Thị trường năng lượng thế giới có thể đối mặt với tình trạng thắt chặt nguồn cung nghiêm trọng hơn khi dầu thô từ Iran bị hạn chế đưa ra thị trường, tác động lan rộng tới nhiều quốc gia nhập khẩu, đặc biệt tại khu vực châu Á.

Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sẽ bắt đầu kiểm soát và ngăn chặn toàn bộ hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran. Biện pháp này được triển khai theo chỉ đạo phong tỏa eo biển Hormuz mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố trước đó.

Theo thông báo, quy định phong tỏa sẽ được áp dụng đồng nhất đối với tàu thuyền của mọi quốc gia khi di chuyển đến hoặc rời các khu vực cảng biển của Iran, bao gồm cả hệ thống cảng tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.

Giới phân tích nhận định động thái này có thể khiến thị trường dầu thô toàn cầu tiếp tục rơi vào trạng thái thiếu hụt. Trước đó, tuyến vận tải qua eo biển Hormuz vốn đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang, kéo giá năng lượng tăng mạnh từ cuối tháng 2. Đây là tuyến vận chuyển chiến lược, từng đảm nhận khoảng 20% lưu lượng dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu, chủ yếu phục vụ các thị trường châu Á.

Dù vậy, hiện vẫn có khoảng 2 triệu thùng dầu từ Iran mỗi ngày được đưa ra thị trường thông qua tuyến này. Theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu Kpler, sản lượng xuất khẩu của Iran đạt khoảng 1,84 triệu thùng/ngày trong tháng 3 và dự kiến còn 1,71 triệu thùng/ngày trong tháng 4, cao hơn mức trung bình năm 2025 khoảng 1,68 triệu thùng/ngày.

Trước thời điểm xung đột bùng phát ngày 28/2, Iran đã đẩy mạnh xuất khẩu, khiến lượng dầu tích trữ trên các tàu chở dầu đạt mức rất cao. Ước tính đến đầu tháng 4, hơn 180 triệu thùng dầu của Iran đang được lưu trữ trên các tàu ngoài khơi, theo Kpler.

Ngay cả khi hai bên công bố lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần vào tuần trước, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Dữ liệu từ LSEG cho thấy ngày 11/4 chỉ có 3 tàu chở dầu cỡ lớn đi qua khu vực này, trong khi mỗi tàu có thể chở tới 2 triệu thùng dầu. Con số này thấp hơn rất nhiều so với giai đoạn trước xung đột, khi trung bình mỗi ngày có hơn 100 lượt tàu qua lại.



Sau thông báo phong tỏa từ phía Mỹ, nhiều tàu dầu đã điều chỉnh hành trình để tránh đi qua eo biển Hormuz. Đáng chú ý, tàu siêu trọng tải Agios Fanourios I treo cờ Malta - dự kiến chở dầu thô từ Iraq tới Việt Nam - đã phải đổi hướng và hiện neo đậu gần khu vực Vịnh Oman. Tính đến ngày 7/4, khoảng 187 tàu chở tổng cộng 172 triệu thùng dầu thô và sản phẩm lọc dầu vẫn đang hoạt động trong khu vực Vịnh Ba Tư.

Việc nguồn cung từ Iran bị siết chặt đã ngay lập tức tác động lên thị trường, khiến giá dầu thế giới tăng mạnh trong phiên giao dịch ngày 13/4. Giá dầu Brent đã lên mức 102 USD/thùng, trong khi dầu WTI đạt 104 USD/thùng.

Diễn biến này được dự báo sẽ ảnh hưởng đáng kể tới các nền kinh tế châu Á - khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn cung dầu Trung Đông. Trước xung đột, phần lớn dầu xuất khẩu của Iran được chuyển tới Trung Quốc - quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Ngoài ra, Mỹ gần đây cũng áp dụng cơ chế miễn trừ trừng phạt, cho phép một số quốc gia tạm thời nhập khẩu dầu từ Iran.

Theo dữ liệu theo dõi tàu biển từ LSEG và Kpler công bố ngày 8/4, Ấn Độ dự kiến sẽ tiếp nhận lô dầu thô đầu tiên từ Iran sau 7 năm trong tuần này. Đồng thời, nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á cũng đang xem xét tăng nhập khẩu dầu Iran sau khi các hạn chế được nới lỏng.

Căng thẳng tại Trung Đông đã làm thay đổi đáng kể các dự báo về cung - cầu dầu thô toàn cầu trong năm nay. Một số tổ chức phân tích cho rằng nhu cầu có thể vượt nguồn cung trung bình khoảng 750.000 thùng/ngày, trái ngược hoàn toàn với dự báo trước đó về tình trạng dư cung 1,63 triệu thùng/ngày, khi OPEC+ dần mở rộng sản lượng.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính đến cuối tháng 3, xung đột đã khiến nguồn cung toàn cầu giảm khoảng 11 triệu thùng/ngày. Trong khi đó, ngân hàng ANZ đưa ra con số thấp hơn, khoảng 9 triệu thùng/ngày. Theo thống kê của IEA hồi tháng 1, tổng nguồn cung dầu toàn cầu ở mức khoảng 106,6 triệu thùng/ngày.

Bữa trước tôi sang nhà thằng bạn chơi, gặp đúng lúc vợ nó đang ngồi dạng háng nhổ lông nách. Lông nách vợ nó rậm lòa xòa, trông rất kinh, thế mà thằng bạn tôi lại có vẻ thích và không muốn cho vợ nhổ. Nó cau mày, bảo:
- Của người ta xơ rối, chẻ ngọn và đỏ quạch thì mới phải tẩy, phải nhổ, của vợ suôn mượt như vậy, nhổ đi rất phí.
Vợ nó nghe vậy cười hí hí, và thôi không nhổ nữa???!!!
Rồi vợ nó thay quần áo định đi đâu đó. Tôi thấy vợ nó đứng trước gương, lấy mấy cái khăn nhét vào coóc-sê, giọng buồn buồn:
- “Ngực em nhỏ quá!”
Thằng bạn tôi lại gạt đi:
- Vớ vẩn! Ngực vợ như vậy là vừa với vóc người, là cân đối rồi. Chứ to mà làm gì? To như ngực cái Linh hàng xóm ấy, hôm trước đi leo núi, cúi hơi quá đà bị ngực nó kéo lộn cổ xuống vực, giờ vẫn đang nằm ở bệnh viện Việt Đức kìa.
Vợ thằng bạn nghe vậy cũng không nói gì nữa, chỉ hơi khẽ mỉm cười rồi lại sờ sờ xuống bụng, bảo:
- “Bụng em to quá!”
Thằng bạn tôi lại cười, bảo:
- Đàn bà bụng bự dễ thương - Đàn ông bụng bự tiểu đường như chơi. Bụng vợ to thế mới thể hiện người tốt bụng, mũm mĩm, đáng yêu!
Vợ nó nghe vậy lại khẽ mỉm cười, đến thơm chụt phát vào má chồng rồi tung tẩy chạy đi.
Đợi vợ nó đi khỏi rồi, tôi mới tủm tỉm nhìn thằng bạn, giọng ngưỡng mộ:
- Các cụ phán cấm có sai: Cái đẹp nằm trong mắt kẻ si tình. Đã yêu thì nhìn đâu cũng thấy đẹp!
Thằng bạn đang uống nước liền đập cái chén cái cạch xuống bàn, giọng ngậm ngùi:
- Si tình cái gì. Rút kinh nghiệm bữa trước ấy, vợ tao nó soi gương, xong kêu là anh ơi răng em hơi vâu. Tao bảo hơi vâu đâu, là quá vâu quá hô mới đúng. Vậy là hôm sau vợ tao nó đi thẩm mỹ viện đập hết răng đi làm lại bộ mới mất toi gần trăm triệu. Vừa rồi, tao mà gật đầu, công nhận lông nách vợ dài, hoặc là ngực vợ nhỏ, hay là bụng vợ to, thì vợ tao sẽ lập tức lao đi tẩy lông, bơm ngực, hút mỡ bụng, đi tong mấy trăm triệu ngay! Tết nhất đến nơi rồi, phải nâng cao cảnh giác đề phòng để cho con cái và gia đình có được cái Tết no ấm!
Thằng bạn tôi nói phải: Tết nhất là thời điểm cực kỳ nhạy cảm, không chỉ với vợ trong nhà, mà kể cả khi đi mua sắm ở ngoài cũng vậy, sơ sẩy phát là vỡ mồm ngay.
Vì vậy phải làm sao để có một cái Tết vừa vui vẻ, vừa tiết kiệm, lại an toàn.

VietBF@sưu tập

Thế giới thượng lưu Hong Kong vừa nhận tin buồn khi bà Hà Siêu Hà (Maisy Ho), con gái của cố "Vua sòng bài" Hà Hồng Sân, đã trút hơi thở cuối cùng vào Chủ nhật, ngày 12/4. Ở tuổi 60, sự ra đi của bà để lại niềm tiếc thương sâu sắc không chỉ cho gia tộc họ Hà mà còn cho cả tập đoàn Tín Đức (Shun Tak Holdings) – nơi bà đã dành nhiều tâm huyết với cương vị Giám đốc điều hành.

Bà Hà Siêu Hà đã ra đi thanh thản trong vòng tay của những người thân yêu nhất, bao gồm các anh chị em Hà Siêu Quỳnh, Hà Siêu Nghi và Hà Du Long. Sự ra đi của bà ở tuổi 60 là một mất mát lớn đối với gia tộc họ Hà cũng như tập đoàn mà bà đã gắn bó lâu nay.

Nguồn tin riêng từ tờ Tinh Đảo tiết lộ, bà Hà đã âm thầm chiến đấu với căn bệnh ung thư vú trong nhiều năm qua. Sau một đợt tái phát nghiêm trọng gần đây, bà được đưa vào chăm sóc tại khoa Hồi sức tích cực của Bệnh viện Dưỡng Hòa Hồng Kông. Dù đã được các bác sĩ nỗ lực điều trị, ái nữ của "Vua sòng bài" cuối cùng đã không thể vượt qua cửa tử.

Gia đình bà hiện mong nhận được sự thấu hiểu và tôn trọng quyền riêng tư từ công chúng trong thời gian tang gia bối rối này. Phía tập đoàn Tín Đức cũng bày tỏ sự đau buồn sâu sắc và tri ân những đóng góp không mệt mỏi của bà đối với sự phát triển của công ty.

Bà Hà Siêu Hà là con gái thứ ba của ông Hà Hồng Sân với người vợ thứ hai Lam Quỳnh Anh. Lúc sinh thời, bà thường được mô tả là người con gái "có thể giúp ích được nhiều nhất" cho gia đình. Sau khi tốt nghiệp chuyên ngành truyền thông và tâm lý học tại Đại học Pepperdine (Hoa Kỳ), bà đã mang những kiến thức này về đóng góp cho đế chế kinh doanh của cha mình.



Tại tập đoàn Tín Đức – một hệ sinh thái đa ngành từ bất động sản, vận tải đến khách sạn – bà giữ vai trò then chốt trong ban điều hành. Tuy nhiên, di sản của bà không chỉ dừng lại ở thương trường. Bà Hà còn được biết đến là một nhà hoạt động xã hội năng nổ khi từng giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị của Đông Hoa Tam Viện (Tung Wah Group of Hospitals) và là thành viên của nhiều ủy ban giáo dục, bình đẳng giới tại Hồng Kông. Năm 2016, bà đã vinh dự được trao tặng Huân chương Bauhinia Đồng cho những cống hiến xuất sắc trong thời gian dài.

Ngay cả trong những tháng cuối đời, bà Hà Siêu Hà vẫn duy trì tinh thần trách nhiệm cao đối với cộng đồng. Chỉ 5 tháng trước khi mất, với tư cách chủ tịch sáng lập Liên đoàn các Hiệp hội Liêu Ninh tại Hồng Kông, bà đã xuất hiện trong một đoạn video để kêu gọi người dân thực hiện quyền công dân trong cuộc bầu cử Hội đồng Lập pháp.

Đáng chú ý nhất là vào tháng 11/2025, chỉ 4 ngày sau vụ hỏa hoạn thảm khốc tại chung cư Wang Fuk Court, bà cùng các chị em và tập đoàn Tín Đức đã nhanh chóng quyên góp 10 triệu HKD (khoảng 32,5 tỷ đồng) để hỗ trợ các nạn nhân. Trong sự kiện đó, gia đình bà cũng đã bày tỏ lòng tiếc thương vô hạn đối với những lính cứu hỏa đã hy sinh khi đang thực hiện nhiệm vụ.

Sự ra đi của bà Hà Siêu Hà để lại một khoảng trống lớn trong gia tộc họ Hà, nhưng hình ảnh về một nữ lãnh đạo quyết đoán, trí tuệ và giàu lòng trắc ẩn chắc chắn sẽ còn in đậm trong lòng công chúng và những người đã từng được bà hỗ trợ.

Tối qua, đang ngồi rít điều thuốc trước hiện nhà thì bỗng nghe thấy tiếng cãi nhau của đôi vợ chồng trẻ nhà hàng xóm sát vách.
Rồi anh chồng mặt hầm hầm dắt xe ra cửa, gằn giọng: -
Không phải đợi cửa, tối nay tôi không thèm về cái nhà này nữa. Chị vợ cũng không vừa, vênh mặt lên thách thức:
- Anh mà không về là em gọi anh hàng xóm bên cạnh sang ngủ cùng, ngủ một mình em sợ ma lắm.
- Cô muốn làm gì thì làm, tôi không quan tâm, anh chồng gắt lên rồi phóng xe đi mất.
Quân tử nhất ngôn, anh chồng đi cả đêm không về thật. Tôi thì cứ ngồi chờ ngoài cửa suốt đêm, muỗi đốt khắp người, rít thuốc cháy cả cổ họng mà mãi chả thấy cô vợ gọi sang ngủ cùng gì cả.
Hàng xóm láng giềng với nhau mà sao lại dối nhau như vậy, nói thì phải giữ lời chứ?...
😅😅😅

VietBF@sưu tập

Năm 2006, các nhà nghiên cứu tại Viện Pasteur ở Paris đã phát hiện ra một phân tử trong nước mắt của con người được gọi là leucine-enkephalin. Nó là một loại thuốc opioid nội sinh. Cơ thể của bạn sản xuất nó. Nó liên kết với những người tiếp nhận tương tự với morphine. Nó có khả năng gấp sáu lần.
Mỗi lần khóc, cơ thể bạn không sụp đổ. Đó là tự làm thuốc.
Tiến sĩ William Frey tại Đại học Minnesota đã chứng minh rằng những giọt nước mắt đầy cảm xúc có một thành phần hóa học hoàn toàn khác so với những giọt nước mắt phản xạ. Khi bạn khóc vì cắt một củ hành tây, nước mắt chủ yếu là nước. Khi bạn khóc vì đau buồn, căng thẳng hoặc đau đớn, nước mắt chứa cortisol, adrenaline, prolactin và leucine-enkephalin. Cơ thể của bạn thực sự đang đào thải hoocmon căng thẳng ra ngoài qua mắt và thay thế chúng bằng thuốc giảm đau riêng.
Những người khóc thường xuyên sẽ bị hạ huyết áp, hạ nồng độ cortisol và chức năng miễn dịch mạnh hơn những người ức chế nước mắt. Cái này đã được đo lường.
Đàn ông được nói rằng khóc là điểm yếu. Phụ nữ được nói đó là sự bất ổn về cảm xúc. Trẻ em được bảo dừng lại. Cả một loài được đào tạo để ức chế cơ chế sinh học duy nhất được thiết kế để thải chất độc ra khỏi cơ thể và thay thế bằng thuốc chữa bệnh.
Bạn có một hiệu thuốc đằng sau mắt. Nó tự động kích hoạt khi bạn cần nó nhất. Không tốn kém gì cả. Nó không yêu cầu đơn thuốc. Và trong suốt cuộc đời của bạn, bạn đã được lệnh tắt nó đi.
Lần sau cơ thể bạn bảo bạn khóc, hãy để nó đi. Nó biết chính xác nó đang làm gì.

VietBF@sưu tập

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết mục tiêu của việc phong tỏa eo biển Hormuz là buộc Iran quay trở lại bàn đàm phán, đồng thời cảnh báo rằng các “tàu tấn công nhanh” của Iran sẽ bị “tiêu diệt ngay lập tức” nếu tiến gần khu vực phong tỏa của Mỹ.


Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Kênh CBS News cho biết khi được hỏi rằng liệu mục tiêu của việc phong tỏa eo biển Hormuz là nhằm buộc Iran quay lại bàn đàm phán hay mở lại tuyến đường này để hạ giá năng lượng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trả lời các phóng viên hôm 13/4 rằng: “Có thể là tất cả những điều đó”.

Nhà lãnh đạo Mỹ nói: “Cả hai mục tiêu đó, chắc chắn, và còn nhiều hơn nữa. Chúng ta không thể để một quốc gia tống tiền hay cưỡng ép cả thế giới. Bởi vì đó chính là điều họ đang làm. Họ thực sự đang tống tiền thế giới. Chúng tôi sẽ không để điều đó xảy ra”.

Theo CBS News, Tổng thống Trump không chia sẻ chi tiết về các kế hoạch đàm phán tiếp theo với Iran, nhưng ông cho biết “phía bên kia đã liên hệ với chúng tôi” kể từ khi các cuộc đàm phán tại Islamabad (Pakistan) đổ vỡ.

“Họ muốn đạt được một thỏa thuận. Rất muốn, rất muốn”, ông Trump nói thêm.

Trong một diễn biến khác cùng ngày, Tổng thống Trump cảnh báo rằng bất kỳ tàu nào của Iran tiến gần khu vực phong tỏa hải quân do Mỹ thiết lập quanh các cảng của Iran sẽ bị “TIÊU DIỆT ngay lập tức”, bằng phương thức mà ông mô tả là tương tự cách xử lý các đối tượng buôn ma túy trên biển.

Ngày 13/4, trong một bài viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, khi lệnh phong tỏa bước vào giai đoạn triển khai, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng bất kỳ tàu nào của Iran tiến gần khu vực phong tỏa hải quân do Mỹ thiết lập quanh các cảng của Iran sẽ bị “TIÊU DIỆT ngay lập tức”, bằng phương thức mà ông mô tả là tương tự cách xử lý các đối tượng buôn ma túy trên biển.

Nhà lãnh đạo Mỹ viết: “Hải quân Iran đang nằm dưới đáy biển, bị phá hủy hoàn toàn - 158 tàu. Những gì chúng tôi chưa đánh là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là ‘tàu tấn công nhanh’, vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn”.

Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Cảnh báo: Nếu bất kỳ tàu nào trong số này tiến lại gần khu vực PHONG TỎA của chúng tôi, chúng sẽ bị TIÊU DIỆT ngay lập tức, bằng cùng hệ thống tiêu diệt mà chúng tôi sử dụng đối với các đối tượng buôn ma túy trên biển. Điều đó nhanh và tàn khốc”.

Cảnh báo nêu trên của Tổng thống Trump được đưa ra ngay sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) bắt đầu triển khai lệnh phong tỏa đối với toàn bộ hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran.

Hạn chế hàng hải có hiệu lực

Trước đó, theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ, cơ quan Cơ quan Điều hành thương mại hàng hải Anh (UKMTO) cho biết họ đã nhận được thông tin rằng kể từ 14h00 GMT ngày 13/4, tức 21 giờ cùng ngày, theo giờ Việt Nam, các hạn chế tiếp cận đường biển đã được áp dụng, ảnh hưởng tới các cảng và khu vực ven biển của Iran.

Các “hạn chế tiếp cận áp dụng không phân biệt đối với tàu thuyền thuộc bất kỳ quốc tịch nào có hoạt động liên quan tới các cảng, kho dầu hoặc cơ sở ven biển của Iran”, cơ quan này cho biết.

Dựa trên thông tin hiện có, UKMTO cho biết các biện pháp này bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm cả các cảng và cơ sở hạ tầng năng lượng.

“Tuy nhiên, việc đi lại qua eo biển Hormuz tới hoặc từ các điểm đến không thuộc Iran không được báo cáo là bị cản trở bởi các biện pháp này; dù vậy, tàu thuyền có thể gặp sự hiện diện quân sự, các chỉ thị liên lạc hoặc quy trình kiểm tra trong quá trình di chuyển”, cơ quan này cho biết thêm.

Các tàu trung lập hiện đang ở trong các cảng của Iran, theo thông báo gửi tới giới hàng hải, được cấp “một khoảng thời gian ân hạn hạn chế” để rời đi.

Mỹ triển khai lực lượng lớn, Iran đáp trả cứng rắn

Báo The Wall Street Journal (Mỹ) dẫn lời một quan chức cấp cao cho biết hơn 15 tàu chiến Mỹ đã được triển khai để hỗ trợ chiến dịch này.

Trong khi đó, theo truyền thông địa phương, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đe dọa sẽ “đáp trả mạnh mẽ” đối với bất kỳ tàu quân sự nào đi qua eo biển Hormuz.

Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Hai tuyến hàng hải của Eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.

Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.

Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.

Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.

Kể từ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 2/3, không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công gần đây vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, hoạt động giao thông thương mại gần như biến mất, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng biến động nghiêm trọng.

Sự gián đoạn này được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.

Theo các nguồn tin ngoại giao, Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian, đã đề xuất sáng kiến điều tiết hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, trong đó bao gồm khả năng triển khai các lực lượng tuần tra chung với sự tham gia của Mỹ và Iran nhằm bảo đảm an toàn hàng hải. Tuy nhiên, đề xuất này chưa nhận được sự đồng thuận từ các bên liên quan.

VietBF@sưu tập

Nhiều hãng hàng không đầu tư hàng triệu USD nâng cấp nội thất và hệ thống giải trí để hành khách không thể nhận ra máy bay đã hoạt động hàng chục năm.

Bước lên một chiếc Boeing 767 do United Airlines (Mỹ) khai thác, du khách được hưởng những trải nghiệm tiện nghi mới nhất trên cabin: các dãy phòng hạng thương gia, khu phổ thông cao cấp và ghế phổ thông được trang bị hệ thống giải trí hiện đại.

Trong khi nội thất trên máy bay có thể đáp ứng đầy đủ kỳ vọng của hành khách về một hãng hàng không hàng đầu thế giới vào năm 2026, trên một số chiếc 767 lại tồn tại một trải nghiệm mà họ có lẽ không ngờ tới. Đó là bay trên một trong những chiếc máy bay lâu đời nhất mà United vẫn đang khai thác.

United đã nhận bàn giao 4 chiếc 767-300ER vào mùa xuân năm 1991, sau 35 năm, chúng vẫn tiếp tục hoạt động an toàn trên các đường bay như Newark (Mỹ) - London (Anh) và Washington (Mỹ) - Geneva (Thụy Sĩ). Phần lớn hành khách trên máy bay không hề biết về "tuổi đời" của những chiếc máy bay này.


Một hành khách đang chỉnh lỗ thông gió trên khoang máy bay. Ảnh: AFP

Di chuyển bằng máy bay thương mại vẫn mang cảm giác của thời hiện đại, nhưng thực tế ngành đã tồn tại hơn 75 năm. Nhiều người nghĩ rằng mình đang bước lên một chiếc máy bay đại diện cho công nghệ tiên tiến nhất của ngành hàng không, thực tế nhiều máy bay hiện đại có thể phục vụ trong hàng chục năm.

"Máy bay được chế tạo vô cùng bền", Nathaniel Pieper, Giám đốc Thương mại mới được bổ nhiệm của hãng hàng không American Airlines, người có nhiều năm làm việc về đội bay tại Alaska Airlines, Delta Air Lines và Northwest Airlines, cho biết.

Trong suốt sự nghiệp, ông đã giúp các hãng hàng không tìm kiếm những thỏa thuận mua máy bay cũ đã qua sử dụng, cho phép họ mở rộng hoạt động với chi phí ban đầu thấp hơn nhiều so với việc mua máy bay mới xuất xưởng. Tất cả những "cỗ máy cần mẫn trên bầu trời" này chỉ cần bảo dưỡng định kỳ và nâng cấp nội thất là có thể tiếp tục phục vụ thêm nhiều năm nữa.

Chiếc Boeing 45 năm tuổi vẫn đang bay

Sự chậm lại trong sản xuất máy bay kể từ đại dịch Covid-19 là một trong những lý do khiến các hãng hàng không kéo dài thời gian khai thác máy bay.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng không Cirium, tuổi trung bình của máy bay Airbus hoặc Boeing từ lâu đã ở mức khoảng 20-25 năm. Hiện nay, con số này đang tăng thêm vài năm nữa, khi ngành hàng không vẫn đang đối mặt với các gián đoạn chuỗi cung ứng và sản xuất do đại dịch gây ra.

Năm ngoái, Airbus bàn giao ít hơn 68 máy bay thương mại so với năm 2019, trong khi Boeing giảm tới 206 chiếc so với mức đỉnh năm 2018. Các nhà sản xuất động cơ đang gặp khó khăn về chất lượng và sản xuất, khiến nhiều máy bay phải 'đắp chiếu". Đồng thời, việc cung ứng và lắp đặt nội thất cabin cũng mất nhiều thời gian hơn trước do độ phức tạp gia tăng, gây áp lực lên chuỗi cung ứng và các quy trình chứng nhận.

Các hãng hàng không thường khai thác máy bay thân hẹp (một lối đi) lâu hơn so với máy bay thân rộng. Chiếc máy bay phản lực thương mại lâu đời nhất vẫn đang hoạt động là một chiếc Boeing 737 có tuổi đời 45 năm của hãng bay thuê chuyến Nolinor (Canada).

Có nhiều lý do cho điều này, nhưng quan trọng nhất là nhiên liệu. Khi bay đường dài, mức tiêu hao nhiên liệu trở thành yếu tố then chốt, theo George Dimitroff, Giám đốc Toàn cầu về định giá máy bay tại Cirium. Hiện tại, các chuyến bay đường dài gần như chỉ do máy bay thân rộng (hai lối đi) đảm nhiệm.

Một chiếc máy bay tiết kiệm hơn 5% nhiên liệu trên đường bay dài sẽ giúp hãng hàng không tiết kiệm nhiều hơn so với đường bay ngắn - đặc biệt khi giá dầu tăng mạnh.

Theo Cirium, tuổi trung bình của máy bay thân rộng hiện nay là khoảng 21 năm. Chiếc lâu đời nhất vẫn đang hoạt động là Airbus A300 39 năm tuổi của hãng Mahan Air (Iran).

Đối với máy bay thân hẹp, yếu tố giới hạn lại là bảo dưỡng, bởi chúng thường thực hiện nhiều chuyến bay ngắn với tần suất cao. Nói cách khác, số "chu kỳ" (mỗi lần cất cánh và hạ cánh) của chúng nhiều hơn so với máy bay thân rộng.

Đầu năm nay, công ty quản lý tài sản hàng không EirTrade Aviation, đơn vị chuyên tháo dỡ máy bay, đã mua hai chiếc Airbus A320neo (đời 2021-2022) từng thuộc Spirit Airlines, vì cho rằng giá trị linh kiện của chúng cao hơn cả chiếc máy bay do tình trạng khan hiếm động cơ.

"Tuổi của máy bay thực ra không quan trọng", Bill Thompson, giám đốc EirTrade, cho biết. Việc tháo dỡ phụ thuộc vào yếu tố kinh tế và liệu nó có đáng làm hay không.

Chuyên gia Courtney Miller của công ty phân tích Visual Approach Analytics nhận định trong thị trường hiện nay, máy bay gần như chỉ là giá đỡ di động cho động cơ phản lực.

Dù việc tháo dỡ những máy bay còn khá mới vẫn hiếm gặp, Miller cho rằng xu hướng này sẽ gia tăng khi nhu cầu động cơ cao trong khi nguồn cung không theo kịp.

Những ngoại lệ

Boeing 767 được xem là một ngoại lệ hiếm hoi. Dù tiêu tốn nhiên liệu nhiều hơn so với các dòng mới như Airbus A330neo hay Boeing 787, phần lớn các máy bay này đã được sở hữu hoàn toàn, nhờ phụ tùng, động cơ dồi dào, bảo trì dễ dàng, chi phí thấp khiến chúng vẫn là lựa chọn "đáng tiền" với các hãng hàng không.

Ngược lại, những máy bay thiếu phụ tùng thường bị loại bỏ sớm do chi phí bảo trì cao. Đây cũng là vấn đề United đang đối mặt với các chiếc Boeing 777 cũ sử dụng động cơ Pratt, khi hãng dự kiến phải cho 12 chiếc nằm đất trong mùa hè vì thiếu linh kiện.

Trong những năm gần đây, Delta gọi 767 là "máy bay rất hiệu quả" và thường dùng để thử nghiệm các đường bay mới, nơi lợi nhuận chưa đủ lớn để sử dụng máy bay hiện đại hơn.

Tuy nhiên, mọi thứ rồi cũng có hồi kết. Cả Delta và United đều dự kiến sẽ cho nghỉ hưu đội bay 767 vào cuối thập kỷ này, thời điểm mà sản xuất máy bay mới được kỳ vọng sẽ trở lại mức trước đại dịch.

Cách các hãng khiến máy bay cũ "như mới"

Các hãng hàng không đầu tư mạnh để hành khách không nhận ra tuổi thật của máy bay như đầu tư bảo dưỡng, nâng cấp toàn bộ nội thất từ ghế ngồi, vách cabin đến hệ thống giải trí nhằm mang lại trải nghiệm tốt nhất.

"Không ai quan tâm thân máy bay bao nhiêu tuổi, điều hành khách nhìn thấy là khoang hành lý, ánh sáng, ghế ngồi, cửa sổ máy bay. Những thứ này hoàn toàn có thể nâng cấp, Nathaniel Pieper của hãng American Airlines nói.

American Airlines đang áp dụng chiến lược này khi nâng cấp các dòng máy bay cũ để mang lại cảm giác như mới. Hãng đang cải tạo 48 chiếc A320 và dự kiến nâng cấp 777-200 từ năm 2028. Lufthansa cũng đầu tư lớn, nâng cấp nội thất 38 chiếc A320 và cải tạo khoang hạng thương gia trên 8 chiếc A380.

Tuy nhiên, việc nâng cấp cabin không hề đơn giản. Các vấn đề chuỗi cung ứng và chậm trễ trong chứng nhận khiến ghế mới thường đến muộn nhiều năm.

CEO Air India, Campbell Wilson, cho biết hãng đã phải chờ 1-2 năm để nhận ghế mới, khiến toàn bộ chương trình nâng cấp bị ảnh hưởng. Sự chậm trễ này buộc các hãng như Air India, American hay Lufthansa phải hoãn kế hoạch cải tạo, đồng thời khiến hành khách phải chấp nhận trải nghiệm chưa phải mới nhất lâu hơn.

Dù vậy, khi ghế mới được lắp đặt, ngay cả những chiếc máy bay lâu đời nhất cũng có thể mang lại cảm giác như mới.

"Bạn hoàn toàn có thể cung cấp sản phẩm hàng đầu thị trường trên một chiếc máy bay 20, 25 hay 30 năm tuổi nhờ công nghệ ghế và số hóa", Pieper khẳng định.

VietBF@sưu tập

Sau khi Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận trong cuộc đàm phán ở Islamabad (Pakistan), Tổng thống Donald Trump hôm 12-4 đã tuyên bố Mỹ sẽ phong tỏa eo biển Hormuz - quyết định mà theo ông là "có hiệu lực ngay lập tức" với "tất cả tàu thuyền".


Eo biển Hormuz nhìn từ phía thành phố Fujairah, UAE - Ảnh: AFP

Tuy nhiên sau đó, Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã làm rõ thêm tuyên bố của ông Trump. Theo đó, Mỹ sẽ thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông đường biển "đi và đến các cảng của Iran", bắt đầu từ 9h tối ngày 13-4 (giờ Việt Nam), nhưng lệnh phong tỏa sẽ không ảnh hưởng đến tàu thuyền sử dụng eo biển Hormuz để đi và đến các cảng không thuộc Iran.

Cục diện chiến lược thay đổi

Cuộc hội đàm kéo dài 21 tiếng đồng hồ trong hai ngày 11 và 12 tháng 4 ở Islamabad đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.

Phó tổng thống Mỹ JD Vance và các quan chức Iran cho biết sau đó rằng giữa hai bên vẫn còn nhiều khác biệt đáng kể.

Phát biểu sau cuộc hội đàm, ông Vance nói Mỹ cần một cam kết rằng Iran sẽ không tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân.

Nhưng ngay cả khi đàm phán không đưa đến thỏa thuận, có vẻ như nguy cơ hai bên trở lại với một cuộc chiến tranh tổng lực ít ra đã được ngăn chặn. Trước khi đàm phán có thể tiến hành, Washington và Tehran đã nhất trí với nhau về một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần lễ bắt đầu từ ngày 7-4.

Chính phủ Iran gọi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, tiếp tục phô trương sức mạnh ở trong và ngoài nước, đồng thời khẳng định không còn lòng tin với Mỹ sau cuộc gặp ở Islamabad và tỏ ra cương quyết không chấp nhận bất cứ điều gì khác ngoài việc đòi hỏi Mỹ và Israel chấm dứt hoàn toàn và ngay lập tức các hành động thù địch.

Những gì diễn ra ở Islamabad cũng cho thấy cục diện chiến lược đã thay đổi. Cuộc chiến cho tới nay không đi đến đâu của Mỹ và Israel đã làm yếu đi sức nặng của các mối đe dọa quân sự.

Washington vẫn có thể phô trương lực lượng, nhưng sau một cuộc xung đột tốn kém và cơ bản là vô ích, những cảnh báo như vậy không còn mang sức nặng như trước. Tương tự, tuyên bố phong tỏa Hormuz của ông Trump không đồng nghĩa với việc an ninh hay lưu thông bình thường đã trở lại với tuyến đường thủy huyết mạch này.

Một thực tế mới hiện đang hình thành ở Trung Đông: Washington không còn có thể áp đặt các điều khoản. Bất kỳ thỏa thuận nào giờ cũng đòi hỏi thỏa hiệp thực sự thông qua hoạt động ngoại giao kiên nhẫn, kỷ luật và chấp nhận tình trạng mơ hồ.

Vấn đề là những phẩm chất này cũng là điều ông Trump thiếu. Ngoài ra, các cuộc thương lượng mở ra khả năng những cường quốc khác sẽ tham gia, đặc biệt là các bên có ảnh hưởng với Iran như Trung Quốc và Nga, để giúp ổn định quá trình và giảm thiểu rủi ro tái diễn xung đột.

Thế cân bằng mong manh
Tuy nhiên, ngay cả khi các cuộc đàm phán đổ vỡ và thậm chí khi Israel tiếp tục các cuộc tấn công vào Iran, điều đó không tự động khiến Mỹ sẽ bị kéo trở lại cuộc chiến.

Kết quả khả thi hơn là một hiện trạng bế tắc mới không qua đàm phán - một trạng thái không được pháp điển hóa qua thỏa thuận chính thức, mà được duy trì bằng sự kiềm chế lẫn nhau trên thực tế.

Mỹ sẽ đứng ngoài cuộc chiến, Iran sẽ tiếp tục quyền kiểm soát với giao thông qua eo biển Hormuz, Israel và Iran sẽ tiếp tục cuộc xung đột ở mức độ thấp. Một cuộc chiến toàn diện Mỹ - Iran, vào lúc này, sẽ được ngăn chặn.

Tehran có thể tuyên bố họ đã đánh bại sức mạnh kết hợp của Israel và Mỹ trong khi vẫn giữ nguyên vị thế địa chính trị và chế độ thần quyền, thậm chí là đã củng cố thêm những điều đó.

Về phần mình, ông Trump có thể khoe ông đã tránh được một cuộc chiến sa lầy khác cho nước Mỹ, trong khi vẫn làm suy yếu nghiêm trọng năng lực quân sự của đối thủ, giúp ổn định thị trường năng lượng, và hỗ trợ thành công Israel.

Dù cho những tuyên bố "chiến thắng" đấy có gần (hay xa) sự thực đến đâu, một tình thế cân bằng, tuy mong manh, đã ít nhiều được xác lập. Trong tình thế này, cả hai bên đều không đủ ý chí chính trị để đạt được một giải pháp toàn diện, nhưng đủ lợi ích chung để tránh một cuộc hủy diệt lẫn nhau lan rộng.

Pháp lý: tàu thuyền phải được đi qua Hormuz
Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO), Công ước năm 1958 về lãnh hải và vùng tiếp giáp, Công ước Vienna năm 1969 về Luật Điều ước quốc tế, và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) cung cấp khuôn khổ pháp lý cho các hoạt động biển và hàng hải, bao gồm các quy tắc cần thiết để quản trị một eo biển như Hormuz. Theo đó, việc quá cảnh qua các eo biển điểm nghẽn chiến lược là dành cho "tất cả các tàu thuyền và phương tiện bay…".

Chưa hết, theo Luật Điều ước quốc tế, như được pháp điển hóa trong Công ước Vienna về Luật Điều ước quốc tế, một quốc gia (như Iran) đã ký nhưng chưa phê chuẩn một hiệp ước vẫn có nghĩa vụ phải "kiềm chế các hành động gây phương hại tới đối tượng và mục đích của hiệp ước mà quốc gia đó đã ký trong khi chờ đợi quá trình phê chuẩn".

Giao thông ở Hormuz được điều tiết bởi Hệ thống Phân luồng giao thông (TSS) do IMO thiết lập. TSS này gồm một vùng phân cách và hai làn giao thông, lần lượt dành cho luồng hướng Tây và hướng Đông (ra và vào) eo biển. Iran và Oman, những quốc gia nằm ở hai bờ eo biển, đều là thành viên IMO và do đó phải tôn trọng các làn vận tải do IMO quy định.

VietBF@sưu tập

Trà xanh - thức uống truyền thống lâu đời - thu hút sự chú ý nhờ hàm lượng chất chống oxy hóa dồi dào. Tuy nhiên, liệu thói quen uống trà mỗi ngày có thực sự giúp phòng ngừa ung thư như nhiều người kỳ vọng?

Tác dụng chống ung thư của trà xanh
Thạc sĩ - bác sĩ Lê Tiểu Nhật, giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết, trà xanh (Camellia sinensis) là thức uống quen thuộc, đặc biệt phổ biến trong văn hóa châu Á. Thành phần hoạt tính chính của trà xanh là polyphenol, chủ yếu thuộc nhóm catechin. Trong đó, EGCG là catechin chiếm ưu thế và được nghiên cứu nhiều nhất, nhờ đặc tính chống oxy hóa mạnh.

Trong khi đó, ung thư khởi nguồn từ sự tăng sinh quá mức của các tế bào bất thường, vốn liên hệ mật thiết với các tổn thương do quá trình oxy hóa kéo dài.

Các nghiên cứu trên động vật và trong ống nghiệm cho thấy flavonoid trong trà xanh, đặc biệt là EGCG, có khả năng chống ung thư thông qua nhiều cơ chế phức tạp, không chỉ dừng ở tác dụng chống oxy hóa. Hợp chất này có thể ức chế quá trình hình thành mạch máu nuôi khối u, đồng thời các catechin còn giúp kìm hãm sự phát triển, xâm lấn và di căn của tế bào ung thư, cũng như điều hòa quá trình tăng sinh tế bào. Một số phân tích gộp gần đây cũng ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ trà xanh hoặc các chế phẩm từ trà xanh với nguy cơ ung thư thấp hơn.


Có thể uống trà xanh như một phần của lối sống lành mạnh

ẢNH: AI

Vẫn còn hạn chế về bằng chứng khoa học
Phần lớn bằng chứng hiện nay đến từ các nghiên cứu dùng flavonoid nguyên chất (chưa qua chuyển hóa) nên chưa phản ánh đầy đủ tác dụng của trà xanh khi uống thực tế. Kết quả từ nghiên cứu trên động vật cũng khó suy rộng cho người do khác biệt về chuyển hóa và hệ vi sinh.

Các phân tích gộp cho thấy kết quả còn trái chiều, nhiều nghiên cứu cỡ mẫu nhỏ. Trà xanh chỉ có thể giúp phòng ngừa một số loại ung thư nhất định và hiệu quả còn phụ thuộc vào loại trà, cách chế biến. Ngoài ra, người uống trà xanh thường có lối sống lành mạnh hơn, dễ gây nhiễu kết quả.

Trà xanh cũng có thể gây tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa, mất ngủ, bồn chồn, tăng huyết áp nhẹ, độc gan nhẹ hoặc dị ứng da đặc biệt với dạng chiết xuất. Uống trà quá nóng (>65°C) còn làm tăng nguy cơ ung thư thực quản.

Uống trà xanh như một phần của lối sống lành mạnh
Theo bác sĩ Lê Tiểu Nhật, mặc dù các nghiên cứu hiện tại chưa cung cấp đủ bằng chứng xác thực để khẳng định trà xanh là "chìa khóa" tuyệt đối trong việc phòng ngừa ung thư, nhưng chúng ta không thể phủ nhận những tiềm năng sinh học và lợi ích sức khỏe mà loại thức uống này mang lại.

Nên chọn trà chùm ngây hay trà xanh để tốt cho sức khỏe?

Thay vì xem trà xanh như một phương thuốc đặc trị, người dùng nên tiếp cận uống trà xanh như một phần của lối sống lành mạnh. Để tối ưu hóa lợi ích và hạn chế tối đa các tác dụng không mong muốn, hãy duy trì thói quen tiêu thụ trà ở mức độ vừa phải, lưu ý nhiệt độ sử dụng dưới 65 độ C, đồng thời kết hợp đồng bộ với chế độ dinh dưỡng khoa học và tầm soát sức khỏe định kỳ.

Bữa sáng giúp cung cấp năng lượng và khởi động trao đổi chất sau một đêm dài. Trong các món quen thuộc, trứng luộc là lựa chọn đơn giản, giàu dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe khi dùng đúng cách.

Nguồn protein chất lượng cao
Trứng là nguồn protein hoàn chỉnh, chứa đầy đủ các axit amin thiết yếu mà cơ thể cần. Ăn trứng vào buổi sáng giúp duy trì năng lượng và hỗ trợ xây dựng cơ bắp, theo thông tin từ trang Harvard Health Publishing (Mỹ).

Bác sĩ Frank Hu, chuyên gia dinh dưỡng tại Harvard T.H. Chan School of Public Health, cho biết protein từ trứng có giá trị sinh học cao, giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn so với nhiều nguồn thực phẩm khác.


Trứng luộc là lựa chọn đơn giản, giàu dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe khi dùng đúng cách

Ảnh: AI

Giúp no lâu, hạn chế ăn vặt
Một lợi ích đáng chú ý khác của việc ăn trứng là khả năng tạo cảm giác no. Bữa sáng giàu protein có thể giúp giảm cảm giác thèm ăn trong ngày, từ đó hỗ trợ kiểm soát cân nặng, theo Mayo Clinic (Mỹ).

Tốt cho não bộ
Trứng chứa choline - dưỡng chất quan trọng cho hoạt động của não. Theo các chuyên gia từ Cleveland Clinic (Mỹ), choline góp phần hỗ trợ trí nhớ và chức năng thần kinh.

Chuyên gia dinh dưỡng Joan Salge Blake, giáo sư lâm sàng tại Đại học Boston (Mỹ), cho biết việc bổ sung choline từ trứng vào bữa sáng có thể giúp cải thiện khả năng tập trung, đặc biệt ở người làm việc trí óc.

Hỗ trợ sức khỏe mắt
Trứng còn chứa lutein và zeaxanthin - 2 chất chống oxy hóa có lợi cho mắt. Các hợp chất này giúp bảo vệ võng mạc và giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng.

Cung cấp vitamin và khoáng chất thiết yếu
Ngoài protein, trứng còn cung cấp nhiều vitamin như B12, D, cùng các khoáng chất như sắt và kẽm. Những dưỡng chất này góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể.

Ăn sao cho đúng?
Các chuyên gia khuyến cáo nên ăn trứng với lượng vừa phải, khoảng 1-2 quả mỗi ngày, kết hợp với rau xanh hoặc thực phẩm giàu chất xơ để cân bằng dinh dưỡng. Người có bệnh lý đặc biệt nên tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng tiêu thụ phù hợp, theo Mayo Clinic.

Trứng luộc là món ăn quen thuộc, dễ tìm nhưng mang lại nhiều lợi ích nếu được đưa vào bữa sáng hợp lý. Đây là lựa chọn đơn giản giúp khởi đầu ngày mới khỏe mạnh và đầy năng lượng.

VietBF@sưu tập