Hãng thông tấn TASS đưa tin ngày 22/4, Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Nhà nước Nga (Rosatom) vừa thiết lập một cột mốc lịch sử thế giới khi lần đầu tiên "đốt cháy" thành công các đồng vị phóng xạ nguy hiểm từ nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng ngay bên trong lò phản ứng hạt nhân.

Thành tựu đột phá này góp phần tháo gỡ "điểm nghẽn thiên niên kỷ" của ngành năng lượng nguyên tử vốn khiến nhiều quốc gia đau đầu: Xử lý chất thải phóng xạ.

Chẳng nói đâu xa, một số thành phần trong chất thải hạt nhân như Plutonium-239 có chu kỳ bán rã khoảng 24.000 năm. Để nó phân hủy đến mức an toàn, cần khoảng 250.000 năm.

Nga đã làm như thế nào?

Đột phá mang tính cách mạng này được thực hiện tại Tổ máy số 4 của Nhà máy điện hạt nhân Beloyarsk, nơi Nga vận hành lò phản ứng tái sinh nhanh BN-800 hiếm hoi trên thế giới bằng nhiên liệu oxit hỗn hợp MOX.

Đồng vị phóng xạ nguy hiểm từ nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng tại Nhà máy Beloyarsk thuộc nhóm Actinide thứ cấp (gồm Neptunium, Americium, và Curium). Chúng là "cơn ác mộng" đối với con người và môi trường vì cực kỳ độc hại và tồn tại rất lâu.

Thay vì phải lưu trữ các đồng vị phóng xạ cực độc và có chu kỳ bán rã lên đến hàng trăm nghìn năm như Americium (Am) và Neptunium (Np) trong các kho chứa kiên cố, các nhà khoa học Nga đã đưa chúng trở lại chu trình nhiên liệu.

Dưới tác động của các hạt neutron nhanh trong lò BN-800, những chất này đã bị "đốt cháy" (biến đổi hóa học) thành các đồng vị có thời gian bán rã ngắn hơn nhiều; đồng thời giải phóng thêm năng lượng.

Tập đoàn Rosatom ngày 22/4/2026 cho hay, công nghệ "đốt cháy sau phản ứng" các Actinide phụ ngay trong lò phản ứng được coi là yếu tố then chốt của năng lượng hạt nhân thế hệ thứ IV, hướng đến tương lai hạt nhân bền vững hơn.
Tương lai bền vững của công nghệ điện hạt nhân Gen IV

"Chúng tôi kỳ vọng rằng lượng các Actinide phụ có trong ma trận nhiên liệu sẽ giảm đáng kể, nhưng điều này sẽ được xác nhận bằng các nghiên cứu sau chiếu xạ tiếp theo. Những kết quả này sẽ khẳng định khái niệm về công nghệ đốt các Actinide phụ và xác định vai trò cũng như ý nghĩa của nó trong chu trình nhiên liệu cân bằng.

Các tổ máy điện hạt nhân thế hệ thứ IV sẽ góp phần nâng cao an toàn môi trường và tiềm năng năng lượng của điện hạt nhân bằng cách cho phép sử dụng nhiên liệu đã qua sử dụng thay vì lưu trữ"- Ông Yuri Nosov, Giám đốc Nhà máy điện hạt nhân Beloyarsk, cho biết.

Hiện, chương trình thẩm định nhiên liệu MOX với các Actinide phụ đang được tiến hành kiểm tra, dưới sự phối hợp chặt chẽ của Rosatom với các cơ quan của Nga như Cơ quan Giám sát Môi trường, Công nghệ và Hạt nhân Liên bang (Rostekhnadzor).

Rosatom cho biết, Nga là một trong những quốc gia hàng đầu thế giới trong phát triển công nghệ hạt nhân thế hệ IV (Gen IV).

Cụ thể, công tác thiết kế sơ bộ đã bắt đầu tại Nhà máy điện hạt nhân Beloyarsk để xây dựng tổ máy phát điện BN-1200M. Tại Vùng Tomsk, lần đầu tiên trên thế giới, một nhà máy điện hạt nhân với lò phản ứng làm mát bằng chì BREST-OD-300 và chu trình nhiên liệu hạt nhân khép kín tại chỗ đang được xây dựng trên cùng một địa điểm.

Các quá trình này đang dần hiện thực hóa tuyên bố của Tổng thống Putin năm 2025. Hãng TASS khi đó trích lời người đứng đầu nước Nga cho biết: Nga sẽ triển khai hệ thống năng lượng hạt nhân với chu trình nhiên liệu khép kín đầu tiên trên thế giới tại Vùng Tomsk vào năm 2030; Đồng thời ông Putin gọi đây là một trong những thành tựu khoa học đáng tự hào nhất của Nga, và là bước tiến mang tính cách mạng trong công nghệ hạt nhân hướng đến bền vững.

Bởi, một hệ thống chu trình nhiên liệu khép kín là một bước tiến lớn trong việc giải quyết hai thách thức quan trọng của năng lượng hạt nhân: Sự tích tụ chất thải phóng xạ và nguy cơ cạn kiệt nguồn tài nguyên uranium.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ước tính, toàn bộ tài nguyên uranium theo kịch bản lạc quan sẽ cạn kiệt hoàn toàn vào năm 2090. Tuy nhiên, trên thực tế, điều này có thể xảy ra sớm nhất là vào những năm 2060.

Tường giải của Rosatom:

Nga tạo kỳ tích không một nước nào làm được: Tháo gỡ "điểm nghẽn thiên niên kỷ" của hạt nhân toàn cầu - Ảnh 4.

Nga tạo kỳ tích không một nước nào làm được: Tháo gỡ "điểm nghẽn thiên niên kỷ" của hạt nhân toàn cầu - Ảnh 5.

Theo các hình ảnh do Bộ Chiến tranh Mỹ công bố, hôm thứ Ba (21/4), tàu sân bay USS George HW Bush đã có mặt tại Ấn Độ Dương. Diễn biến này làm dấy lên khả năng Hải quân Mỹ sẽ bổ sung thêm hàng chục máy bay chiến đấu tới khu vực trong trường hợp thỏa thuận ngừng bắn với Iran chấm dứt hoặc để hỗ trợ thực thi lệnh phong tỏa các cảng của Tehran.

Trước đó, bà Maggie Goodlander - thành viên Ủy ban Quân sự Hạ viện, cho biết tàu sân bay thứ ba đang hướng đến Trung Đông trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump gia tăng hiện diện quân sự tại khu vực.

Trong khi đó, trang web theo dõi quân sự Mỹ Atlantic Council cho biết tàu sân bay USS George HW Bush cùng nhóm tác chiến đang di chuyển quanh mũi phía nam châu Phi vào ngày 17/4 khi Washington tăng cường thêm lực lượng hải quân trong bối cảnh phong tỏa các cảng của Iran. Trước đó, nhóm tàu này rời căn cứ Norfolk (bang Virginia) vào ngày 31/3 trong một đợt triển khai theo kế hoạch.

Hiện, Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ (CENTCOM) chưa đưa ra bình luận chính thức về hoạt động triển khai của tàu sân bay USS George HW Bush.

Kể từ khi xung đột với Iran bùng phát, Mỹ đã điều tàu sân bay USS Abraham Lincoln và USS Gerald R. Ford tới khu vực chịu trách nhiệm ở Trung Đông.

Theo đánh giá, nếu Washington can dự sâu hơn vào xung đột với Iran, ba trong số bốn tàu sân bay sẵn sàng chiến đấu của Mỹ có thể sẽ được triển khai cho chiến dịch này.

Dù sở hữu tổng cộng 11 tàu sân bay, Hải quân Mỹ không thể đồng thời đưa tất cả vào trạng thái sẵn sàng do yêu cầu bảo trì, đại tu và huấn luyện định kỳ.

Tàu sân bay USS George HW Bush (CVN-77) thuộc lớp Nimitz, chạy bằng năng lượng hạt nhân với lượng giãn nước khoảng 100.000 tấn. Tàu dài hơn 330 m, có thể đạt tốc độ trên 30 hải lý/giờ nhờ hai lò phản ứng hạt nhân, cho phép hoạt động liên tục trong thời gian dài mà không cần tiếp nhiên liệu. Thủy thủ đoàn và lực lượng không quân trên tàu có thể lên tới hơn 5.000 người.

Về năng lực tác chiến, tàu mang theo khoảng 70-90 máy bay, gồm tiêm kích, cảnh báo sớm và trực thăng, cất/hạ cánh bằng hệ thống máy phóng và dây hãm. Tàu được trang bị các hệ thống radar, phòng thủ tầm gần và tên lửa phòng không để tự vệ, đồng thời đóng vai trò trung tâm chỉ huy cho cả nhóm tác chiến tàu sân bay, phối hợp hàng chục tàu hộ tống và thực hiện các chiến dịch không kích quy mô lớn.

​

​

​

Mỗi độ đông về, thủ đô Delhi (Ấn Độ) lại rơi vào tình trạng khẩn cấp quen thuộc: sương mù độc hại bủa vây, làm tê liệt tầm nhìn, đình trệ giao thông hàng không và khiến các trường học phải đồng loạt đóng cửa.

Tại các bệnh viện, số ca cấp cứu do bệnh đường hô hấp luôn ghi nhận mức tăng vọt. Dù chính quyền đã rầm rộ triển khai các biện pháp tình thế như lệnh cấm xây dựng, hạn chế xe cộ hay khuyến nghị làm việc từ xa, song tất cả vẫn chưa thể chạm tới ngưỡng giải pháp bền vững.

Thực tế, cuộc khủng hoảng này không chỉ gói gọn tại thủ đô. Khắp vùng đồng bằng Ấn-Hằng từ Lucknow đến Varanasi, tình trạng ô nhiễm cũng leo thang nghiêm trọng vào mùa đông. Tại Delhi, chỉ số chất lượng không khí (AQI) nhiều nơi đã vượt ngưỡng 400 – mức "nguy hại" theo tiêu chuẩn toàn cầu. Đáng báo động hơn, dữ liệu dài hạn cho thấy hiện không một thành phố lớn nào của Ấn Độ đáp ứng được các tiêu chuẩn an toàn về không khí.

Đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng khiến Singapore, Anh và Canada phải đưa ra khuyến cáo di chuyển cho công dân. Thậm chí, bầu không khí đặc quánh ô nhiễm còn trực tiếp trì hoãn sự hiện diện của siêu sao Lionel Messi tại Delhi trong chặng cuối của hành trình "G.O.A.T India tour".

Cách làm của Trung Quốc thế nào?

Sau tất cả, Ấn Độ đang nhìn vào sự thành công của một thành phố Trung Quốc trong việc cải thiện đáng kể chất lượng không khí chỉ trong hơn một thập kỷ. Nhưng câu hỏi đặt ra là liệu có “sao chép” được hay không mới là vấn đề.

Chỉ vài năm trước, mức độ ô nhiễm tại thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc thường xuyên vượt quá mức ghi nhận tại Delhi ngày nay. Hiện nay, dù Bắc Kinh vẫn bị coi là ô nhiễm nhưng không khí tại đây đã sạch hơn đáng kể so với đầu những năm 2010.

Trước cuộc khủng hoảng chất lượng không khí của Ấn Độ, người phát ngôn của Đại sứ quán Trung Quốc tại Delhi đã đề xuất các biện pháp mà Bắc Kinh từng sử dụng để giải quyết ô nhiễm.

Bà Yu Jing đã liệt kê các bước mà Bắc Kinh đã thực hiện để đối phó với cuộc khủng hoảng ô nhiễm không khí như sau.

"Bước 1: Kiểm soát khí thải phương tiện; áp dụng các quy định cực kỳ nghiêm ngặt như China 6NI (tương đương với Euro 6); loại bỏ các phương tiện cũ, có mức phát thải cao; hạn chế sự gia tăng ô tô thông qua xổ số biển số và quy định lái xe ngày chẵn – lẻ hoặc theo ngày trong tuần; xây dựng một trong những mạng lưới tàu điện ngầm và xe buýt lớn nhất thế giới; đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang xe điện; phối hợp với khu vực Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc để cùng cắt giảm khí thải."

Mặc dù vậy, các ý kiến cho rằng việc học theo cách làm của Trung Quốc là không đơn giản. Chiến dịch làm sạch không khí của Bắc Kinh được thúc đẩy bởi hệ thống quản trị tập trung cho phép triển khai các biện pháp mạnh mẽ trên diện rộng.

Trong khi đó, cấu trúc quản lý của Ấn Độ phân tán hơn nhiều, với quyền kiểm soát chất lượng không khí bị chia tách giữa các cơ quan đô thị, chính quyền bang và nhiều cơ quan trung ương.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng có những bài học mà Delhi có thể học hỏi từ Bắc Kinh để giải quyết cuộc khủng hoảng ô nhiễm của mình.

Tại sao những nỗ lực giải quyết ô nhiễm của Ấn Độ thất bại?

Phản ứng của Ấn Độ đối với ô nhiễm không khí phần lớn tập trung vào quản lý khủng hoảng: cấm đốt pháo trước lễ hội Diwali của người Hindu, triển khai "súng chống khói bụi" phun sương mịn vào không khí để lắng bụi và các hạt ô nhiễm, tạm dừng xây dựng, hạn chế phương tiện giao thông trong vài ngày. Các chuyên gia lập luận rằng những biện pháp này thường không đúng mục tiêu và đôi khi còn phản tác dụng.

"Chất lượng không khí không thể được khắc phục chỉ bằng các biện pháp khẩn cấp đơn thuần," Dikshu C Kukreja, kiến trúc sư và nhà quy hoạch đô thị, nhận định. "Nếu thành phố tiếp tục được quy hoạch dựa trên việc di chuyển quãng đường dài và tình trạng tắc nghẽn, ô nhiễm sẽ còn quay lại vào mỗi mùa đông."

Sự mở rộng đô thị của Delhi buộc hàng triệu người phải di chuyển quãng đường dài mỗi ngày, thường là bằng phương tiện cá nhân hoặc trong tình trạng giao thông chậm chạp. Chính sự di chuyển hàng ngày đó trở thành nguồn phát thải liên tục, bất chấp các lệnh hạn chế tạm thời đối với xây dựng hay sử dụng xe cộ.

"Delhi không chỉ đối mặt với vấn đề ô nhiễm không khí, mà còn đối mặt với vấn đề quy hoạch," ông Kukreja nói. "Mọi người buộc phải di chuyển quãng đường dài mỗi ngày, và chính sự di chuyển hàng ngày đó đã trở thành nguồn phát thải chính."

Sự chuyển mình của Bắc Kinh đi theo một logic khác. Sau nhiều năm thực hiện các hạn chế tạm thời, Trung Quốc đã đưa ra một kế hoạch hành động vì không khí sạch toàn diện vào năm 2013, nhắm mục tiêu đồng thời vào giao thông, công nghiệp, sử dụng nhiên liệu và điều phối vùng.

Các nhà chức trách đã thắt chặt tiêu chuẩn khí thải phương tiện, hạn chế sự gia tăng của ô tô cá nhân thông qua xổ số biển số, mở rộng quy mô lớn mạng lưới tàu điện ngầm và xe buýt, đồng thời thúc đẩy điện hóa nhanh chóng. Các lò hơi đốt than bị loại bỏ, công nghiệp nặng được di dời hoặc đóng cửa, và các biện pháp kiểm soát ô nhiễm được thực thi trên toàn khu vực rộng lớn Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc thay vì chỉ riêng trong thành phố.

Bài học then chốt, theo các nhà quy hoạch đô thị, là Bắc Kinh đã coi chất lượng không khí là một vấn đề mang tính hệ thống, chứ không phải là một tình trạng khẩn cấp diễn ra hàng năm.

Ông Kukreja lập luận rằng quy hoạch giao thông và quy hoạch chất lượng không khí là không thể tách rời.

"Khi khoảng cách được thu hẹp và việc di chuyển trở nên hiệu quả hơn, lượng phát thải sẽ giảm trên quy mô lớn," ông nói. "Theo nghĩa đó, chính quy hoạch giao thông trở thành quy hoạch chất lượng không khí."

Bụi xây dựng là tác nhân lớn

Nhiều nghiên cứu tại Ấn Độ đã xác định hoạt động xây dựng là tác nhân chính gây ô nhiễm bụi mịn trong những tháng mùa đông, nhưng việc tuân thủ các quy định kiểm soát bụi vẫn còn thiếu nhất quán.

"Bụi xây dựng là một tác nhân chính, nhưng nó cũng là một trong những yếu tố dễ kiểm soát nhất nếu các quy định được thực thi nghiêm túc," ông Kukreja cho biết. "Chống bụi, che chắn vật liệu và giám sát công trường không phải là những lựa chọn có cũng được không cũng được ở những thành phố đông đúc như Delhi."

Tại Bắc Kinh, việc kiểm soát xây dựng được đi kèm với các hình phạt và hệ thống giám sát thời gian thực, nhằm giới hạn lượng bụi phát tán ngay cả trong các giai đoạn phát triển nhanh chóng.

Kinh nghiệm của Bắc Kinh cũng cho thấy rằng sự cải thiện rõ rệt cần có thời gian. Dữ liệu do các nhóm nghiên cứu quốc tế tổng hợp chỉ ra rằng mức độ ô nhiễm bắt đầu giảm sau khi Trung Quốc đưa ra kế hoạch hành động vì không khí sạch toàn quốc vào năm 2013, nhưng những kết quả thực chất chỉ xuất hiện sau vài năm thực thi kiên trì.

Các biện pháp tạm thời, chẳng hạn như đóng cửa nhà máy trong các sự kiện lớn, chỉ mang lại sự thuyên giảm ngắn hạn nhưng không tạo ra thay đổi bền vững.

Sự khác biệt đó rất quan trọng đối với Delhi, nơi các phản ứng khẩn cấp như kế hoạch giao thông chẵn – lẻ và lệnh cấm xây dựng tạm thời thường chỉ được tung ra khi ô nhiễm đã chạm đỉnh.

Theo báo cáo vào tháng 4/2026 của Hiệp hội Năng lượng Hạt nhân Trung Quốc, tổng công suất điện hạt nhân lắp đặt của Trung Quốc đã đạt 125 triệu Kilowatt - đưa nước này lên vị trí số 1 thế giới về công suất điện hạt nhân tính cho đến nay.

IE dẫn thông tin từ CCTV News ngày 17/4 cho hay, Trung Quốc đặt mục tiêu trở thành cường quốc hạt nhân hàng đầu vào năm 2030.

Hiện, Trung Quốc đang vận hành 60 lò phản ứng hạt nhân thương mại. Chưa kể, Bắc Kinh còn có thêm 36 lò phản ứng đang được xây dựng - con số này chiếm hơn một nửa số dự án xây dựng điện hạt nhân đang xây dựng trên toàn thế giới. Thêm 16 lò phản ứng khác đã được phê duyệt và đang chờ khởi công.

Bloomberg thông tin, Trung Quốc dự kiến đưa 7 lò hạt nhân đi vào hoạt động ngay trong năm 2026.

Chính phủ nước này đặt mục tiêu đạt công suất điện hạt nhân 110 gigawatt vào năm 2030 trong bản dự thảo kế hoạch 5 năm mới nhất. Mục tiêu này tăng 76% so với công suất ghi nhận vào cuối năm 2025.

Chính sách này phản ánh sự tập trung của Bắc Kinh vào việc đảm bảo nguồn điện không phát thải carbon cho lưới điện quốc gia; đồng thời cho thấy Trung Quốc đang từng bước làm chủ công nghệ lõi, không phải phụ thuộc vào nước nào.

Minh chứng là lò phản ứng Hualong One - niềm tự hào của ngành công nghiệp hạt nhân Trung Quốc.

Mỗi tổ máy Hualong One có thể sản xuất hơn 10 tỷ kilowatt-giờ điện mỗi năm, đủ để đáp ứng nhu cầu điện sản xuất và sinh hoạt của 1 triệu người ở một quốc gia phát triển trung bình. Điều này tương đương với việc giảm tiêu thụ than đá thông thường 3,12 triệu tấn và cắt giảm 8,16 triệu tấn khí thải CO2 mỗi năm.

Tập đoàn hạt nhân quốc gia Trung Quốc (CNNC) cho biết, năm 2025 đánh dấu kỷ niệm 10 năm khởi công dự án Hualong One đầu tiên trên thế giới.

Là công nghệ hạt nhân thế hệ thứ ba do Trung Quốc tự phát triển, Hualong One đã lập kỷ lục với thời gian xây dựng tổ máy đầu tiên chỉ trong 68,7 tháng - trở thành dự án hạt nhân thế hệ thứ ba duy nhất trên thế giới hoàn thành đúng tiến độ.

Dự án thí điểm này đã giành được Giải thưởng Kỹ thuật Chất lượng Quốc gia, với hai tổ máy đạt điểm tuyệt đối 100 trong đánh giá của Hiệp hội Vận hành Nhà máy Điện hạt nhân Thế giới (WANO). Cả hai tổ máy đã sản xuất gần 65 tỷ kilowatt giờ điện và đang tiến gần đến 1.000 ngày vận hành an toàn và ổn định.

Tính đến năm 2025, Hualong One đã trở thành loại lò phản ứng chủ đạo trong phát triển điện hạt nhân, với tổng cộng 41 tổ máy đã được phê duyệt, đang xây dựng hoặc đã đi vào hoạt động trên toàn thế giới, CNNC cho biết.

Nguồn: CNNC, IE

Một ngư dân Nhật Bản gần đây đã ghi lại được khoảnh khắc hiếm hoi khi chạm trán với một con mực khổng lồ ngay trên mặt nước vào ban ngày, hé lộ hành vi săn mồi kỳ quái mà rất ít người từng được chứng kiến.

Mực khổng lồ là một sinh vật đại dương cực kỳ quý hiếm, hiếm đến mức chúng thường được xếp chung nhóm với các quái thú biển trong truyền thuyết như Kraken, Cthulhu hay người cá. Thế nhưng, mực khổng lồ là có thật.

Mặc dù ít khi được nhìn thấy, những lần chạm trán với mực khổng lồ vẫn thỉnh thoảng xảy ra. Và một ngư dân người Nhật đã không chỉ gặp một, mà là hai con mực không xương sống khổng lồ này khi đang trên thuyền của mình. Dưới đây là đoạn video mới nhất về lần chạm trán đầy ám ảnh này.

Đoạn phim gốc đến từ ngư dân @yonemorikouta và sau đó được đăng tải lại trên YouTube. Video gốc được công bố vào tháng 12 năm 2025. Đoạn chú thích viết: "Đã xuất hiện những thước phim mới về cuộc chạm trán kỳ thú với Architeuthis dux – loài mực khổng lồ nổi tiếng – từ một tàu đánh cá Nhật Bản. Đoạn video phi thường này mang lại cái nhìn thực sự hiếm hoi về một cá thể A. dux còn sống và có vẻ rất khỏe mạnh ngay trên mặt nước biển, nơi chúng rất hiếm khi xuất hiện. Những cuộc gặp gỡ như thế này là lời nhắc nhở sống động về những câu chuyện đi biển lịch sử về quái vật Kraken tấn công tàu thuyền..."

Trong lần chạm trán này, con mực khổng lồ dường như đang ăn thịt một người anh em khác có kích thước nhỏ hơn. Nó trông có vẻ khỏe mạnh hơn so với cá thể mà người ngư dân này từng thấy trước đó. Đây là điều đặc biệt hiếm vì loài này vốn cư ngụ ở vùng biển sâu và thường chỉ nổi lên khi đã kiệt sức.

Vào năm 2019, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) chỉ mới ghi nhận được lần thứ hai nhìn thấy một con mực khổng lồ trong môi trường sống tự nhiên dưới biển sâu của nó, tức đây là lần thứ 3 loài người bắt gặp sinh vật hiếm này được ghi nhận.

Sinh vật được bắt gặp năm 2019 ước tính dài khoảng 3 đến 3.6 mét, được phát hiện ở độ sâu hơn 750 mét tại Vịnh Mexico. Theo Giáo sư Sinh học Sonke Johnsen từ Đại học Duke: "Đây không phải là một sinh vật xa lạ nào đó được tìm thấy cách xa hàng nghìn dặm dưới vực sâu không tên. Nó là sinh vật thuộc về thế giới của chúng ta. Và tôi nghĩ đó là những gì chúng ta, với tư cách là những nhà thám hiểm, cần làm - chỉ tay xuống vực sâu và nói rằng nó đang ở đây, nó thật tuyệt vời, đẹp đẽ và là thứ mà chúng ta nên quan tâm."

Về đoạn video mực khổng lồ mới nhất tại Nhật Bản, một người xem đã bình luận: "Xét việc bạn ghi lại được hành vi ăn mồi, đây chắc chắn là tư liệu quan trọng về mặt học thuật. Bạn nhất định nên liên hệ với các nhà hải dương học gần nhất."

Nguồn: Surfer

Theo các nhà khoa học NASA, "vảy rồng" mà robot Curiosity chụp được không thuộc về sinh vật sống, nhưng có thể là bằng chứng ủng hộ cho giả thuyết về một thế giới sự sống tồn tại trên hành tinh Sao Hỏa láng giềng.

Hình ảnh kỳ lạ vừa được Curiosity chụp lại vào ngày Sol 4865 của Sao Hỏa, tức ngày 13-4 trên Trái Đất, khi trên đường tìm đến khu vực mang tên Antofagasta bên trong Gale Crater, miệng hố va chạm khổng lồ mà nó đã khám phá gần 14 năm qua.

Nhà khoa học dự án Abigail Fraeman từ Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA gọi đó là "các đa giác hình tổ ong" trong một bài đăng trên blog.

Bà cho biết số lượng các cấu trúc đa giác này lên tới hàng ngàn trong các bức ảnh mà Curiosity gửi về. Loại cấu trúc này đã từng được robot này tìm thấy trước đây ở khu vực khác, nhưng không nhiều đến vậy.

Sẽ mất một thời gian nữa trước khi các nhà khoa học đưa ra lời giải thích cụ thể cho cấu trúc "vảy rồng" này, nhưng họ đã đặt ra một số giả thuyết.

Trên Trái Đất, các hình dạng đa giác tương tự khá phổ biến. Chúng thường hình thành khi bề mặt đất liên tục giãn nở và co lại, thường là sau khi đất đã bão hòa nước rồi khô đi.

Một cơ chế tương tự xảy ra khi mặt đất đóng băng, và băng bên trong giãn nở và co lại, như đã thấy ở những nơi như Nam Cực.

Nhìn chung, "vảy rồng" mà robot NASA chụp được có thể là bằng chứng về một thế giới từng có nước dưới dạng lỏng hoặc băng giá, trải qua những thời kỳ ẩm ướt và khô hạn luân phiên.

Điều này sẽ ủng hộ niềm tin của NASA rằng Sao Hỏa vốn được sinh ra khá giống với Trái Đất, thậm chí từng có đại dương lớn khoảng 3 tỉ năm về trước.

Ấn Độ hiện là nhà sản xuất bông lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc. Trong khi đó, Trung Quốc phải phụ thuộc vào nhập khẩu khoảng 15% bông thô và 20% sợi để đáp ứng nhu cầu nội địa.

Khi chiến sự tại Trung Đông làm gián đoạn các tuyến hàng hải, nguồn cung bông từ các quốc gia khác đến Trung Quốc sụt giảm. Điều này khiến Ấn Độ trở thành điểm cung ứng gần và được ưu tiên hơn.

Bên cạnh nguồn cung bông nội địa thắt chặt, việc chậm trễ trong các chuyến hàng từ Mỹ và Brazil đã thúc đẩy đơn hàng nhập khẩu sợi của Trung Quốc tăng mạnh. Ngoài ra, đồng rupee của Ấn Độ mất giá khoảng 7% so với nhân dân tệ trong năm nay khiến sợi bông Ấn Độ trở nên rẻ hơn đối với người mua Trung Quốc.

Giám đốc điều hành Ripple Patel của nhà máy sợi Fiotex tại bang Gujarat cho biết danh mục đơn hàng xuất khẩu đã tăng 40% trong những tháng gần đây. Nhà máy của ông hiện đang hoạt động với 100% công suất thay vì mức 90% như trước đây. Các đơn hàng đã được đặt kín cho đến tận tháng 6.

Nhiều trung tâm sản xuất tại Ấn Độ đang điêu đứng do thiếu hụt khí đốt thương mại và giá nguyên liệu đầu vào như nhựa hay phụ tùng công nghiệp tăng cao. Tuy nhiên, các nhà máy kéo sợi lại tránh được tình trạng gián đoạn nhiên liệu nhờ sử dụng điện lưới hoặc điện mặt trời.

Ông Rahul Shah, đồng Chủ tịch Ủy ban Dệt may thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Gujarat, cho biết kể từ tháng 11, mỗi tháng có khoảng 1.500 container chở 30.000 tấn sợi bông hướng thẳng từ Ấn Độ đến Trung Quốc. Con số này cao gấp 5 lần so với mức trung bình 300 container trước đây.

Tác động của xung đột đối với nguồn cung polyester đã khiến sợi bông trở nên hấp dẫn hơn. Ông Shah dự báo nhiều nhà máy kéo sợi tại Gujarat sẽ tiếp tục xuất khẩu với khối lượng lớn như vậy xuyên suốt tháng 4 và tháng 5 để tận dụng nhu cầu tăng vọt từ Trung Quốc.

Theo Reuters

Dòng dầu Nga qua nhánh đường ống Druzhba pipeline trên lãnh thổ Ukraine đã chính thức được khôi phục trong ngày 22/4 sau nhiều tháng gián đoạn.

Động thái này cũng mở đường để Hungary dỡ bỏ quyền phủ quyết đối với khoản vay khẩn cấp trị giá 90 tỷ euro (khoảng 105,8 tỷ USD) của Liên minh châu Âu dành cho Ukraine.

Theo giới chức và doanh nghiệp năng lượng, việc nối lại dòng chảy dầu đã giúp tháo gỡ một trong những điểm nghẽn chính trị nhạy cảm nhất giữa Kiev và 2 quốc gia Trung Âu là Hungary và Slovakia.

Tập đoàn dầu khí MOL Group cho biết phía Ukraine đã thông báo việc bơm dầu Nga qua tuyến Druzhba đã được khôi phục.

Công ty cho hay: “MOL dự kiến sẽ đón những chuyến dầu thô đầu tiên sau khi tuyến đường ống trên lãnh thổ Ukraine hoạt động trở lại. Dòng chảy này sẽ đến Hungary và Slovakia chậm nhất vào 23/4.”

Hiện tại, đường ống đoạn có điểm đến là Slovakia đã hoạt động bình thường.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov xác nhận các chi tiết kỹ thuật đang được thảo luận giữa các doanh nghiệp liên quan. Theo ông, đây chủ yếu là vấn đề vận hành ở cấp độ doanh nghiệp hơn là quyết định chính trị trực tiếp từ Moscow.

Chỉ ít giờ sau khi dòng dầu được nối lại, các đại sứ EU tại Brussels đã thông qua khoản vay khổng lồ dành cho Ukraine. Dự kiến toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU sẽ chính thức phê duyệt quyết định này trong thời gian ngắn tới.

Tổng thống Volodymyr Zelenskyy gọi đây là “tín hiệu đúng đắn trong hoàn cảnh hiện tại”, đồng thời nhấn mạnh áp lực lên Nga chỉ có hiệu quả khi phương Tây tiếp tục hỗ trợ Ukraine mạnh mẽ hơn.

Trước đó, Thủ tướng Hungary Viktor Orbán cùng chính phủ Slovakia đã nhiều lần ngăn cản khoản vay này, cáo buộc Ukraine cố tình trì hoãn sửa chữa đường ống sau khi một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga làm hư hại hạ tầng tại miền Tây Ukraine hồi cuối tháng 1. Ngay sau đó, Kiev bác bỏ cáo buộc trên.

Đường ống Druzhba, là một trong những hệ thống dẫn dầu lớn nhất thế giới, dài khoảng 4.000 km, nối các mỏ dầu ở Nga với nhiều quốc gia châu Âu.

Trước khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát, hệ thống này từng vận chuyển hơn 60 triệu tấn dầu mỗi năm từ Nga sang châu Âu. Sau các lệnh trừng phạt của phương Tây, lưu lượng đã giảm mạnh nhưng nhánh phía nam của Druzhba vẫn đóng vai trò sống còn với Hungary, Slovakia và một phần CH Séc.

Theo dữ liệu năm 2025, Hungary nhận khoảng 4,35 triệu tấn dầu, Slovakia nhận khoảng 4,9 triệu tấn, nâng tổng lượng dầu vận chuyển qua nhánh đi qua Ukraine lên khoảng 9,25 triệu tấn/năm, mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ nhưng vẫn rất quan trọng với khu vực Trung Âu.

Theo Reuters

David Gross, người từng đoạt giải Nobel Vật lý, gần đây đã lên tiếng về quỹ đạo hạt nhân của thế giới và đưa ra một cảnh báo đanh thép về tương lai của loài người. Trong cuộc trò chuyện với tờ "Live Science", ông cho biết nếu các xu hướng hiện tại tiếp tục diễn ra, bao gồm cả các cuộc chiến tranh và xung đột, nhân loại có thể phải đối mặt với một thảm họa mang tính sinh tồn trong vòng khoảng 35 năm tới.

Gross, người đã chia sẻ giải Nobel Vật lý năm 2004 cho công trình giúp hoàn thiện Mô hình Chuẩn, cho biết hiện ông dành "một phần thời gian của mình để cố gắng nói với mọi người" rằng khả năng sống sót lâu dài thấp hơn nhiều so với suy nghĩ của hầu hết chúng ta.

Khi được hỏi liệu vật lý có đạt được một lý thuyết thống nhất về các lực cơ bản trong vòng 50 năm tới hay không, Gross đã phản hồi bằng một vấn đề lớn hơn: Liệu nhân loại có còn tồn tại để chứng kiến điều đó hay không.

"Hiện tại, tôi dành một phần thời gian của mình để cố gắng nói với mọi người rằng... cơ hội để bạn sống thêm 50 năm nữa là nhỏ," ông nói. "Do nguy cơ chiến tranh hạt nhân, bạn chỉ còn khoảng 35 năm."

Tiếp đó, khi được hỏi liệu có phải con người sẽ tự đẩy mình đến chỗ diệt vong "trong khoảng 35 năm tới, sớm hoặc muộn một chút" hay không, ông đã phản hồi như sau:

"Đó là một ước tính sơ bộ. Ngay cả sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, [khi] chúng ta có các hiệp ước kiểm soát vũ khí chiến lược mà tất cả hiện đã biến mất, từng có những ước tính rằng có 1% khả năng xảy ra chiến tranh hạt nhân [mỗi năm]. Mọi thứ đã trở nên tồi tệ hơn rất nhiều trong 30 năm qua, như bạn có thể thấy mỗi khi đọc báo," ông trả lời.

"Tôi cảm thấy đó không phải là một ước tính khắt khe, nhưng khả năng cao là 2%. Tức là tỷ lệ 1 trên 50 mỗi năm. Tuổi thọ kỳ vọng, trong trường hợp tỷ lệ là 2% [mỗi năm], là khoảng 35 năm."


Đề cập đến các xu hướng đang diễn ra, ông nói: "Mọi người đang bàn về việc sử dụng vũ khí hạt nhân; có một cuộc chiến lớn đang diễn ra ngay giữa lòng châu Âu; chúng ta đang ném bom Iran; Ấn Độ và Pakistan đã suýt soát bước vào chiến tranh."

Ông chỉ ra rằng không có hiệp ước nào được ký kết trong 10 năm qua. "Chúng ta đang bước vào một cuộc chạy đua vũ trang khủng khiếp. Chúng ta có ba siêu cường hạt nhân," ông nói.

"Hiện nay đã có chín cường quốc hạt nhân. Ngay cả con số ba cũng phức tạp hơn vô số lần so với hai. Các thỏa thuận, các chuẩn mực giữa các quốc gia đều đang sụp đổ. Vũ khí đang trở nên điên rồ hơn. Tự động hóa, và thậm chí có thể là AI, sẽ sớm nắm quyền kiểm soát những công cụ đó," ông cảnh báo.

Ông gợi ý rằng có những bước đi dễ dàng thực hiện đối với các quốc gia. "Ví dụ, hãy đối thoại với nhau," ông nói.

Tesla vừa khiến giới tài chính bất ngờ khi công bố dòng tiền tự do (free cash flow) đạt mức dương 1,4 tỷ USD trong báo cáo kết quả kinh doanh quý 1.

Trong quý này, nhà sản xuất ô tô điện ghi nhận doanh thu 22,4 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng doanh thu từ mảng kinh doanh ô tô cũng tăng trưởng ở mức 16%. Tuy nhiên, mảng năng lượng, bao gồm việc bán pin lưu trữ cho hộ gia đình và công nghiệp, vốn là điểm sáng trong các báo cáo trước đó, lại ghi nhận mức sụt giảm 12%.

Thu nhập ròng của Tesla tăng 17% trong giai đoạn kết thúc vào ngày 31/3. Mặc dù trước đó các nhà phân tích đều đồng thuận rằng công ty có thể đối mặt với dòng tiền tự do âm lần đầu tiên sau hai năm, Tesla đã lội ngược dòng với con số 1,4 tỷ USD đầy ấn tượng.

Dưới sự dẫn dắt của CEO Elon Musk, Tesla đã chi 2,5 tỷ USD cho chi phí đầu tư tài sản cố định (Capex) trong quý này. Khoản tiền này được dùng để mở rộng năng lực tính toán cho trí tuệ nhân tạo (AI) và xây dựng các dây chuyền sản xuất mới, bao gồm cả dự án xe taxi tự lái Cybercab. Ngay sau báo cáo, cổ phiếu Tesla đã tăng hơn 4% trong phiên giao dịch sau giờ làm việc.

Về doanh số, Tesla đã bán được 358.023 xe điện trên toàn cầu trong quý 1, tăng 6,3% so với năm trước. Dù có sự tăng trưởng so với cùng kỳ, đây vẫn là quý có doanh số tệ thứ hai của hãng kể từ năm 2022.

Sự tăng trưởng chậm lại của lượng xe bàn giao diễn ra trong bối cảnh Tesla đang nỗ lực chuyển dịch trọng tâm kinh doanh: từ việc bán xe thuần túy sang tập trung vào xe tự lái và robot hình người - những mảng hiện vẫn chưa thương mại hóa rộng rãi. Gần đây, công ty đã ngừng sản xuất hai dòng xe sang là Model S và Model X, đồng thời tuyên bố sẽ bắt đầu sản xuất hàng loạt Cybercab trong tháng này.

Ngoài ra, Tesla dự kiến sẽ bắt đầu bàn giao dòng xe đầu kéo chạy điện (Semi-truck) vào mùa hè này và đã hé lộ về một số mẫu xe mới, bao gồm phiên bản nâng cấp của siêu xe thể thao Roadster.

Song song với việc sản xuất, Tesla cũng đang mở rộng dịch vụ gọi xe Robotaxi. Vào thứ Bảy vừa qua, công ty cho biết đã bắt đầu cung cấp các chuyến đi tự lái hoàn toàn tại một số khu vực nhỏ ở Dallas và Houston (Texas), bên cạnh Austin - nơi dịch vụ này đã được triển khai từ tháng 1. Tại California, hãng cũng đang vận hành dịch vụ gọi xe có người lái giám sát thông qua phiên bản phần mềm tự lái có kiểm soát.

Kết quả kinh doanh quý 1 được giới chuyên gia đánh giá như một lời khẳng định đanh thép về khả năng tối ưu hóa vận hành của Elon Musk ngay cả trong giai đoạn chuyển giao đầy rủi ro. Việc duy trì dòng tiền tự do dương 1,4 tỷ USD, trái ngược hoàn toàn với dự báo tiêu cực của giới phân tích, cho thấy hãng vẫn giữ được bộ đệm tài chính cực kỳ vững chắc dù đang đổ hàng tỷ USD vào hạ tầng AI và dự án Cybercab.

Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở số lượng xe bán ra, mà ở sự thay đổi tư duy chiến lược. Tesla đang chấp nhận hy sinh doanh số ngắn hạn của các dòng xe cũ để dồn toàn lực vào xe tự lái và robot hình người. Con số tăng trưởng doanh thu 16% giữa bối cảnh thị trường xe điện toàn cầu đang bão hòa và chịu áp lực từ giá dầu tăng (do xung đột Trung Đông) chứng minh Tesla vẫn giữ được sức hút mãnh liệt.

Tuy nhiên, đây là một canh bạc được ăn cả, ngã về không. Việc chuyển dịch từ một công ty sản xuất phần cứng sang một đế chế AI và dịch vụ tự lái (Robotaxi) đặt Tesla vào một vị thế mới: họ không còn cạnh tranh với các hãng xe truyền thống, mà đang cạnh tranh trực tiếp với các gã khổng lồ công nghệ. Áp lực biến Cybercab thành “con gà đẻ trứng vàng” trong tháng này chắc chắn sẽ là thử thách thực sự cho ngôi vương của Tesla.

Theo: WSJ

Tỷ lệ ủng hộ tổng thể cũng như về kinh tế của Tổng thống Donald Trump đã lao dốc trong cuộc khảo sát "Kinh tế Toàn nước Mỹ" (All-America Economic Survey) mới nhất của CNBC. Đây dường như là hệ quả trực tiếp từ sự bất mãn lan rộng đối với xung đột Iran, giá xăng dầu leo thang và những cái nhìn tiêu cực về nền kinh tế.

Cuộc khảo sát với 1.000 người trên toàn quốc cho thấy 40% người dân ủng hộ hiệu quả làm việc của Tổng thống (giảm 5 điểm so với quý trước), và 58% không ủng hộ (tăng 6 điểm).

Chỉ số ủng hộ ròng (net approval) của ông giảm 10 điểm xuống mức -18, mức thấp nhất từng được ghi nhận trong suốt 2 nhiệm kỳ. Cuộc khảo sát đánh dấu mức sụt giảm chỉ số ủng hộ ròng mạnh nhất kể từ khi người dân Mỹ quay lưng với cách ông xử lý đại dịch vào năm 2020.

Tỷ lệ ủng hộ từ phía Đảng Dân chủ và các cử tri độc lập cũng chạm mức thấp kỷ lục, nhưng sự sụt giảm từ phía Đảng Cộng hòa mới là điều đáng chú ý.

Chỉ số này đã giảm 17 điểm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2017. Trong khi các cử tri phong trào MAGA vẫn trung thành với Tổng thống (đạt tỷ lệ ủng hộ 96%), thì sự ủng hộ từ các cử tri Cộng hòa không thuộc phong trào MAGA đã giảm 19 điểm xuống còn 60%.

Micah Roberts, đối tác tại Public Opinion Strategies và là chuyên gia thăm dò ý kiến thuộc Đảng Cộng hòa cho cuộc khảo sát này, đánh giá rằng những con số trên không đặc biệt gây lo ngại cho ông Trump.

"Sụt giảm 5 điểm không phải là hướng đi mong muốn nhưng... ông ấy vẫn đang giữ được 60% Đảng Cộng hòa rất, rất nhiệt huyết và đứng về phía mình", Roberts nói về bộ phận MAGA trong Đảng Cộng hòa.

Roberts gọi cuộc xung đột Iran là một sự kiện "định hình chính quyền" mà Tổng thống Trump sẽ mãi được ghi nhớ.

Mức ủng hộ thấp nhất về kinh tế

Về kinh tế, tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump đã rẽ hướng đi xuống rõ rệt với 39% ủng hộ / 60% không ủng hộ, so với mức 43% / 54% của quý trước. Biên độ ủng hộ ròng -21 đại diện cho mức giảm 10 điểm xuống mức thấp nhất về kinh tế trong bất kỳ cuộc thăm dò nào của CNBC xuyên suốt các nhiệm kỳ của ông.

Tuy nhiên, để so sánh, Tổng thống Biden trong khảo sát của CNBC từng ở mức -22 khi ông rời nhiệm sở vào năm 2024.

Diễn biến đáng lo ngại nhất đối với Tổng thống Trump và Đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ là sự sụt giảm mạnh về cả tỷ lệ ủng hộ kinh tế lẫn tổng thể tại các khu vực bầu cử do Đảng Cộng hòa nắm giữ. Tỷ lệ ủng hộ tổng thể tại các khu vực này đã giảm 11 điểm xuống còn 43%.

Jay Campbell, đối tác tại Hart Research và là chuyên gia thăm dò ý kiến thuộc Đảng Dân chủ, cho biết ông tin rằng sẽ rất khó vực dậy các con số của ông Trump kịp lúc để giúp Đảng Cộng hòa vào thời điểm bầu cử giữa kỳ.

"Thật khó để hình dung ra một tập hợp các chính sách nào có thể được đề xuất và thực hiện từ nay đến ngày bầu cử mà lại có tác động vật chất đủ lớn để người dân Mỹ nói rằng: Thực ra ông này đang làm khá tốt với nền kinh tế", Campbell nhận định.

Xung đột với Iran

Khi nói đến xung đột Iran, người dân Mỹ với biên độ rộng không ủng hộ cách Tổng thống Trump xử lý các hoạt động quân sự. Có 48% người Mỹ nói rằng họ cảm thấy "kém an toàn hơn" vì cuộc xung đột tại Iran, trong khi 30% cảm thấy an toàn hơn.

Công chúng chia rẽ theo ranh giới đảng phái trong câu hỏi này: 78% cử tri Dân chủ cảm thấy kém an toàn hơn trong khi 60% cử tri Cộng hòa cảm thấy an toàn hơn. Tuy nhiên, các cử tri độc lập có quan điểm gần với phía Dân chủ khi 58% nói rằng họ thấy kém an toàn hơn. Hơn 1/5 người Mỹ không có ý kiến hoặc nói rằng cuộc chiến không tác động tới họ, điều này để ngỏ khả năng tỷ lệ ủng hộ có thể tăng hoặc giảm tùy thuộc vào kết quả xử lý xung đột.

Tại thời điểm này, đa số người Mỹ cho rằng cuộc xung đột với Iran là "không đáng" khi được hỏi về chi phí tài chính, tình trạng tăng giá xăng, việc thay đổi chế độ tại Iran và số lượng thương vong.

Tuy nhiên, với biên độ 53% so với 44%, người Mỹ cho rằng xung đột là xứng đáng để ngăn chặn các nỗ lực phát triển vũ khí hạt nhân của Iran.

Phần lớn người Mỹ cho biết họ đã cắt giảm chi tiêu cho các mặt hàng không thiết yếu và dự định đi du lịch ít hơn để ứng phó với giá xăng cao. Nhìn chung, gần 80% người dân đã có hành động nào đó để bảo vệ túi tiền, bao gồm cả việc sử dụng thẻ tín dụng nhiều hơn và thậm chí chi tiêu ít hơn cho các mặt hàng thiết yếu.

Phần đông cũng không ủng hộ cách ông Trump xử lý lạm phát và thuế quan, với cả hai con số đều tồi tệ hơn so với khảo sát trước đó. Các nỗ lực trục xuất người nhập cư bất hợp pháp nhận về phản hồi tiêu cực nhẹ, trong khi việc thắt chặt an ninh biên giới phía Nam được ủng hộ - đây là vấn đề duy nhất có tỷ lệ ủng hộ dương trong số các vấn đề được hỏi.

Tạp chí National Interest (Mỹ) đăng bài viết có tiêu đề "Nga sắp mất Chechnya?"

Theo bài viết, như thể Tổng thống Nga Vladimir Putin chưa phải đối mặt với đủ vấn đề. Cuộc chiến tại Ukraine diễn biến không thuận lợi, nền kinh tế tiêu dùng rơi vào suy thoái, còn các UAV từ Ukraine đang nhắm vào năng lực xuất khẩu dầu của Nga – nguồn thu vốn được hưởng lợi từ việc giá dầu tăng do xung đột Mỹ–Israel với Iran.

Và giờ đây, Chechnya – khu vực vốn luôn bất ổn – có nguy cơ tạo thêm rắc rối cho Moscow.

Khu vực thuộc Bắc Caucasus này từ lâu vốn được xem là một trong những địa bàn nhạy cảm nhất trong Liên bang Nga. Hiện tại, hệ thống quyền lực mang tính cá nhân do Ramzan Kadyrov xây dựng đang xuất hiện những dấu hiệu rạn nứt.

Những nghi vấn về tình trạng sức khỏe của ông Kadyrov ngày càng gia tăng, trong khi các thành viên gia đình – đặc biệt là các con trai – được đưa lên nắm giữ các vị trí quan trọng trong bộ máy quyền lực.

Các động thái này được nhìn nhận như một phần của kế hoạch chuẩn bị chuyển giao quyền lực.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng trong các hệ thống mang tính cá nhân cao, việc chuyển giao không phải lúc nào cũng diễn ra trơn tru. Ở Chechnya, ngoài yếu tố gia đình, còn có sự tham gia của các phe phái quyền lực, lực lượng an ninh và cả vai trò của Moscow trong việc định hình người kế nhiệm.

Kể từ năm 2007, ông Kadyrov đã điều hành Chechnya gần như một "lãnh địa riêng" với mức độ tự chủ đáng kể trong cấu trúc của Nga. Moscow chấp nhận mô hình này bởi đổi lại, ông Kadyrov duy trì được trật tự tại một khu vực từng có lịch sử nổi dậy mạnh mẽ.

Tuy nhiên, sự ổn định này dựa trên hai yếu tố cốt lõi: quyền lực cá nhân của ông Kadyrov trong nội bộ Chechnya và khả năng tài trợ tài chính liên tục từ Điện Kremlin. Hiện tại, cả hai trụ cột này đều đang có dấu hiệu suy yếu.
Áp lực từ chiến tranh và kinh tế làm lung lay "thỏa thuận Chechnya"

Bài viết nhấn mạnh rằng cuộc xung đột hiện tại đang làm suy giảm đáng kể khả năng kiểm soát của Moscow đối với các khu vực ngoại vi. Chiến tranh kéo dài không chỉ tiêu tốn nguồn lực tài chính mà còn làm hạn chế dư địa chính trị và năng lực điều hành của Điện Kremlin.

Trong nhiều năm, Nga có thể duy trì sự ổn định tại Chechnya bằng cách cung cấp nguồn trợ cấp tài chính lớn, được cho là lên tới hàng tỷ USD mỗi năm. Các khoản tiền này giúp duy trì mạng lưới bảo trợ chính trị và hệ thống an ninh trung thành với ông Kadyrov. Tuy nhiên, nền tảng kinh tế cho mô hình này đang bị xói mòn.

Doanh thu từ năng lượng – nguồn thu chủ lực của Nga – đã giảm mạnh trong năm 2025, trong khi thâm hụt ngân sách liên bang tăng vượt xa dự báo ban đầu. Cùng lúc đó, chi tiêu quân sự ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Khi Moscow buộc phải dồn nguồn lực cho chiến trường, khả năng duy trì các khoản hỗ trợ tài chính cho Chechnya trở nên không còn chắc chắn như trước.

Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: nếu "đòn bẩy tài chính" suy yếu, liệu Moscow còn đủ khả năng duy trì sự trung thành của các cấu trúc quyền lực tại Grozny?

Bên cạnh yếu tố kinh tế, chiến tranh cũng làm lộ rõ một rủi ro khác – đó là việc trao quyền cho các lực lượng vũ trang bán tự trị. Nga đã từng đối mặt với bài học đáng chú ý vào năm 2023 khi lực lượng Wagner do Yevgeny Prigozhin dẫn đầu tiến hành cuộc nổi loạn ngắn ngủi.

Dù Chechnya là một chủ thể liên bang chứ không phải lực lượng lính đánh thuê, nhưng mô hình quyền lực tại đây cũng dựa trên logic tương tự: Moscow trao quyền kiểm soát an ninh cho một lãnh đạo trung thành, đổi lại là sự ổn định. Tuy nhiên, khi chiến tranh kéo dài và áp lực gia tăng, mô hình này ngày càng tiềm ẩn rủi ro.
Nguy cơ bất ổn và những kịch bản có thể xảy ra

Một yếu tố khác được bài viết đề cập là nguy cơ bất ổn xã hội trong bối cảnh chiến tranh kéo dài. Theo một số dữ liệu, hàng trăm nghìn cựu binh đang trở về Nga trong tình trạng thất nghiệp, trong khi hệ thống xã hội không đủ khả năng hấp thụ lực lượng này.

Đáng chú ý, các khu vực như Chechnya và Dagestan được cho là có tỷ lệ huy động thấp hơn so với nhiều vùng khác.

Điều này cho thấy Moscow nhận thức rõ mức độ nhạy cảm của khu vực và cố gắng hạn chế rủi ro. Tuy nhiên, nếu một lượng lớn cựu binh có kinh nghiệm chiến đấu quay trở về trong điều kiện kinh tế khó khăn, nguy cơ bất ổn hoàn toàn có thể gia tăng.

Trong khi đó, bản thân ông Kadyrov cũng được cho là đang có những động thái chuẩn bị cho các tình huống xấu hơn.

Một số nguồn tin cho biết gia đình ông đã chuyển tài sản ra nước ngoài và thiết lập phương án dự phòng tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Dù chưa được xác nhận chính thức, những thông tin này vẫn được xem là dấu hiệu cho thấy sự thận trọng ngày càng tăng.

Ở góc độ chính trị – quân sự, Điện Kremlin có thể phải đối mặt với một lựa chọn khó khăn nếu bất ổn xảy ra tại Chechnya: tiếp tục duy trì lực lượng tại chiến trường Ukraine hay điều chuyển nguồn lực để kiểm soát tình hình trong nước. Cả hai phương án đều tiềm ẩn những rủi ro lớn.

Bài viết kết luận rằng khả năng Chechnya ly khai trong ngắn hạn là không cao. Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, nếu tình hình kinh tế và quân sự của Nga tiếp tục xấu đi, nguy cơ này sẽ tăng lên đáng kể.

Trong một kịch bản cực đoan hơn, nếu Liên bang Nga rơi vào trạng thái suy yếu kéo dài tương tự như Liên Xô giai đoạn cuối, các mâu thuẫn trong nội bộ giới tinh hoa có thể bùng phát, làm lung lay nền tảng quyền lực của Vladimir Putin. Khi đó, những khu vực như Chechnya hoàn toàn có thể tận dụng cơ hội để theo đuổi con đường riêng.

Tờ South China Morning Post (SCMP) ngày 21/4 đưa tin, tập đoàn đường sắt khổng lồ CRRC của Trung Quốc đã bị buộc phải rút khỏi hợp đồng tàu điện ngầm Lisbon, nhường chỗ cho một công ty Ba Lan, sau khi cuộc điều tra của Ủy ban châu Âu (EC) phát hiện ra rằng các khoản trợ cấp nước ngoài đã cho phép CRRC chào giá thấp hơn các đối thủ.

“Cuộc điều tra chuyên sâu đã xác nhận những phát hiện sơ bộ này, cho thấy rằng các khoản trợ cấp nói trên thực sự đã mang lại cho liên danh này lợi thế cạnh tranh không công bằng, gây thiệt hại cho các nhà thầu khác tham gia đấu thầu và tính toàn vẹn của thị trường nội bộ EU”, EC cho biết trong một tuyên bố vào ngày 21/4.

CRRC tham gia vào liên danh với tư cách là nhà thầu phụ cung cấp toa tàu điện ngầm cho dự án xây dựng và bảo trì tuyến đường tàu điện ngầm mới Violet Line ở thủ đô Lisbon của Bồ Đào Nha. Ảnh: SCMP

Liên danh do Mota-Engil dẫn đầu - nhà thầu đưa ra mức giá thấp nhất là 598,8 triệu euro cho dự án xây dựng và bảo trì tuyến đường tàu điện ngầm mới Violet Line ở thủ đô Bồ Đào Nha - đề xuất thay thế CRRC bằng nhà sản xuất toa tàu điện ngầm PESA của Ba Lan. EC đánh giá thay đổi này là đủ để giải quyết lo ngại về cạnh tranh không công bằng.

Phòng Thương mại Trung Quốc tại EU (CCCEU) bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ và quan ngại sâu sắc đối với quyết định này, cho rằng EU đã không đưa ra lý do thỏa đáng tại sao một nhà thầu phụ nắm giữ chưa đến 10% giá trị hợp đồng lại bị coi là nhân tố quan trọng để cần đến biện pháp khắc phục.

CRRC tham gia vào liên danh với tư cách là nhà thầu phụ cung cấp toa tàu điện ngầm cho dự án – một vai trò ước tính trị giá khoảng 50 triệu euro, chỉ là một phần nhỏ trong tổng giá trị gói thầu, theo CCCEU.

CRRC chi nhánh Bồ Đào Nha vẫn chưa phản hồi đề nghị bình luận của SCMP.

Theo SCMP, quá trình đấu thầu được khởi động bởi Lisbon Metro vào tháng 4.2025, và Brussels đã tiến hành cuộc điều tra chuyên sâu theo Quy định về Trợ cấp Nước ngoài (FSR) đối với sự tham gia của CRRC chi nhánh Bồ Đào Nha vào tháng 11 năm ngoái.

Sau khi CRRC chi nhánh Bồ Đào Nha rút khỏi cuộc đấu thầu và cho biết rằng họ “không thể thu thập hoặc chia sẻ” thông tin về các công ty khác trong tập đoàn CRRC, EC đã quyết định tiếp tục cuộc điều tra, theo một quan chức EU giấu tên.

Nguồn tin cho biết, Brussels cũng lo ngại rằng công ty này sẽ tái tham gia đấu thầu “bằng cửa sau”, vì Mota-Engil vẫn giữ nguyên giá cả và các thỏa thuận kỹ thuật tương tự như những gì CRRC đã đưa ra trong hồ sơ dự thầu của mình.

Theo SCMP, quyết định trên là điểm nóng mới nhất giữa Bắc Kinh và Brussels về FSR. Bộ Thương mại Trung Quốc hồi tháng 12 năm ngoái đã cực lực phản đối các cuộc điều tra của EU về việc áp dụng cơ chế giám sát FSR đối với các công ty Trung Quốc, lấy CRRC và Nuctech làm ví dụ. Bộ này gọi các hành động đó là “nghiêm trọng, rõ ràng là nhắm mục tiêu và có ý đồ phân biệt đối xử” và tuyên bố sẽ sử dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình.

Tuần trước, nhà sản xuất máy quét an ninh sân bay Nuctech của Trung Quốc đã khởi kiện EC về việc áp dụng cơ chế giám sát FSR đối với công ty này vào năm 2024.

Trong một vụ kiện trước đó đã bị Tòa sơ thẩm châu Âu tại Luxembourg bác bỏ, Nuctech tuyên bố rằng họ không thể tuân thủ yêu cầu của EC về việc giao nộp một lượng lớn thông tin vì điều đó sẽ vi phạm luật về luồng dữ liệu và bí mật nhà nước ở Trung Quốc.

Quan chức Pakistan, nơi có trách nhiệm làm trung gian hòa giải cho Mỹ và Iran, cho rằng việc Mỹ phong tỏa hải quân các cảng của Iran ở eo biển Hormuz khiến các cuộc đàm phán hòa bình bị đình trệ.

Tổng thống Trump nói do Iran "chia rẽ"

"Tôi chân thành cảm ơn Tổng thống Trump vì đã chấp nhận yêu cầu của chúng tôi về việc gia hạn lệnh ngừng bắn để cho phép các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra được tiến hành", Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội X vào sáng sớm thứ Tư, đồng thời nói thêm rằng Islamabad hy vọng hai nước sẽ "ký kết một Thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai dự kiến diễn ra tại Islamabad để chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột".

Về phần mình, ông Trump nói rằng trách nhiệm thuộc về Iran: "Dựa trên thực tế là Chính phủ Iran đang bị chia rẽ nghiêm trọng, điều này không nằm ngoài dự đoán [...] chúng tôi đã yêu cầu tạm dừng các cuộc tấn công vào Iran cho đến khi các nhà lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất", ông Trump nói trong một bài đăng trên Truth Social.

Kể từ khi Tổng thống Trump tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn, giới lãnh đạo Iran, bao gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi, vẫn giữ im lặng.
Pakistan tiết lộ lý do

Tuy nhiên, tờ Nikkei Asia Review, trích dẫn các quan chức chính phủ Pakistan giấu tên cho biết quan điểm của Islamabad gần như ngược lại.

"Người Iran tin rằng nếu họ tham dự các cuộc đàm phán [được đề xuất] mà không có sự dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ, thì Iran sẽ ở thế yếu trong các cuộc đàm phán", một quan chức cho biết. "Đó là lý do tại sao Tehran không nhượng bộ và từ chối đến Islamabad khi Tổng thống Trump không dỡ bỏ lệnh phong tỏa bất chấp yêu cầu từ các bên đối thoại", quan chức Pakistan này cho biết thêm.

Một nhà ngoại giao khu vực ở Islamabad cũng đồng ý với nhận định này. "Nếu ông Trump dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân sau khi Iran mở lại eo biển Hormuz tuần trước, cả hai phái đoàn đã có thể bắt đầu đàm phán tại Islamabad vào thứ Ba", một nhà ngoại giao cho biết.

"Ông Trump đã gây khó khăn rất lớn cho phía Iran, những người không muốn nhượng bộ quá sớm trong các cuộc đàm phán bằng cách đến Islamabad mà không có sự dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ".

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Aragchi cho biết trong một bài đăng trên Twitter tối thứ Ba rằng lệnh phong tỏa các cảng của Iran do Mỹ thực hiện là "vi phạm thỏa thuận ngừng bắn."

Islamabad đã siết chặt an ninh kể từ Chủ nhật để chuẩn bị cho việc có mặt của phái đoàn Iran và Mỹ cho vòng đàm phán thứ hai. Khi các cuộc đàm phán không diễn ra, khiến Pakistan thất vọng.

"Những khác biệt giữa Tehran và Washington đã lớn hơn nhiều so với dự kiến của chúng tôi, và sự trung gian hòa giải không thể thu hẹp", một quan chức nói với Nikkei Asia.

Mặc dù rơi vào bế tắc, các quan chức Pakistan vẫn lạc quan. "Pakistan sẽ tiếp tục là bên trung gian hòa giải chính cho cả hai nước bất chấp sự thất bại của vòng đàm phán này", một quan chức khác nói.

Hãng thông tấn AFP (Pháp) ngày 23.4 đưa tin, bạo lực lẻ tẻ vẫn tiếp diễn giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở Lebanon bất chấp thỏa thuận ngừng bắn được công bố vào giữa tháng 4, nhưng đoạn video về một vụ cháy lớn đang lan truyền trên mạng xã hội lại không liên quan đến thỏa thuận đó.

Các bài đăng trên mạng xã hội đã đưa tin sai sự thật rằng đoạn video cho thấy một cuộc tấn công vào trụ sở quân đội Israel một ngày trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Theo AFP, cảnh quay thực chất là từ một vụ cháy tại một tòa nhà chung cư ở thành phố New York, Mỹ.

"Tin nóng hổi; Hezbollah đã nhắm mục tiêu vào một trụ sở quân sự của Israel; nhiều binh sĩ Israel đã thiệt mạng tại hiện trường. Theo báo cáo, nhiều binh sĩ đã bị mắc kẹt. Israel đang kiểm duyệt những hình ảnh này", một bài đăng trên Facebook được chia sẻ vào ngày 16.4 cho biết.

Đoạn video kèm theo - đã được xem hơn 240.000 lần tính đến thời điểm AFP đưa tin - cho thấy một đám cháy lớn đang bao trùm một tòa nhà nhiều tầng, với hình ảnh các nhân viên cứu hỏa đang nỗ lực khống chế ngọn lửa.

AFP đưa tin, Israel đã đẩy mạnh các cuộc tấn công quy mô lớn trên khắp Lebanon, bao gồm các đợt không kích dữ dội và mở rộng chiến dịch quân sự trên bộ nhằm vào Hezbollah tại miền nam Lebanon, sau khi lực lượng Hezbollah tham chiến ở Trung Đông để ủng hộ Iran vào ngày 2.3.

Giới chức Lebanon cho biết các cuộc không kích của Israel đã khiến hơn 2.450 người thiệt mạng kể từ khi xung đột nổ ra.

Hezbollah đã nhận trách nhiệm về các vụ tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhắm vào binh sĩ Israel ở khu vực biên giới phía bắc Israel.

Bất chấp thỏa thuận ngừng bắn bắt đầu từ ngày 17.4, binh sĩ Israel vẫn đang hoạt động tích cực ở miền nam Lebanon, và ô ng Israel Katz - Bộ trưởng Quốc phòng Israel - tuyên bố nước này sẽ sử dụng "toàn bộ vũ lực" nếu bị đe dọa.

Trong khi đó, Hezbollah cho biết họ luôn "sẵn sàng bóp cò" trong trường hợp Israel vi phạm lệnh ngừng bắn. Theo AFP, video về tòa nhà bốc cháy nêu trên cũng xuất hiện trên nền tảng X và Instagram, nhưng chưa có báo cáo chính thức nào về việc trụ sở quân đội Israel bị thiêu rụi sau một cuộc tấn công.

Tìm kiếm ngược hình ảnh trên Google bằng cách sử dụng các khung hình chính từ đoạn video đã cho thấy một phiên bản video có chất lượng cao hơn được đăng trên Instagram vào ngày 12.4.2026 bởi tài khoản "FDNY response video".

"Hiện đang xảy ra - Vụ cháy lớn cấp 3 tại giao lộ đường 22 và đại lộ 7, số nhà 216 đại lộ 7", dòng chú thích cho biết.

AFP đã liên hệ với chủ tài khoản nhưng không nhận được phản hồi.

Qua tìm kiếm thêm, AFP còn phát hiện những hình ảnh tương tự về vụ cháy đã được đăng tải trên tài khoản X chính thức của Sở Cứu hỏa Thành phố New York vào ngày 13.4.2026.

Theo thông báo, không có thương vong dân sự nào được ghi nhận, mặc dù hai lính cứu hỏa bị thương nhẹ.

Nguyên nhân vụ cháy đang được điều tra, thông báo cho biết thêm.

Dựa vào vị trí được đề cập trong các bài đăng, AFP đã có thể xác định video được quay tại thành phố New York bằng cách so sánh các công trình kiến trúc có thể nhìn thấy với hình ảnh đường phố trên Google Maps.

So sánh ảnh chụp màn hình của video được chia sẻ sai sự thật (trái) và hình ảnh tương ứng trên Google Maps, với những điểm tương đồng được AFP đánh dấu

Thông tin được đài CBS News công bố gần đây cho thấy, các tuyên bố công khai từ Nhà Trắng và Lầu Năm Góc có thể đã đánh giá thấp sức mạnh quân sự của Tehran sau chiến dịch quân sự.

Theo ba quan chức tình báo Mỹ, vào thời điểm bắt đầu thỏa thuận ngừng bắn do Tổng thống Donald Trump công bố ngày 7/4, khoảng một nửa kho tên lửa đạn đạo và hệ thống phóng của Iran vẫn còn nguyên vẹn. Bên cạnh đó, khoảng 60% lực lượng hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), bao gồm các tàu cao tốc tấn công, vẫn duy trì hoạt động.

Các nhà quan sát nhận định điều này cho thấy Iran không dễ bị khuất phục trước chiến thuật gây sức ép của Washington, đồng thời phản ánh sự tự tin của Tehran vào khả năng phòng thủ và đáp trả.

Phù hợp với lập trường cứng rắn, Iran gần đây tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz đối với mọi hoạt động giao thông, đồng thời khẳng định sẽ không mở lại tuyến đường thủy chiến lược này nếu Mỹ không dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân.

Hôm thứ Tư (22/4), trong bối cảnh Nhà Trắng tiếp tục khẳng định những "thành công" của Mỹ trong cuộc phong toả, Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã chặn giữ hai, gồm MSC-Francesca (được cho là có liên quan tới Israel) và Epaminodes do vi phạm tại eo biển Hormuz.

Bản tin của CBS News dẫn lời các quan chức tình báo cho biết, khoảng 2/3 lực lượng không quân Iran vẫn được cho là đang hoạt động, bất chấp tuyên bố rằng cuộc tấn công đã nhắm vào "hàng nghìn mục tiêu", bao gồm cả các cơ sở sản xuất và kho chứa của nước này.

Trong một tuyên bố gửi tới Ủy ban Quân sự Hạ viện Mỹ, Trung tướng Thủy quân lục chiến James Adams nhấn mạnh: Iran vẫn sở hữu hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái tấn công, đủ khả năng đe dọa lực lượng Mỹ và các đồng minh trong khu vực.

Tuy nhiên, trái ngược với các báo cáo tình báo, giới chức cấp cao Mỹ liên tục đưa ra những tuyên bố mạnh mẽ về kết quả chiến dịch. Tổng thống Trump nhiều lần khẳng định: "Chúng ta đã tiêu diệt hải quân của họ, chúng ta đã tiêu diệt không quân của họ".

Trong khi đó, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth mô tả Chiến dịch Epic Fury là "một chiến thắng quân sự lịch sử và áp đảo".

Về phía Iran, Thiếu tướng Ali Abdollahi, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya, bác bỏ các tuyên bố từ Washington, cho rằng Mỹ đang "bịa đặt và bóp méo thực tế", đặc biệt liên quan tới tình hình kiểm soát eo biển Hormuz.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải bài viết trên mạng xã hội với nội dung: “Tôi ra lệnh cho Hải quân Mỹ bắn hạ mọi tàu thuyền, dù nhỏ đến đâu (tất cả 159 tàu chiến của họ đều nằm dưới đáy biển!), đang rải thủy lôi ở vùng eo biển Hormuz. Không được phép do dự".

Đồng thời, ông Trump cho biết Mỹ đang nỗ lực rà phá thủy lôi ở eo biển này: “Thêm vào đó, các tàu quét mìn của chúng ta đang rà soát eo biển. Tôi ra lệnh tiếp tục hoạt động này, nhưng với cường độ gấp ba lần!” .

Tháng trước, ông Trump cũng tuyên bố tương tự, rằng quân đội Mỹ sẽ tấn công toàn bộ tàu đang rải thủy lôi. Vấn đề này càng được chú ý hơn khi ông Trump đàm phán về cách thức điều tiết giao thông hàng hải qua eo biển trong bối cảnh áp lực kinh tế toàn cầu ngày càng gia tăng.

Tổng thống Trump và Bộ trưởng Chiến Tranh Pete Hegseth nhiều lần tuyên bố, lực lượng hải quân Iran, ước tính khoảng 150 tàu đã bị tiêu diệt. Tuy nhiên, CNN trước đó đưa tin Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn còn sở hữu nhiều phương tiện như tàu nhỏ.

Ngày 23/4, Hải quân Mỹ cũng thông báo họ đã đổ bộ lên "tàu không quốc tịch bị trừng phạt" ở Ấn Độ Dương trong đêm qua. Theo thông báo của cơ quan này trên trang X, tàu M/T Majestic X đang chở dầu từ Iran.

"Chúng tôi sẽ tiếp tục thực thi luật hàng hải toàn cầu để phá vỡ mạng lưới bất hợp pháp và chặn bắt tàu cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran, bất kể chúng hoạt động ở đâu", bài đăng thông tin.

Đầu tuần này, Bộ Quốc phòng Mỹ đổ bộ lên tàu M/T Tifani vốn bị trừng phạt vì vận chuyển dầu của Iran. Lầu Năm Góc trước đây tuyên bố vùng biển quốc tế không phải là "nơi trú ẩn cho tàu bị trừng phạt".

CNN cũng đưa tin các nhà phân tích cho rằng đại dương bao la là nơi an toàn hơn để Hải quân Mỹ thực hiện những vụ chặn bắt.

Theo các nguồn tin quân sự, tàu sân bay USS George H.W. Bush đã xuất hiện ở Ấn Độ Dương, mang theo hơn 75 chiếc máy bay chiến đấu.

Vị trí cụ thể của con tàu không được tiết lộ. Tuy nhiên, Hạ nghị sĩ Mỹ Maggie Goodlander cho biết tàu sân bay thứ ba của nước này đang trên đường tới Trung Đông, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục tăng cường lực lượng.

Trước đó, dữ liệu theo dõi quân sự cho thấy nhóm tác chiến của USS George H.W. Bush đã di chuyển quanh mũi phía Nam châu Phi từ ngày 17-4. Con tàu rời TP Norfolk, bang Virginia hôm 31-3 trong một đợt triển khai định kỳ của Hải quân Mỹ.

Hai tàu sân bay khác là USS Abraham Lincoln và USS Gerald R. Ford đã có mặt trong khu vực. USS Abraham Lincoln hoạt động ở phía bắc Ấn Độ Dương gần Iran, còn USS Gerald R. Ford vừa quay lại biển Đỏ sau thời gian bảo trì và tiếp tế.

Song song đó, Mỹ cũng gia tăng các biện pháp kiểm soát hàng hải.

Tờ Times of Israel dẫn từ nhiều nguồn tin vận tải và an ninh cho biết quân đội Mỹ đã chặn ít nhất ba tàu chở dầu treo cờ Iran tại vùng biển châu Á hôm 21-4, buộc đổi hướng khỏi các vị trí gần Ấn Độ, Malaysia và Sri Lanka.

Các tàu mang cờ Iran gồm siêu tàu chở dầu Deep Sea, tàu Sevin và tàu Dorena, trong đó có chiếc chở tới 2 triệu thùng dầu thô. Động thái này nằm trong chiến lược phong tỏa thương mại đường biển của Iran mà Washington đang triển khai.

Trong khi đó, Iran được cho là đã nổ súng và bắt giữ hai tàu container Francesca và Epaminodes tìm cách rời vịnh qua eo biển Hormuz hôm 21-4, đánh dấu những vụ bắt giữ đầu tiên kể từ khi chiến sự bùng phát.

Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu – đang trở thành điểm nóng nguy hiểm. Việc gián đoạn lưu thông tại đây đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo, làm dấy lên nguy cơ khủng hoảng kéo dài.

Dù hải quân chính quy của Iran được cho là bị tổn thất nặng, các chuyên gia cảnh báo nước này vẫn còn nhiều cách để gây sức ép.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn duy trì hàng ngàn xuồng cao tốc, có thể mang tên lửa chống hạm hoặc triển khai chiến thuật "bầy đàn".

Những xuồng nhỏ này khó đối đầu trực diện với tàu chiến Mỹ nhưng khi hoạt động theo nhóm lớn hoặc phối hợp với máy bay không người lái và tên lửa phóng từ bờ biển, chúng có thể gây thiệt hại đáng kể.

Ngoài ra, việc rải thủy lôi quy mô nhỏ cũng đủ khiến các tàu thương mại e ngại, từ đó làm tê liệt tuyến vận tải qua Hormuz.

Một chiếc bánh sinh nhật tưởng chừng bình thường nhưng lại trở thành điểm khởi đầu cho một trong những vụ điều tra gây chấn động nhất lĩnh vực thương mại điện tử và giao đồ ăn trực tuyến tại Trung Quốc. Theo thông tin từ Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường Nhà nước Trung Quốc, tổng số tiền phạt lên tới 3,597 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng gần 14.000 tỷ đồng) đã được áp dụng đối với 7 nền tảng giao đồ ăn hàng đầu Trung Quốc gồm Pinduoduo, Meituan, JD, Ele, Douyin, Taobao và Tmall, đánh dấu mức xử phạt cao nhất kể từ khi Luật An toàn Thực phẩm của quốc gia này được sửa đổi năm 2015.

Cái gọi là "dịch vụ giao đồ ăn ma" đề cập đến những "cửa hàng ma" trông hào nhoáng trên mạng nhưng không có địa điểm thực tế, và địa chỉ cũng như giấy phép thường là giả mạo.

Diễn biến vụ việc bắt đầu từ tháng 7/2025, khi cơ quan quản lý thị trường quận Hải Điến, Bắc Kinh, Trung Quốc tiếp nhận khiếu nại của người tiêu dùng về một chiếc bánh sinh nhật có dấu hiệu sử dụng vật liệu không an toàn. Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện cửa hàng mang tên “Điềm Nhan Tình Thư” dù quảng cáo có tới 378 chi nhánh, doanh số hàng tháng vượt 10.000 đơn, nhưng thực tế lại không có bất kỳ cửa hàng nào. Hơn 20 địa điểm được công bố tại Bắc Kinh đều không tồn tại, trong khi giấy phép kinh doanh được xác định là giả mạo.

Nhận thấy dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, đến tháng 8/2025, Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường đã quyết định nâng cấp điều tra, thành lập tổ chuyên án gồm hơn 200 cán bộ trên toàn Trung Quốc. Quá trình điều tra đã phát hiện một mô hình vận hành mang tính hệ thống mang tên “chuyển đơn”, vốn là trung tâm của toàn bộ chuỗi vi phạm.

Theo đó, khi người tiêu dùng đặt hàng trên nền tảng, đơn hàng sẽ không được thực hiện bởi cửa hàng hiển thị mà được chuyển sang các nền tảng trung gian như “转单宝 - Zhuandanbao” để đấu giá. Trường hợp điển hình là một đơn bánh kem 6 inch trị giá 252,3 nhân dân tệ. Sau khi nhận đơn, “cửa hàng ma” đăng đơn lên nền tảng chuyển đơn, nơi ba cửa hàng khác lần lượt chào giá 100, 90 và 80 nhân dân tệ. Cuối cùng, cửa hàng chào giá thấp nhất trúng thầu.

Theo đó, “cửa hàng ma” thu về 121,9 nhân dân tệ, nền tảng thương mại điện tử thu 50,4 nhân dân tệ phí dịch vụ, trong khi cửa hàng thực tế sản xuất chỉ nhận được khoảng 76,8 nhân dân tệ sau khi trừ chi phí. Trên thực tế, chi phí nguyên liệu chất lượng cho một chiếc bánh tương tự khoảng 60 nhân dân tệ, và để có thể thu được lợi nhuận, những cửa hàng sản xuất thực tế trong chuỗi cung ứng này buộc phải cắt giảm chất lượng, sử dụng những loại nguyên liệu rẻ tiền nhất và tiềm ẩn nguy cơ lớn về an toàn thực phẩm.

Các nền tảng bị phát hiện đã cho phép chuyển nhượng đơn hàng trái phép qua các sàn trung gian, bóc lột nghiêm trọng lợi nhuận của người làm thực tế và gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm.

Quá trình điều tra sâu hơn cho thấy quy mô vi phạm vượt xa dự đoán ban đầu. Tổ chuyên án đã phát hiện hơn 3,6 triệu đơn hàng vi phạm liên quan đến 7 nền tảng lớn, cùng với hơn 67.000 “cửa hàng ma” hoạt động trên khắp Trung Quốc.

Đồng thời, một chuỗi sản xuất và cung cấp giấy tờ giả cũng bị phanh phui. Chuỗi này hoạt động theo mô hình phân công rõ ràng: từ thu thập thông tin cá nhân, chỉnh sửa kỹ thuật để qua mặt hệ thống, đến cung cấp dịch vụ “bao qua kiểm duyệt” với chi phí chỉ từ vài chục nhân dân tệ.

Đáng chú ý, một số nhân viên kiểm duyệt của những nền tàng thương mại điện tử bị phát hiện có hành vi cấu kết với các đối tượng trung gian. Khi giấy tờ giả bị hệ thống phát hiện, họ cung cấp thông tin như “màu con dấu không đúng” hoặc “mã doanh nghiệp không tra được”, giúp các đối tượng chỉnh sửa và nộp lại nhiều lần cho đến khi được phê duyệt. Thậm chí, có trường hợp một cá nhân đăng ký tới hơn 570 cửa hàng giả.

Không chỉ dừng lại ở việc buông lỏng kiểm soát, một số nền tảng còn bị xác định là đã ký thỏa thuận chia sẻ dữ liệu với các nền tảng chuyển đơn, cung cấp giao diện kỹ thuật để hỗ trợ chuyển đơn chỉ bằng một thao tác. Điều này đồng nghĩa với việc nền tảng biết rõ hoặc phải biết hành vi vi phạm, nhưng vẫn không có biện pháp ngăn chặn.

Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng cũng gặp phải nhiều trở ngại. Một số doanh nghiệp viện lý do “nâng cấp hệ thống” hoặc “dữ liệu nhạy cảm” để trì hoãn, cung cấp dữ liệu không đầy đủ hoặc không thể đọc. Nghiêm trọng hơn, đã xảy ra hành vi chống đối trực tiếp, khi một nhân viên của nền tảng cố tình đóng cửa, dẫn đến việc một cán bộ thực thi pháp luật bị gãy ngón tay trỏ và chấn thương phần mềm ở mắt cá chân.

Sau nhiều tháng thu thập và phân tích dữ liệu, tổ chuyên án đã xây dựng được chuỗi bằng chứng hoàn chỉnh, bao gồm luồng chuyển đơn, hồ sơ đăng ký và giao dịch. Dựa trên đó, ngày 17/4, cơ quan quản lý đã ra quyết định xử phạt, áp dụng nguyên tắc “mỗi cửa hàng một mức phạt, mỗi vi phạm một lần tính”, tạo nên mức phạt kỷ lục 3,597 tỷ nhân dân tệ. Đồng thời, tổng cộng 19,6874 triệu nhân dân tệ tiền phạt cũng được áp dụng đối với đại diện pháp luật và giám đốc an toàn thực phẩm của các nền tảng.

Đây được xem là mức xử phạt lớn nhất kể từ khi Luật An toàn Thực phẩm của Trung Quốc được sửa đổi năm 2015, đồng thời gửi đi thông điệp mạnh mẽ về trách nhiệm của các nền tảng trong việc kiểm soát hoạt động kinh doanh trên hệ thống của mình.

Chỉ tính riêng hai nền tảng chuyển đơn lớn nhất Trung Quốc là "Trùng Khánh Chuyển Đơn Bảo" và "An Huy Tầm Mộng", cơ quan điều tra đã phát hiện hơn 3,6 triệu đơn hàng bánh kem vi phạm quy định

Giới chuyên gia nhận định, vụ việc này không chỉ dừng lại ở con số tiền phạt mà còn mang ý nghĩa cảnh báo mạnh mẽ đối với toàn bộ ngành giao đồ ăn trực tuyến. Trong bối cảnh thị trường ngày càng mở rộng, nếu thiếu sự kiểm soát chặt chẽ, những mô hình kinh doanh phi pháp như “giao đồ ăn ma” sẽ tiếp tục phát triển và gây rủi ro lớn cho người tiêu dùng.

Việc Iran sử dụng phiên bản mới của tên lửa đạn đạo Sejil trong các cuộc tấn công trả đũa là một "bất ngờ" lớn đối với Mỹ. Hãng thông tấn Krasnaya Zvezda đã nêu bật những ưu điểm của loại vũ khí này.

Bài báo đã phân tích tiến trình thực hiện chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran. Tác giả lưu ý rằng trong đợt tấn công trả đũa thứ 31, Iran bắt đầu sử dụng các tên lửa hạng nặng, bao gồm Khorramshahr-4 và Kheibar Shekan.

Bên cạnh đó, Iran cũng sử dụng rộng rãi máy bay không người lái tấn công tầm xa, mục đích nhằm làm quá tải hệ thống phòng không của đối phương để tên lửa đạn đạo tung đòn quyết định.

"Nhưng điều gây bất ngờ lớn nhất đối với bộ chỉ huy Mỹ là việc Iran sử dụng phiên bản mới nhất của tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn hai tầng nặng 25 tấn mang tên Sejil, với 4 đầu đạn phân tách, mỗi đầu nặng tới 200kg có sức công phá lớn", bài báo nêu rõ.

Tác giả nhấn mạnh rằng đầu đạn của tên lửa Sejil có độ chính xác rất cao. Độ lệch mục tiêu (CEP) ước tính chỉ trong khoảng 20 - 30m.

Vào tháng 3, chuyên gia quân sự Yuri Lyamin cho biết tên lửa tầm trung Sajil-2 của Iran với đầu đạn chùm có khả năng vô hiệu hóa máy bay đối phương tại căn cứ của chúng.

Tuy vậy, vấn đề cần quan tâm hiện nay đó là số lượng tên lửa Sejil mà Iran còn trong kho dự trữ. Giới phân tích cho rằng số lượng của chúng không nhiều, lại bị thiệt hại đáng kể sau những trận không kích của Mỹ và Israel, cho nên vũ khí này chủ yếu chỉ mang tính biểu tượng mà thôi.

Theo Krasnaya Zvezda