Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 2.4 ký sắc lệnh áp mức thuế quan đến 100% đối với các công ty dược phẩm chưa đạt được thỏa thuận cắt giảm giá thuốc tại Mỹ.
Reuters ngày 3.4 đưa tin Tổng thống Trump đã áp mức thuế quan đến lên tới 100% đối với các loại dược phẩm biệt dược nhập khẩu vào Mỹ. Biện pháp mạnh tay này nhằm buộc các nhà sản xuất dược phẩm phải đạt được thỏa thuận giảm giá với chính phủ hoặc cam kết chuyển quy trình sản xuất về Mỹ.
Mức thuế lớn sẽ nhắm trực tiếp vào các loại biệt dược gốc (brand name) không được sản xuất tại Mỹ và chưa có thỏa thuận về giá. Trong khi đó, thuốc generic - vốn chiếm hơn 90% số thuốc bán ra ở thị trường Mỹ - sẽ tạm thời được miễn thuế trong ít nhất một năm để đảm bảo nguồn cung.
Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ban hành sắc lệnh áp thuế các sản phẩm thuốc biệt dược gốc nhập khẩu
ẢNH: REUTERS
Các loại biệt dược gốc vốn là những loại thuốc mới, do một hãng dược phẩm phát triển và được bảo hộ độc quyền bởi bằng sáng chế có thời hạn. Do công ty phải gánh chi phí nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng trong nhiều năm, giá của chúng thường rất cao.
Khi bằng sáng chế các loại thuốc "brand name" hết hạn, các công ty khác được phép tạo ra sản phẩm thuốc generic, được coi là “bản sao” của các loại biệt dược gốc. Đặc điểm của thuốc generic là giá thành rẻ hơn, trong khi có cùng hoạt chất, nồng độ và hiệu quả điều trị tương đương biệt dược gốc.
Với sắc lệnh của ông Trump, các tập đoàn dược phẩm lớn có 120 ngày để công bố kế hoạch nhằm tránh bị áp thuế, trong khi doanh nghiệp nhỏ hơn có 180 ngày. Các doanh nghiệp cam kết đưa sản xuất về Mỹ và ký thỏa thuận về giá sẽ được miễn thuế.
Đối với dược phẩm nhập từ các đối tác có thỏa thuận thương mại như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ, mức thuế được ưu đãi là 15%. Mỹ hiện đã đạt được thỏa thuận với 17 nhà sản xuất, trong đó các hãng lớn như Pfizer và Eli Lilly đã ký kết để được miễn thuế trong vòng 3 năm.
Tổng thống Trump kỳ vọng chính sách này sẽ chấm dứt tình trạng bệnh nhân Mỹ phải chi trả tiền thuốc cao gấp 3 lần so với các quốc gia phát triển khác.
Dù vậy, Liên minh Công nghệ sinh học quy mô vừa của Mỹ (MBAA) cảnh báo sắc lệnh nêu trên chỉ có lợi cho các tập đoàn lớn, trong khi các công ty tầm trung khó trụ vững trước sự gia tăng chi phí đột ngột này.
Các nguồn tin tình báo cho rằng năng lực quân sự Iran vẫn còn được duy trì ở mức độ để tiếp tục cuộc chiến, trong khi giới chức Mỹ phủ nhận nhiều thông tin trong đó.
Theo đánh giá tình báo gần đây của Mỹ, khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn và hàng nghìn máy bay không người lái tấn công một chiều vẫn còn trong kho vũ khí của Iran bất chấp các cuộc không kích hàng ngày của Mỹ và Israel nhằm vào các mục tiêu quân sự trong 5 tuần qua, 3 nguồn tin thân cận với tình báo nói với CNN.
"Họ vẫn rất sẵn sàng gây ra sự tàn phá khủng khiếp trên toàn khu vực", một nguồn tin cho hay.
Tên lửa Iran được trưng bày tại một công viên ở thủ đô Tehran ngày 31.1
Ảnh: Reuters
Con số thực tế có thể nhiều hơn những gì Mỹ tuyên bố
Tổng số theo đánh giá tình báo của Mỹ có thể bao gồm cả các bệ phóng hiện không thể tiếp cận được, chẳng hạn như những bệ phóng bị chôn vùi dưới lòng đất do các cuộc không kích nhưng không bị phá hủy.
Hàng nghìn máy bay không người lái của Iran vẫn còn tồn tại, chiếm khoảng 50% khả năng máy bay không người lái của nước này, hai nguồn tin cho biết tình báo đã chỉ ra điều này.
Tình báo được tổng hợp trong những ngày gần đây cũng cho thấy một tỷ lệ lớn tên lửa hành trình phòng thủ bờ biển của Iran vẫn còn nguyên vẹn, phù hợp với thông tin Mỹ không tập trung chiến dịch không kích vào các tài sản quân sự ven biển mặc dù họ đã tấn công các tàu chiến. Những tên lửa này đóng vai trò là khả năng quan trọng cho phép Iran đe dọa giao thông hàng hải ở eo biển Hormuz.
Trong bài phát biểu trước toàn quốc ngày 2.4, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng "khả năng phóng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã bị hạn chế đáng kể, và các nhà máy sản xuất vũ khí và bệ phóng tên lửa của họ đang bị phá hủy thành từng mảnh, chỉ còn lại rất ít".
Tính đến ngày 2.4, Mỹ đã tấn công hơn 12.300 mục tiêu bên trong Iran, theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ. Các nguồn tin cho biết thông tin tình báo cho thấy quân đội Mỹ đã làm suy yếu khả năng quân sự của Iran, và các lãnh đạo cấp cao quan trọng đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, bao gồm cả cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Iran Ali Larijani.
Ngoài các bệ phóng tên lửa, Iran còn duy trì một số lượng lớn tên lửa, theo thông tin tình báo.
Trong các bình luận công khai, Lầu Năm Góc chỉ ra việc tổng số lượng tên lửa được Iran phóng có giảm, chứ không phải số lượng đã bị phá hủy. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết trong một cuộc họp báo ngày 19.3 rằng "các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào lực lượng của chúng tôi đã giảm 90% kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột, tương tự với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái một chiều, ví dụ như máy bay không người lái cảm tử, cũng giảm 90%".
Trả lời về các thông tin trên, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nói rằng: "Các nguồn tin ẩn danh đang rất muốn tấn công Tổng thống Trump và hạ thấp thành tựu to lớn của quân đội Mỹ trong việc đạt được các mục tiêu của Chiến dịch Epic Fury".
"Đây là sự thật: Các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái của Iran đã giảm 90%, hải quân của họ bị xóa sổ, 2/3 các cơ sở sản xuất của họ bị hư hại hoặc phá hủy. Mỹ và Israel đang chiếm ưu thế tuyệt đối trên không so với Iran", bà nói.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell đã bác bỏ thông tin của CNN, tuyên bố điều đó "hoàn toàn sai sự thật". "Quân đội Mỹ đã giáng một loạt đòn chí mạng vào chế độ Iran. Chúng tôi đang đi trước kế hoạch rất nhiều trong việc hoàn thành các mục tiêu quân sự: phá hủy kho tên lửa của Iran, tiêu diệt hải quân của họ, tiêu diệt các lực lượng ủy nhiệm của họ và đảm bảo Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân", ông nói.
Các quan chức quân đội Israel ước tính tổng số bệ phóng tên lửa đang hoạt động của Iran thấp hơn, khoảng 20-25%. Israel không tính các bệ phóng đã bị chôn vùi hoặc không thể tiếp cận được trong hang động và đường hầm vào số lượng bệ phóng còn lại, theo một nguồn tin quen thuộc với đánh giá tình báo của Mỹ và một nguồn tin Israel.
Tổng thống Trump những ngày qua đặt thời hạn hoàn tất các hoạt động quân sự của Mỹ là từ 2-3 tuần.
Nguồn tin đầu tiên xem xét báo cáo tình báo của Mỹ cho rằng mục tiêu đó là không thực tế, xét đến việc Iran vẫn còn nhiều lợi thế có thể sử dụng. "Chúng ta có thể tiếp tục gây thiệt hại cho họ, tôi không nghi ngờ điều đó, nhưng nếu bạn nghĩ rằng việc này sẽ hoàn thành trong 2 tuần thì thật điên rồ", nguồn tin nói với CNN.
Ông Hegseth cho biết trong một cuộc họp báo tuần này rằng hỏa lực của Iran đang tiếp tục giảm. "Đúng, họ vẫn sẽ bắn một số tên lửa, nhưng chúng tôi sẽ bắn hạ chúng", ông nói. "Đáng chú ý, 24 giờ qua chứng kiến số lượng tên lửa và máy bay không người lái của đối phương do Iran bắn ra ở mức thấp nhất. Chúng sẽ bay vào lòng đất, nhưng chúng tôi sẽ tìm ra chúng".
Khả năng di chuyển dưới lòng đất là lý do chính khiến các bệ phóng tên lửa không bị suy yếu thêm, hai nguồn tin quen thuộc với đánh giá gần đây nói với CNN. Iran từ lâu đã giấu các bệ phóng của mình trong mạng lưới đường hầm và hang động rộng lớn khiến chúng đặc biệt khó bị nhắm mục tiêu. Hai nguồn tin cho biết Iran đã thành công trong việc bắn phá và di chuyển các bệ phóng di động, khiến việc theo dõi chúng trở nên khó khăn, tương tự như những thách thức mà Mỹ gặp phải với lực lượng Houthi ở Yemen.
Mỹ và Israel ngày càng nhắm mục tiêu vào các lối vào đường hầm dẫn đến các cơ sở ngầm đó và các thiết bị được sử dụng để cố gắng giành lại quyền tiếp cận chúng, như máy ủi và các thiết bị hạng nặng khác, bà Annika Ganzeveld, Giám đốc Danh mục Đầu tư Trung Đông của Dự án các mối đe dọa nghiêm trọng tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, cho biết.
Lưu ý rằng Iran có 2 lực lượng hải quân
Đánh giá tình báo gần đây cũng được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang gặp khó khăn trong việc mở lại eo biển Hormuz, thừa nhận một cách riêng tư rằng họ không thể hứa sẽ mở lại tuyến đường thủy quan trọng này trước khi kết thúc chiến sự. Nguồn tin thứ nhất cho hay khả năng sử dụng tên lửa hành trình ven biển của Iran có thể vẫn còn nguyên vẹn phần lớn vì đây không phải là trọng tâm trong chiến dịch quân sự của Mỹ, thay vào đó, hỏa lực của Mỹ tập trung vào các mục tiêu có thể bắn vào các đồng minh trong khu vực. Nhưng những khả năng này cũng có thể đã được giấu kín, khiến chúng khó tìm thấy.
Và trong khi Hải quân Iran phần lớn đã bị phá hủy, các lực lượng hải quân riêng biệt thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn giữ lại khoảng một nửa khả năng của mình. Nguồn tin thứ hai cho biết IRGC vẫn còn "hàng trăm, nếu không muốn nói là hàng nghìn, tàu nhỏ và tàu mặt nước không người lái".
Tính đến ngày 2.4, CENTCOM thông cáo công khai rằng hơn 155 tàu của Iran đã bị hư hại hoặc phá hủy. Nhưng theo bà Ganzeveld, vẫn chưa rõ khi Mỹ nói rằng họ đã phá hủy các tàu của Iran thì họ đang đề cập đến lực lượng hải quân nào.
Gần 20.000 thủy thủ đang kẹt giữa vùng chiến sự tại eo biển Hormuz, đối mặt hiểm nguy chết người và nỗi lo sinh kế đè nặng lên vai.
Con tàu chở khí đốt đã kẹt lại ở vùng Vịnh hơn hai tuần khi thủy thủ đoàn chứng kiến tên lửa dội xuống một mục tiêu cách họ khoảng 18,5 km. Đó là cuộc tấn công của Iran hồi tháng trước nhắm vào trạm trung chuyển Ras Laffan tại Qatar, cơ sở khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới. Bầu trời đêm rực sáng bởi những vụ nổ và các thủy thủ trên tàu đã sẵn sàng cho tình huống xấu nhất khi mảnh vỡ tên lửa rơi xuống.
"Điều đầu tiên tôi nghĩ đến là gia đình, họ sẽ ra sao nếu tôi có mệnh hệ gì, bởi tôi là trụ cột kinh tế của cả nhà", K.R., một thủy thủ chứng kiến các cuộc không kích từ boong tàu, cho biết. Anh yêu cầu chỉ nêu tên viết tắt, đồng thời giữ kín danh tính chủ tàu và tên phương tiện vì lo ngại bị mất việc.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), K.R. là một trong gần 20.000 thủy thủ đang mắc kẹt tại vùng Vịnh sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Chính phủ Philippines tháng trước cho biết gần 7.300 người trong số đó là công dân nước này.
Một tàu chở hàng của Thái Lan bị hư hại vì trúng tập kích gần eo biển Hormuz hồi tháng 3. Ảnh: Hải quân Hoàng gia Thái Lan
K.R. dành cả ngày để sơn và đánh rỉ sét bên ngoài thân tàu. Anh cho biết vẫn liên lạc hàng ngày qua tin nhắn với cha mẹ và em gái. Theo kế hoạch, con tàu của anh đi qua eo biển Hormuz hôm 28/2, ngày Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran, nhưng cuối cùng bị kẹt lại tại vùng Vịnh. Thủy thủ đoàn hiện có đủ lương thực dự trữ để cầm cự đến hết tháng 4 nhưng họ không biết khi nào mới có thể ra tới vùng biển an toàn hơn.
"Nỗi sợ hãi không bao giờ vơi bớt. Tôi luôn lo lắng cho tương lai của gia đình mình", K.R. nói. "Trong thâm tâm, tôi chỉ biết phó thác mọi thứ cho thượng đế trên cao".
IMO cho hay khoảng 20 tàu hàng đã bị tấn công trong khu vực kể từ khi cuộc chiến nổ ra. 10 thủy thủ và một công nhân đóng tàu đã thiệt mạng, ít nhất 10 người bị thương và 4 người mất tích. Trong số này có George Miranda, 46 tuổi, thợ máy người Philippines. Vẫn chưa có tin tức gì về Miranda sau khi tàu kéo Mussafah 2 treo cờ Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trúng hai tên lửa vào ngày 6/3 trong lúc đang hỗ trợ một con tàu khác cũng bị trúng tên lửa tại eo biển.
Một thủy thủ Philippines cho biết cách đây vài tuần, từ con tàu của mình, anh đã chứng kiến cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào một bến cảng ở vùng Vịnh. Nhiều tiếng nổ lớn vang lên và thủy thủ đoàn được lệnh xuống dưới boong tàu ẩn nấp ngay lập tức.
Anh cho hay con tàu của mình đã vượt qua được eo biển mà Iran đang phong tỏa, nhưng sau đó tàu phải đi qua Biển Đỏ, nơi anh lo ngại về nạn cướp biển và những cuộc tấn công từ Houthi, nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn tại Yemen. Một số thủy thủ không còn dám ngủ trong cabin vì lo ngại những khu vực này dễ trở thành mục tiêu tấn công. Họ chuyển sang khu vực xưởng hoặc những vị trí khác trên tàu mà họ cảm thấy an toàn hơn.
Simon Grainge, giám đốc điều hành Mạng lưới Hỗ trợ và Phúc lợi Thủy thủ Quốc tế, trụ sở tại Anh, cho hay những người đi biển gọi đến đường dây nóng 24/24 của tổ chức này đều đang trong trạng thái sợ hãi, quẫn trí và lo âu. Một số người thậm chí đã có ý định tự làm hại bản thân.
"Các thủy thủ đang bị kẹt giữa vùng chiến sự, đối mặt nguy cơ bị tấn công mà không có lối thoát rõ ràng", ông nói. "Họ phó mặc tính mạng mình cho số phận".
Tại một trung tâm cứu trợ và tư vấn ở Manila thuộc Stella Maris, tổ chức hỗ trợ thủy thủ Công giáo, linh mục Paulo Prigol cho hay cuộc chiến đang gây tổn hại nghiêm trọng đến sinh kế của người dân Philippines.
Đối với phần lớn người dân Philippines, công việc trên tàu vận tải thương mại chính là tấm vé để thoát nghèo.
Theo linh mục Prigol, một thủy thủ trẻ mà ông quen biết vừa bắt đầu chuyến đi biển đầu tiên được vài ngày thì các tuyến hàng hải bị gián đoạn do cuộc xung đột ở Trung Đông. "Vậy là giấc mơ đã tan biến chỉ sau vỏn vẹn 8 ngày", ông nói.
"Cuộc chiến này sẽ tác động đến quyết định của những người đi biển", ông cho biết thêm. "Với những người đã có gia đình và con nhỏ, tôi nghĩ họ sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn".
Nhưng với nhiều thủy thủ, việc ở lại quê nhà mà không có tiền còn rủi ro hơn. Một thủy thủ tham dự buổi lễ do linh mục Prigol chủ trì hôm 28/3 cho biết anh từng là thợ máy trên một tàu chở hàng bị máy bay không người lái (UAV) tấn công gần kênh đào Suez vào năm 2023. Dù biết nguy hiểm, đi biển với anh vẫn là cách duy nhất để kiếm sống.
Tại vùng ngoại ô thành phố Davao, Nigel Nimes, 19 tuổi, kể rằng cha anh, thuyền trưởng một tàu chở hàng trên tuyến đường vận tải gần Thổ Nhĩ Kỳ, ban đầu thậm chí còn không biết tin về cuộc chiến. Internet trên tàu chập chờn và tất cả những gì ông biết là con tàu phải đổi hướng. Kể từ đó, Nimes luôn cố nghe ngóng tình hình của cha mọi lúc có thể.
"Vị trí đó khá gần vùng chiến sự Iran", anh nói về con tàu của cha, thêm rằng bản thân rất lo sợ tàu sẽ bị trúng tên lửa lạc. Gia đình muốn ông trở về nhà, tuy nhiên, nếu điều đó xảy ra, họ có thể sẽ không còn tiền trang trải học phí cho anh.
Ông Trump muốn dùng sắc lệnh để chấm dứt quyền tự động cấp quốc tịch cho trẻ sinh tại Mỹ, nhưng đa số cử tri, kể cả phe Cộng hòa, lại ủng hộ duy trì chính sách này.
Khi mới đắc cử ghế thượng nghị sĩ đại diện cho bang Nevada năm 1993, Harry Reid đã đề xuất dự luật nhằm chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh đối với con của những người nhập cư không giấy tờ. "Không quốc gia có lý trí nào lại trao phần thưởng cho việc nhập cư bất hợp pháp", ông lập luận.
Tuy nhiên, 13 năm sau, khi đã trở thành lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Reid thừa nhận đây là sai lầm lớn nhất trong sự nghiệp chính trị của mình.
Sự thay đổi quan điểm của thượng nghị sĩ này phản ánh thực tế rằng giới chính trị Mỹ từ lâu đã chia rẽ sâu sắc về quyền công dân theo nơi sinh cũng như cách thức kiểm soát nhập cư.
Nhiều thế hệ người Mỹ đã trở thành công dân nhờ nguyên tắc này, vốn được quy định trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp có hiệu lực từ năm 1868. Theo đó, "tất cả người sinh ra ở Mỹ hoặc nhập tịch, nằm trong quyền tài phán của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú", trừ một số trường hợp ngoại lệ. Điều này đồng nghĩa con của những người nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ sẽ nghiễm nhiên được cấp quốc tịch Mỹ nếu sinh ra trên lãnh thổ nước này.
Người biểu tình ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh bên ngoài Tòa án Tối cao Mỹ ở Washington ngày 1/4. Ảnh: AP
Giữa thập niên 1990, số người nhập cư không giấy tờ vào Mỹ gia tăng. Vào thời điểm ông Reid đề xuất dự luật, ông Bill Clinton vừa đắc cử tổng thống. Dù nhập cư không phải vấn đề trọng tâm chiến dịch tranh cử, ông Clinton vẫn kêu gọi tăng cường kiểm soát biên giới và siết chặt thực thi luật nhập cư tại nơi làm việc.
"Ông ấy định vị mình là một chính trị gia trung dung, một đảng viên Dân chủ kiểu mới và là ứng viên đề cao luật pháp, trật tự", bà Doris Meissner, cựu ủy viên Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ dưới thời ông Clinton, cho biết. "Nhập cư là một phần quan trọng trong thông điệp đó".
Các khảo sát khi đó cho thấy quan điểm của ông Clinton phù hợp với góc nhìn của phần lớn cử tri Dân chủ khi ấy. Khảo sát năm 1992 của Gallup, CNN và USA Today ghi nhận khoảng hơn 66% cử tri Dân chủ ủng hộ các ứng viên muốn ban hành luật nghiêm khắc hơn nhằm hạn chế nhập cư.
Năm 1996, ông Clinton ký ban hành Đạo luật Cải cách nhập cư bất hợp pháp và Trách nhiệm người nhập cư, giúp chính quyền giam giữ và trục xuất người nhập cư trái phép dễ dàng hơn. Dự luật được thông qua với sự ủng hộ của cả hai đảng, dù một số nghị sĩ Dân chủ, đặc biệt ở cánh tả, phản đối.
Nửa cuối những năm 2000, dưới thời tổng thống George W. Bush và Barack Obama, chính trường Mỹ chứng kiến tình trạng chia rẽ gần như trong mọi vấn đề. Lập trường siết chặt nhập cư của phe Dân chủ cũng ngày càng suy giảm.
Đến năm 2010, khoảng 60% cử tri Dân chủ ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh. Mức ủng hộ tiếp tục tăng trong thập niên sau đó và đến năm 2023 chạm ngưỡng 90%.
Trong khi đó, quan điểm của đảng Cộng hòa tương đối ổn định. Dù phần lớn cử tri Cộng hòa nhất trí với nỗ lực siết chặt kiểm soát biên giới và chiến dịch trục xuất quy mô lớn của Tổng thống Donald Trump, khoảng 40% ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh. Tỷ lệ này gần như không thay đổi từ những năm 1990.
"Ngay cả những người muốn kiểm soát biên giới chặt chẽ và phản đối nhập cư trái phép cũng nhận ra rằng những người sinh ra tại Mỹ không làm gì sai", David Bier, chuyên gia nghiên cứu nhập cư tại Viện Cato, tổ chức nghiên cứu theo khuynh hướng bảo thủ, cho biết.
Hàng loạt cuộc thăm dò gần đây đều cho thấy sự ủng hộ ổn định của công chúng Mỹ đối với chính sách "sinh ra ở Mỹ là công dân Mỹ". Trong khi khảo sát của Viện Nghiên cứu Tôn giáo Công cộng (PRRI) tháng 12/2025 ghi nhận 66% người dân ủng hộ trao quyền công dân cho trẻ sinh ra tại Mỹ, các cuộc thăm dò độc lập khác từ dự án CHIP50, NPR/Ipsos và YouGov đều cho thấy hơn 50% cử tri Mỹ muốn duy trì quy định hiện hành trong lĩnh vực này.
Ông Trump từ lâu cho rằng Hiến pháp Mỹ không bảo đảm quyền công dân theo nơi sinh. Vì vậy, ngay trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, ông đã ký sắc lệnh hành pháp nhằm chấm dứt việc tự động cấp quốc tịch cho trẻ em sinh ra tại Mỹ nếu cha mẹ là người nhập cư trái phép hoặc đang cư trú hợp pháp nhưng chỉ với thị thực tạm thời.
"Chúng ta là quốc gia duy nhất trên thế giới áp dụng quyền công dân theo nơi sinh như vậy. Điều đó hoàn toàn vô lý", ông Trump nói.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy hơn 30 quốc gia trên thế giới, bao gồm cả các láng giềng của Mỹ như Canada và Mexico, đang áp dụng nguyên tắc cấp quyền công dân theo nơi sinh.
Ngày 1/4, Tòa án Tối cao Mỹ đã nghe tranh luận về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký. Trong hơn hai giờ, các thẩm phán đặt nhiều câu hỏi cho cả hai phía nhưng chưa đưa ra phán quyết cuối cùng. Tòa dự kiến ra quyết định vào tháng 6 hoặc 7. Sắc lệnh của ông Trump hiện vẫn bị các tòa cấp dưới tạm thời chặn thi hành.
Tuy còn nhiều tranh cãi, giới quan sát nhận xét xu hướng chung vẫn khá rõ ràng rằng đa số người Mỹ tiếp tục ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh.
"Quyền công dân theo nơi sinh không nên bị chi phối vì ý chí chính trị. Quyền đó không phụ thuộc vào việc bạn thuộc nhóm được ưu ái hay bị xem là bất lợi", bà Elizabeth Wydra, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Hiến pháp, nhận xét.
Tổng thống Trump tuyên bố cây cầu gần Tehran đã bị phá hủy và đăng video chứng minh, sau khi nói sẽ khiến Iran "quay về thời đồ đá".
"Cây cầu lớn nhất ở Iran sụp đổ và không bao giờ sử dụng được nữa. Còn nhiều điều sẽ xảy ra. Đã đến lúc Iran đạt được thỏa thuận trước khi quá muộn và không còn gì sót lại của một đất nước vốn đầy tiềm năng để trở nên vĩ đại", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 2/4.
Video do ông Trump đăng kèm cho thấy cột khói lớn bốc lên từ cầu B1 đang được xây dựng ở thành phố Karaj tại tỉnh Alborz, cách thủ đô Tehran khoảng 35 km. Một phần cầu đã sụp xuống sau khi xảy ra vụ nổ. Hãng thông tấn Fars của Iran cho biết đây là cây cầu cao nhất Trung Đông với chiều cao 136 m.
Đài truyền hình quốc gia Iran cho biết Mỹ - Israel đã hai lần tập kích công trình này, trong đó đòn đánh thứ hai diễn ra khi lực lượng ứng phó khẩn cấp được điều tới hiện trường để giúp đỡ các nạn nhân trong vụ tấn công đầu tiên. Ghodratollah Seif, phó thống đốc tỉnh Alborz, thông báo 8 người đã thiệt mạng và 95 người bị thương sau sự việc.
Theo Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng dân sự, trong đó có cầu đang xây dở, sẽ không khiến nước này đầu hàng.
"Nó chỉ cho thấy sự thất bại và sụp đổ về mặt tinh thần của một kẻ thù đang rối loạn", ông khẳng định.
Quân đội Israel nói với đài CNN rằng lực lượng này không liên quan đến cuộc tấn công. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận.
Dù vậy, một quan chức cấp cao Mỹ giấu tên xác nhận với tờ Wall Street Journal rằng lực lượng nước này đã hai lần ném bom cầu B1, trong khuôn khổ nỗ lực nhằm cắt đứt các tuyến tiếp tế quân sự và ngăn Iran phân phối linh kiện máy bay không người lái cùng tên lửa đạn đạo cho các đơn vị trên khắp đất nước.
Cầu B1 gần thủ đô Tehran của Iran sau khi bị tập kích hôm 2/4. Ảnh: X/FSeifikaran
Cuộc tập kích diễn ra sau khi Tổng thống Trump hôm 1/4 tuyên bố chiến dịch do Mỹ - Israel phát động sắp kết thúc, đồng thời đe dọa sẽ tập kích Iran "cực kỳ mạnh" nếu nước này không chấp nhận các yêu cầu mà ông đưa ra.
"Trong vòng 2-3 tuần tới, chúng tôi sẽ đưa họ quay trở lại thời kỳ đồ đá mà họ vốn thuộc về", Tổng thống Mỹ cảnh báo trong bài phát biểu trước toàn quốc đầu tiên về xung đột ở Trung Đông.
Lầu Năm Góc thông báo tướng George, tham mưu trưởng lục quân Mỹ, sẽ rời chức vụ ngay lập tức và nghỉ hưu, được cho là theo yêu cầu của Bộ trưởng Hegseth.
"Tướng Randy A. George sẽ rời khỏi chức vụ tham mưu trưởng lục quân thứ 41 để nghỉ hưu, có hiệu lực ngay lập tức. Bộ Chiến tranh biết ơn về hàng thập kỷ phục vụ đất nước của tướng George. Chúng tôi chúc ông mọi điều tốt đẹp trong thời gian nghỉ hưu", phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell ngày 2/4 thông báo.
Ông Parnell không đề cập lý do dẫn đến quyết định trên. Tướng George giữ chức tham mưu trưởng lục quân, vị trí thường có nhiệm kỳ kéo dài 4 năm, từ tháng 8/2023.
Đài CBS trước đó dẫn nguồn thạo tin cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã yêu cầu tướng George nghỉ hưu ngay lập tức, nhằm thay thế bằng người sẽ hiện thực hóa tầm nhìn của ông Hegseth và Tổng thống Donald Trump đối với lục quân.
Tư lệnh lục quân Mỹ Randy George tại một sự kiện ở Washington hồi tháng 9/2025. Ảnh: AP
Tướng George sinh năm 1964 và đã có gần 4 thập kỷ phục vụ cho quân đội. Ông đã nhiều lần được triển khai tới Iraq và Afghanistan, từng đảm nhận các vị trí như phó tư lệnh lục quân và cố vấn quân sự cấp cao cho bộ trưởng quốc phòng dưới thời cựu tổng thống Joe Biden.
Tướng George là cái tên mới nhất trong số loạt quan chức quân sự cấp cao mất chức trong nhiệm kỳ hai của Tổng thống Trump. Trước đó, ông Trump sa thải ông Charles Brown khỏi vị trí Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ vào tháng 2/2025 mà không nêu lý do.
Danh sách này còn có chỉ huy hải quân và lực lượng tuần duyên, người đứng đầu Cơ quan An ninh Quốc gia, phó tư lệnh không quân, đô đốc hải quân làm nhiệm vụ tại NATO và ba luật sư quân sự hàng đầu.
Tư lệnh không quân Mỹ cũng thông báo nghỉ hưu mà không nêu lý do dù mới chỉ phục vụ hai năm trong nhiệm kỳ kéo dài 4 năm. Chỉ huy Bộ tư lệnh Phương Nam cũng nghỉ hưu sau một năm tại chức.
Bộ trưởng Hegseth cho biết Tổng thống Trump chỉ đơn giản là lựa chọn những lãnh đạo mà mình muốn, song các nghị sĩ Dân chủ bày tỏ lo ngại về khả năng quân đội Mỹ, lực lượng có truyền thống trung lập, đang bị chính trị hóa.
Tổng thống Trump thông báo bà Pam Bondi rời vị trí Bộ trưởng Tư pháp Mỹ để chuyển sang lĩnh vực tư nhân.
"Pam Bondi là một người Mỹ yêu nước và một người bạn trung thành, đã tận tụy phục vụ ở vị trí Bộ trưởng Tư pháp trong năm qua", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/4 viết về bà Bondi trong thông báo trên Truth Social về thay đổi lãnh đạo Bộ Tư pháp.
Ông cho biết bà Bondi sẽ "chuyển đổi sang một công việc rất cần thiết và quan trọng trong lĩnh vực tư nhân", song chưa thể công bố thông tin vào thời điểm này. Người sẽ tạm giữ vị trí lãnh đạo Bộ Tư pháp Mỹ sẽ là Thứ trưởng Todd Blanche, một cựu luật sư của ông Trump, được ông mô tả là "một bộ não pháp lý tài năng và được kính trọng".
Bà Bondi cũng đăng thông điệp riêng, gọi thời gian bà lãnh đạo các nỗ lực của chính quyền Trump nhằm tăng cường an ninh nước Mỹ là "vinh dự của cả cuộc đời mình". Bà cho biết sẽ dành một tháng tới để bàn giao công việc cho ông Blanche.
Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi tại Nhà Trắng vào tháng 10/2025. Ảnh: Reuters
Reuters và AP dẫn các nguồn thạo tin tiết lộ rằng bà Pam Bondi bị cách chức vì nhiều tháng qua ông Trump không hài lòng với hiệu suất làm việc của bà, đặc biệt liên quan việc xử lý hồ sơ vụ án của tội phạm tình dục Jeffrey Epstein. Tổng thống Trump còn cho rằng bà Bondi chưa xử lý đủ nhanh các vụ truy tố nhắm đến những người chỉ trích và đối thủ.
Quyết định được thông báo sau cuộc gặp giữa ông Trump và bà Bondi tại Nhà Trắng ngày 1/4, sau khi áp lực chỉ trích đối với bà Bondi gia tăng đến từ cả những đồng minh của ông Trump và một số nghị sĩ đảng Cộng hòa. Ngày 1/4, bà Bondi vẫn tham gia các hoạt động cùng tổng thống, bao gồm chuyến đi tới Tòa án Tối cao và các sự kiện liên quan bài phát biểu của ông về chiến sự Iran.
Trong nhiệm kỳ kéo dài hơn một năm, bà Bondi được xem là người ủng hộ mạnh mẽ các chủ trương của ông Trump và đã thực hiện nhiều thay đổi tại Bộ Tư pháp, bao gồm sa thải quy mô lớn nhân sự lâu năm.
Tuy nhiên, vấn đề nổi bật nhất trong nhiệm kỳ của bà là cách xử lý các hồ sơ liên quan đến Jeffrey Epstein, tỷ phú bị cáo buộc lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên và có liên hệ với nhiều người giàu có, quyền lực. Bà Bondi bị chỉ trích đã che giấu hoặc quản lý không hiệu quả việc công bố các tài liệu liên quan.
Bà Bondi luôn bác bỏ những cáo buộc cho rằng bà đã chính trị hóa Bộ Tư pháp, khẳng định mục tiêu của mình là khôi phục uy tín của cơ quan này sau những hành động lạm quyền thời tiền nhiệm. Những người ủng hộ bà cho rằng bà đã giúp quy hoạch lại nguồn lực vào các vấn đề nhập cư trái phép và chống tội phạm bạo lực.
Vệ binh Iran tuyên bố tấn công trung tâm dữ liệu của Amazon và Oracle ở vùng Vịnh để trả đũa loạt vụ ám sát lãnh đạo.
Hãng tin Tasnim ngày 2/4 đăng thông báo từ Bộ chỉ huy Hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cho biết lực lượng nước này đã tập kích cơ sở của hai doanh nghiệp công nghệ Mỹ tại vùng Vịnh, gồm trung tâm điện toán đám mây của Amazon tại Bahrain và Oracle ở thành phố Dubai thuộc Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE).
IRGC khẳng định trung tâm dữ liệu Amazon tại Bahrain "đã bị phá hủy", cảnh báo sẽ tiếp tục mở rộng tập kích nếu những vụ ám sát nhằm vào lãnh đạo Iran không chấm dứt. Lực lượng này nhấn mạnh đã từng cảnh báo sẽ nhắm vào công ty công nghệ Mỹ nếu các cuộc tấn công tiếp diễn.
Kho dầu tại thành phố Muharraq của Bahrain trúng tập kích ngày 12/3. Ảnh: AFP
Ebrahim Zolfaqari, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya thuộc quân đội Iran, thêm rằng đợt tấn công còn nhắm đến các nhà máy thép của Mỹ tại Abu Dhabi, nhà máy nhôm ở Bahrain và các cơ sở sản xuất vũ khí thuộc hãng Rafael của Israel. Ông mô tả đây là hành động đáp trả loạt vụ tấn công nhắm vào ngành công nghiệp thép Iran.
Giới chức Dubai phủ nhận thông tin trung tâm dữ liệu Oracle bị tấn công.
Financial Times dẫn nguồn thạo tin tiết lộ cơ sở điện toán đám mây của Amazon tại Bahrain đã bị hư hại trong cuộc tấn công trước đó. Bộ Nội vụ Bahrain cáo buộc Iran tấn công doanh nghiệp hoạt động tại nước này, cho biết lực lượng phòng vệ dân sự đã được triển khai để chữa cháy nhưng không nêu rõ tên công ty.
Amazon từ chối bình luận về thông tin. Công ty hôm 2/3 cho biết hai trung tâm dữ liệu tại UAE và một cơ sở tại Bahrain đã "chịu ảnh hưởng" bởi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran có nguy cơ lan rộng sang hạ tầng công nghệ và kinh tế tại vùng Vịnh.
IRGC ngày 31/3 đe dọa nhắm mục tiêu 17 công ty Mỹ đang hoạt động tại khu vực, nhằm đáp trả những vụ ám sát lãnh đạo nước này. Danh sách có những doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực công nghệ như Apple, Microsoft, Google, Meta, IBM, HP, Intel, Tesla, Boeing và tổ chức tài chính JP Morgan.
Đánh giá của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) cảnh báo xung đột Iran có thể gây tác động kinh tế nghiêm trọng trên toàn Trung Đông, với GDP của các nước Arab trong khu vực có thể giảm tới 6%.
Báo cáo ước tính thiệt hại kinh tế khoảng 120-194 tỷ USD, do gián đoạn dòng chảy năng lượng, các tuyến thương mại và thị trường tài chính. Khoảng 4 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói khi giá năng lượng và lương thực tăng cao. Iran có thể đối mặt suy giảm kinh tế tới 10%, với hàng triệu người bị ảnh hưởng khi hạ tầng năng lượng và hoạt động thương mại bị đình trệ.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
