Quan hệ giữa Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước những thách thức nghiêm trọng, khi Tổng thống Donald Trump cho rằng liên minh quân sự này đã “không đáp ứng được kỳ vọng” trong chiến sự tại Iran, theo tuyên bố của Nhà Trắng ngày 8/4.Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump tin rằng NATO “đã không qua được bài kiểm tra” trong cuộc chiến tại Iran. Phát biểu của bà Leavitt được đưa ra chỉ vài giờ trước cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Tổng Thư ký NATO Mark Rutte tại Nhà Trắng, diễn ra trong bối cảnh chiến sự liên quan đến Iran đã đẩy quan hệ giữa Washington và các đồng minh NATO xuống mức căng thẳng.

Trong những tuần gần đây, Tổng thống Trump nhiều lần chỉ trích các đồng minh châu Âu vì không hỗ trợ đầy đủ cho chiến dịch không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Ông thậm chí cảnh báo khả năng Mỹ rút khỏi liên minh gồm 32 thành viên này. Trước đó, ngày 8/4, nhà lãnh đạo Mỹ thông báo các cuộc tấn công sẽ tạm dừng sau khi hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần.

Theo bà Leavitt, Tổng thống Trump cho rằng NATO đã “quay lưng với người dân Mỹ” trong suốt 6 tuần chiến sự, đồng thời khẳng định Washington là bên đóng góp chính cho chi tiêu quốc phòng của liên minh. Bà cho biết cuộc trao đổi giữa ông Trump và ông Rutte sẽ diễn ra “thẳng thắn và trực diện”.

Một trong những điểm nóng của bất đồng là vấn đề an ninh tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Tổng thống Trump kêu gọi các quốc gia phụ thuộc vào dầu từ khu vực Vùng Vịnh có hành động nhằm phá vỡ sự kiểm soát của Iran tại khu vực này. Tuy nhiên, theo các nhà ngoại giao châu Âu, nhiều nước không sẵn sàng tham gia các chiến dịch quân sự như rà phá thủy lôi khi xung đột vẫn tiếp diễn.

Mỹ và Iran đã nhất trí thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 14 ngày, mở ra cơ hội đối thoại sau thời gian xung đột leo thang. Tuy nhiên, bước đi này chỉ mang tính tạm thời, do phụ thuộc lớn vào kết quả đàm phán sắp tới, trong khi thực địa vẫn tiềm ẩn nguy cơ leo thang và những bất đồng cốt lõi chưa được giải quyết.Mỹ và Iran đang chuẩn bị nối lại đàm phán tại Islamabad (Pakistan) vào ngày 10-4, sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn có điều kiện trong hai tuần dưới sự trung gian của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif. Động thái này được xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhằm hạ nhiệt một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất tại Trung Đông hiện nay, song cũng phản ánh rõ tính chất mong manh của tiến trình hòa giải.

Theo phía Iran, các cuộc đàm phán sắp tới sẽ tập trung hoàn tất những vấn đề then chốt như: Bảo đảm lưu thông qua eo biển Hormuz, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và rút lực lượng chiến đấu của Mỹ khỏi khu vực. Đây đều là những yêu cầu mang tính chiến lược, không chỉ liên quan đến an ninh khu vực mà còn tác động trực tiếp đến trật tự năng lượng toàn cầu.

Quyết định bất ngờ của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tạm hoãn các cuộc tấn công vào Iran cho thấy sự điều chỉnh đáng kể trong cách tiếp cận của Washington, từ đối đầu quân sự sang tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Trên thực tế, tác động kinh tế được cho là một trong những yếu tố khiến Washington điều chỉnh chiến lược. Việc Iran siết chặt eo biển Hormuz và tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở vùng Vịnh đã gây ra cú sốc đáng kể đối với thị trường dầu mỏ. Theo giới bình luận quốc tế, đây có thể là lý do khiến Tổng thống Donald Trump lựa chọn “tuyên bố chiến thắng và dừng lại”.

Theo Tổng thống Donald Trump, việc đình chỉ tấn công trong hai tuần đi kèm điều kiện Iran phải mở lại hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz - tuyến vận tải huyết mạch của 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Đây cũng là đòn bẩy chiến lược trong đàm phán, khi Tehran trước đó đã sử dụng quyền kiểm soát eo biển như một công cụ gây áp lực. Iran xác nhận việc chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn và cam kết bảo đảm an toàn hàng hải trong hai tuần, song vẫn giữ quyền kiểm soát quân sự đối với khu vực này. Điều này cho thấy, Tehran đang tận dụng khoảng “ngừng chiến” để củng cố vị thế trên bàn đàm phán.

Đáng chú ý, đề xuất hòa bình 10 điểm do Iran đưa ra được phía Mỹ đánh giá là “có cơ sở khả thi”, dù chưa có phản hồi chính thức. Việc dỡ bỏ trừng phạt, công nhận quyền làm giàu hạt nhân và rút quân đội Mỹ khỏi khu vực… phản ánh mục tiêu lâu dài của Tehran trong việc tái định hình cán cân quyền lực ở Trung Đông. Tuy nhiên, chính các yêu cầu này cũng là điểm nghẽn lớn nhất.

Chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là mối quan ngại cốt lõi đối với Mỹ và Israel. Do vậy, theo giới phân tích, thỏa thuận ngừng bắn hiện tại có thể xem là một “khoảng lặng chiến thuật”. Chính quyền của Iran cũng nhấn mạnh, đây không phải là dấu chấm hết cho xung đột, mà chỉ là cơ hội để kiểm chứng thiện chí giữa các bên.

Những diễn biến trên chiến trường càng củng cố nhận định này. Ngay sau khi thỏa thuận được công bố, các vụ phóng tên lửa và cảnh báo phòng không vẫn liên tiếp diễn ra tại Israel và nhiều quốc gia vùng Vịnh như: Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Saudi Arabia, Bahrain và Kuwait...

Ở góc độ khu vực, Israel dù được cho là đã đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn nhưng vẫn tỏ ra thận trọng. Các nguồn tin cho biết, Tel Aviv mong muốn đạt được nhiều nhượng bộ hơn từ phía Iran, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân và ảnh hưởng quân sự của Tehran tại Trung Đông.

Trong khi đó, cộng đồng quốc tế nhìn nhận, thỏa thuận này là một tín hiệu tích cực. Tuy vậy, các phân tích cũng cảnh báo rằng, thỏa thuận ngừng bắn hai tuần khó có thể ngay lập tức khôi phục niềm tin thị trường. Hoạt động sản xuất và vận chuyển dầu khí chỉ có thể trở lại bình thường nếu có một cam kết lâu dài và đáng tin cậy hơn về an ninh khu vực.

Ngày 8/4, Nhà Trắng cho biết, Tổng thống Donald Trump sẽ thảo luận khả năng Mỹ rút khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong cuộc gặp với Tổng thư ký Mark Rutte vào cùng ngày, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng liên quan hồ sơ Iran.Theo hãng thông tấn AFP, động thái trên được đưa ra sau khi Tổng thống Trump cáo buộc các đồng minh "quay lưng" với người dân Mỹ vì các đối tác của Washington từ chối ủng hộ cuộc xung đột chống Iran của ông, làm lung lay liên minh xuyên Đại Tây Dương 77 năm tuổi này.Phát biểu với các phóng viên, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói: "Thật đáng buồn khi NATO đã quay lưng lại với người dân Mỹ trong suốt 6 tuần qua, trong khi chính người dân Mỹ là những người đã tài trợ cho quốc phòng của họ".

Khi được hỏi liệu ông Trump có thảo luận về khả năng rút khỏi NATO hay không, bà Leavitt nhấn mạnh: "Đó là điều mà tổng thống đã thảo luận và tôi nghĩ tổng thống sẽ thảo luận thêm với Tổng thư ký Rutte trong vài giờ tới. Có lẽ bạn sẽ nhận được thông tin trực tiếp từ tổng thống sau cuộc gặp đó".Bản tin 24H

Ông Trump đã chỉ trích gay gắt các đối tác NATO vì hạn chế quyền tiếp cận của lực lượng Mỹ đến các căn cứ trên lãnh thổ của họ cũng như từ chối dẫn đầu các nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz chiến lược. Tuy nhiên, Tổng thư ký NATO lại tự hào về thành tích thuyết phục ông Trump quay ở lại – và sẽ tìm cách làm điều đó một lần nữa khi ông gặp Tổng thống Mỹ.

Trước chuyến thăm Nhà Trắng, ông Rutte đã gặp Ngoại trưởng Marco Rubio để thảo luận về Iran, cuộc xung đột Nga-Ukraine và trách nhiệm của NATO.

Theo dữ liệu từ thị trường dự báo Polymarket, xác suất Mỹ rút khỏi NATO trước năm 2027 hiện ở mức 11%, phản ánh đánh giá của thị trường theo diễn biến thời sự. Tuy nhiên, luật hiện hành quy định việc rút khỏi NATO phải được Thượng viện phê chuẩn thuận với đa số 2/3 hoặc cần hành động của Quốc hội.

Điều này cho thấy, dù Tổng thống Trump có thể gây áp lực về ngân sách và cam kết, quyết định rút lui hoàn toàn vẫn bị giới hạn bởi cơ chế lập pháp của Mỹ.

Kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền hồi đầu năm ngoái, NATO liên tục bị đẩy vào khủng hoảng – nghiêm trọng nhất là lời đe dọa của Mỹ về việc chiếm đoạt hòn đảo Greenland rộng lớn ở Bắc Cực từ thành viên Đan Mạch. Bên cạnh đó là việc Mỹ rút lui khỏi việc hỗ trợ Ukraine chống lại Nga, những lời đe dọa không bảo vệ các đồng minh trừ khi họ tăng chi tiêu quốc phòng và những cảnh báo rằng Washington có thể rút quân khỏi châu Âu.

Được mệnh danh là "người thì thầm với ông Trump", Tổng thư ký Rutte, cựu thủ tướng Hà Lan, đóng vai trò trung tâm trong các nỗ lực của liên minh nhằm xoa dịu nhà lãnh đạo Mỹ. Về vấn đề Iran, ông Rutte khéo léo gọi những nỗ lực của Mỹ nhằm làm suy yếu năng lực quân sự của Tehran là điều "đáng hoan nghênh".

Xung đột leo thang tại Trung Đông từ cuối tháng 2 đang làm dấy lên một trong những cuộc khủng hoảng di cư nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua. Hàng triệu người buộc phải rời bỏ nhà cửa, hệ thống nhân đạo quá tải và thế giới bắt đầu chuẩn bị đối phó với nguy cơ một làn sóng tị nạn mới.
Làn sóng di cư đa tầng

Theo dữ liệu mới nhất từ Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR), khu vực Trung Đông và lân cận hiện có khoảng 24,3 triệu người bị cưỡng bức di dời, bao gồm cả người tị nạn và người di cư nội địa. Con số vốn đã ở mức rất cao này cho thấy một cuộc khủng hoảng kéo dài, và xung đột leo thang từ cuối tháng 2/2026 tiếp tục làm tình hình trầm trọng hơn, tạo ra khủng hoảng chồng lên khủng hoảng.

Tại Lebanon, quy mô di cư đã ở mức báo động. Các báo cáo quốc tế cho thấy hơn 1 triệu người phải rời bỏ nhà cửa chỉ trong vài tuần, tương đương khoảng 22% dân số, trong khi hơn 130.000 người buộc phải vượt biên sang Syria. Nhiều gia đình không có nơi trú ẩn, phải sống tạm trong xe, ngoài đường hoặc các khu sơ tán, gây áp lực lớn lên hạ tầng, nhà ở và dịch vụ công.

Tình hình tại Iran cũng diễn biến phức tạp không kém khi số người di dời nội địa đã lên khoảng 3,2 triệu và có thể tiếp tục tăng nếu chiến sự kéo dài. Chỉ trong những ngày đầu xung đột, khoảng 100.000 người đã buộc phải rời đi, cho thấy tốc độ lan rộng nhanh của khủng hoảng.

Không dừng lại ở phạm vi nội địa, làn sóng di cư hiện nay mang tính đa tầng và đa hướng, khi người dân liên tục di chuyển qua nhiều quốc gia trong khu vực. Thậm chí, một số người buộc phải quay lại những nơi không an toàn, phản ánh mức độ tuyệt vọng ngày càng gia tăng.

Các tổ chức quốc tế đã liên tục cảnh báo về mức độ nghiêm trọng của tình hình. Ông Ayaki Ito – Giám đốc hỗ trợ khẩn cấp của UNHCR nhấn mạnh đây đã là một “cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng” cần phản ứng ngay lập tức trên toàn khu vực. Trong khi đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch bệnh do thiếu nước sạch và điều kiện vệ sinh, cho thấy khủng hoảng không chỉ dừng ở di cư mà còn lan sang lĩnh vực y tế công cộng.

Theo các báo cáo quốc tế, hơn 1,2 triệu trẻ em đã buộc phải rời khỏi nhà, hàng trăm em thiệt mạng và hàng nghìn em bị thương, nhiều em sống trong điều kiện thiếu thốn, không đủ thực phẩm, nước sạch và cơ hội học tập. Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cảnh báo vòng lặp của bạo lực và di dời đang gây ra những tổn thương tâm lý kéo dài, có thể ảnh hưởng đến cả một thế hệ.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), xung đột đã khiến nguồn cung dầu toàn cầu giảm khoảng 13%, đẩy giá năng lượng tăng mạnh và làm gia tăng lạm phát trên diện rộng. Điều này có thể kích hoạt một làn sóng di cư thứ cấp, khi người dân buộc phải rời đi không chỉ vì xung đột mà còn vì chi phí sinh hoạt tăng cao, thất nghiệp và bất ổn kinh tế.

Kiểm soát và hợp tác quốc tế

Trước nguy cơ làn sóng di cư lan rộng, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã nhanh chóng triển khai các biện pháp ứng phó. Tại châu Âu, Liên minh châu Âu đẩy nhanh áp dụng Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm siết chặt quản lý biên giới, mở rộng danh sách quốc gia an toàn và tăng tốc xử lý hồ sơ. Trong tuyên bố ngày 19/3/2026, Hội đồng châu Âu khẳng định sẵn sàng huy động toàn bộ công cụ để ngăn chặn các làn sóng di cư không kiểm soát.

Song song với các biện pháp kiểm soát, nhiều quốc gia đã triển khai sơ tán và hồi hương công dân. Tại châu Á, Philippines đưa gần 2.000 lao động về nước, trong khi Bangladesh cũng hồi hương hàng trăm người từ Trung Đông. Tuy nhiên, việc di chuyển gặp nhiều khó khăn khi các chuyến bay bị gián đoạn, buộc người dân phải di chuyển đường bộ qua nhiều quốc gia trước khi có thể trở về.

Ở cấp độ khu vực, các nước tiếp nhận người tị nạn như Lebanon, Jordan hay Thổ Nhĩ Kỳ đang chịu áp lực lớn, buộc phải siết chặt biên giới và hạn chế tiếp nhận do hạ tầng quá tải. So với năm 2015, cách tiếp cận hiện nay thận trọng hơn, ưu tiên an ninh và ổn định xã hội. Tuy nhiên, điều này cũng gây tranh cãi khi các tổ chức nhân quyền cảnh báo việc siết nhập cư có thể làm suy giảm giá trị nhân đạo, đồng thời kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế thay vì chỉ tập trung vào kiểm soát.

Bà Amy Pope – Tổng Giám đốc Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) nhận định tình hình hiện nay cho thấy bất ổn có thể nhanh chóng làm thay đổi các mô hình di cư trong khu vực, đồng thời nhấn mạnh rằng hỗ trợ quốc tế bền vững là yếu tố then chốt để bảo vệ người di cư và đảm bảo họ tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Thực tế cho thấy các giải pháp lâu dài không thể chỉ dừng ở việc kiểm soát dòng người. Liên hợp quốc kêu gọi giảm leo thang xung đột và thúc đẩy đàm phán hòa bình để xử lý nguyên nhân gốc rễ, đồng thời tăng cường hỗ trợ nhân đạo như thực phẩm, nước sạch và nơi ở tạm tại các điểm nóng như Lebanon và Syria, dù nguồn lực vẫn còn hạn chế.

Bên cạnh đó, các chuyên gia nhấn mạnh cần đầu tư dài hạn vào y tế, giáo dục và nhà ở tại các quốc gia chịu ảnh hưởng, kết hợp các chương trình tạo việc làm và ổn định thu nhập để giảm áp lực di cư. Đồng thời, cộng đồng quốc tế cần tăng cường chia sẻ trách nhiệm, hỗ trợ phân bổ nguồn lực và tiếp nhận người tị nạn thay vì để các nước tuyến đầu như Lebanon hay Jordan gánh phần lớn áp lực.

Khủng hoảng di cư tại Trung Đông phản ánh một cuộc khủng hoảng đa chiều về xung đột, kinh tế và nhân đạo. Bối cảnh này đòi hỏi sự phối hợp giữa kiểm soát di cư, hỗ trợ nhân đạo và hợp tác quốc tế dài hạn mới có thể hạn chế những tác động lan rộng trên toàn cầu.

Ngày 8-4, Modern Diplomacy dẫn bản cập nhật luật kế hoạch quân sự của Pháp cho thấy, nước này dự kiến sẽ tăng chi tiêu quốc phòng thêm 36 tỷ euro (39 tỷ USD) vào năm 2030. Khoản tăng này sẽ được sử dụng để mở rộng kho vũ khí hạt nhân và tăng cường dự trữ tên lửa, máy bay không người lái, bất chấp việc Paris đang đối mặt với một trong những mức thâm hụt ngân sách lớn nhất khu vực đồng euro.Luật cập nhật đặt mục tiêu nâng chi tiêu quốc phòng từ khoảng 2% lên 2,5% GDP vào cuối thập kỷ, với ngân sách hằng năm dự kiến đạt 76,3 tỷ euro vào năm 2030, gần gấp đôi so với năm 2017.

Đầu tháng 3, Tổng thống Emmanuel Macron tuyên bố Pháp sẽ tăng số lượng đầu đạn hạt nhân và mở rộng hợp tác răn đe với các đồng minh châu Âu, trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế bị ông đánh giá là ngày càng "bất ổn và khó lường". Bộ trưởng Quốc phòng Catherine Vautrin cho biết bối cảnh địa chính trị quốc tế đang thay đổi đòi hỏi Paris phải hành động quyết đoán.

Pháp hiện đã đáp ứng mục tiêu chi tiêu 2% của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) nhưng còn gánh vác các cam kết quốc phòng rộng hơn, bao gồm năng lực hạt nhân và tàu sân bay. Nước này đặt mục tiêu giảm thâm hụt ngân sách từ 5% xuống mức trần 3% theo quy định của Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2029. Trọng tâm của bản cập nhật là tăng cường răn đe hạt nhân, với việc gia tăng số lượng đầu đạn hạt nhân, trong khi chi tiêu cho vũ khí hạt nhân vẫn duy trì ở mức khoảng 13% ngân sách quốc phòng. Hiện Pháp chi khoảng 5,6 tỷ euro (6 tỷ USD) mỗi năm để duy trì kho vũ khí hạt nhân gồm 290 đầu đạn.

Luật cũng bao gồm khoản bổ sung 8,5 tỷ euro nhằm tái bổ sung dự trữ pháo binh, hệ thống phòng không và tên lửa tầm xa. Nguồn ngân sách bổ sung này sẽ giúp tăng cường năng lực phòng không và phòng thủ tên lửa, phát triển máy bay không người lái, đồng thời hỗ trợ phát hiện sớm các vụ phóng tên lửa bằng radar mặt đất và một vệ tinh dự kiến đưa vào hoạt động vào năm 2035.

Iran áp dụng cơ chế thu phí đối với tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz bằng tiền điện tử nhằm duy trì quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này trong thời gian ngừng bắn.
Ông Hamid Hosseini, người phát ngôn Liên minh các nhà xuất khẩu dầu, khí đốt và sản phẩm hóa dầu Iran, nói với Financial Times hôm 8/4 rằng Tehran muốn thu phí đối với mọi tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz và tiến hành đánh giá từng tàu.

"Iran cần giám sát những phương tiện ra vào eo biển để bảo đảm khoảng thời gian hai tuần (ngừng bắn) này không bị lợi dụng cho việc vận chuyển vũ khí", ông Hosseini nói. "Mọi tàu đều có thể đi qua nhưng quy trình sẽ mất thời gian đối với từng trường hợp và Iran không vội vàng".

Các điều kiện lưu thông qua Eo biển Hormuz do Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran quyết định. Phát biểu của ông Hosseini cho thấy Iran có thể yêu cầu các tàu đi theo tuyến phía bắc gần bờ biển nước này, làm dấy lên lo ngại về việc các tàu liên quan đến phương Tây hoặc các quốc gia Vùng Vịnh có sẵn sàng chấp nhận rủi ro hay không.Theo ông Hosseini, mỗi tàu chở dầu phải gửi email khai báo hàng hóa tới cơ quan chức năng Iran, sau đó sẽ được thông báo mức phí cần thanh toán bằng tiền điện tử.

Ông Hosseini cho biết mức phí dự kiến là 1 USD cho mỗi thùng dầu, trong khi các tàu rỗng có thể đi qua miễn phí.

"Sau khi nhận được email và hoàn tất đánh giá, Iran sẽ cho tàu một ít thời gian để thanh toán bằng Bitcoin, nhằm bảo đảm giao dịch không thể bị truy vết hoặc tịch thu do các lệnh trừng phạt", ông nói.

Trong ngày 8/4, các tàu chở dầu hoạt động tại Vùng Vịnh đã nhận được thông báo qua vô tuyến cảnh báo rằng họ có thể trở thành mục tiêu tấn công quân sự nếu không được phía Iran cho phép trước.

"Các tàu cố gắng đi qua mà không có sự chấp thuận sẽ bị phá hủy", thông báo phát bằng tiếng Anh nêu rõ, theo một bản ghi âm được chia sẻ với Financial Times.

Tương lai của việc lưu thông qua Eo biển Hormuz hiện là một trong những vấn đề phức tạp nhất trong các cuộc đàm phán nhằm chuyển đổi lệnh ngừng bắn tạm thời thành một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Mong muốn duy trì đòn bẩy kiểm soát tuyến hàng hải trọng yếu của Iran đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các đồng minh của Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó cho biết lệnh ngừng bắn phụ thuộc vào việc "Cộng hòa Hồi giáo Iran đồng ý mở cửa HOÀN TOÀN, NGAY LẬP TỨC và AN TOÀN Eo biển Hormuz", theo một bài đăng trên mạng xã hội của ông.

Một tuyên bố từ Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cũng nêu 10 điểm làm cơ sở đàm phán với Mỹ, trong đó bao gồm một "quy trình mới về lưu thông an toàn" qua Eo biển Hormuz, được phối hợp với lực lượng vũ trang Iran.

Chỉ khi thực sự giảm nhu cầu nhiên liệu hóa thạch, châu Âu mới đạt được an ninh năng lượng bền vững trong thế giới đầy bất ổn.
Thị trường khí đốt châu Âu bước vào mùa bơm khí hè trong bối cảnh nguồn cung phức tạp và mong manh bất thường, khi những cú sốc địa chính trị và những thay đổi cấu trúc trong ngành khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) và khí đốt tự nhiên nói chung đã định hình lại kỳ vọng về tỉ lệ lấp đầy kho dự trữ và hình thành giá cả.

Đặc biệt, xung đột Iran gần đây đã phơi bày rõ ràng sự mong manh của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu: Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng LNG của Qatar tại Ras Laffan khiến nhà xuất khẩu lớn này mất khoảng 17% công suất dài hạn, tương đương 12,8 triệu tấn mỗi năm. Eo biển Hormuz bị gián đoạn, làm giảm nguồn cung LNG linh hoạt từ Trung Đông.

Qatar, vốn chỉ chiếm khoảng 8,2-8,9% lượng LNG nhập khẩu của Liên minh châu Âu (EU) năm 2025, đột ngột trở thành điểm yếu. Kết quả là châu Âu khó đạt mục tiêu dự trữ 90% khí đốt cho mùa đông tiếp theo, buộc phải tìm nguồn thay thế khẩn cấp.

Cú sốc này đẩy nhanh quá trình chuyển hướng của châu Âu sang LNG Mỹ. Sau năm 2022, EU đã giảm mạnh nhập khẩu năng lượng từ Nga và đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung.

Đến năm 2025, Mỹ trở thành nhà cung cấp LNG lớn nhất của EU với khoảng 57% thị phần, thậm chí lên tới 60% trong một số tháng đầu năm 2026. Vào tháng 3/2026, Mỹ xuất khẩu 11,7 triệu tấn LNG ra toàn cầu, trong đó 64% hướng đến "cựu lục địa".

Nhiều chuyên gia nhận định đây là sự chuyển dịch sự phụ thuộc2 từ nguồn cung trước đây sang Mỹ. Tuy nhiên, song song với đó, nỗi lo mới đang hình thành rõ nét: Việc tăng cường nhập khẩu LNG Mỹ mang theo những rủi ro địa chính trị, kinh tế và chiến lược đáng kể.Trước hết là rủi ro phụ thuộc chiến lược vào một nhà cung cấp chính. Dù Mỹ là đồng minh, sự tập trung cao độ vào LNG Mỹ vẫn tạo ra nguy cơ áp lực chính trị hoặc thương mại.

Các hợp đồng LNG Mỹ thường linh hoạt (có thể thay đổi điểm đến hoặc bán trên thị trường giao ngay), giúp ứng phó nhanh thiếu hụt nhưng cũng khiến châu Âu dễ bị ảnh hưởng bởi quyết định của Washington hoặc biến động giá toàn cầu.

Theo Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), nếu châu Âu tiếp tục ký hợp đồng dài hạn mà không giảm mạnh nhu cầu, Mỹ có thể chiếm tỉ lệ rất lớn trong nguồn cung khí đốt của EU vào năm 2030, lên tới 75-80% từ mức 57% vào năm 2025.

Thứ hai, rủi ro về chi phí và biến động giá. LNG Mỹ đắt hơn so với nhiều nguồn khác do chi phí hóa lỏng, vận chuyển xuyên Đại Tây Dương và tái khí hóa.

Khi xung đột Iran làm thắt chặt thị trường giao ngay, giá khí đốt tại trung tâm TTF Hà Lan (chuẩn châu Âu) đã tăng vọt, đẩy chi phí điện, sưởi ấm và sản xuất công nghiệp lên cao.Khác với nguồn cung ổn định hơn trước đây, LNG Mỹ khiến châu Âu dễ tổn thương trước mọi cú sốc từ Trung Đông hoặc những gián đoạn sản xuất tại Mỹ.

Tuy nhiên, theo Bruegel – viện nghiên cứu kinh tế có trụ sở tại Brussels, nỗi lo phụ thuộc trực tiếp vào Mỹ có thể bị phóng đại. Mỹ không kiểm soát xuất khẩu như một số quốc gia khác, LNG là hàng hóa toàn cầu dễ chuyển hướng, và mức phụ thuộc thực tế của EU vào LNG Mỹ chỉ khoảng 1/4 tổng khí đốt (thứ hai sau Na Uy).

Dù thế nào, Bruegel kết luận rằng, bài học lớn nhất là châu Âu vẫn còn phụ thuộc nặng nề vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu nói chung, và do đó, bất kỳ cuộc xung đột nào cũng có thể gây biến động giá mạnh, ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế.

Thứ ba, việc trở nên phụ thuộc nhiều hơn vào LNG Mỹ thông qua các hợp đồng dài hạn mang lại những mối quan ngại chiến lược khác nhau cho các quốc gia.

Sự lệ thuộc ngày càng tăng vào LNG Mỹ đang gây chia rẽ nội bộ EU giữa các nước ưu tiên an ninh ngắn hạn và những nước lo ngại chi phí dài hạn cùng tác động môi trường vì LNG phát thải methane cao hơn.

Việc đầu tư mạnh vào hạ tầng LNG cũng có nguy cơ tạo "tài sản mắc kẹt" khi châu Âu chuyển sang năng lượng tái tạo.

Rõ ràng, xung đột Iran không chỉ cảnh báo về sự mong manh của chuỗi cung ứng mà còn làm nổi bật nỗi lo mới: Châu Âu đang thay thế một hình thức phụ thuộc bằng hình thức khác.Để giảm thiểu rủi ro, Bruegel cho rằng EU cần đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung từ Na Uy, Algeria, Azerbaijan…; tăng tốc phát triển năng lượng tái tạo và hydrogen; cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng; đồng thời xây dựng kho dự trữ chiến lược độc lập.

Chỉ khi thực sự giảm nhu cầu nhiên liệu hóa thạch, châu Âu mới đạt được an ninh năng lượng bền vững trong thế giới đầy bất ổn, Bruegel kết luận.

Trong khi thế giới tập trung theo dõi eo biển Hormuz được mở lại sau lệnh ngưng bắn, một diễn biến địa chính trị khác đang âm thầm diễn ra tại Đông Á: lãnh đạo đối lập của Đài Loan đã đặt chân đến Trung Cộng trong một chuyến thăm mang ý nghĩa chiến lược sâu rộng.

Bà Cheng Li-wen, chủ tịch Quốc Dân Đảng, đến Thượng Hải vào Ngày 7 tháng 4 cho chuyến công du kéo dài 6 ngày, dự kiến sẽ đến Nam Kinh và Bắc Kinh, nơi bà có thể gặp Chủ tịch Tập Cận Bình. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một lãnh đạo đương nhiệm Quốc Dân Đảng trong vòng một thập niên. Bà mô tả đây là hành trình vì hòa bình, dựa trên “Đồng thuận 1992”, công thức cho rằng hai bên cùng thuộc về một Trung Hoa nhưng có cách diễn giải riêng. Chính quyền Tổng thống Lại Thanh Đức bác bỏ hoàn toàn công thức này và khẳng định không bên nào có quyền chi phối bên kia.

Mối liên hệ giữa chuyến đi này và cuộc chiến Iran không nằm ở bề mặt chính trị, mà ở cấu trúc năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu. Đài Loan nhập khẩu 95% năng lượng, trong đó 70% dầu thô đến từ Trung Đông. Khoảng 38% khí tự nhiên hóa lỏng cũng đến từ khu vực này, với Qatar chiếm gần một phần ba tổng lượng nhập khẩu LNG. Nguồn LNG này cung cấp từ 40% đến 48% điện năng của Đài Loan.

Tập đoàn TSMC tiêu thụ từ 9% đến 10% tổng điện năng của đảo. Đây là nhà sản xuất 92% các loại chip tiên tiến dưới 7 nanomet trên toàn cầu. Mọi hệ thống trí tuệ nhân tạo, vũ khí hiện đại và điện thoại cao cấp đều phụ thuộc vào các con chip được sản xuất từ các nhà máy vận hành bằng nguồn điện phụ thuộc vào LNG đi qua eo biển Hormuz.

Ngoài ra, Qatar còn cung cấp từ 60% đến 70% lượng helium sử dụng trong quy trình sản xuất chip của TSMC. Helium là yếu tố thiết yếu trong việc làm mát hệ thống quang khắc và không thể thay thế ở quy mô công nghiệp. Khi eo biển Hormuz bị đóng cửa trong 39 ngày, chuỗi cung ứng này bị gián đoạn nghiêm trọng.



Bộ Kinh tế Đài Loan đã tìm cách bảo đảm nguồn LNG thay thế đến tháng 4 và ký kết hợp đồng mới với Hoa Kỳ và Úc từ tháng 5. Tuy nhiên, đối với helium, không tồn tại phương án thay thế tương đương ở quy mô lớn.

Trong khi đó, quân đội Trung Cộng đã tái khởi động các hoạt động xâm nhập quy mô lớn vào vùng nhận diện phòng không của Đài Loan từ Ngày 14 tháng 3, chỉ hai tuần sau khi chiến sự Iran bùng nổ, thời điểm Hoa Kỳ tập trung nguồn lực vào Trung Đông.
Bắc Kinh cũng được cho là đã gây áp lực vào phút chót buộc Iran chấp thuận ngưng bắn, không nhằm hỗ trợ Hoa Kỳ, mà để bảo vệ lợi ích riêng, bao gồm đội tàu vận chuyển dầu và khoảng 1,220,000 thùng dầu mỗi ngày đang được đưa vào các nhà máy lọc dầu tại Sơn Đông.

Dù eo biển Hormuz được mở lại tạm thời, vấn đề cốt lõi của Đài Loan vẫn chưa được giải quyết. Sự phụ thuộc vào các tuyến vận tải năng lượng dễ bị gián đoạn khiến đảo quốc này đối diện rủi ro chiến lược dài hạn. Một cuộc phong tỏa năng lượng có thể tạo ra tác động sâu rộng hơn cả việc đóng cửa Hormuz.

Chuyến thăm của bà Cheng diễn ra đúng vào thời điểm mà sự mong manh về năng lượng của Đài Loan bị phơi bày, trong khi Hoa Kỳ đang dồn lực vào Trung Đông, và Quốc Dân Đảng đang chặn một ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá $40,000,000,000 tại cơ quan lập pháp.

Giới quan sát cho rằng Trung Cộng không cần hành động quân sự trực tiếp, mà chỉ cần chứng minh rằng sự tồn tại của Đài Loan phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng đi qua những điểm nghẽn mà Bắc Kinh có thể gây ảnh hưởng. Trong bối cảnh đó, việc đối lập Đài Loan sẵn sàng đối thoại càng làm gia tăng tính phức tạp của bài toán chiến lược.

Cuộc khủng hoảng hiện nay không còn giới hạn tại Trung Đông, mà đã lan rộng sang toàn bộ hệ thống năng lượng, công nghệ và chuỗi cung ứng toàn cầu. Đài Loan trở thành một điểm giao thoa giữa năng lượng và bán dẫn, nơi mỗi quyết định địa chính trị đều có thể tạo ra tác động toàn cầu.

Triều Tiên đã phóng tên lửa đất đối đất Hwasong-11Ka mang đầu đạn chùm như một phần trong các cuộc thử nghiệm hệ thống vũ khí quan trọng được tiến hành từ ngày 6-8/2.Triều Tiên hôm 9/4 tuyên bố đã thử nghiệm phóng một tên lửa đạn đạo chiến thuật mang đầu đạn chùm, khẳng định vũ khí này có thể biến bất kỳ mục tiêu nào thành tro bụi trong tầm bắn với sức mạnh mật độ cao nhất.

Phóng viên TTXVN tại Đông Bắc Á dẫn thông tin từ Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) hôm 9/4 cho biết Triều Tiên đã phóng tên lửa đất đối đất Hwasong-11Ka mang đầu đạn chùm như một phần trong các cuộc thử nghiệm hệ thống vũ khí quan trọng được tiến hành từ ngày 6-8/2.

Theo KCNA, cuộc thử nghiệm đã xác nhận rằng tên lửa có thể biến bất kỳ mục tiêu nào có diện tích từ 6,5-7ha thành tro bụi với sức mạnh tối đa.Triều Tiên cũng đã tiến hành thử nghiệm hệ thống vũ khí điện từ và rải bom giả bằng sợi carbon, đồng thời kiểm chứng độ tin cậy chiến đấu của hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn di động.

Trước đó, chiều 8/4, Quân đội Hàn Quốc cho biết đã phát hiện một tên lửa đạn đạo tầm ngắn được phóng từ khu vực Wonsan hướng về biển phía Đông Bán đảo Triều Tiên sau khi nhiều tên lửa tương tự được phóng vào buổi sáng.

Hôm 7/4, Triều Tiên cũng đã phóng một vật thể bay không xác định từ khu vực Bình Nhưỡng, nhưng nó đã biến mất ngay sau khi phóng, dường như là một sự cố bất thành./.

Ngày 8-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc họp kín với Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte tại thủ đô Washington, D.C. (Mỹ), theo hãng tin AFP.

Chuyến thăm của ông Rutte diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Nhà Trắng và liên minh khi ông Trump ngày 1-4 tuyên bố ông đang cân nhắc nghiêm túc việc rút Mỹ khỏi NATO.

Sau cuộc họp, ông Rutte đã khen ngợi ông Trump trước truyền thông dù không cho biết liệu nhà lãnh đạo Mỹ có thông báo về kế hoạch rời liên minh hay không.“Đây là cuộc gặp giữa những người bạn” - ông Rutte nói với đài CNN. Người đứng đầu NATO cho biết ông “thực sự ngưỡng mộ khả năng lãnh đạo của ông Trump” và tổng thống Mỹ đã để lại “di sản mang tính chuyển đổi” đối với liên minh.

Khi được hỏi về mức độ lo ngại về việc ông Trump rút Mỹ khỏi NATO, ông Rutte từ chối trả lời.

“Rõ ràng ông ấy thất vọng với nhiều đồng minh NATO, và tôi hiểu quan điểm đó” - ông Rutte thừa nhận.

Mỹ chưa thông tin về nội dung cuộc gặp.

Trước thềm cuộc gặp giữa ông Trump và ông Rutte, Nhà Trắng cho biết khả năng Mỹ rút khỏi NATO có thể được bàn đến trong cuộc gặp.

“Đây là điều tổng thống đã từng đề cập, và tôi nghĩ ông sẽ tiếp tục bàn về vấn đề này trong vài giờ tới với Tổng thư ký Rutte” - Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên.

“Thật đáng buồn khi NATO quay lưng với người dân Mỹ trong sáu tuần qua, trong khi chính người dân Mỹ đã tài trợ cho quốc phòng của họ” - bà Leavitt nói thêm.

Trước chuyến thăm Nhà Trắng, ông Rutte đã gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio để thảo luận về Iran, xung đột Nga-Ukraine và trách nhiệm của NATO.

“Hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về Chiến dịch Epic Fury của Mỹ ở Iran, các nỗ lực do Mỹ dẫn dắt nhằm đạt được giải pháp đàm phán chấm dứt xung đột Nga-Ukraine, cũng như tăng cường phối hợp và chia sẻ gánh nặng với các đồng minh NATO” - Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết.

Trong thời gian ở Washington, ông Rutte cũng sẽ gặp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth.