sự ổn định của các tuyến hàng hải quốc tế. Giá xăng dầu, chi phí vận tải và mặt bằng giá tiêu dùng tại nhiều nước sẽ khó giảm ngay, ngay cả khi căng thẳng địa chính trị tạm thời lắng xuống. Trong bối cảnh lạm phát vẫn là sức ép lớn đối với đời sống người dân và ngân sách nhà nước, bất kỳ cú sốc nào từ bên ngoài cũng có thể nhanh chóng lan sang thị trường nội địa.

Những diễn biến thời gian qua một lần nữa cho thấy mức độ dễ tổn thương của các nền kinh tế châu Phi trước biến động tại các điểm nóng toàn cầu. Trong ngắn hạn, lệnh ngừng bắn mang lại khoảng lặng cần thiết cho thị trường tài chính và tâm lý nhà đầu tư, nhưng triển vọng vẫn bấp bênh nếu kết quả đàm phán Mỹ - Iran không được như kỳ vọng. Với nhiều nước châu Phi, bài học rút ra là cần giảm dần phụ thuộc vào các cú sốc bên ngoài thông qua việc đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, thương mại và thúc đẩy dự trữ chiến lược.

VietBF@sưu tập

Theo New York Post, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 10/4 cho biết gần 30 triệu người dân Mỹ đã hưởng lợi từ các chính sách giảm thuế trọng yếu của Tổng thống Donald Trump, bao gồm quy định “không đánh thuế tiền boa” và “không đánh thuế tiền làm thêm giờ”.


Một nhân viên đang kiểm kê hàng hóa tại một cửa hàng thuộc chuỗi siêu thị bán lẻ Walmart ở thủ đô Washington D.C.

Phát biểu tại Jefferson Valley, bang New York, ông Bessent cho biết có khoảng 5,7 triệu người khai thuế theo diện miễn thuế tiền boa, trong khi 23 triệu người khác đã tận dụng chính sách miễn thuế đối với thu nhập làm thêm giờ. Đây là hai điểm nổi bật trong đạo luật tài chính quan trọng mang tên "To và Đẹp" (OBBBA) do Tổng thống Trump đề xuất.

Ông Bessent nhấn mạnh rằng chính sách miễn thuế tiền làm thêm giờ là phần có ảnh hưởng rộng lớn nhất, góp phần trực tiếp nâng cao thu nhập thực tế của người lao động. Con số 30 triệu người hiện nay đã tăng đáng kể so với mức 24,6 triệu được ghi nhận trước đó, khi thời hạn khai thuế ngày 15/4 đang đến gần.

Trong buổi gặp gỡ với các doanh nhân địa phương cùng Hạ nghị sĩ Mike Lawler, nhiều ý kiến từ cả hai đảng đã ghi nhận tác động tích cực của chính sách giảm thuế này đối với thị trường lao động và tiêu dùng.

Một chủ doanh nghiệp dịch vụ tại Yorktown cho biết chính sách miễn thuế tiền boa đã khuyến khích người lao động quay trở lại thị trường việc làm, với số lượng ứng viên gia tăng đáng kể so với những năm trước. Theo nhận định này, người lao động nhận thấy thu nhập thực tế tăng lên rõ rệt khi không còn bị khấu trừ thuế trên tiền boa.

Một số quan chức địa phương thuộc đảng Dân chủ cũng thừa nhận hiệu quả của chính sách, cho rằng đây là tín hiệu cho thấy cần có sự điều chỉnh trong tư duy kinh tế. Trong khi đó, người lao động trong ngành dịch vụ cho biết họ có thể sử dụng trực tiếp thu nhập thay vì phải giữ lại để đóng thuế, từ đó cải thiện đời sống cá nhân.

Các nhà lãnh đạo địa phương nhận định rằng khi người dân giữ lại nhiều thu nhập hơn, mức chi tiêu sẽ gia tăng, qua đó kích thích nền kinh tế. Viễn cảnh tiêu dùng mạnh hơn trong thời gian tới được xem là yếu tố thúc đẩy tăng trưởng, đặc biệt trong các ngành dịch vụ và bán lẻ.

Ngoài ra, chính sách giảm thuế doanh nghiệp trong khuôn khổ đạo luật cũng được cho là tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty đầu tư nghiên cứu và phát triển, mở rộng tuyển dụng và duy trì hoạt động sản xuất trong nước thay vì chuyển ra nước ngoài.

Bộ trưởng Bessent cũng nhấn mạnh một sáng kiến mới dành cho thế hệ trẻ, theo đó các trẻ em sinh ra trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump sẽ được cấp một tài khoản đầu tư ban đầu trị giá 1.000 USD, số tiền này sẽ tăng trưởng theo thời gian cho đến khi các em đủ 18 tuổi. Ông cho rằng đây là một trong những chính sách quan trọng nhất nhằm xây dựng nền tảng tài chính cho thế hệ tương lai.

Những diễn biến này được xem là minh chứng cho đường lối kinh tế ưu tiên tăng trưởng, giảm gánh nặng thuế khóa và khuyến khích lao động, một định hướng chủ đạo trong chính sách điều hành của Tổng thống Trump.

VietBF@sưu tập