Dưới đây là một trong những dấu hiệu cảnh báo ung thư tuyến giáp giai đoạn cuối.

Khối u vùng cổ to nhanh, cứng và ít di động

Ở giai đoạn muộn, khối u tuyến giáp ác tính phát triển mạnh và dễ dàng nhìn thấy bằng mắt thường. Vùng cổ có thể xuất hiện khối sưng bất thường, to vượt trội, kích thước tăng nhanh trong thời gian ngắn. Khi sờ vào, khối u thường cứng, ít di chuyển và có thể gây cảm giác đau hoặc căng tức. Đây là dấu hiệu cho thấy khối u đã phát triển lớn và có nguy cơ xâm lấn các mô xung quanh.



Khó nuốt, cảm giác vướng ở cổ kéo dài


Khi khối u tuyên giáp càng ngày càng to nó sẽ chèn ép vào thực quản, người bệnh sẽ cảm thấy nuốt khó, nghẹn, nhất là khi ăn thức ăn cứng. Cảm giác vướng, nghẹn ở cổ kéo dài khiến việc ăn uống trở nên khó khăn hơn, dễ gây chán ăn, biếng ăn lâu dài và sụt cân. Nhiều người ban đầu nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường nên chủ quan, đến khi triệu chứng nặng mới đi khám.

Khàn tiếng kéo dài, thay đổi giọng nói rõ rệt

Đây là dấu hiệu đặc trưng và dễ nhận biết của ung thư tuyến giáp. Khi khôi u ác ảnh hưởng đến dây thần kinh thanh quản, chèn lên dây thanh sẽ khoeens giọng nói sẽ bị thay đổi rõ rệt: khàn tiếng, khó nói, giọng nói yếu dần hoặc thậm chí mất tiếng. Tình trạng này kéo dài nhiều tuần, không cải thiện dù đã dùng thuốc thông thường, hoặc dù bạn không mắc các bệnh lý hô hấp thì nên cẩn trọng.

Khó thở, cảm giác bị chèn ép vùng cổ và ngực

Khối u ác tính khi phát triển lớn có thể chèn ép khí quản, khiến người bệnh cảm thấy khó thở, đặc biệt là khi nằm xuống. Một số trường hợp người bệnh bắt buộc phải ngồi dậy để dễ thở hơn. Tình trạng này có thể kèm theo cảm giác tức ngực, đau ngực, thở nông hoặc hụt hơi, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày.

Sụt cân nhanh, cơ thể suy nhược

Ở giai đoạn cuối ung thư tuyến giáp, cơ thể bị ảnh hưởng toàn diện. Người bệnh thường sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, kèm theo mệt mỏi kéo dài, da dẻ xuống sắc, ăn uống kém và thiếu năng lượng. Đây là dấu hiệu cho thấy bệnh đã tiến triển nặng, có thể đã lan rộng sang các cơ quan khác.

Lời khuyên

Ung thư tuyến giáp là căn bệnh nếu phát hiện sớm có thể điều trị hiệu quả và tiên lượng tốt. Vì vậy, đừng để khi các triệu chứng trở nặng mới đi khám, khi thấy các dấu hiệu bất thường như khối u ở cổ, khàn tiếng kéo dài hay khó nuốt, bạn nên đi khám sớm. Chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ chính là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và tránh những biến chứng nguy hiểm về sau.

Vietbf @ Sưu tầm

Không phải cứ tích trữ là giàu. Có 3 thứ trong nhà càng nhiều lại càng khiến bạn nghèo đi mà nhiều người không nhận ra. Kiểm tra ngay trước khi quá muộn.


Mọi người thường nghĩ “có nhiều là tốt”, nhưng trong không gian sống, có những thứ càng chất đầy lại càng âm thầm bào mòn tài lộc. Không phải mê tín, mà là cách chúng ta quản lý năng lượng, thói quen và tiền bạc mỗi ngày.

Dưới đây là 3 thứ điển hình càng nhiều càng khiến cuộc sống dễ rơi vào trạng thái thiếu hụt.

1. Đồ đạc không sử dụng: tích trữ càng nhiều, tiền càng khó vào

Những món đồ “để đó rồi dùng sau” thường chiếm phần lớn không gian sống, từ quần áo cũ, thiết bị hỏng đến vật dụng đã lỗi thời. Khi không gian bị lấp đầy bởi những thứ không còn giá trị sử dụng, dòng chảy sinh hoạt bị tắc nghẽn, tạo cảm giác nặng nề và trì trệ.


Về mặt thực tế, việc giữ lại quá nhiều đồ không cần thiết khiến bạn khó kiểm soát tài chính. Bạn không biết mình đã có gì, dễ mua trùng lặp, và liên tục chi tiền cho những thứ đáng ra không cần thiết. Lâu dần, chi tiêu nhỏ lẻ tích tụ thành khoản lớn.

Quan trọng hơn, thói quen không dám bỏ đi phản ánh tâm lý sợ thiếu, khiến bạn khó đón nhận cơ hội mới. Một không gian gọn gàng, tinh giản không chỉ giúp tiết kiệm mà còn tạo cảm giác chủ động, từ đó mở ra nhiều hướng kiếm tiền hơn.

2. Nợ nần và hóa đơn tồn đọng: “gánh nặng vô hình” trong chính ngôi nhà

Không phải ai cũng để ý rằng các hóa đơn chưa thanh toán, khoản vay chưa xử lý hay giấy tờ tài chính chất đống cũng là “vật thể” tiêu cực trong nhà. Chúng không chiếm nhiều diện tích, nhưng lại chiếm rất nhiều tâm trí.

Mỗi lần nhìn thấy hoặc nghĩ tới những khoản chưa giải quyết, bạn vô thức rơi vào trạng thái lo lắng, trì hoãn. Điều này làm giảm khả năng tập trung vào công việc chính, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và hiệu suất làm việc.

Càng để lâu, các khoản nợ càng phát sinh chi phí, lãi suất hoặc phí phạt. Đây là dạng “rò rỉ tiền” âm thầm nhưng liên tục. Dọn dẹp tài chính, xử lý từng khoản một sẽ giúp bạn giải phóng áp lực và tạo nền tảng cho dòng tiền ổn định hơn.

3. Năng lượng tiêu cực: càng tích tụ, cơ hội càng rời xa

Những cuộc tranh cãi, lời nói tiêu cực, sự than phiền lặp lại mỗi ngày chính là dạng “tài sản vô hình” nhưng lại ảnh hưởng mạnh nhất. Khi không khí trong nhà luôn căng thẳng, mệt mỏi, mọi quyết định tài chính dễ bị cảm xúc chi phối.

Năng lượng tiêu cực kéo theo hành vi tiêu cực: chi tiêu bốc đồng, thiếu kỷ luật, dễ bỏ cuộc. Đây là lý do nhiều người dù kiếm được tiền nhưng không giữ được, vì môi trường sống không hỗ trợ cho sự ổn định.

Ngược lại, một không gian tích cực, ít xung đột giúp đầu óc sáng suốt hơn, đưa ra quyết định chính xác hơn. Khi tinh thần ổn định, bạn có xu hướng quản lý tiền tốt hơn và nhận ra cơ hội rõ ràng hơn.

Giàu hay nghèo không chỉ đến từ thu nhập, mà còn từ cách bạn tổ chức cuộc sống trong chính ngôi nhà của mình. Bớt đi những thứ không cần thiết, xử lý dứt điểm những tồn đọng và giữ môi trường sống tích cực – đó là những bước đơn giản nhưng tác động lâu dài đến tài chính.

*Thông tin trong bài mang tính tham khảo chiêm nghiệm

Để không mất nhiều thời gian ninh chè đậu đen, bạn có thể áp dụng những mẹo nhỏ dưới đây.

Vào mùa hè, chè đậu đen là món ăn giải nhiệt được nhiều người yêu thích. Chỉ với 2 nguyên liệu đơn giản là đậu đen và đường, bạn đã có thể tạo ra một món giải khát, thanh nhiệt mùa hè.

Thông thường, khi ninh đậu đen, bạn sẽ mất ít nhất 1 giờ để hạt đậu mềm nhừ. Nấu theo cách này tốn khá nhiều ga (hoặc điện) lại mất công trông nồi chè, tránh tình trạng bị cháy.



Để không mất nhiều thời gian ninh đậu đen, bạn có thể áp dụng mẹo nhỏ dưới đây.

Chọn và sơ chế đậu đen
Đậu đen thường được chia thành hai loại, một là đậu đen xanh lòng, hai là đậu đen lòng trắng. Trong đó, loại xanh lòng được yêu thích hơn do có vị bùi thơm hơn.

Nên chọn đậu đen có hạt đều, kích thước vừa phải, vỏ đen bóng, mỏng và bóp vào thấy chắc ruột.

Đậu đen mua về nhặt bỏ hạt lép, sâu mọt (khi ngân trong nước, các hạt hỏng thường nổi lên trên). Cho đậu đen vào âu, đổ ngập nước rồi ngâm cho hạt đậu nở to. Tùy theo đậu cũ hay đậu mới mà thời gian ngâm sẽ khác nhau. Với đậu mới, bạn chỉ cần ngâm khoảng 30 phút. Đậu cũ có thể ngâm khoảng 1 tiếng.

Nấu và ủ đậu

Thông thường, khi nấu chè đậu đen, bạn sẽ phải ninh nhỏ lửa khoảng 1 tiếng để hạt đậu chín nhừ. Tuy nhiên, để rút ngắn thời gian ninh chè, bạn có thể áp dụng một trong những mẹo nhỏ dưới đây.

Cho đậu vào nồi, đổ ngập nước (lượng nước đủ số lượng người ăn). Thêm một chút muối vào nồi và bật bếp lửa lớn. Đến khi nước sôi, hãy hạ nhỏ lửa và hớt bọt. Tiếp tục để nước sôi lăn tăn trong khoảng 5 phút. Sau đó, tắt bếp và đậy vung nồi, ngâm đậu trong nước nóng khoảng 30 phút rồi nấu tiếp 5 phút. Thêm đường tùy khẩu vị. Nếu muốn hạt đậu nhừ hơn, bạn có thể lấy giấy bạc bọc kín miệng nồi để giữ nhiệt, giúp hạt đậu chín sâu, mềm nhừ từ bên trong mà không bị nát. Thêm muối vào nồi đậu đen sẽ giúp làm yếu phân tử pectin trong đậu, nhờ đó hạt đậu nhanh mềm hơn. Muối cũng giúp chè có vị đậm đà hơn.

Bạn cũng có thể nấu chè đậu đen bằng nồi cơm điện. Bật nấu sôi trong 10-15 phút rồi rút dây điện, đậy nắp kín để hạt đậu tiếp tục chín. Sau khi ủ vài tiếng, hạt đậu sẽ mềm nhừ. Thêm đường và nấu sôi trở lại cho hạt đậu ngấm vị.

Bạn cũng có thể nấu sôi đậu đen và đổ vào phích nước. Đậy kín nắp phích và ủ qua đêm. Sáng hôm sau, trút đậu và nước vào nồi, thêm đường, nấu sôi trở lại.

Khi nấu chè đậu đen, bạn không nên cho đường ngay từ đầu. Nấu cho hạt đậu chín mềm rồi vớt ra để riêng, ướp với đường khoảng 10 phút. Sau đó, cho đậu đen đã ướp vào nồi, xào nhỏ lửa trong vài phút để đường rút sâu vào sâu bên trong hạt đậu. Đổ phần nước đậu vào nồi và nấu sôi trở lại là được.

Tùy theo khẩu vị, bạn có thể thêm các nguyên liệu khác để ăn kèm chè như dừa khô, dừa nạo, trân châu, thạch, nước cốt dừa, lạc rang...

Những mẹo này tuy nhỏ nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc tiết kiệm điện khi sử dụng điều hòa. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé.

Điều hòa là thiết bị làm mát quan trọng đối với nhiều gia đình trong mùa hè. Nó mang lại cảm giác mát mẻ, dễ chịu, giúp xua tan cái oi bức của mùa hè ngay lập tức. Tuy nhiên, sử dụng điều hòa sẽ tiêu tốn khá nhiều điện năng. Để tiết kiệm chi phí, bạn có thể áp dụng những mẹo nhỏ dưới đây.



Để nhiệt độ hợp lý
Nhiều người cho rằng phải hạ nhiệt độ điều hòa xuống thấp để phòng mát nhanh. Tuy nhiên, nếu để nhiệt độ điều hòa ở mức 16-18 độ C không chỉ gây sốc nhiệt mà còn làm điều hòa phải hoạt động hết công suất, gây tốn nhiều điện năng.

Thay vào đó, bạn nên để điều ở mức 26-28 độ C. Đây là ngưỡng nhiệt độ lý tưởng giúp tạo cảm giác dễ chịu mà không khiến thiết bị phải hoạt động ở mức công suất cao. Chỉ cần tăng thêm 1 độ C cũng có thể giúp giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ, vừa tiết kiệm điện, vừa tốt cho sức khỏe.

Kết hợp quạt và điều hòa một cách hợp lý
Việc bật thêm quạt khi đang dùng điều hòa khiến nhiều người cảm thấy tốn điện nhưng thực tế lại giúp bạn tiết kiệm điện năng tốt hơn.

Khi mới bật điều hòa, hãy bật quạt để luống khí lạnh lưu thông đều khắp phòng. Không khí được phân bổ đồng đều giúp nhiệt độ trong phòng hạ xuống nhanh hơn, từ đó giảm thời gian hoạt động của điều hòa ở công suất cao. Khi phòng đã đủ mát, bạn có thể tắt quạt.

Giữ phòng kín

Một trong những nguyên nhân khiến điều hòa tiêu tốn nhiều điện chính là hơi lạnh bị thoát ra ngoài. Vì vậy, bạn cần đóng kín cửa, sử dụng rèm cửa đủ dày để tạo sự cách nhiệt, không mở cửa phòng liên tục để tăng khả năng giữ nhiệt trong phòng.

Không bật tắt điều hòa liên tục
Nhiều người cho rằng khi phòng nóng thì bật điều hòa, phòng đủ mát là có thể tắt. Trên thực tế, mỗi lần khởi động, máy sẽ phải tiêu tốn nhiều năng lượng để làm lạnh lại từ đầu. Việc tắt bật liên tục vừa làm tăng lượng điện năng tiêu thụ, vừa ảnh hưởng đến độ bền của máy.

Chọn chế độ tiết kiệm điện
Thay vì bật tắt máy liên tục, bạn nên chọn các chế độ phù hợp để tiết kiệm điện.

Với những ngày độ ẩm cao, trời không quá nóng, có thể chọn chế độ Dry để giữ không khí trong nhà khô ráo, dễ chịu mà không gây tốn điện như chế độ làm lạnh sâu.

Vào ban đêm, hãy chọn chế độ Sleep. Điều hòa sẽ tự điều chỉnh tăng dần nhiệt độ để tránh quá lạnh, đồng thời giảm lượng điện năng tiêu thụ.

Một chế độ khác mà bạn có thể lựa chọn là chế độ Eco. Chế độ này giúp máy chạy ổn định ở mức tiết kiệm.

Hạn chế các nguồn nhiệt trong phòng
Nên hạn chế các nguồn nhiệt trong phòng để điều hòa làm việc hiệu quả hơn. Các thiết bị như bếp, đèn sợi đốt... sẽ khiến nhiệt độ trong phòng tăng lên. Vì vậy, nên hạn chế sử dụng các thiết bị tỏa nhiệt khi đang bật điều hòa. Với các bóng đèn, có thể thay bằng các thiết bị tiết kiệm năng lượng như đèn LED. Ngoài ra, nên tránh nắng chiếu trực tiếp vào phòng bằng cách sử dụng các loại rèm dày để che chắn cửa sổ, giúp giảm nhiệt độ trong phòng một cách tự nhiên..

Với công thức nấu miễn gà dưới đây bạn sẽ có một món miến gà thơm ngon, cực phẩm.

Miến gà là món ăn thanh nhẹ, dễ tiêu, rất phù hợp cho bữa sáng hoặc những ngày muốn ăn ngon mà không ngấy. Để có một bát miến gà thơm ngon, nước dùng trong, thịt gà mềm ngọt, bạn chỉ cần làm theo hướng dẫn chi tiết dưới đây.

Nguyên liệu món miến gà ngon
1 con gà ta (khoảng 1.2 – 1.5kg)

200g miến dong

1 củ gừng

2–3 củ hành tím

Hành lá, rau mùi

1 củ hành tây

Gia vị: muối, hạt nêm, nước mắm, tiêu


Cách nấu miến gà ngon

Bước 1: Sơ chế nguyên liệu

Gà làm sạch, xát muối và gừng để khử mùi, rửa lại bằng nước sạch. Gừng đập dập, hành tím nướng sơ cho thơm. Miến dong ngâm nước ấm khoảng 10–15 phút cho mềm rồi để ráo. Hành lá, rau mùi rửa sạch, cắt nhỏ.

Bước 2: Luộc gà lấy nước dùng

Cho gà vào nồi, đổ nước ngập, thêm gừng và hành nướng.Đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, luộc khoảng 25–30 phút. Trong quá trình luộc, thường xuyên vớt bọt để nước dùng trong. Khi gà chín, vớt ra để nguội, nước luộc giữ lại làm nước dùng.

Bước 3: Xé thịt gà

Gà nguội bớt thì xé thành miếng vừa ăn. Có thể trộn nhẹ với chút muối, tiêu và hành lá để thịt đậm vị hơn.

Bước 4: Nấu nước dùng

Nước luộc gà nêm lại với muối, nước mắm, hạt nêm cho vừa ăn. Có thể cho thêm hành tây thái múi cau để tăng vị ngọt tự nhiên, đun sôi nhẹ để giữ độ trong và vị thanh.

Bước 5: Trụng miến và hoàn thành

Trụng miến qua nước sôi khoảng 1–2 phút rồi vớt ra bát. Xếp thịt gà lên trên, chan nước dùng nóng. Rắc hành lá, rau mùi và chút tiêu là hoàn thành.

Bí quyết để miến gà ngon hơn
Chọn gà ta sẽ giúp thịt chắc và nước dùng ngọt hơn.Không luộc gà quá lâu để tránh bị bở. Miến không nên ngâm quá mềm sẽ dễ bị nát khi ăn. Có thể ăn kèm với chanh, ớt hoặc măng khô nếu thích.Thưởng thức

Bát miến gà nóng hổi với nước dùng trong, thơm mùi gừng, thịt gà mềm ngọt chắc chắn sẽ khiến cả gia đình thích mê. Đây là món ăn vừa bổ dưỡng vừa dễ thực hiện, rất đáng để bạn thử ngay tại nhà.

Tổng thống Trump cảnh báo quân đội Mỹ sẽ phá hủy bất kỳ xuồng tấn công nhanh nào của Iran tiếp cận khu vực phong tỏa trên eo biển Hormuz.

"Hải quân Iran đã bị xóa sổ hoàn toàn với 158 con tàu đang nằm dưới đáy biển. Những gì chúng tôi chưa nhắm đến là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là 'xuồng tấn công nhanh', vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 viết trên mạng xã hội Truth Social.

Xuồng tấn công nhanh là những phương tiện cỡ nhỏ có thể di chuyển với tốc độ cao, trang bị súng máy và một số loại tên lửa chống hạm. Đây được coi là vũ khí chính được lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dùng để tuần tra hoặc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, theo Chris Long, cựu sĩ quan hải quân Anh từng làm nhiệm vụ ở vịnh Ba Tư. Trước chiến sự, IRGC được cho là sở hữu 3.000-5.000 xuồng tấn công nhanh.

Báo WSJ của Mỹ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ - Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.

"Cảnh báo: Nếu bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc", ông Trump cho biết.

Tổng thống Trump dường như đang đề cập đến hàng chục cuộc không kích mà Mỹ đã thực hiện nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.

Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, cắt đứt tuyến đường thủy huyết mạch vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, nhằm trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Bình luận của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h hôm nay (21h giờ Hà Nội).

"Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ", thông báo cho hay. "Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran".

Lệnh phong tỏa "bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cảng và kho dầu", thông báo cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.


Các nguồn tin ngành vận tải cùng ngày cho hay lệnh phong tỏa từ Mỹ là một trở ngại khác cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.

"Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng", công ty môi giới tàu biển Clarksons nhận định.

Iran đe dọa sẽ trả đũa nhằm vào cảng của các nước láng giềng vùng Vịnh sau khi cuộc đàm phán cuối tuần qua không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, khiến lệnh ngừng bắn rơi vào tình thế mong manh.

Hai tàu chở dầu liên quan đến Iran đã rời vùng Vịnh qua eo biển Hormuz trong ngày 13/4, trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải Kpler.

Hãng thông tấn Reuters dẫn lời các nguồn tin ngoại giao tiết lộ Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nói với chính phủ các nước châu Âu rằng Tổng thống Trump muốn có những cam kết cụ thể từ họ trong tương lai gần nhằm giúp đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, một số thành viên NATO hôm nay tuyên bố họ sẽ không tham gia vào kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump, thay vào đó đề xuất chỉ can thiệp sau khi xung đột kết thúc.

"Chúng tôi không ủng hộ lệnh phong tỏa", Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu với BBC. "Quyết định của tôi rất rõ ràng, dù áp lực ra sao, và thực tế là đã có những áp lực đáng kể, chúng tôi sẽ không để mình bị lôi kéo vào cuộc chiến".

Tổng thống Emmanuel Macron cho hay Pháp sẽ tổ chức một hội nghị cùng Anh và các quốc gia khác nhằm thiết lập một lực lượng đa quốc gia để khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển.

"Lực lượng phòng thủ thuần túy này, tách biệt với các bên tham chiến, sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép", ông Macron viết trên X.

Một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết cuộc họp để lập kế hoạch cho phái đoàn có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 16/4 tại Paris hoặc London. Theo sáng kiến này, phái đoàn sẽ tập hợp khoảng 30 nước tham gia, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Thụy Điển, nhằm thiết lập các quy tắc di chuyển an toàn và phối hợp với tàu quân sự để hộ tống tàu dầu.

IRGC hôm nay cho biết lực lượng nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, cảnh báo "đối phương sẽ mắc kẹt trong vòng xoáy chết chóc nếu có tính toán sai lầm nào".

ALBUM LINK
https://photos.app.goo.gl/9fywhRxMnrxVDweh9

Thông tin trên mạng luôn cảnh cáo về "8 loại cá có chứa thủy ngân nhiều nhất" gồm có: cá hồi nuôi, cá rô phi, cá trê, cá thu, cá ngừ, cá da trơn, cá chình, cá tuyết Chilê. Lời báo động này ít nhiều đã làm người tiêu dùng trong nước bị hoang mang.
Sự thật này là như thế nào đây?

(Minh họa)
Ai ai cũng ít nhiều bị nhiễm chất thuỷ ngân trong người. Nhiễm qua đường hô hấp, qua da (khi xài mỹ phẩm), nhưng phần lớn là do ăn uống. Hơn 90% chất thuỷ ngân có trong cơ thể người ở Hoa Kỳ là do ăn hải sản, đặc biệt là cá biển.

Thuỷ ngân chạy lòng vòng

Hàng năm có khoảng 7,000 tấn thủy ngân bị phát thải ra không khí, đất đai, sông hồ ao biển… Thủy ngân dù ở dạng nguyên tố (Hg) hay dạng muối vô cơ, khi đi vào nguồn nước, phần lớn đều bị các vi sinh vật khi ăn phải, đã chuyển hoá thành methyl thủy ngân, thường tích tụ trong loài rong tảo. Đây là dạng độc hại nhất của chất thuỷ ngân.

Thế rồi, nghêu sò ốc hến, cua nhỏ, cá bé ăn rong rêu, cá lớn nuốt cá bé, chim chóc ăn cá, cá làm thức ăn cho gia súc. Đến lượt người ăn cá, ăn thịt… Tất cả đều có mang theo và tích lũy loại methyl thủy ngân này trong cơ thể.

Nói lòng vòng như vậy để cho thấy, tôm, cá, nghêu, sò…, thậm chí cả thịt heo bò gà và ngay cả con người, nếu bị nhiễm thủy ngân cũng là chuyện… bình thường.

Một khi thủy ngân đã đi vào chuỗi thực phẩm thì dù có chạy đi đâu cũng chẳng thoát nỗi. Hải sản là loại sinh vật dễ bị nhiễm methyl thủy ngân nhiều nhất. Còn các thực phẩm khác như trứng, thịt gà bò, rau quả… thì không đáng kể. Vấn đề là ăn thứ gì sẽ bị nhiễm nhiều, và ăn nhiều đến cỡ nào mới gây hại cho sức khỏe?

Cá càng lớn càng chứa nhiều thủy ngân
Hàm lượng thủy ngân tự nhiên trong cá biển trung bình khoảng 0,1- 0,3 ppm (1 ppm = 1mg/kg). Đó là mức trung bình, nhưng trên thực tế dư lượng thủy ngân dao động rất lớn tùy theo loại cá, tùy nơi vùng biển, tùy ở mức ô nhiễm môi trường…

Cá sống ở biển sâu và cá sđi ăn mồi (cá ăn thịt) có dư lượng thủy ngân từ trung bình đến cao. Cá càng lớn xác, sẽ càng tích lũy thủy ngân càng nhiều. Điều này được khoa học có giải thích là do cá nhỏ ăn rong rêu (có chứa thuỷ ngân), cá nhỏ bị cá vừa ăn, cá vừa lại bị cá lớn ăn, và cứ thế mà tích lũy dần. Khoa học gọi hiện tượng này là "tích lũy sinh học" (biomagnification).

Nghiên cứu mới đây của trường đại học ở Hawaii và Michigan cho biết, 80% methyl thủy ngân ở mặt nước bị ánh sáng tia nắng cho phá hủy (1). Do đó ,cá biển sống ở vùng biển sâu bị nhiễm thuỷ ngân nhiều hơn loại cá sống ở vùng bề mặt nước cạn.

Thảm hoạ đã xảy ra trước đây ở Minamata, Nhật Bản, được xem là thí dụ điển hình về cá bị nhiễm thủy ngân diện rộng, do nhà máy hóa chất Chisso xả chất thải thủy ngân ra biển. Thảm họa này đã làm cho 1,784 người chết, vài chục ngàn người bị ngộ độc với di chứng kéo dài. Mức nhiễm thủy ngân trong cá ở Minamata được xác định là từ 5,61 to 35,7 ppm, cao gấp cả trăm lần so với cá biển bình thường (0,1- 0,3 ppm).

Nhiễm thủy ngân cỡ nào được xem là có hại?
Cá bị nhiễm thủy ngân cỡ nào thì có hại, xem ra cũng… khó nghĩ, vì tùy theo quan điểm của mỗi quốc gia. Cơ quan FDA (Mỹ) và Úc cho rằng không quá 1 ppm là an toàn. Canada chỉ 0,5 ppm. Việt Nam cũng cho áp dụng luôn con số 0,5 ppm này.

Trên thực tế, khi đưa ra quy định dư lượng thủy ngân để cho kiểm tra, đa số các nước thường phân hải sản làm hai loại để áp dụng ngưỡng giới hạn:

- Loại hải sản có nhiều thủy ngân như cá kiếm (swordfish), cá mập (shark), cá thu vua (king mackerel), cá ngừ vây xanh (bluefin tuna), cá ngừ albacore (albacore tuna), cá chấm vàng (tilefish)… không được phép cao hơn 1 ppm với Mỹ, Úc. Với Canada thì gắt hơn, không quá 0,5 ppm.

- Loại hải sản ít thủy ngân như cá hồi, cá tuyết (cod), cá ngừ trắng đóng hộp, các loại cá nước ngọt và tôm cua, nghêu sò ốc hến, mực bạch tuộc. Với các loại này quy định sẽ gắt gao hơn, không quá 0,5 ppm với Mỹ, Úc. Còn với các nước khó tính như Canada chỉ có 0,3 ppm.

Xin nhắc lại, dư lượng thủy ngân trong cá biển chỉ ở khoảng 0,1- 0,3 ppm, còn khá xa so với quy định gắt gao nhất của Canada. Dĩ nhiên cũng có những trường hợp ngoại lệ. Cụ thể hơn, có thể xem thống kê của FDA (Mỹ) về mức thủy ngân trên các loại hải sản thương mại theo đường link này (2).

Có cần phải hạn chế việc tiêu thụ cá biển?
May mắn là bị ngộ độc thủy ngân qua ăn uống ít khi thấy xảy ra. Dân Âu Mỹ thường ăn cá biển đánh bắt xa bờ hơn là ăn cá nước ngọt vì họ chê là có "mùi bùn". Những khuyến cáo về thủy ngân trong hải sản nhắm vào giới tiêu thụ cá biển là chính.

Nhưng ở Việt Nam thì lại khác. Các loại cá nước ngọt như cá tra, cá rô, cá hú, tép nhảy, tôm đất… được bán đầy chợ. Có cần phải hạn chế tiêu thụ gắt gao vì dư lượng thủy ngân như vậy hay không? Còn loại cá biển Việt Nam, đa số là loại cá đánh bắt ven bờ. Ngộ độc thủy ngân do ăn hải sản ở VN hầu như không được ghi nhận ra nhiều(trừ vùng ô nhiễm nặng do chất xả thải kỹ nghệ). Người mình, nếu khỏe mạnh, có thể ăn nay con cá này, mai loại cá khác. Không có gì phải ngại tình trạng "cá ngậm thủy ngân".

Nhưng mấy bà có bầu nên hết sức thận trọng

Tuy nhiên, phụ nữ mang thai, bà mẹ đang cho con bú và trẻ em rất nhạy cảm với chứng ngộ độc thủy ngân. Mấy bà ăn cá cũng chưa đến nỗi, nhưng thủy ngân có thể truyền từ mẹ qua nhau thai, rất tại hại cho sự phát triển não và hệ thần kinh của thai nhi. Sau này, trí nhớ của trẻ sẽ có vấn đề, giảm đi khả năng tập trung, ngôn ngữ, chức năng vận động tay chân.

Thủy ngân sẽ được đào thải (90%) qua phân với chu kỳ bán hủy sinh học khoảng 65 ngày, và cũng phải mất cả năm mới cho thải hết thủy ngân trong người, nếu không bị nhiễm tiếp. Do đó, mấy bà mưu tính sẽ có bầu cũng phải có kế hoạch từ xa (ít ra cũng cả năm), chứ không chỉ đợi cho lúc có bầu rồi mới chịu hạn chế ăn loại cá biển "ngậm" nhiều thủy ngân.

Cá biển là nguồn dinh dưỡng cao: nhiều protein tuyệt hảo, ít chất béo xấu, nhiều chất béo tốt, và nhất là có nhiều chất béo omega-3, loại DHA và EPA rất cần cho sự phát triển não của thai nhi và trẻ em. Do đó, không có khoa học gia nào đủ can đảm để khuyên mấy bà bầu không nên ăn cá, mà chỉ khuyên nên hạn chế ăn cá biển.

Cơ quan An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) có khuyến cáo mấy bà bầu, bà mẹ đang cho con bú và trẻ em không nên ăn các loại cá có nhiều thủy ngân (xem phân loại ở trên). Còn các loại khác như cá hồi, cá trích, cá nục…chỉ nên ăn khoảng 300 g mỗi tuần. Tôm cua sò, cá nước ngọt có thể ăn thoải mái hơn.

Về lời cảnh giác "8 loại cá 'ngậm' thủy ngân"
Trở lại với lời cảnh giác về 8 loại cá "ngậm thủy ngân nhiều nhất" (ngoài cá tuyết Chilê là loại cá được nhập vào Việt Nam, xin miễn bàn), thì có đến 5 loại đang được nuôi ở Việt Nam, hầu hết là cá nước ngọt: cá hồi, cá rô phi, cá trê, cá chình, cá da trơn (cá tra, cá hú, cá kèo, cá bông lau, cá dứa…).

Cảnh giác dựa trên số liệu nào để cho rằng, 5 loại cá này "ngậm thủy ngân nhiều nhất" để cần phải hạn chế việc tiêu thụ? Do bị ô nhiễm nguồn nước? Nên nhớ các loại cá trên là thế mạnh xuất cảng thủy sản của Việt Nam. Cơ quan hữu trách kiểm tra khu vực nuôi định kỳ, không chỉ kiểm về chất thủy ngân, mà còn các kim loại nặng khác, kháng sinh, độc tố… Nếu có ô nhiễm thì đã bị cảnh cáo rồi.

Cá chình có loại sống ở nước ngọt, có loại ở nước mặn. Đa số cá chình ở thị trường trong nước là cá nước ngọt. Còn cá thu, cá ngừ? Hai loại cá này lại gồm cả trăm loài, loại to, loại nhỏ; loại có nhiều, ít thủy ngân. Đa số được cho đánh bắt ven bờ, có loại xa bờ. Phổ biến ở thị trường Việt Nam chỉ có khoảng 5-6 loài cho mỗi loại cá. Ăn cá nhỏ chừng 3-5 kg thì có sao hay không? Tham khảo thêm link (2). Cho "gom sòng" để gọi chung là cá thu, cá ngừ, rồi ra "phán quyết" cảnh giác thì liệu rằng có hợp lý hợp tình hay không?

Sai lầm có lẽ là do cứ nhắm mắt dịch bừa, không phân biệt từng loài cá, rồi đem cảnh giác của Tây phương đem áp dụng ở VN mà không chịu đánh giá tình trạng cụ thể loại thủy sản trong nước. Không chỉ từ báo chí online, điều đáng tiếc là cảnh giác vè "8 loại cá ngậm thủy ngân" này còn thấy xuất hiện trên trang web của các bệnh viện lớn, có hiệu đính của dược sĩ, bác sĩ, và cứ như vậy là cho sao chép lại tràn lan.

Cảnh giác rủi ro an toàn thực phẩm là điều rất cần thiết, nhưng báo động giựt gân kiểu này không chỉ gây hoang mang cho người tiêu dùng, mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển nguồn thủy sản trong nước.

Vũ Thế Thành

(1) "Mercury levels in Pacific fish likely to rise in coming decades" - https://news.umich.edu/mercury-level...oming-decades/

(2) "Mercury Levels in Commercial Fish and Shellfish" (1990-2012) - https://www.fda.gov/food/environment...fish-1990-2012

Các quan chức trong chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thảo luận về khả năng tổ chức một cuộc gặp trực tiếp thứ hai với phía Iran, trước khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran hết hạn vào tuần tới.

Tuy nhiên, chưa rõ liệu cuộc gặp này có thể diễn ra hay không. Theo nguồn tin, các quan chức Mỹ đang xem xét các mốc thời gian và địa điểm tiềm năng trong trường hợp tiến trình đàm phán với Iran và các bên trung gian trong khu vực đạt được tiến triển trong những ngày tới. Các cuộc thảo luận hiện vẫn ở giai đoạn sơ bộ.

“Chúng ta cần chuẩn bị sẵn sàng để nhanh chóng tổ chức một cuộc gặp nếu tình hình diễn biến theo hướng đó”, nguồn tin cho biết.



Cuộc gặp giữa hai bên diễn ra tại Islamabad, Pakistan vào cuối tuần qua được xem là kết quả của nhiều tuần đàm phán giữa các quan chức cấp cao Mỹ và các bên trung gian, bao gồm Pakistan, cùng với sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Oman và một số quốc gia khác. Một nguồn tin khu vực cho biết khả năng diễn ra thêm một vòng đàm phán mới vẫn được cân nhắc, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ đang nỗ lực thu hẹp khác biệt giữa Mỹ và Iran.

Trước khi lựa chọn Islamabad, các địa điểm như Geneva, Vienna (Áo) và Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) từng được đề xuất cho vòng đàm phán gần nhất giữa Mỹ và Iran. Theo nguồn tin thân cận, Geneva (Thụy Sỹ) và Islamabad tiếp tục là những lựa chọn tiềm năng cho các cuộc gặp tiếp theo.

Các quan chức chính quyền Mỹ vẫn kỳ vọng đạt được một giải pháp ngoại giao, theo những người am hiểu tiến trình đàm phán. Tùy thuộc vào diễn biến trong những ngày tới, Washington và Tehran cũng có thể xem xét gia hạn thỏa thuận ngừng bắn nhằm tạo thêm thời gian cho đàm phán.

NASA đã tính toán cặn kẽ để tàu Orion của Artemis II tái nhập khí quyển, giảm tốc, đáp xuống biển an toàn và chính xác đến từng phút.

Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II tái nhập khí quyển, bung dù giảm tốc và đáp thành công xuống vùng biển ngoài khơi San Diego lúc 20h07 ngày 10/4 (7h07 ngày 11/4 giờ Hà Nội), chính xác thời gian dự kiến. "Đó là một chuyến tái nhập cảnh chuẩn chỉ và một cú hạ cánh chuẩn chỉ", người dẫn chương trình trong buổi phát sóng trực tiếp của NASA nói.

Nicky Fox, phó quản lý Ban chỉ đạo Nhiệm vụ Khoa học của NASA, cũng cho rằng quá trình tàu Orion tái nhập khí quyển diễn ra "hoàn hảo". "Cảnh tượng những chiếc dù bung ra, bầu trời xanh tuyệt đẹp và đại dương bao la bên dưới thực sự trông như thể bạn vừa nhẹ nhàng đặt một tách trà lên bàn vậy", Fox nói với CNN.

"Tàu Integrity (tên do phi hành đoàn Artemis II đặt cho tàu Orion) và bốn phi hành gia đã hạ cánh thành công mỹ mãn. Về mọi mặt, đây là nhiệm vụ hoàn hảo như sách giáo khoa", Rob Navias, phát ngôn viên của NASA, nhận xét.



Để chuyến trở về của phi hành đoàn Artemis II diễn ra thuận lợi như vậy, NASA đã phải tính toán kỹ lưỡng mọi vấn đề dù nhỏ nhất. Không có chỗ cho sai sót vì ngay khi tái nhập khí quyển, nếu sai sót xảy ra, phi hành đoàn Artemis II có thể bị đẩy ngược ra ngoài không gian hoặc bị thiêu cháy.

Nền tảng tính toán quỹ đạo không gian hơn 60 năm
Khi NASA mới thành lập, mọi dự đoán toán học dùng cho các vụ phóng, quỹ đạo và quá trình tái nhập khí quyển đều được thực hiện thủ công. Katherine Johnson, nữ chuyên gia về hình học giải tích, đã góp phần định hình công việc tính toán của NASA ngày nay.

Một đóng góp đáng chú ý của bà là hoàn thiện phân tích quỹ đạo cho nhiệm vụ Freedom 7 của Alan Shepard, người Mỹ đầu tiên và người thứ hai trên thế giới bay vào vũ trụ tháng 5/1961. Bà cũng là đồng tác giả báo cáo "Xác định góc phương vị khi dừng đốt động cơ để đưa vệ tinh vào vị trí chỉ định trên Trái Đất" năm 1960, nêu rõ các phương trình của chuyến bay quỹ đạo.

Đầu thập niên 1960, khi NASA bắt đầu dùng máy tính để thực hiện những tính toán này, phi hành gia John Glenn yêu cầu Johnson "kiểm tra lại số liệu" được tính bằng phương trình quỹ đạo kỹ thuật số. Johnson cũng tham gia lập trình đường bay cho Apollo 11, nhiệm vụ đưa con người đặt chân lên Mặt Trăng lần đầu tiên. Trong suốt nhiệm vụ, bà nỗ lực đảm bảo tàu vũ trụ phóng lên và tái nhập khí quyển Trái Đất theo đúng góc.

Ngày nay, các nhà khoa học NASA gần như không tính toán thủ công mà sử dụng máy tính để đạt hiệu suất nhanh chóng và ổn định. "Chúng tôi có thể đánh giá nhiều lựa chọn hơn với tốc độ nhanh hơn nhiều", Jenny Gruber, kỹ sư hàng không vũ trụ NASA, nói với Wired.

Ví dụ, nhóm Artemis có thể thiết kế những quỹ đạo phức tạp hơn trong không gian, hướng đến địa điểm thú vị hơn trên Mặt Trăng. Nhóm dự định đưa phi hành gia đến cực nam Mặt Trăng trong tương lai, nơi các tàu quỹ đạo đã phát hiện băng nước. Trước kia, các tàu Apollo bay đến địa điểm có vĩ độ thấp hơn, gần xích đạo Mặt Trăng hơn và hành trình từ Trái Đất đến đó đơn giản hơn nhiều so với cực nam.

Dù vậy, cách tính toán kế hoạch quỹ đạo thời Apollo, trong đó Johnson góp phần xây dựng, vẫn cung cấp nền tảng cho những kế hoạch du hành vũ trụ hiện tại và tương lai của NASA. "Đó là nền tảng cho những phần mềm và mô hình quỹ đạo của chúng tôi ngày nay", Gruber nói.

Tái nhập khí quyển theo góc độ chính xác
Việc tính toán đường bay cho Orion cũng phụ thuộc vào vật liệu và thiết kế của tàu. Time cho biết, cũng giống như tàu Apollo, tấm chắn nhiệt của Orion chủ yếu làm từ vật liệu Avcoat, một hỗn hợp gồm nhựa epoxy và sợi silica, được thiết kế để hấp thụ sức nóng khủng khiếp khi tái nhập khí quyển và từ từ cháy hết, mang nhiệt lượng đi khỏi con tàu. Nó cần chịu được mức nhiệt lên tới 2.760 độ C, bằng một nửa nhiệt độ bề mặt Mặt Trời và cao hơn đáng kể so với mức 1.650 độ C mà tàu vũ trụ trở về từ quỹ đạo Trái Đất phải chịu.

Tuy nhiên, tấm chắn nhiệt của Orion gặp vấn đề lớn trong nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra tháng 11/2022. Khi trục vớt khoang tàu từ đại dương, các kỹ thuật viên phát hiện tấm chắn nhiệt có hơn 100 vết nứt và vết lõm lớn nơi Avcoat bong tróc. Điều này dẫn đến nguy cơ sức nóng từ quá trình tái nhập khí quyển đi xuyên qua thành hợp kim nhôm của tàu, lấy mạng phi hành gia bên trong.

Để giải quyết, NASA đứng trước hai lựa chọn: thiết kế lại hoàn toàn tấm chắn nhiệt khiến Artemis II bị lùi lại ít nhất hai năm, hoặc sửa đổi tấm chắn và thay đổi lộ trình tái nhập khí quyển để giảm tải nhiệt. Họ đã chọn phương án thứ hai. Trong nhiệm vụ Artemis II, NASA sử dụng phiên bản Avcoat mới có độ xốp cao hơn, cho phép khí thoát ra ngoài. Thêm vào đó, họ điều chỉnh hành trình quay về Trái Đất của Artemis II theo hướng "nhẹ nhàng" hơn.

Artemis I đi theo lộ trình tái nhập do chương trình Apollo tiên phong, gọi là "nhảy vào khí quyển" (skip-entry). Thay vì lao thẳng xuống khí quyển như những tàu quay về từ quỹ đạo Trái Đất với tốc độ thấp hơn, các tàu Apollo "lượn" vào rồi bật ra, sau đó quay vào lần nữa, qua đó giảm dần nhiệt và lực hấp dẫn tác động.

Tuy nhiên, cách này có vẻ quá khắc nghiệt cho Artemis I. Với Artemis II, NASA chọn phương án dung hòa, không lao thẳng xuống như các tàu quỹ đạo Trái Đất, nhưng cũng lao theo quỹ đạo nông hơn Artemis I.

Theo The Times, tàu Orion trong nhiệm vụ Artemis II phải tiếp cận theo quỹ đạo tạo góc khoảng 6 độ so với phương ngang, tính từ rìa trên của khí quyển Trái Đất, khi bắt đầu tái nhập ở độ cao khoảng 120.000 m. Nếu sai lệch quá một độ theo bất cứ hướng nào, rủi ro có thể xảy ra. Tàu phải đi vào khí quyển qua một "hành lang" chỉ rộng khoảng 2,5 độ. Nếu ví Trái Đất như quả bóng đá, phi hành đoàn sẽ phải nhắm trúng mục tiêu rộng khoảng 1 mm.

Nếu quỹ đạo tái nhập quá nông và góc đi vào nhỏ hơn 5,3 độ, tức song song hơn với rìa trên khí quyển, tàu sẽ không thể trở về Trái Đất. Tương tự khi ném viên đá lướt trên mặt hồ, phi hành đoàn Artemis II sẽ lướt trên đỉnh khí quyển Trái Đất và có nguy cơ bật ngược trở lại không gian.

Nhưng nếu quỹ đạo tái nhập quá dốc, lớn hơn 7,7 độ, tàu sẽ đâm vào khí quyển quá mạnh, lao xuống các tầng khí quyển dày hơn quá nhanh và quá sớm. Nhiệt độ do ma sát với phân tử khí có thể lớn đến mức phá hỏng tấm chắn nhiệt và lực G tác động lên phi hành đoàn sẽ quá cao, gây nguy hiểm đến tính mạng.

Phương pháp hạ cánh xuống mặt nước
Sau khi tái nhập khí quyển với tốc độ gấp 35 lần tốc độ âm thanh, tàu Orion cần giảm tốc để hạ cánh đủ nhẹ nhàng, đảm bảo an toàn cho phi hành gia. Theo Conversation, dù là lựa chọn đầu tiên. NASA sử dụng dù kích thước lớn, thường có màu sắc tươi sáng như màu cam, giúp dễ quan sát. Mỗi tàu thường sử dụng nhiều dù để đạt độ ổn định tốt nhất.

Ở độ cao khoảng 7.130 m, dù hãm tốc của Orion bung ra nhằm làm chậm và ổn định khoang tàu. Vận tốc của Orion giảm xuống còn 146 mét mỗi giây. Ở độ cao khoảng 1.650 m, dù hãm tốc của Orion được cắt bỏ và ba dù chính bung ra, làm giảm vận tốc khoang tàu xuống dưới 60 mét mỗi giây.

Ngay cả như vậy, tàu cũng không thể lao xuống bề mặt cứng mà cần hạ cánh ở nơi có thể làm giảm lực va chạm. Các nhà nghiên cứu đã sớm phát hiện nước là chất hấp thụ xung lực rất tốt. Do đó, phương pháp hạ cánh xuống nước (splashdown) ra đời.

Nước có độ nhớt tương đối thấp, tức biến dạng nhanh dưới tác động của lực, và mật độ cũng thấp hơn nhiều so với đá cứng. Hai đặc tính này khiến nước trở thành môi trường lý tưởng cho tàu vũ trụ hạ cánh. Một yếu tố quan trọng khác giúp tăng tính hiệu quả là nước bao phủ 70% bề mặt Trái Đất, nên khả năng đáp xuống nước rất cao.

Hiện nay, mọi phương tiện vũ trụ như Orion đều cần chứng minh chúng có thể đảm bảo khả năng sống sót trên mặt nước khi trở về từ không gian. Các nhà nghiên cứu xây dựng những mô hình phức tạp, sau đó tiến hành nhiều thử nghiệm để chứng minh cấu trúc đủ chắc chắn để đáp ứng yêu cầu này.

Tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.

Nhiệm vụ Artemis II được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Tiếp theo, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.