Tiền tiểu đường là giai đoạn 'chuyển tiếp' giữa mức đường huyết bình thường và bệnh tiểu đường. Ở giai đoạn này, đường huyết đã tăng cao hơn bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán tiểu đường loại 2.

Tiền tiểu đường không phải là trạng thái không thể thay đổi. Trên thực tế, tình trạng này có thể đảo ngược nếu can thiệp đúng cách, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).


Tập luyện đều đặn có khả năng đảo ngược tình trạng tiền tiểu đường

ẢNH: AI

Thời điểm can thiệp
Đây là yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất. Người bị tiền tiểu đường can thiệp càng sớm thì khả năng đảo ngược càng cao. Khi tiền tiểu đường mới xuất hiện, cơ thể vẫn còn khả năng tự điều chỉnh khá tốt. Các tế bào beta chịu trách nhiệm tiết hoóc môn insulin của tuyến tụy chưa bị tổn thương nghiêm trọng. Do đó, nếu can thiệp kịp thời, chức năng này có thể phục hồi.

Ngược lại, nếu để tình trạng này kéo dài nhiều năm mà không điều chỉnh, sự suy giảm chức năng tụy sẽ tích lũy dần. Khi đó, đảo ngược tiền tiểu đường trở nên khó khăn hơn nhiều.

Ung thư có di truyền không và theo cách nào?

Giảm cân và phân bố mỡ
Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần giảm cân là đủ nhưng thực tế lại phức tạp hơn. Điều quan trọng không chỉ là giảm bao nhiêu kg mà là giảm loại mỡ nào, cơ thể sẽ thay đổi ra sao về mặt chuyển hóa.

Các nghiên cứu cho thấy việc giảm mỡ nội tạng, loại mỡ tích tụ quanh cơ quan nội tạng, sẽ đặc biệt quan trọng. Loại mỡ này liên quan trực tiếp đến tình trạng kháng insulin. Khi mỡ nội tạng giảm, cơ thể sử dụng insulin hiệu quả hơn, từ đó giúp hạ đường huyết.

Chế độ ăn
Chế độ ăn ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết mỗi ngày, đặc biệt là sau bữa ăn. Vì vậy, đây là một trong những yếu tố có tác động rõ ràng và nhanh nhất.

Một thử nghiệm ngẫu nhiên đăng trên chuyên san JAMA Network Open cho thấy chỉ sau vài tháng áp dụng, chế độ ăn ít tinh bột trắng có thể giúp giảm đáng kể mức đường huyết trung bình (HbA1c) ở người tiền tiểu đường. Điều này là do khi giảm lượng tinh bột trắng, cơ thể hấp thu ít đường glucose hơn, từ đó giảm áp lực lên tuyến tụy.

Điểm quan trọng là không cần một chế độ ăn quá phức tạp. Những nguyên tắc cơ bản là giảm đồ ngọt và tinh bột trắng, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, ăn nhiều rau và ưu tiên chọn tinh bột phức tạp như gạo lứt, yến mạch, khoai.

Tập thể dục đều đặn
Vận động không chỉ giúp đốt năng lượng mà còn tác động trực tiếp lên cách cơ thể sử dụng đường glucose. Khi cơ bắp hoạt động, chúng có thể hấp thu đường glucose mà không cần nhiều hoóc môn insulin, giúp giảm đường huyết ngay lập tức.

Người bị tiền tiểu đường không nhất thiết phải tập luyện quá nặng. Các hoạt động như đi bộ nhanh, tập tạ nhẹ hoặc vận động đều đặn mỗi ngày cũng đã đủ để tạo ra thay đổi, theo Healthline.

VietBF@sưu tập

Nhiều người nghĩ chỉ cần bôi kem chống nắng là đủ, nhưng dùng sai cách có thể khiến da sạm hơn. Chuyên gia cảnh báo, chống nắng không đúng còn làm tăng nguy cơ tổn thương và ung thư da.

Các tiêu chí lựa chọn kem chống nắng
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da - U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết bức xạ tia cực tím (UV) là một trong những tác nhân gây hại phổ biến nhất cho da, đặc biệt vào mùa hè. Tiếp xúc kéo dài mà không bảo vệ đúng cách có thể gây cháy nắng, lão hóa sớm, tăng sắc tố như nám, tàn nhang, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư da. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, cường độ tia UV thường ở mức cao, vì vậy việc hiểu đúng cách chọn và sử dụng kem chống nắng là cần thiết với mọi lứa tuổi.

Theo khuyến cáo của Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD), một sản phẩm chống nắng hiệu quả cần đáp ứng 3 tiêu chí: phổ rộng, SPF từ 30 trở lên và có khả năng chống nước. Trong đó, phổ rộng là yếu tố quan trọng nhất vì chỉ khi bảo vệ được cả tia UVA và UVB, sản phẩm mới giúp ngăn ngừa toàn diện cháy nắng, lão hóa và sạm da.

Kem chống nắng SPF 30 có thể chặn khoảng 97% tia UVB, nhưng không có sản phẩm nào bảo vệ tuyệt đối 100%. Khả năng chống nước đặc biệt cần thiết trong mùa nóng khi cơ thể dễ đổ mồ hôi hoặc tiếp xúc nước, với hiệu quả duy trì khoảng 40 - 80 phút tùy loại.


Kem chống nắng cần được bôi trước khi ra nắng ít nhất 15 phút

ẢNH: AI

Việc lựa chọn sản phẩm cần phù hợp với từng loại da. Người da dầu hoặc da mụn nên ưu tiên sản phẩm “oil-free”, “non-comedogenic” để tránh bít tắc lỗ chân lông. Da khô nên chọn loại có thêm thành phần dưỡng ẩm. Với da nhạy cảm, kem chống nắng vật lý chứa zinc oxide hoặc titanium dioxide thường ít gây kích ứng hơn và nên tránh sản phẩm có hương liệu.

Hiện nay, kem chống nắng được chia thành 3 dạng: vật lý, hóa học và kết hợp (hybrid). Loại vật lý hoạt động bằng cách phản xạ tia UV, ít gây kích ứng; loại hóa học hấp thụ tia UV, kết cấu nhẹ, dễ tán; còn loại kết hợp mang đặc điểm của cả hai. Cả ba loại đều có thể bảo vệ hiệu quả nếu đáp ứng đủ các tiêu chí cơ bản. Tuy nhiên, không có sản phẩm nào thực sự không thấm nước hoàn toàn hoặc không thấm mồ hôi.

Sử dụng kem chống nắng đúng cách
Để đạt hiệu quả tối ưu, kem chống nắng cần được bôi trước khi ra nắng ít nhất 15 phút. Về liều lượng, một người trưởng thành cần khoảng 30 ml để phủ toàn bộ vùng da không được che chắn. Riêng vùng mặt cần khoảng 1/4 muỗng cà phê, hoặc 1/2 muỗng nếu tính thêm cổ và tai.

Trong thực tế, nhiều người thường bỏ sót các vùng dễ tổn thương như tai, sau cổ, mu bàn chân, da đầu (đối với người tóc thưa) và môi. Những vị trí này cần được bôi đầy đủ để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Ngoài ra, kem chống nắng cần được bôi lại sau mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi, đổ mồ hôi nhiều hay lau bằng khăn. Việc sử dụng hằng ngày cũng rất quan trọng, kể cả khi trời râm mát hoặc ở trong nhà gần cửa sổ, vì tia UVA vẫn có thể xuyên qua mây và kính.

Bác sĩ Lê Cao Trí nhấn mạnh, kem chống nắng là biện pháp quan trọng nhưng không nên sử dụng đơn lẻ. Để bảo vệ da hiệu quả trong mùa hè, cần kết hợp thêm các biện pháp che chắn như hạn chế ra nắng trong khung giờ cao điểm từ 10 - 14 giờ, đội mũ rộng vành, mặc quần áo chống nắng, đeo kính râm và sử dụng giày dép phù hợp.

Tuân thủ đúng nguyên tắc lựa chọn và sử dụng kem chống nắng không chỉ giúp phòng tránh cháy nắng trước mắt mà còn góp phần làm chậm lão hóa, giảm nguy cơ ung thư da và duy trì làn da khỏe mạnh lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh tia UV ngày càng gia tăng.

VietBF@sưu tập

Ngày 9/4, người phát ngôn của Ủy ban châu Âu (EC), ông Anouar El Anouni, đã nêu dẫn chứng luật pháp quốc tế về tự do hàng hải nhằm phản đối ý tưởng của Iran thu phí qua eo biển Hormuz.


Tàu chở dầu neo tại vùng Vịnh, gần eo biển Hormuz, khi xung đột diễn ra giữa lực lượng phối hợp Mỹ-Israel với Iran, ngày 11/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Phát biểu họp báo tại Brussels, ông El Anouni nhấn mạnh: "Luật pháp quốc tế quy định quyền tự do hàng hải, có nghĩa là... về cơ bản, không thu bất kỳ khoản phí nào". Ông cũng nói rõ quyền tự do hàng hải là "lợi ích công cộng cần được đảm bảo".

Việc mở cửa hoàn toàn tuyến đường thủy quan trọng qua eo biển Hormuz là điểm mấu chốt gây tranh cãi trước thềm các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, dự kiến sẽ bắt đầu vào ngày 10/4 sau khi hai bên tuyên bố ngừng bắn 2 tuần. Iran đã đồng ý mở lại tuyến đường thủy này trong thời gian ngừng bắn nhưng lại thông báo về việc thiết lập hệ thống thu phí để tài trợ cho việc tái thiết đất nước. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump đề xuất Mỹ và Iran có thể cùng điều hành hệ thống quản lý eo biển này, còn Nhà Trắng nhấn mạnh eo biển Hormuz nên được mở cửa ngay lập tức mà không có bất kỳ hạn chế nào.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, hiện đang có hơn 800 tàu bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz và giới chủ tàu đang gấp rút tìm hiểu các thông tin liên quan để giải phóng số tàu này. Dữ liệu từ Kpler - công ty chuyên theo dõi hoạt động của tàu biển theo thời gian thực - cho thấy phần lớn các tàu bị mắc kẹt là tàu chở nhiên liệu, gồm 426 tàu chở dầu thô, 34 tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) và 19 tàu chở khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Ngoài ra còn có các tàu chở hàng như nông sản, khoáng sản và container.

Trong khi đó, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cho biết, tính đến cuối tháng 3, có khoảng 20.000 thủy thủ dân sự đang mắc kẹt trên các tàu nói trên, cùng với các tàu dịch vụ và hỗ trợ khác. Mặc dù thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Israel chỉ mang tính tạm thời và các điều kiện đàm phán của hai bên vẫn còn nhiều cách biệt nhưng "quãng nghỉ" xung đột hiện nay vẫn mang lại phần nào hy vọng cho các chủ tàu. Đa số chủ tàu cho biết họ cần có thông tin rõ ràng trước khi cho tàu di chuyển trở lại và ngay cả trong kịch bản tốt nhất cũng sẽ mất nhiều thời gian để khôi phục hoạt động vận tải.

Theo thông tin từ hãng tin bán chính thức Far News của Iran, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn ở mức không đáng kể sau hơn 24 giờ kể từ khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. Tính đến sáng 9/4 theo giờ địa phương, dữ liệu từ MarineTraffic cho thấy các cụm lớn tàu thuyền vẫn đang neo đậu trong Vịnh Persian và chỉ có số ít tàu đi qua eo biển, trong đó có tàu chở hàng rời NJ Earth thuộc sở hữu của Hy Lạp và tàu Daytona Beach treo cờ Liberia.

Các chuyên gia nhận định cần thêm thời gian trước khi lượng tàu qua lại tăng trở lại đáng kể và các tàu cần được cấp phép trước khi khởi hành.

VietBF@sưu tập