Trước đó, CBS News dẫn lời 2 quan chức Mỹ giấu tên cho biết, quân đội Mỹ đã mất ít nhất 16 chiếc MQ-9 Reaper kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công phối hợp vào Iran ngày 28/2.

MQ-9 Reaper là máy bay không người lái được điều khiển từ xa, được sử dụng cho các nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát, nhưng cũng có thể được sử dụng để thực hiện các cuộc tấn công chính xác.

Tùy thuộc vào biến thể của máy bay không người lái Reaper, mỗi chiếc có thể có giá lên tới hơn 30 triệu USD.

Mỹ liên tục hứng tổn thất ở Iran, dù Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nhiều lần tuyên bố rằng hệ thống phòng không và khả năng phóng tên lửa của Iran đã gần như bị xóa sổ trong chiến dịch tấn công lần này.

Iran cũng đã bắn rơi 2 máy bay chiến đấu F-15E và A-10 Warthog của Không quân Mỹ trong tuần qua.

Kêu gọi ngăn chặn ông Trump, trừng phạt hàng hoá Mỹ

Ông Mohamed ElBaradei - cựu Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), vừa kêu gọi các quốc gia vùng Vịnh hành động, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra tối hậu thư 48 giờ với Iran.

Trong bài đăng bằng tiếng Ả-rập trên mạng xã hội X, ông viết: “Xin hãy một lần nữa làm mọi điều có thể” trước khi ông Trump “biến khu vực thành một quả cầu lửa”.

Trong bài đăng khác bằng tiếng Anh gửi tới Liên Hợp Quốc, ông đặt câu hỏi liệu tổ chức này “không thể làm gì để ngăn chặn sự điên rồ này hay sao”.

Ông ElBaradei, người từng phản đối lý do Mỹ đưa ra cho cuộc xâm lược Iraq năm 2003, trước đó cũng cảnh báo về “cái giá khủng khiếp” của “cuộc chiến cố ý” mà ông Trump tiến hành với Iran, cho rằng Mỹ “không đưa ra bằng chứng nào” về một “mối đe dọa cận kề” từ Tehran.

Trong khi đó, ông Ishaq bin Salim al-Siabi - Phó Chủ tịch Hội đồng Shura của Oman, vừa cáo buộc Mỹ “phản bội” trong các cuộc đàm phán “nhằm giải quyết tranh chấp và đạt được hòa bình cuối cùng cho tất cả”.

Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, ông chỉ trích Chính phủ Mỹ tiến hành “hành động xâm lược công khai, đầy thù hận và bất công” nhằm vào “những người vô tội chỉ muốn một cuộc sống đàng hoàng, danh dự và hòa bình”.

Ông nói thêm: “Hiện có rất nhiều lý do chính đáng để trừng phạt tất cả các sản phẩm của Mỹ!!!”.

Trước đây, Oman từng đóng vai trò trung gian giữa Mỹ và Iran trong các cuộc đàm phán dẫn tới thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Sau đó, quốc gia vùng Vịnh này nhiều lần tiếp tục làm trung gian nhưng chưa đạt được nhiều thành công.

Theo dữ liệu theo dõi tàu và nguồn tin trong ngành mà Reuters khai thác, một tàu vận chuyển dầu có nguồn gốc từ Nga, ban đầu dự kiến tới Cuba, đã bắt đầu dỡ hàng tại một cảng tư nhân ở Venezuela.

Con tàu mang tên Sea Horse đã đổi hướng sang Venezuela từ tháng trước. Trước đó, tàu này mắc kẹt nhiều tuần trên Đại Tây Dương trong bối cảnh Mỹ kiểm soát nguồn cung dầu liên quan đến Cuba.

Dòng chảy dầu Nga đang được điều chỉnh linh hoạt, đặc biệt tại khu vực Mỹ La tinh, nơi Nga đang tăng cường vai trò là nhà cung cấp năng lượng trong bối cảnh toàn cầu biến động.

Trong thời gian gần đây, Nga duy trì và mở rộng hoạt động xuất khẩu dầu sang các đối tác đang gặp khó khăn về nguồn cung. Điển hình, Nga đã nhiều lần gửi các lô dầu quy mô lớn tới Cuba với mục đích nhân đạo, hỗ trợ duy trì sản xuất điện và hoạt động kinh tế thiết yếu.

Trong bối cảnh xung đột địa chính trị và các biện pháp trừng phạt, dòng chảy dầu Nga ngày càng mang tính linh hoạt, Các tàu chở dầu có thể thay đổi điểm đến tùy theo điều kiện thị trường, rủi ro vận chuyển và yếu tố chính trị.

Theo Reuters

Theo như khảo sát mới đây của SCF rằng thì có bao nhiêu người Mỹ tiết kiệm được 500.000 USD ở tuổi 40 sẽ giúp khoản tiết kiệm hưu trí của bạn sinh lời trong nhiều thập kỷ. Nếu số tiền đó có thể sinh lời kép trong 25 đến 30 năm, ngay cả khi không có khoản đóng góp thêm nào, nó có thể đạt từ 2,1 triệu đến 3,8 triệu USD khi về hưu (giả sử mức tăng trưởng hàng năm là 6%-7%), với các trường hợp tiết kiệm được 500.000 USD, chúng thiên về cơ cấu tài sản hơn là sự nỗ lực tiết kiệm.

Nếu bạn lướt qua các trang về tài chính cá nhân trên nền tảng TikTok hoặc Reddit đủ lâu, bạn có thể nghĩ rằng nhiều người trưởng thành có được khối tài sản ròng 500.000 USD trước tuổi 40. Nhưng theo phân tích của trang Investopedia dựa trên Khảo sát Tài chính Người tiêu dùng (SCF) của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, chỉ khoảng 10,5% người Mỹ từ 18 đến 39 tuổi đạt được cột mốc đó.

Giá trị tài sản ròng trung bình của nhóm tuổi này gần hơn với 178.000 USD. Vì vậy, nếu bạn chưa đạt được nửa triệu USD, bạn cũng không hề tụt hậu.

Giá trị tài sản ròng đó được phân bổ như thế nào?

Những người Mỹ có 500.000 USD trước tuổi 40 không giữ nhiều tiền mặt như vậy. Giá trị nhà ở chiếm phần lớn trong số đó. Trong số những người Mỹ từ 18 đến 39 tuổi được SCF khảo sát, 44,3% sở hữu nhà, với giá trị nhà ở trung bình là 100.000 USD.

Khoảng hơn một nửa (53%) có tài khoản hưu trí, và những người có tài khoản này nắm giữ số dư trung bình chỉ là 23.600 USD. Còn theo báo cáo "Cách người Mỹ tiết kiệm năm 2025" của Vanguard, số dư điển hình cho những người từ 35-44 tuổi là khoảng 40.000 USD.

Cổ phiếu nắm giữ ngoài tài khoản hưu trí là một phần tài sản khác: 22,3% người từ 18-39 tuổi nói với SCF rằng họ nắm giữ cổ phiếu, với giá trị nắm giữ trung bình là 5.000 USD.

Chi phí cho tuổi 20 và 30

Việc sở hữu 500.000 USD ở tuổi 40 là điều hiếm gặp đối với người Mỹ, và có lý do chính đáng. Ngay cả khi làm mọi thứ “đúng cách”, tuổi 20 và 30 thường là thời điểm mà các khoản chi tiêu lớn nhất trong cuộc sống thử thách ngân sách của bạn:

Các khóa học đại học và sau đại học làm trì hoãn thu nhập

Khoản vay sinh viên và thanh toán thẻ tín dụng

Tiền thuê/trả góp nhà (đặc biệt khi lãi suất và giá trị nhà đều cao)

Chi phí chăm sóc và nuôi dạy con cái

Thu nhập khởi điểm, với ít phúc lợi và ít đảm bảo việc làm…

Làm sao có thể tiết kiệm được 500.000 USD?

Theo khảo sát của SCF, với các trường hợp tiết kiệm được 500.000 USD, chúng thiên về cơ cấu tài sản hơn là sự nỗ lực tiết kiệm. Kỷ luật chi tiêu rất quan trọng, nhưng điều kiện ban đầu lại càng quan trọng hơn:

Các hộ gia đình có hai nguồn thu nhập

Các hộ gia đình có thu nhập cao

Tỷ lệ tiết kiệm cực cao (25%-40% thu nhập)

Nợ nần tối thiểu

Đầu tư sớm
Giữ vững niềm tin, không bán tháo cổ phiếu trong hoảng loạn

Giữ chi phí cố định ở mức thấp

Tiền thừa kế hoặc khoản thu nhập bất thường

500.000 USD ở tuổi 40 sẽ mua được gì sau này?

Theo SCF, có 500.000 USD ở tuổi 40 sẽ giúp khoản tiết kiệm hưu trí của bạn sinh lời trong nhiều thập kỷ. Nếu số tiền đó có thể sinh lời kép trong 25 đến 30 năm, ngay cả khi không có khoản đóng góp thêm nào, nó có thể đạt từ 2,1 triệu đến 3,8 triệu USD khi về hưu (giả sử mức tăng trưởng hàng năm là 6%-7%). Thời gian sẽ giúp thực hiện phần việc khó khăn nhất.

Người nào đạt được giá trị tài sản ròng đó muộn hơn vẫn có thể bắt kịp, nhưng họ sẽ cần tiết kiệm nhiều hơn trong độ tuổi 40 và 50 để đạt được mục tiêu đó.

Tóm lại, SCF nhận định, nếu giá trị tài sản ròng của bạn dưới 500.000 USD ở tuổi 40, bạn cũng không hề tụt hậu. Hầu hết người Mỹ không đạt được mức tài sản đó ở độ tuổi này, và một số người thậm chí không bao giờ đạt được mục tiêu đó.

Một câu hỏi đáng chú ý hơn là liệu bạn có đang tiết kiệm được nhiều tiền hơn hay không. Hầu hết mọi người kiếm được nhiều tiền hơn trong độ tuổi 40 và 50. Khi các khoản vay sinh viên được trả hết và thu nhập từ sự nghiệp đạt đỉnh, việc tiết kiệm sẽ tăng tốc.

Mức 500.000 USD ở tuổi 40 không phải là thước đo phù hợp cho hầu hết người Mỹ. Bởi vậy, bạn cần phải nhìn lại chính mình: tỷ lệ tiết kiệm của bạn, gánh nặng nợ nần của bạn, thu nhập của bạn và kế hoạch tiết kiệm của bạn.

Vụ bắn rơi máy bay đã châm ngòi cho chuỗi diễn biến dẫn tới một trong những chiến dịch tìm kiếm - cứu nạn phức tạp nhất của Không quân Mỹ trên lãnh thổ đối phương trong nhiều thập kỷ. Đồng thời, nó cũng gây hoài nghi về những tuyên bố của chính quyền Mỹ rằng họ “kiểm soát hoàn toàn” không phận Iran, và cho thấy Tehran vẫn có khả năng bắn hạ các máy bay tối tân.

Hơn 24 giờ sau khi chiếc máy bay rơi, thông tin vẫn còn rất hạn chế. Một phi công đã được lực lượng Mỹ giải cứu, trong khi người còn lại vẫn mất tích. Chiếc máy bay tấn công A-10 sau đó cũng trúng đạn và phi công đã kịp nhảy dù an toàn.

Kể từ khi cuộc chiến nổ ra, các tiêm kích F-15E đã oanh kích nhiều mục tiêu quân sự của Iran bằng bom JDAM, tên lửa hành trình JASSM và rốc-két, thực hiện tổng số 13.000 phi vụ chiến đấu của Mỹ trong 5 tuần giao tranh. Trong bài phát biểu tối 1/4, Tổng thống Donald Trump ca ngợi chiến dịch ném bom: “Chúng ta đã đánh bại và nghiền nát hoàn toàn Iran. Họ bị tàn phá về quân sự, kinh tế và mọi mặt”.

Vài giờ trước khi chiếc F-15E bị bắn hạ hôm 3/4, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) còn bác bỏ tuyên bố của truyền thông Iran rằng họ đã bắn rơi 1 tiêm kích gần eo biển Hormuz: “Thực tế: Tất cả máy bay chiến đấu Mỹ đều được kiểm đếm đầy đủ. IRGC của Iran đã đưa ra tuyên bố sai sự thật này ít nhất nửa tá lần”.

Ngay sau đó, Iran thực hiện thành công vụ bắn hạ máy bay Mỹ có người lái đầu tiên.

Khi thông tin về chiếc F-15E lan ra, các đội tìm kiếm và cứu nạn của Mỹ lập tức hành động.

Các video đã được xác minh cho thấy chiến dịch có sự tham gia của máy bay tiếp nhiên liệu và vận tải C-130 cùng trực thăng H-60, bay tầm thấp và chậm trên các đồi cây bụi của Iran,

Nhiệm vụ cứu nạn chiến đấu cực kỳ rủi ro. Máy bay thường bay sát mặt đất để tránh radar đối phương và được yểm trợ bởi tiêm kích, máy bay không người lái hoặc máy bay vũ trang khác. Tuy nhiên, độ cao thấp và tốc độ chậm khiến họ dễ trở thành mục tiêu của hỏa lực mặt đất hoặc phòng không.

Trong các nhiệm vụ cứu hộ bằng trực thăng, lính đặc nhiệm với súng máy gắn ở cửa sẽ quan sát mặt đất để phát hiện mối đe dọa khi tiến đến vị trí nghi có phi công bị nạn. Nếu trực thăng bị tấn công, xạ thủ có nhiệm vụ dọn sạch khu vực hạ cánh trước khi giải cứu.

Dưới mặt đất, người dân Iran dùng điện thoại ghi lại chiến dịch. Một video cho thấy máy bay C-130 tiếp nhiên liệu cùng lúc cho 2 trực thăng, giống như “người mẹ nắm tay 2 đứa con” trên bầu trời.

Trong các video khác, có thể thấy người Iran nổ súng lên trời nhằm bắn hạ trực thăng Mỹ. Truyền hình nhà nước Iran cho biết sẽ thưởng cho ai tìm được thành viên tổ bay mất tích.

Ngày 3/4, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Trump đang theo dõi tình hình. Đây là sự thừa nhận công khai duy nhất của chính quyền về sự cố trên.

Khi được NBC News hỏi liệu vụ bắn hạ có ảnh hưởng đến đàm phán với Iran hay không, Tổng thống Trump trả lời: “Không, hoàn toàn không. Đây là chiến tranh”.

Cuối ngày, Iran tiếp tục tấn công 1 máy bay A-10 (biệt danh “Warthog”). Phi công đã bay ra ngoài không phận Iran và nhảy dù an toàn.

Thiệt hại dồn dập

Sau vụ bắn hạ F-15E, các tài khoản mạng xã hội của quân đội Mỹ, bao gồm CENTCOM, gần như im lặng. Đến sáng 4/4, ông Trump vẫn chưa nhắc tới sự việc, thay vào đó đăng bài về dầu mỏ và báo cáo việc làm.

Người phát ngôn Nhà Trắng chưa phản hồi câu hỏi về mâu thuẫn giữa vụ bắn hạ và tuyên bố trước đó rằng Mỹ đã kiểm soát hoàn toàn bầu trời Iran.

Sáng 4/4, Tổng thống Trump tuyên bố trên mạng xã hội, rằng Iran chỉ còn 48 giờ để đạt thỏa thuận với Mỹ hoặc mở eo biển Hormuz “trước khi mọi địa ngục giáng xuống họ”.

Trong khi đó, cuộc tìm kiếm quân nhân mất tích vẫn đang tiếp diễn. Các phát ngôn viên quân sự từ CENTCOM và Lầu Năm Góc từ chối bình luận về tình trạng chiến dịch.

“Đó là một ngày tồi tệ, nhưng cũng có thể là một ngày rất tốt, nếu cả 2 thành viên tổ bay đều được giải cứu”, ông Dave Deptula, trung tướng Không quân đã nghỉ hưu, nhận định.

Chiếc F-15E là máy bay có người lái đầu tiên bị bắn hạ kể từ khi chiến dịch tại Iran bắt đầu ngày 28/2. Kể từ đó, Mỹ đã tấn công hơn 12.000 mục tiêu, phá hủy hải quân và không quân Iran, và các quan chức Lầu Năm Góc khẳng định kiểm soát bầu trời.

Tuy vậy, đây không phải lần duy nhất suýt xảy ra tổn thất. Một chiếc F-35A bị hư hại trong nhiệm vụ ngày 19/3, khiến phi công bị thương do mảnh đạn. Các máy bay và máy bay không người lái của Mỹ, Israel khác cũng nhiều lần gặp nguy hiểm.

Đây là sự cố thứ 2 liên quan đến F-15E kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Trong những ngày đầu chiến tranh, 3 chiếc F-15E của Mỹ bị tiêm kích Kuwait bắn nhầm; cả 6 phi công đều nhảy dù an toàn.

Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho biết: “Những ngày tới sẽ mang tính quyết định; Iran biết điều đó và gần như không thể làm gì về mặt quân sự. Họ vẫn sẽ bắn tên lửa, nhưng chúng ta sẽ đánh chặn”.

Tuy nhiên, việc bắn hạ F-15E và A-10 cho thấy Tehran vẫn còn khả năng gây thiệt hại, cho dù phần lớn lực lượng quân sự đã bị phá hủy.

“Ưu thế trên không không có nghĩa là miễn nhiễm trước mọi cuộc tấn công. Nó có nghĩa là bạn có thể hoạt động ở nơi và thời điểm bạn chọn, mà không bị cản trở đáng kể”, ông Deptula cho biết.

Thiếu tướng Ali Abdollahi, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya - cơ quan điều phối hoạt động giữa quân đội Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) - đưa ra phát biểu này hôm 4/4.

Ông cho rằng những tuyên bố gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan tới cơ sở hạ tầng Iran là dấu hiệu của các diễn biến đáng chú ý.

Ông Abdollahi nói: “Kể từ khi xung đột bắt đầu, chúng tôi đã thực hiện những gì đã tuyên bố. Thông điệp rất rõ ràng”.

Ông cảnh báo, bất kỳ hành động tấn công nào cũng có thể dẫn tới các đợt đáp trả nhằm vào cơ sở hạ tầng được cho là liên quan tới Mỹ và Israel.

Vị chỉ huy nhấn mạnh lực lượng vũ trang Iran sẽ tiếp tục bảo vệ lợi ích và tài sản quốc gia.

Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Iran đang triển khai chiến dịch “True Promise 4” nhằm đáp trả các diễn biến quân sự liên quan.

Theo thông tin từ phía Iran, chiến dịch này đã gồm ít nhất 95 đợt tấn công bằng tên lửa đạn đạo, tên lửa siêu vượt âm và thiết bị bay không người lái, nhằm vào nhiều mục tiêu tại khu vực.

Một số hoạt động được cho là có sự phối hợp với lực lượng Hezbollah tại Lebanon và lực lượng vũ trang Yemen.

TASS cho biết ngày 5/4, Không quân Israel đã tiến hành 2 đợt không kích đồng thời nhằm vào Iran và Lebanon, tấn công hơn 200 mục tiêu, theo thông tin từ cơ quan báo chí quân đội Israel.

Theo tuyên bố trên, tại Iran, các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở quân sự của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), kho vũ khí, cơ sở phát triển và sản xuất tên lửa, cũng như các hệ thống phòng không. Tổng cộng, “hàng chục mục tiêu” đã bị tấn công trên lãnh thổ Iran.

Tại Lebanon, các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở quân sự của tổ chức Hezbollah. Cụ thể, không quân Israel đã tấn công các bệ phóng tên lửa, kho vũ khí và trung tâm chỉ huy của lực lượng đặc nhiệm Radwan. Tổng cộng, hơn 140 mục tiêu tại Lebanon đã bị tấn công trong đợt này, theo phía quân đội Israel.

Chuyên gia phân tích an ninh hàng đầu của Mỹ - Jim Sciutto - cho biết, phi công điều khiển chiến đấu cơ F-15 bị lực lượng Iran bắn hạ đã liên lạc được với quân đội Mỹ từ phía sau chiến tuyến đối phương vào trưa thứ Sáu (3/4, theo giờ Mỹ). Đây là bước khởi đầu quan trọng, tạo tiền đề cho chiến dịch giải cứu đầy kịch tính.

Theo báo cáo, phi công này bị thương ngay khi phóng khỏi máy bay, khiến quá trình tiếp cận và đưa ra ngoài trở nên phức tạp hơn do phải đảm bảo an toàn và hỗ trợ y tế kịp thời. Chiến dịch tìm kiếm buộc các máy bay Mỹ phải bay ở độ cao thấp, đối mặt nguy cơ bị hệ thống phòng không Iran phát hiện và tấn công.

"Tôi được biết anh ấy đã bị thương ngay từ khi phóng khỏi máy bay, điều này gây ra những lo ngại về việc đưa anh ấy ra ngoài một cách an toàn, và có thể điều trị những vết thương đó kịp thời", ông Jim Sciutto nói.

Ngăn chặn phi công trở thành "con bài mặc cả"

Theo nhà phân tích an ninh Alex Plitsas, chiến dịch giải cứu thành viên phi hành đoàn F-15 là một trong những chiến dịch "gay cấn" nhất trong lịch sử quân đội Mỹ, đã ngăn chặn nguy cơ phi công bị bắt giữ và trở thành "con bài mặc cả" chiến lược của Iran.

"Đây có lẽ sẽ được ghi nhận là một trong những chiến dịch giải cứu kịch tính nhất trong lịch sử quân đội Mỹ vì phải hoạt động phía sau chiến tuyến của đối phương để tiếp cận một sĩ quan Mỹ", ông Alex Plitsas nói với CNN hôm Chủ nhật (5/4).

Theo ông Alex Plitsas, sự cố bắt nguồn từ một cuộc không kích chiến thuật không thành công, dẫn đến việc chiếc F-15 bị bắn rơi. Tuy nhiên, chiến dịch giải cứu sau đó lại được đánh giá là thành công đáng kể về mặt chiến lược.

Rất ít quốc gia có thể thực hiện được cuộc giải cứu như vậy

Chuyên gia quân sự Mick Ryan cho biết, ngay khi xác nhận mất máy bay, quân đội Mỹ đã kích hoạt kế hoạch giải cứu quy mô lớn, với sự phối hợp của không quân, lực lượng đặc nhiệm và nhiều đơn vị liên quan. Nhiều phương án đã được chuẩn bị để đưa phi công ra khỏi khu vực nguy hiểm.

"Không quân Mỹ, Lực lượng đặc nhiệm Lục quân Mỹ và nhiều tổ chức khác đã phối hợp với nhau, lập kế hoạch xử lý sự cố và đưa ra nhiều phương án khác nhau để giải cứu cả hai phi công này", ông Mick Ryan nói, đồng thời nhấn mạnh: "Không lực lượng nào trên thế giới có thể thực hiện điều này một cách xuất sắc như quân đội Mỹ.”

Ông Ryan cho biết, chiến dịch này đối mặt với nhiều rủi ro khi bay qua lãnh thổ Iran, vì vậy lực lượng Mỹ đã xem xét cấu trúc phòng không của Iran khi lên kế hoạch giải cứu. Ông lưu ý rằng, Washington có lợi thế khi năng lực phòng thủ của đối phương đã suy yếu sau thời gian dài xung đột.

"Cho đến nay đã có hơn 10.000 nhiệm vụ được thực hiện và chỉ có một máy bay chiến đấu bị mất. Nhìn chung, Không quân Mỹ khá thành công trong việc vô hiệu hóa hệ thống phòng không của Iran", ông Ryan nói thêm.

Một tiêm kích F-15E của Mỹ

Tuyên bố của người phát ngôn Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya được đưa ra sau khi máy bay chiến đấu F-15E Strike Eagle và 1 máy bay quân sự khác của Mỹ rơi vì trúng đạn hôm 3/4.

Người phát ngôn Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya gọi ngày hôm đó là “thứ Sáu đen tối” đối với Mỹ và Israel, đồng thời tuyên bố Iran chắc chắn sẽ “giành quyền kiểm soát hoàn toàn bầu trời của đất nước mình”.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng Iran không còn vũ khí phòng không.

Theo bài viết của New York Times , Iran có thể đã sử dụng hệ thống tên lửa Third Khordad để bắn hạ chiếc F-15E Strike Eagle . Third Khordad, còn được gọi là “Sevvom Khordad”, là hệ thống phòng không tầm trung có thể vận hành từ xe tải.

Xe tải có thể chở 3 tên lửa dẫn đường Taer-2 và một radar mảng pha chủ động AESA X-Band. Các hệ thống này được cho là có khả năng phát hiện 100 mục tiêu, tấn công 4 mục tiêu và phóng 2 tên lửa cùng lúc. Tầm bắn của chúng dao động từ 25 - 30 km tùy vào phiên bản. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) chỉ mất không quá 5 phút chuẩn bị để triển khai.

Third Khordad do Tehran tự phát triển và được đánh giá là giống hệ thống Buk-M2EK của Nga.

Các chuyên gia nhận định, Iran đã sử dụng hệ thống phát hiện hồng ngoại thụ động để theo dõi và bắn máy bay Mỹ, nghĩa là họ theo dõi F-15E mà không phát tín hiệu radar - loại tín hiệu mà máy bay Mỹ có thể phát hiện và né tránh, theo ABC News .

Chiếc máy bay trị giá 31 triệu USD của Mỹ đã rơi tại tỉnh Kohgiluyeh & Boyer-Ahmad ở phía tây nam Iran, gần biên giới Iraq. Tổ bay buộc phải nhảy dù; 1 người đã được cứu sau sự cố hôm 3/4, còn 1 người được giải cứu sau 1 ngày .

Theo các báo cáo, chiếc tiêm kích F-15E đã bất ngờ trước khi bị khoá mục tiêu và bắn hạ. Diễn biến này làm dấy lên tranh luận về các chiến thuật phòng không mới và công nghệ giám sát mà Iran sử dụng.

Ngay sau đó, 1 máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II “Warthog” trúng đạn trong nhiệm vụ giải cứu phi công mất tích, nhưng đã kịp bay sang không phận Kuwait và phi công thoát ra an toàn.

Đây là những tổn thất đầu tiên về máy bay Mỹ tại Iran từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công ngày 28/2.

Kể từ đó, quân đội Mỹ tấn công hơn 12.300 mục tiêu, khẳng định đã huỷ diệt hơn 90% năng lực tên lửa và máy bay không người lái của Tehran.

Việc bắn hạ F-15E đặt ra nhiều câu hỏi về sức mạnh không quân và các hệ thống phòng không hiện đại. Giới phân tích cho rằng, việc sử dụng công nghệ hồng ngoại thụ động có thể thách thức các máy bay vốn phụ thuộc vào hệ thống cảnh báo radar.

Các quốc gia và công ty vận hành tàu được cho là đang làm việc với Iran để đảm bảo hành lang di chuyển an toàn. Mặc dù tăng, tổng lưu lượng vẫn thấp hơn đáng kể so với trước xung đột.

Dữ liệu theo dõi tàu ghi nhận 13 tàu đã đi qua eo biển kể từ sáng 3-4, bao gồm 10 tàu rời khỏi vịnh Ba Tư và 3 tàu đi vào.

Những tàu mới nhất bao gồm tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), tàu hàng và tàu chở sản phẩm dầu. Trong số đó có các tàu có liên hệ với Iran, cũng như ít nhất một tàu LPG đang hướng đến Ấn Độ.

Một tàu container của Pháp và một tàu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) thuộc sở hữu Nhật Bản cũng được ghi nhận đã đi qua - đánh dấu một trong những lần vận chuyển đầu tiên như vậy kể từ khi xung đột bắt đầu.

Iran đã tăng cường giám sát giao thông hàng hải trong khu vực, triển khai hệ thống điều hướng tàu theo tuyến được chỉ định gần bờ biển nước này.

Cách tiếp cận này đã khiến hoạt động vận tải trở nên tập trung hơn và giúp Tehran kiểm soát chặt chẽ hơn việc quá cảnh trong thời điểm căng thẳng.

Việc theo dõi tàu trong khu vực cũng trở nên khó khăn hơn do nhiễu điện tử và việc cố ý tắt hệ thống theo dõi.

Nhiều tàu đã tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) khi đi qua vùng nguy hiểm, khiến việc theo dõi theo thời gian thực trở nên khó khăn. Các nhà phân tích cho rằng số liệu ban đầu có thể thấp hơn thực tế, vì một số tàu chỉ bật lại tín hiệu sau khi đã đi xa khỏi eo biển.

Là điểm nghẽn quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, eo biển Hormuz ghi nhận khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua đây trong điều kiện bình thường.

Bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển này đều có thể gây tác động tức thì đến thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dù sự gia tăng gần đây trong hoạt động vận tải cho thấy dấu hiệu ổn định phần nào, tình hình vẫn rất khó lường.

Căng thẳng khu vực leo thang kể từ khi Mỹ và Israel phát động một cuộc tấn công chung vào Iran vào ngày 28-2.

Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào Israel, cũng như Jordan, Iraq và các quốc gia vùng Vịnh nơi đặt các tài sản quân sự của Mỹ.

Iran cũng đã siết chặt hoạt động di chuyển của tàu thuyền tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đến ngày 4-4, chính phủ nước này phê duyệt chỉ thị cho phép tàu chở hàng viện trợ nhân đạo và hàng hóa thiết yếu đi qua eo biển Hormuz theo các quy trình được chỉ định - hãng tin Tasnim cho biết.

Sau khi chỉ thị được phê duyệt, các hiệp hội ngành đã thông báo cho công ty thành viên đưa tàu hàng đến cảng phía Nam của Iran.

Căng thẳng giữa Mỹ - Israel và Iran tiếp tục leo thang khi các bên liên tiếp đưa ra những tuyên bố cứng rắn, kèm theo các hành động quân sự nhắm vào những mục tiêu chiến lược, đặc biệt là hạ tầng năng lượng.

Ngày 4-4, Bộ tư lệnh trung ương Iran Khatam al-Anbiya cảnh báo sẽ gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở dầu mỏ và hạ tầng dân sự nếu Mỹ - Israel tiếp tục nhắm mục tiêu vào các cơ sở dân sự của nước này.

Hãng thông tấn nhà nước Iran cho biết lực lượng này đã tiến hành một số cuộc tấn công nhằm vào cơ sở dầu khí và hạ tầng tại Israel cũng như một số quốc gia vùng Vịnh, sau khi một cuộc không kích của Israel đánh trúng khu phức hợp hóa dầu lớn nhất của Iran.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra cảnh báo mạnh mẽ nhằm vào Tehran. Trong một thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tuyên bố nếu Iran không đạt được thỏa thuận hoặc không mở lại eo biển Hormuz, Mỹ sẽ tiến hành các hành động quân sự quy mô lớn nhằm vào hạ tầng quan trọng của nước này trong ngày 7-4.

Ông Trump thậm chí sử dụng những lời lẽ gay gắt, cảnh báo Iran sẽ phải "trả giá đắt" nếu tiếp tục đóng eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng chiếm khoảng 20% lượng dầu vận chuyển toàn cầu.

Việc tuyến đường này bị gián đoạn đã khiến giá nhiên liệu tăng mạnh trong thời gian qua, làm gia tăng áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.

Theo CNN, Tổng thống Mỹ cho rằng eo biển này có thể "tự nhiên được mở lại" khi xung đột kết thúc, đồng thời bày tỏ kỳ vọng cuộc chiến có thể khép lại trong vài tuần tới.

Cùng ngày 5-4, đại diện Oman và Iran đã họp để thảo luận các phương án cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, theo Bộ Ngoại giao Oman.

Đài CNN đưa tin hai bên đưa ra nhiều đề xuất và sẽ tiếp tục nghiên cứu nhằm tìm giải pháp phù hợp.

Hãng tin Tasnim cho biết hơn 180 tàu đã quá cảnh kể từ khi xung đột bùng phát, phần lớn là tàu của Iran và các nước "thân thiện". Trước chiến sự, mỗi ngày có khoảng 140 tàu qua lại Hormuz, cho thấy mức độ sụt giảm đáng kể hiện nay.

Iran tấn công cơ sở vũ khí Mỹ ở Trung Đông

Vào ngày 27/3, Iran đã tổ chức tấn công và thành công phá hủy nhiều máy bay quân sự của Mỹ, trong đó có máy bay cảnh báo và kiểm soát trên không (AWACS) E-3 Sentry của Mỹ.

Theo Guardian, chiếc E-3 là một trong 16 máy bay cùng loại đang hoạt động, được đưa vào sản xuất từ những năm 1960 và được trang bị hệ thống giám sát hiện đại, cho phép cảnh báo các mối đe dọa trên không như tên lửa, đồng thời theo dõi không phận, kiểm soát liên lạc, giám sát sự di chuyển của quân đội, trang thiết bị và các vị trí phòng không.

Cuộc tấn công diễn ra ngày 27/3, khi máy bay đang đậu tại căn cứ không quân Prince Sultan, một lần nữa cho thấy khả năng tấn công chính xác vào các mục tiêu quan trọng của Iran, bất chấp một tháng không kích từ Mỹ và Israel.

Hình ảnh tại hiện trường – nơi vụ tấn công cũng làm bị thương một số binh sĩ Mỹ và gây hư hại nhiều máy bay tiếp nhiên liệu – cho thấy cú đánh trực diện vào vòm radar gần phần đuôi của E-3, phản ánh độ chính xác cao.

The War Zone bổ sung cho biết, việc mất một chiếc E-3 Sentry là một diễn biến quan trọng. Loại máy bay này rất cần thiết để phát hiện các đợt pháo kích đang tới và điều phối chiến đấu trên không.

Mỹ đã gửi sáu chiếc đến Trung Đông trước khi xung đột bắt đầu và các phương tiện không quân tiên tiến khác có thể đang được điều đến đó. Mỹ chỉ còn lại 16 chiếc E-3, với phi đội đã cũ kỹ gần như bị giảm một nửa do phải vật lộn để duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Với tỷ lệ sẵn sàng thấp, số lượng máy bay sẵn sàng hoạt động tại bất kỳ thời điểm nào cũng ít hơn nhiều so với con số 16 hiện còn lại.

Việc máy bay cảnh báo và kiểm soát trên không (AWACS) E-3 Sentry của Mỹ bị phá hủy đã làm dấy lên nhiều câu hỏi về việc tại sao một tài sản giám sát quan trọng lại không được bảo vệ, và làm thế nào Iran có thể tiến hành một cuộc tấn công trực tiếp vào máy bay này.

Và dường như để tránh chịu thêm tổn thất, Mỹ đã đẩy nhanh kế hoạch xây dựng hầm trú ẩn ở các nước đồng minh Trung Đông.
Mỹ xây thêm hầm trú ẩn ở Trung Đông

Theo Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth, việc xây dựng thêm các hầm trú ẩn kiên cố nhằm bảo vệ lực lượng Mỹ tại các căn cứ ở Trung Đông hiện là ưu tiên hàng đầu trước các cuộc tấn công từ Iran.

Ngày 31/3, tại một cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc, ông Hegseth đề cập đến lập trường phòng thủ của Mỹ tại Trung Đông và cho biết ông đã thực hiện một chuyến thăm bí mật tới khu vực để gặp gỡ binh sĩ.

Ông nói rằng tại các địa điểm ông đến, việc sử dụng và cải tiến hầm trú ẩn được thực hiện với kỷ luật nghiêm ngặt. Ngay từ đầu, Mỹ đã tập trung thiết lập hệ thống phòng thủ và tối đa hóa năng lực phòng thủ trước khi mọi việc bắt đầu, bao gồm xây dựng công sự ở mức cao nhất có thể và phân tán lực lượng, bởi việc tập trung toàn bộ binh sĩ tại một vị trí sẽ tạo ra rủi ro lớn.

Ông nhấn mạnh, cùng với việc phân tán lực lượng là gia tăng số lượng hầm trú ẩn. Sau khi trao đổi với các chỉ huy căn cứ và các đồng minh tại Israel, việc nhanh chóng triển khai và nâng cấp các vị trí phòng thủ được xác định là ưu tiên hàng đầu, song song với việc duy trì hệ thống phòng không nhiều lớp.

Ông cho biết việc bảo vệ không chỉ dựa vào các hệ thống như Patriot hay THAAD, mà còn bao gồm máy bay chiến đấu, các cuộc tuần tra không chiến phòng thủ, các hệ thống tiêu diệt mục tiêu bằng động năng và tác chiến điện tử, với mục tiêu bảo vệ tối đa lực lượng và tài sản.

Ngoài ra, ngày 23/3, United States Space Force đã phát thông báo đấu thầu nhằm tìm kiếm các hệ thống hầm trú ẩn kiên cố, lắp ghép sẵn và có thể vận chuyển, có khả năng triển khai tới Jordan chỉ trong vài tuần hoặc vài ngày sau khi ký hợp đồng. Mỹ hiện duy trì sự hiện diện quân sự lớn tại Jordan, đặc biệt tại Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti – một trung tâm quan trọng trong chiến dịch chống Iran, đồng thời cũng là mục tiêu tấn công, nơi radar phòng thủ tên lửa AN/TPY-2 từng bị nhắm tới.

Ngày 25/3, lực lượng công binh lục quân Mỹ cũng công bố một thông báo đấu thầu khác liên quan đến kế hoạch xây dựng các công trình ngầm kiên cố mới tại Căn cứ Không quân Al Udeid ở Qatar. Đây là dự án dài hạn, dự kiến sẽ không bắt đầu thi công trước năm 2028.