Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 24/4 cho biết ông không đặt ra mốc thời gian cụ thể để chấm dứt xung đột với Iran, nhấn mạnh Washington "không vội vàng" trong các quyết định chiến lược.

Trả lời báo chí tại Nhà Trắng, ông Trump từ chối nêu thời hạn cho tiến trình đàm phán, nói rằng: "Đừng giục tôi". Theo ông, lệnh ngừng bắn hiện tại là tín hiệu tích cực, cho thấy phía Iran có mong muốn đạt được một thỏa thuận. "Chúng tôi đã dừng lại sớm hơn một chút vì họ muốn có được hòa bình", ông nói.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump cũng nhận định nội bộ Tehran đang rơi vào tình trạng "hỗn loạn", khiến tiến trình đàm phán trở nên phức tạp.

"Họ muốn đạt được một thỏa thuận. Chúng tôi đã nói chuyện với họ, nhưng họ thậm chí còn không biết ai đang lãnh đạo đất nước. Họ đang trong tình trạng hỗn loạn. Vì vậy, chúng tôi sẽ cho họ một chút cơ hội để giải quyết phần nào tình trạng hỗn loạn đó", ông lưu ý.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng thời gian đang đứng về phía Washington, đặc biệt trong bối cảnh Iran gặp khó khăn trong xuất khẩu dầu do lệnh phong tỏa hải quân. Ông khẳng định không chịu áp lực phải nhanh chóng kết thúc chiến sự, dù trước đó từng đề cập mốc thời gian từ 4-6 tuần.

"Tôi không muốn vội vàng... Các bạn biết ai đang chịu áp lực về thời gian không? Iran, bởi vì nếu họ không vận chuyển được dầu, toàn bộ cơ sở hạ tầng dầu mỏ của họ sẽ nổ tung", ông nhấn mạnh.

Loại trừ khả năng tấn công hạt nhân vào Iran

Đáng chú ý, ông Trump bác bỏ hoàn toàn khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân nhằm vào Iran. Khi được hỏi về kịch bản này, ông trả lời thẳng: "Không", đồng thời cho rằng Mỹ đã đạt được ưu thế quân sự mà không cần đến biện pháp cực đoan.

Tuyên bố này được đưa ra sau khi những phát ngôn trước đó của ông Trump làm dấy lên suy đoán về khả năng leo thang quân sự. Tuy nhiên, một thỏa thuận ngừng bắn đã được thiết lập trước khi bất kỳ kịch bản nghiêm trọng nào xảy ra.

Hai tuần trước, Tổng thống Trump tuyên bố 'cả một nền văn minh sẽ biến mất trong đêm nay" nếu Iran không đạt được thỏa thuận đã khiến một số nhà phân tích công khai đặt câu hỏi liệu ông có đang ám chỉ một cuộc tấn công hạt nhân hay không. Tuy nhiên, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn trước khi Trump thực hiện lời đe dọa đó.

Trong khi đó, căng thẳng vẫn tiếp diễn tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới. Ông Trump cho biết đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ bắn hạ bất kỳ tàu Iran nào bị nghi rải thủy lôi tại khu vực này.

'Thời gian đứng về phía Mỹ'

Tổng thống Donald Trump cho biết ông không chịu áp lực phải nhanh chóng đạt được thỏa thuận với Iran để chấm dứt xung đột, lập luận rằng thời gian đang đứng về phía Mỹ chứ không phải Iran.

"Tôi có lẽ là người ít chịu áp lực nhất từng ở vị trí này. Tôi có thừa thời gian, nhưng Iran thì không. Thời gian đang trôi dần!", ông Trump viết trong một bài đăng trên Truth Social.

Tổng thống Mỹ một lần nữa mô tả vị thế quân sự của Iran đã suy yếu đáng kể, cho biết: "Hải quân Iran đang nằm dưới đáy biển, không quân đã bị phá hủy, vũ khí phòng không và radar đã biến mất, các nhà lãnh đạo của họ không còn. Washington đang thực hiện lệnh phong tỏa rất chặt chẽ và mạnh mẽ, và từ đó, tình hình chỉ càng tồi tệ hơn. Thời gian không đứng về phía họ!", ông Trump cho biết.

Theo ông, bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ được quyết định dựa trên lợi ích và điều kiện do Mỹ đặt ra, đồng thời phải phù hợp với các đồng minh và ổn định toàn cầu.

Trước đó, ông Trump cũng bày tỏ sự thất vọng khi chưa nhận được một đề xuất "thống nhất" từ phía Iran nhằm chấm dứt xung đột.

Cuộc chiến tại Iran đã tạo áp lực chưa từng có lên năng lực quân sự của Mỹ, khi Lầu Năm Góc phải sử dụng lượng lớn vũ khí công nghệ cao chỉ trong thời gian ngắn. Theo các ước tính nội bộ được truyền thông Mỹ dẫn lại, Washington đã tiêu tốn hàng nghìn tên lửa hiện đại, trong đó có các hệ thống chủ lực như Tomahawk và Patriot.

Phản ứng mạnh mẽ của Iran sau các cuộc tấn công ngày 28/2 đã buộc lực lượng Mỹ gia tăng cường độ hỏa lực, nhanh chóng rút cạn kho dự trữ vốn được chuẩn bị cho các kịch bản đối đầu tiềm tàng.

Cho đến nay, Nhà Trắng vẫn chưa công bố ước tính chi phí của cuộc xung đột, nhưng các nguồn mở cho biết chi phí này dao động từ 28 - 35 tỷ USD, tương đương gần 1 tỷ USD mỗi ngày. Riêng trong hai ngày đầu, lượng đạn dược sử dụng đã trị giá tới 5,6 tỷ USD.

Kho dự trữ của Mỹ được sử dụng ở Iran

New York Times (NYT) dẫn nguồn tin nội bộ từ Lầu Năm Góc cho biết, quân đội Mỹ đã phóng khoảng 1.100 tên lửa không đối đất tầm xa JASSM-ER - gần bằng tổng số 1.500 tên lửa còn lại trong kho dự trữ của Mỹ.

Tên lửa JASSM-ER có tầm bắn hơn 900 km và được thiết kế để xuyên thủng các mục tiêu kiên cố nằm ngoài tầm bắn của hệ thống phòng không đối phương. Mỗi chiếc có giá khoảng 1,1 triệu USD.

Bên cạnh đó, quân đội Mỹ cũng đã phóng hơn 1.000 tên lửa hành trình Tomahawk vào các mục tiêu ở Iran, gấp khoảng 10 lần số lượng mà Washington mua mỗi năm. Với giá khoảng 3,6 triệu USD/quả, việc tiêu hao nhanh chóng loại vũ khí này đang đặt ra bài toán lớn về tái bổ sung. Theo ước tính Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Mỹ chỉ còn lại 3.000 tên lửa Tomahawk trong kho dự trữ của mình.

Tờ NYT cũng chỉ ra rằng, Lầu Năm Góc đã phóng hơn 1.200 tên lửa đánh chặn Patriot trong cuộc chiến, trong khi năng lực sản xuất năm 2025 chỉ đạt khoảng 600 quả. Ngoài ra, Mỹ còn sử dụng hơn 1.000 tên lửa tấn công chính xác và tên lửa ATACMS, khiến kho dự trữ giảm xuống mức đáng lo ngại.

Dù quân đội Mỹ tuyên bố đã tấn công hơn 13.000 mục tiêu trong 38 ngày giao tranh, các quan chức thừa nhận con số này chưa phản ánh hết quy mô hỏa lực thực tế, khi nhiều mục tiêu bị tấn công lặp lại bằng nhiều loại vũ khí khác nhau.

Chiến tranh phơi bày những thiếu sót của quân đội Mỹ

Cuộc chiến ở Iran đã làm cạn kiệt phần lớn nguồn cung cấp đạn dược toàn cầu của quân đội Mỹ, khi Lầu Năm Góc phải gấp rút điều động bom, tên lửa và các thiết bị quân sự khác đến Trung Đông từ các căn cứ ở châu Á, châu Âu đến hỗ trợ các hoạt động quân sự. Việc phải điều chuyển khẩn cấp vũ khí khiến các bộ chỉ huy khu vực khác suy giảm khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Cuộc chiến cũng đã phơi bày sự phụ thuộc của Lầu Năm Góc vào các loại tên lửa và đạn dược đắt đỏ, đặc biệt là các tên lửa đánh chặn phòng không, làm dấy lên tranh luận về nhu cầu phát triển các phương án chi phí thấp hơn, như máy bay không người lái tấn công.

Lầu Năm Góc được cho là đã đề nghị Quốc hội cấp thêm ngân sách để tái bổ sung kho vũ khí, nhưng quá trình này có thể kéo dài nhiều năm. Các chuyên gia cảnh báo, trong thời gian đó, sức mạnh quân sự toàn cầu của Mỹ có nguy cơ bị suy giảm đáng kể.

"Mỹ có nhiều loại đạn dược với lượng dự trữ đầy đủ, nhưng một số loại đạn dược tấn công mặt đất và phòng thủ tên lửa quan trọng đã tiêu hao trước xung đột và tình trạng hiện đang tiếp diễn", ông Mark F Cancian, Đại tá Thủy quân lục chiến đã nghỉ hưu và là cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho biết.

Trình bày nghiên cứu mới tại cuộc họp thường niên của Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Mỹ, bác sĩ Vinod Balachandran từ Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering (Mỹ) cho biết nhóm của ông đã đạt kết quả khả quan khi thử nghiệm một loại vắc-xin điều trị ung thư mới.

Theo Science Alert, vắc-xin mới này nhắm vào bệnh ung thư tuyến tụy, thường được mệnh danh là "loại ung thư nguy hiểm nhất".

Ung thư tuyến tụy có tỉ lệ mắc không cao nhưng khi đã mắc thì rất khó điều trị. Khoảng 87% số người được chẩn đoán mắc bệnh này sẽ không sống sót qua 5 năm tiếp theo.

Tại Mỹ, đây là loại ung thư gây tử vong nhiều thứ 3, chỉ sau ung thư phổi và đại trực tràng. Các tính toán cho thấy nó có thể vươn lên hàng thứ 2 vào năm 2030.

Nhóm nghiên cứu Mỹ đã thiết kế ra một loại vắc-xin cá nhân hóa dựa trên công nghệ vắc-xin mRNA, tức vắc-xin điều trị mà mỗi bệnh nhân nhận được sẽ dựa trên thông tin di truyền từ chính khối u họ đang mang.

Trong thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1, các tác giả đã tuyển chọn 16 bệnh nhân ung thư tuyến tụy chưa bị di căn.

Nhóm bệnh nhân này đã được tiêm vắc-xin cá nhân hóa mới điều trị ung thư tuyến tụy sau phẫu thuật, đồng thời được điều trị bằng thuốc miễn dịch và hóa trị.

Sau khi tiêm vắc-xin, 8 bệnh nhân cho thấy phản ứng miễn dịch tích cực, cho thấy tế bào T của họ đã được kích hoạt để nhắm mục tiêu vào các tế bào ung thư. 7 trong số những người đáp ứng với vắc-xin này vẫn còn sống đến 6 năm sau phẫu thuật. Trong khi đó, chỉ có 2 trong số 8 người không đáp ứng với vắc-xin vẫn còn sống sót.

Một trong những người sống sót sau khi tiêm vắc-xin cho biết hiện tại ông ấy rất khỏe mạnh đến nỗi đôi khi quên mất tất cả những gì mình đã trải qua.

Các kết quả trên là một thành công lớn, với tỉ lệ sống sót ở những người đáp ứng vắc-xin cao hơn gấp nhiều lần so với các phương pháp điều trị truyền thống.

Nhóm tác giả đang tiếp tục làm việc để tiến tới giai đoạn 2, là một thử nghiệm lâm sàng toàn cầu, với hy vọng chứng minh rõ ràng hơn tác dụng của vắc-xin này cũng như tinh chỉnh phương pháp để tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

TS.BS Nguyễn Thị Mai Ngọc (Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, dữ liệu thực tế cho thấy tới 80% người cao tuổi mắc ít nhất một bệnh nền và gần 70% phải sống chung với từ hai bệnh mạn tính trở lên. Trong đó, phổ biến nhất là tăng huyết áp (khoảng 60%) và rối loạn mỡ máu (khoảng 50%).

Sự “bắt tay” của các bệnh lý này khiến hệ tim mạch của người già trở nên mong manh, dễ tổn thương hơn trước các biến cố nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hay đột quỵ.

Theo các số liệu thống kê lâm sàng toàn cầu, nguy cơ biến cố tim mạch do xơ vữa tăng nhanh theo tuổi:

- Ở nhóm 40–45 tuổi: khoảng 1,9/1.000 người/năm

- Ở nhóm 66–70 tuổi: tăng lên 12,7/1.000 người/năm

- Trên 75 tuổi: gần 30/1.000 người/năm

“Điều này có nghĩa, ở tuổi ngoài 75, nguy cơ gặp các biến cố như nhồi máu cơ tim hay đột quỵ có thể cao gấp khoảng 5 lần so với tuổi 50”, TS Ngọc nhấn mạnh.

Đáng nói, nhiều trường hợp diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi xảy ra biến cố nặng.

Nhồi máu cơ tim
“Thủ phạm” không chỉ là yếu tố nguy cơ

Một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn tới xơ vữa động mạch – nền tảng của các bệnh tim mạch nguy hiểm – chính là LDL-C (cholesterol “xấu”).

Theo các nghiên cứu y học lớn, LDL-C không chỉ là yếu tố nguy cơ mà còn trực tiếp tham gia hình thành mảng xơ vữa trong lòng mạch. Khi tích tụ theo thời gian, các mảng này có thể gây hẹp, tắc mạch hoặc vỡ ra, dẫn tới nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Dữ liệu cho thấy, chỉ cần giảm 1 mmol/L LDL-C có thể:

- Giảm 23% biến cố mạch vành chính

- Giảm 17% nguy cơ đột quỵ

Một điểm đáng chú ý: dù tỷ lệ giảm nguy cơ tương đối là như nhau ở mọi lứa tuổi, nhưng người cao tuổi lại hưởng lợi nhiều hơn về mặt “tuyệt đối”. Lý do là nhóm này vốn có nguy cơ nền cao hơn, nên mỗi can thiệp đúng thời điểm đều mang lại hiệu quả rõ rệt hơn.

Theo các khuyến cáo quốc tế, bảo vệ tim mạch cần được thực hiện theo hai hướng:

Dự phòng tiên phát (chưa có biến cố): Ở người trên 70–75 tuổi, việc điều trị hạ mỡ máu cần được cá thể hóa, dựa trên thể trạng, bệnh đi kèm và kỳ vọng sống. Không phải ai cũng cần dùng thuốc ngay, nhưng cần được đánh giá nguy cơ đầy đủ.

Dự phòng thứ phát (đã có biến cố): Với những người từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ…, việc sử dụng statin hoạt lực cao là bắt buộc, không phân biệt tuổi tác, nhằm ngăn tái phát.

“Can thiệp càng sớm, lợi ích càng lớn. Đừng đợi đến khi đã có biến cố mới bắt đầu điều trị”, TS Ngọc khuyến cáo.
Nỗi lo tác dụng phụ: Có đáng ngại?

Tâm lý e ngại thuốc hạ mỡ máu, đặc biệt là statin, vẫn còn phổ biến ở nhiều người bệnh, nhất là lo ảnh hưởng đến gan, thận.

Tuy nhiên, các phân tích gộp từ hàng chục thử nghiệm lâm sàng với hơn 170.000 bệnh nhân cho thấy: Tỷ lệ tác dụng phụ là rất thấp; Không khác biệt có ý nghĩa so với nhóm không dùng thuốc.

Đối với người có bệnh thận mạn, y văn khuyến cáo ưu tiên các statin có tỷ lệ đào thải qua thận rất thấp (dưới 2%) như atorvastatin. Ưu điểm là không cần chỉnh liều theo chức năng thận, giúp đảm bảo an toàn khi dùng lâu dài.

Theo TS Ngọc, chăm sóc tim mạch ở người cao tuổi không đơn thuần là kê đơn thuốc, mà cần một chiến lược toàn diện:

- Tầm soát định kỳ các yếu tố nguy cơ

- Kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết

- Duy trì chế độ ăn lành mạnh, vận động phù hợp

- Tuân thủ điều trị và tái khám đều đặn

“Hiểu đúng nguy cơ, điều trị đúng thời điểm và kiên trì theo dõi chính là chìa khóa giúp người cao tuổi sống khỏe, giảm thiểu biến cố và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn hơn”, vị chuyên gia nhấn mạnh.

Trong bối cảnh già hóa dân số ngày càng rõ nét, việc chủ động bảo vệ trái tim không chỉ là câu chuyện của riêng người bệnh, mà còn là trách nhiệm của mỗi gia đình.

Nếu lệnh ngừng bắn của Mỹ với Iran đổ vỡ đã vạch ra những kế hoạch tấn công mới của quân đội Mỹ, khi tập trung trực tiếp vào eo biển Hormuz trong trường hợp lệnh ngừng bắn với Iran thất bại này. Một kịch bản tấn công khác cũng đang được Washington xem xét là mở rộng mục tiêu sang cơ sở hạ tầng "lưỡng dụng", bao gồm năng lượng và kinh tế.

Hãng tin CNN trích dẫn nguồn thạo tin cho biết: "Trọng tâm không còn là các mục tiêu ở sâu bên trong lãnh thổ Iran như giai đoạn đầu, mà chuyển sang chiến lược 'đánh trúng điểm nghẽn hàng hải', khu vực mà Iran đã tận dụng để gây sức ép lên thị trường năng lực toàn cầu".

Về cơ bản, kế hoạch mới của Lầu Năm Góc sẽ xoay quanh khái niệm "tấn công linh hoạt", cho phép quân đội Mỹ lựa chọn mục tiêu theo thời gian thực. Những mục tiêu ưu tiên bao gồm xuồng cao tốc, tàu rải thủy lôi và các phương tiện tác chiến bất đối xứng, những công cụ đã giúp Tehran kiểm soát và làm gián đoạn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

Trên thực tế, chính những phương tiện nhỏ và cơ động này mới là bài toán khó với Washington. Dù các đợt không kích trước đó đã gây thiệt hại cho lực lượng hải quân truyền thống của Iran, phần lớn năng lực phòng thủ ven biển và lực lượng "du kích trên biển" của nước này vẫn còn nguyên vẹn. Điều đó khiến việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz trở nên khó khăn.

"Nếu không thể chứng minh chắc chắn rằng 100% năng lực quân sự của Iran đã bị phá hủy hoặc Mỹ có thể giảm thiểu rủi ro gần như tuyệt đối thì vấn đề sẽ phụ thuộc vào việc Tổng thống Trump sẵn sàng chấp nhận mức độ rủi ro đến đâu để đưa tàu quay lại eo biển", một quan chức Mỹ nói.

Một kịch bản tấn công khác cũng đang được Washington xem xét là mở rộng mục tiêu sang cơ sở hạ tầng "lưỡng dụng", bao gồm năng lượng và kinh tế. Đây là phương án mang tính răn đe cao, nhằm buộc Iran quay lại bàn đàm phán nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ leo thang lớn, bởi nó nhắm trực tiếp vào nền tảng kinh tế của quốc gia này.

Ngoài ra, quân đội Mỹ cũng có thể tập trung nhắm vào các lãnh đạo quân sự của Iran và những nhân vật bị cáo buộc đang phá hoại tiến trình đàm phán. Trong số đó có ông Ahmad Vahidi, Tổng tư lệnh lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Bên cạnh đó, cuộc tấn công tiếp theo của Mỹ nhiều khả năng sẽ nhắm vào các năng lực quân sự còn lại của Iran, bao gồm tên lửa, bệ phóng và các cơ sở sản xuất chưa bị phá hủy trong đợt không kích phủ đầu hồi tháng 2.

Về tổng thể, các kế hoạch quân sự mới của Mỹ đã cho thấy một sự chuyển hướng rõ rệt từ một chiến dịch mang tính biểu dương sức mạnh sang cách tiếp cận thực dụng hơn, nhắm trực tiếp vào điểm yếu chiến lược của đối phương.

Liên quan tới thắc mắc này, các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng cần nhìn nhận một cách đầy đủ và cá thể hóa, thay vì áp dụng một khuyến cáo cứng nhắc cho tất cả mọi người.
Không phải cứ ăn trứng là tăng cholesterol

Theo phân tích của bác sĩ CKII Đinh Trần Ngọc Mai, Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, một quả trứng gà trung bình chứa khoảng 200–300mg cholesterol. Trong khi đó, nhu cầu cholesterol khuyến nghị mỗi ngày thường dưới 200mg đối với người bình thường. Chính vì vậy, quan điểm “chỉ nên ăn 1 quả trứng/ngày” được đưa ra như một khuyến nghị chung cho số đông (người sức khỏe bình thường, không bị mỡ máu).

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc cứ ăn trứng là sẽ làm tăng mỡ máu. Lý do là trong lòng đỏ trứng còn chứa lecithin – một chất có khả năng điều hòa chuyển hóa cholesterol trong cơ thể. Ngoài ra, cách cơ thể hấp thu và sử dụng cholesterol còn phụ thuộc rất lớn vào mức độ vận động và thể trạng mỗi người.

Theo bác sĩ Ngọc Mai, trên thực tế, có những người hoạt động thể lực cao, ăn 2–3 quả trứng mỗi ngày (thậm chí nhiều hơn) nhưng chỉ số mỡ máu vẫn nằm trong giới hạn bình thường. Ngược lại, có người gầy, ăn rất ít trứng nhưng cholesterol máu vẫn cao.

Mỡ máu không chỉ đến từ thực phẩm

Một điểm quan trọng thường bị bỏ qua là cholesterol trong máu không chỉ phụ thuộc vào chế độ ăn, mà còn liên quan chặt chẽ đến quá trình chuyển hóa nội sinh của cơ thể. Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò đáng kể trong nguy cơ rối loạn mỡ máu, bác sĩ Ngọc Mai thông tin.

Điều này lý giải vì sao không thể đưa ra một con số “chuẩn” về lượng trứng nên ăn mỗi ngày cho tất cả mọi người. Việc khuyến nghị cần dựa trên nhiều yếu tố như: tình trạng sức khỏe, mức độ vận động, tiền sử gia đình, cũng như các bệnh lý nền đi kèm.

Bác sĩ Ngọc Mai cho biết, với những người đã có rối loạn mỡ máu hoặc bệnh lý tim mạch, chế độ ăn cần được kiểm soát chặt chẽ hơn. Theo khuyến nghị của chuyên gia, nhóm đối tượng này nên duy trì lượng trứng ở mức khoảng 4–5 quả/tuần.

Bên cạnh đó, cách chế biến cũng đóng vai trò quan trọng. Trứng luộc được ưu tiên hơn so với trứng chiên. Bởi khi chiên, việc sử dụng thêm dầu mỡ có thể làm tăng lượng chất béo nạp vào cơ thể, từ đó ảnh hưởng không tốt đến lipid máu.
Đừng cực đoan

Trứng vẫn là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, giàu vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Việc loại bỏ hoàn toàn trứng khỏi khẩu phần ăn vì lo ngại cholesterol là không cần thiết, thậm chí có thể khiến cơ thể thiếu hụt dinh dưỡng.

“Điều quan trọng là ăn trứng một cách hợp lý, cân đối với tổng thể chế độ ăn và lối sống. Với người khỏe mạnh, có thể duy trì 1 quả trứng/ngày nếu kết hợp vận động đều đặn. Với người có bệnh lý, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để có chế độ phù hợp”, bác sĩ Ngọc Mai cho hay.

Không có một công thức chung cho tất cả. Trứng không phải “thủ phạm” duy nhất gây mỡ máu, và cũng không nên bị “oan” khi bị loại bỏ khỏi bữa ăn. Điều cốt lõi nằm ở sự hiểu đúng về dinh dưỡng, lắng nghe cơ thể và xây dựng lối sống lành mạnh. Ăn trứng nếu đúng cách vẫn là một lựa chọn tốt cho sức khỏe.

Bông cải xanh (súp lơ xanh) từ lâu đã được mệnh danh là "siêu thực phẩm" nhờ khả năng phòng chống ung thư mạnh mẽ. Tuy nhiên, theo bác sĩ di truyền học Trương Gia Minh (Trung Quốc), đa số chúng ta đang mắc một sai lầm lớn khi chế biến: chỉ ăn phần nụ/bông hoa và vứt bỏ những bộ phận chứa hàm lượng hoạt chất quý giá nhất. Thậm chí, chúng có khả năng chống ung thư mạnh gấp hàng chục tới cả trăm lần phần bông cải.
Bông cải xanh có gì mà ăn vào chống ung thư?

Đó chính là sulforaphane trong bông cải xanh. Đây là một hợp chất hữu cơ có trong bông cải xanh, chính là “vũ khí” quan trọng giúp chống lại ung thư. Theo bác sĩ di truyền học Trương Gia Minh (Trung Quốc), sulforaphane hoạt động bằng cách kích hoạt con đường chống oxy hóa Nrf2 trong cơ thể. Quá trình này giúp tăng cường khả năng tự sửa chữa của tế bào, đồng thời làm tắt các quá trình viêm nhiễm mãn tính, vốn có liên quan mật thiết đến sự hình thành và phát triển của ung thư.

Sulforaphane không chỉ có tác dụng mạnh mẽ trong việc ngăn ngừa ung thư mà còn bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh lý khác như gan nhiễm mỡ và tiểu đường. Nghiên cứu công bố trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ vào năm 1997 cho thấy, việc bổ sung sulforaphane vào chế độ ăn hàng ngày có thể làm chậm đáng kể quá trình hình thành các khối u ung thư. Đây là lý do tại sao bông cải xanh trở thành một phần không thể thiếu trong chế độ ăn uống của những người quan tâm đến sức khỏe và phòng chống ung thư.
2 phần giàu chất chống ung thư hơn bông cải nhưng thường bị vứt bỏ

Dù bông cải xanh nổi tiếng với khả năng chống ung thư, nhưng ít ai biết rằng những bộ phận như thân cây và lá lại chứa hàm lượng sulforaphane cao gấp 10 đến 100 lần so với bông cải, hay còn gọi là nụ hoa. Theo bác sĩ Trương Gia Minh, những phần này mới chính là kho báu thực sự của bông cải xanh khi nói đến chất chống ung thư của loại rau này.

Một nghiên cứu từ Đại học Johns Hopkins cho thấy nồng độ sulforaphane trong mầm và thân non của bông cải xanh cao hơn rất nhiều so với nụ hoa. Điều này cũng đã được thí nghiệm trên chuột về tác động của sulforaphane trong bông cải xanh lên ung thư vú.

Ngoài sulforaphane, thân và lá bông cải xanh còn chứa nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe khác. Tuy nhiên, đa phần mọi người thường chỉ ăn nụ hoa mà bỏ qua thân cây và lá, dẫn đến việc lãng phí một nguồn dinh dưỡng quý giá. Thậm chí, các bộ phận này còn có thể giúp cơ thể chống lại viêm nhiễm và các bệnh lý về gan, tiểu đường, cũng như các bệnh lý liên quan đến thoái hóa thần kinh.
Ăn bông cải xanh thế nào để chống ung thư tốt nhất?

Để tận dụng tối đa lợi ích chống ung thư từ bông cải xanh, bác sĩ Trương Gia Minh nhấn mạnh cần tận dụng cả phần bông cải lẫn thân, lá. Cách đơn giản nhất là trộn lẫn chúng khi chế biến món ăn. Còn nếu không quen và muốn ăn riêng phần bông cải, bạn có thể cắt nhỏ thân và lá để làm salad, nước ép, sinh tố hay nấu súp.

Ông nhấn mạnh, dù với bất cứ phần nào trên bông cải xanh, cũng cần lưu ý không nên nấu ở nhiệt độ quá cao hay nấu quá kỹ. Do làm hao hụt “chất vàng” chống ung thư sulforaphane và một số chất dinh dưỡng khác. Ăn sống hay cách chế biến nhiệt độ thấp, ít dầu mỡ, ít muối được cho là cách tốt nhất để tận dụng loại rau này cho sức khỏe. Đặc biệt, kết hợp tỏi với bông cải xanh là lựa chọn tuyệt vời để tăng cường khả năng chống ung thư.

Ngoài bông cải xanh, bác sĩ Trương Gia Minh cũng đưa ra gợi ý 4 loại rau củ quen thuộc khác có khả năng chống ung thư tốt mà chúng ta nên ăn thường xuyên như: cần tây, cà rốt, hành tây và cà chua.

Nguồn và ảnh: TOPick, Eat This

5 giờ rưỡi sáng, trời còn chưa sáng hẳn, ông Chu (62 tuổi) đã đi bộ nhanh được 3 vòng quanh khu nhà. Ông thường bảo: "Mỗi ngày tôi đi đủ 1 vạn bước, uống nhiều nước, sức khỏe chắc chắn không vấn đề gì".

Thế nhưng, khi nhận kết quả khám sức khỏe tháng trước, ông sững sờ: Đường huyết lúc đói cao, cholesterol xấu tăng, mật độ xương giảm. Ông Chu không phục: "Tôi tự kỷ luật như vậy, sao kết quả lại thế này?". Tại phòng khám, câu nói của bác sĩ đã khiến ông thức tỉnh: "Sau tuổi 60, sức khỏe không dựa vào nỗ lực đơn lẻ, mà dựa vào thói quen hệ thống".

Nhiều người hiểu nhầm trường thọ chỉ là "vận động nhiều, uống nước nhiều". Điều này quan trọng, nhưng nếu bỏ qua giấc ngủ, cấu trúc dinh dưỡng, quản lý bệnh mãn tính và áp lực tâm lý, bạn sẽ rơi vào tình trạng "trông thì rất nỗ lực nhưng chỉ số lại không lý tưởng".

Sự khác biệt về sức khỏe tuổi già nằm ở 4 quy tắc bị đánh giá thấp

Y học từ lâu đã đồng thuận rằng, yếu tố then chốt quyết định sức khỏe người cao tuổi không phải là một "động tác thần kỳ" nào đó, mà là quản lý lối sống đa chiều. WHO và hướng dẫn y tế các nước đều nhấn mạnh lợi ích sức khỏe đến từ sự can thiệp tổng hợp.
1. Đưa việc "ăn đủ Protein" lên vị trí quan trọng ngang với vận động

Nhiều người già sợ "ăn nhiều hại thận", kết quả là thịt, trứng, sữa ngày càng ăn ít đi. Tuy nhiên, sau tuổi 60, tốc độ mất cơ bắp tăng nhanh. Nếu thiếu hụt protein kéo dài, bạn dễ mắc hội chứng suy giảm cơ (Sarcopenia), tăng nguy cơ té ngã và phục hồi chậm khi ốm đau.

Lời khuyên: Mỗi bữa ăn cần có một loại protein chất lượng cao (cá, trứng, sữa, đậu phụ, thịt nạc). Với người nhai kém, hãy ưu tiên các món hấp, hầm, luộc để làm mềm thực phẩm.

2. Giấc ngủ không chỉ là nghỉ ngơi, mà là vấn đề chuyển hóa và tim mạch

Nhiều người ngủ nông, hay thức giấc đêm và coi đó là "chuyện bình thường của tuổi già". Thực tế, mất ngủ kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp, đường huyết và chức năng nhận thức. Giấc ngủ chính là hệ thống tự sửa chữa vào ban đêm của cơ thể.

Lời khuyên: Cố định giờ đi ngủ và thức dậy; giảm trà đặc, cà phê sau buổi chiều; hạn chế lướt video ngắn trước khi ngủ. Nếu mất ngủ nhiều lần trong tuần kéo dài trên 3 tháng, nên đi khám bác sĩ.

3. Quản lý bệnh mãn tính: Nhìn vào "xu hướng", đừng chỉ nhìn một tờ kết quả

Sai lầm phổ biến của nhiều gia đình là thấy kết quả khám sức khỏe bình thường thì yên tâm cả năm. Tuy nhiên, nguy cơ huyết áp cao hay tiểu đường thường ẩn giấu trong những "biến động hàng ngày". Thứ quyết định sức khỏe không phải là con số của một ngày, mà là biểu đồ diễn biến dài hạn.

Lời khuyên: Tự đo huyết áp tại nhà, ghi chép số liệu sáng và tối. Người có đường huyết bất thường cần theo dõi theo chỉ định của bác sĩ. Khi tái khám, hãy mang theo sổ ghi chép để bác sĩ điều chỉnh phương án điều chỉnh chính xác hơn.

4. Cảm xúc và giao tiếp xã hội: "Nhân tố bảo vệ" bị lãng quên

Nghỉ hưu, con cái ra riêng dễ dẫn đến cảm giác cô đơn và hụt hẫng. Sự cô đơn kéo dài sẽ tác động đến cơ thể thông qua hệ thần kinh - nội tiết - miễn dịch. Những người có kết nối xã hội tốt thường có tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn. Đây không phải là "vỗ về tâm hồn" đơn thuần, mà là một biến số sức khỏe thực thụ.

Lời khuyên: Sắp xếp các hoạt động xã hội cố định hàng tuần (đi bộ cùng bạn, nhóm sở thích, hoạt động cộng đồng). Duy trì các "nhiệm vụ nhỏ tạo cảm giác thành tựu" như nấu ăn, chăm cháu, làm vườn.

Lại nói về ông Chu, ông đã điều chỉnh lại thói quen của mình. Ông không còn chỉ chăm chăm vào số bước chân mà bắt đầu bổ sung protein vào bữa tối, bỏ điện thoại một giờ trước khi ngủ, ghi chép huyết áp hàng ngày và quay lại chơi cờ với đồng nghiệp cũ.

Ba tháng sau khám lại, huyết áp ông ổn định hơn, đường huyết lúc đói giảm xuống, thời gian ngủ tăng lên. Ông cảm thán: "Hóa ra trước đây tôi chỉ nắm được một góc, bảo sao cứ luẩn quẩn mãi".

Nên ăn uống như thế nào để chống lại tế bào ung thư? Tiến sĩ Takaho Kiyo, một chuyên gia ung thư nổi tiếng người Nhật Bản, đã dành nhiều năm nghiên cứu và phát triển liệu pháp ăn kiêng kiểu Kiyo. Liệu pháp này cho phép bệnh nhân ung thư sử dụng phương pháp tiếp cận kép - chế độ ăn uống và điều trị y tế - để tránh nguy cơ mắc ung thư.

Chế độ ăn uống theo phương pháp Kiyo bao gồm giảm lượng muối ăn, tiêu thụ protein chất lượng cao, ăn nhiều trái cây và rau tươi, ăn nhiều ngũ cốc có mầm, bổ sung rong biển, vi khuẩn lactic và nấm, ăn nhiều chanh và mật ong, và lựa chọn dầu ô liu và dầu hạt lanh. Sau đây là giải thích chi tiết về nó để bạn tham khảo.

1. Giảm lượng muối ăn vào

Việc tiêu thụ quá nhiều muối có thể làm giảm sức đề kháng của niêm mạc dạ dày và tăng nguy cơ ung thư. Muối gây hại cho niêm mạc dạ dày, dẫn đến sự mất cân bằng khoáng chất bên trong và bên ngoài tế bào. Hơn nữa, nó không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày mà còn làm tăng nguy cơ mắc hầu hết các loại ung thư khác.

Trên thực tế, chúng ta có thể bổ sung đủ lượng muối cần thiết cho cơ thể mỗi ngày từ thức ăn. Do đó, để thực hiện nghiêm ngặt hơn liệu pháp ăn kiêng Kiyo, tốt nhất là nên tránh cả những gia vị như nước tương ít muối hoặc tương miso ít muối. Lượng muối cần thiết hàng ngày cho bệnh nhân ung thư khoảng 2 đến 3 gam, tương đương với 1/2 thìa cà phê muối, 1,2 thìa cà phê nước tương hoặc 3 thìa cà phê giấm đen.

2. Tiêu thụ protein chất lượng cao

Lượng mỡ và protein động vật dư thừa có thể làm tăng nguy cơ ung thư, vì vậy thịt từ các loài động vật bốn chân như bò, lợn và cừu bị hạn chế trong chế độ ăn kiểu Kiyo.

Nếu là thịt gà, sau khi bỏ lớp da nhiều mỡ, ăn khoảng 30g mỗi ngày là được. Đối với trứng gà thả vườn, một quả mỗi ngày là chấp nhận được. Còn đối với cá, nên tránh các loại cá thịt đỏ dễ bị oxy hóa như cá ngừ vây xanh hoặc cá ngừ vằn; ưu tiên các loại cá thịt trắng như cá bơn, cá tuyết và cá hồi.

3. Ăn nhiều trái cây và rau tươi

Hãy bổ sung các chất chống oxy hóa mà cơ thể bạn cần nhất ngay tại đây! Hãy chắc chắn chọn trái cây và rau củ hữu cơ hoặc không thuốc trừ sâu. Trái cây và rau củ tươi rất giàu vitamin, cũng như các hợp chất thực vật như polyphenol, flavonoid và anthocyanin. Chúng không chỉ giúp chống oxy hóa mà còn loại bỏ các gốc tự do và ức chế tế bào ung thư. Hơn nữa, trái cây và rau củ rất giàu enzyme, rất cần thiết để thúc đẩy các quá trình trao đổi chất khác nhau và đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng.

Vì quá trình nấu nướng và đun nóng dễ dàng phá hủy các enzyme và vitamin trong trái cây và rau quả, tốt nhất nên ăn chúng tươi. Tuy nhiên, vì khó có thể ăn một lượng lớn trực tiếp, nên ép lấy nước và uống trong vòng 20 phút.

4. Ăn nhiều ngũ cốc, các loại đâu và củ có chứa mầm

Isoflavone trong mầm lúa mì và đậu nành có thể ức chế ung thư hiệu quả. Chúng rất giàu vitamin nhóm B, vitamin E , chất chống oxy hóa (lignan, axit phytic) và chất xơ giúp điều hòa môi trường đường ruột.

Gạo lứt chưa tinh chế chứa tất cả các chất dinh dưỡng đã đề cập ở trên, khiến nó trở thành loại thực phẩm chủ yếu lý tưởng. Đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành (như đậu phụ và sữa đậu nành) rất giàu isoflavone đậu nành, có thể ức chế sự xuất hiện của nhiều loại ung thư.

Khoai tây, khoai lang, khoai môn, khoai mỡ và các loại củ khác rất giàu vitamin C và kali, giúp cân bằng khoáng chất trong cơ thể.

5. Bổ sung rong biển, vi khuẩn lactic và nấm

Sữa chua giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, điều hòa nhu động ruột và tăng cường hệ miễn dịch. Vi khuẩn lactic nổi tiếng với khả năng tăng cường vi khuẩn có lợi, ức chế vi khuẩn có hại, điều hòa môi trường đường ruột và tăng cường hoạt động của các tế bào miễn dịch. Ngoại trừ bệnh nhân ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng, các bệnh nhân ung thư khác nên tiêu thụ ít nhất 300g sữa chua không đường mỗi ngày, và nguyên liệu phải là sữa bò chất lượng cao.

Còn về fucoidan có trong rong biển như tảo bẹ, wakame và kombu, và beta - glucan có trong nấm, tất cả đều là những thành phần có thể tăng cường hệ miễn dịch và có tác dụng chống ung thư.

6. Ăn nhiều chanh và mật ong

Giúp thúc đẩy lưu thông năng lượng và tăng cường trao đổi chất. Ăn nhiều chanh hoặc chanh dây, vốn giàu axit citric, giúp tăng cường trao đổi chất; lý tưởng nhất là nên ăn ít nhất hai quả mỗi ngày. Nếu khó tìm được sản phẩm hoàn toàn không chứa thuốc trừ sâu, hãy ngâm chúng trong nước qua đêm.

Mật ong chứa nhiều vitamin, khoáng chất và phấn hoa có thể tăng cường hệ miễn dịch. Bạn nên ăn hai thìa canh mỗi ngày. Có thể uống kèm với sữa chua hoặc nước chanh, hoặc thêm vào nước ép rau củ hoặc trái cây.

7. Sử dụng dầu tía tô, dầu oliu ở mức độ vừa phải

Nói chung, nên chọn dầu ô liu, dầu mè và dầu hạt cải, những loại dầu giàu axit oleic; đối với các món ăn không cần đun nóng, hãy chọn dầu tía tô, dầu mè và dầu hạt lanh. Tất cả các loại dầu nên được sử dụng càng sớm càng tốt để tránh dầu bị oxy hóa gây hại cho tế bào.

Tuy nhiên, ăn nhiều dầu thực vật hơn không nhất thiết là tốt hơn. Tiêu thụ quá nhiều dầu đậu nành, dầu mè, dầu dừa... chứa axit linoleic, có thể dẫn đến tăng mức độ axit béo "axit arachidonic" trong cơ thể, đây có thể là nguyên nhân chính gây ung thư. Do đó, cần tránh tiêu thụ quá mức.

8. Uống nước tự nhiên, tốt cho sức khỏe, không hút thuốc, uống rượu

Rượu làm suy yếu chức năng giải độc của gan và gây tổn thương niêm mạc của các cơ quan tiêu hóa. Hút thuốc và uống rượu đều là những điều cấm kỵ đối với bệnh nhân ung thư.

Trong căn bếp của nhiều gia đình Việt, việc gọt vỏ rau củ gần như là thói quen “mặc định”. Từ khoai lang, củ cải cho đến táo, bí ngô… tất cả đều bị loại bỏ lớp vỏ bên ngoài trước khi chế biến. Nhưng ít ai biết rằng, hành động tưởng chừng vô hại này lại vô tình làm mất đi một phần dinh dưỡng đáng kể.

Thực tế, lớp vỏ của nhiều loại thực phẩm chính là nơi tập trung các hợp chất sinh học quan trọng như chất chống oxy hóa, chất xơ và vitamin. Những thành phần này không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn góp phần tăng cường miễn dịch, thậm chí giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.

Trong vỏ củ cải có chứa chất isothiocyanates và các lipid có tác dụng oxy hóa mạnh, giúp hỗ trợ tiêu diệt các gốc tự do và phòng ngừa nguy cơ ung thư.

Vỏ củ cải - “lá chắn” tự nhiên giàu hoạt chất

Củ cải trắng vốn quen thuộc trong bữa ăn hàng ngày, nhưng phần vỏ thường bị bỏ đi lại chứa nhiều glucosinolate - hợp chất có khả năng chuyển hóa thành các chất chống oxy hóa mạnh trong cơ thể. Ngoài ra, lớp vỏ còn cung cấp khoáng chất như kali và canxi, giúp hỗ trợ tim mạch và chống viêm.

Nếu được làm sạch kỹ, vỏ củ cải có thể dùng để muối chua hoặc xào nhẹ, vừa tăng hương vị vừa tận dụng tối đa dinh dưỡng.

Vỏ khoai lang - nguồn chất xơ dồi dào

Khoai lang vốn nổi tiếng tốt cho tiêu hóa, nhưng ít ai biết rằng phần vỏ lại chứa lượng chất xơ cao hơn cả phần ruột. Chất xơ này giúp cải thiện nhu động ruột, hỗ trợ đào thải độc tố và giảm nguy cơ táo bón.

Ngoài ra, vỏ khoai lang còn chứa mucoprotein - một hợp chất hỗ trợ bảo vệ niêm mạc tiêu hóa và tăng cường miễn dịch. Thay vì nướng rồi bỏ vỏ, bạn có thể hấp cả củ và ăn nguyên vẹn để tận dụng lợi ích này.

Vỏ khoai mỡ - hỗ trợ miễn dịch tự nhiên

Khoai mỡ thường gây ngứa khi gọt, nhưng chính lớp vỏ lại chứa polysaccharid và allantoin - những hợp chất có khả năng chống viêm và hỗ trợ tái tạo mô. Đây là lý do nhiều chuyên gia khuyến khích nấu canh khoai mỡ mà không cần gọt vỏ, chỉ cần rửa sạch trước khi chế biến.

Việc giữ lại lớp vỏ không chỉ giúp tăng giá trị dinh dưỡng mà còn giảm công đoạn sơ chế.

Vỏ bí đỏ rất giàu chất xơ, giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu

Vỏ bí ngô - giàu beta-carotene và pectin

Ít ai biết rằng lượng beta-carotene trong vỏ bí ngô có thể cao hơn phần thịt. Đây là tiền chất của vitamin A, rất quan trọng với thị lực và hệ miễn dịch. Ngoài ra, pectin trong vỏ bí còn giúp cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ đào thải chất độc.

Bạn có thể hấp bí ngô cả vỏ, làm súp hoặc nghiền làm bánh để giữ lại tối đa dưỡng chất.

Vỏ táo - “kho báu” chống oxy hóa

Táo là loại trái cây phổ biến, nhưng nhiều người lại gọt vỏ trước khi ăn. Điều này khiến cơ thể mất đi một lượng lớn quercetin - chất chống oxy hóa mạnh có trong lớp vỏ. Ngoài ra, vỏ táo còn giàu chất xơ và các hợp chất polyphenol giúp bảo vệ tim mạch.

Ăn táo cả vỏ sau khi rửa sạch là cách đơn giản nhất để tận dụng trọn vẹn lợi ích của loại trái cây này.

Các nhà khoa học cho rằng lớp vỏ là “tuyến phòng thủ” của thực vật trước môi trường bên ngoài. Để chống lại tia UV, vi khuẩn và côn trùng, cây trồng tích lũy nhiều hợp chất sinh học ngay tại lớp vỏ. Khi con người tiêu thụ, những hợp chất này trở thành nguồn dinh dưỡng quý giá.

Theo ThS.BS Trần Thị Minh Nguyệt - chuyên gia dinh dưỡng tại Viện Dinh dưỡng Quốc gia từng chia sẻ trên báo Sức khỏe & Đời sống: Phần vỏ của nhiều loại rau củ quả chứa hàm lượng chất chống oxy hóa cao hơn phần thịt. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trước khi ăn cả vỏ.

Vỏ táo chứa khoảng 50% tổng lượng chất xơ của cả quả, giúp bạn cảm thấy no nhanh và hạn chế cảm giác thèm ăn

Dù mang lại nhiều lợi ích, việc ăn cả vỏ cũng cần lưu ý:

- Rửa sạch kỹ dưới vòi nước, có thể ngâm nước muối loãng

- Ưu tiên thực phẩm hữu cơ hoặc có nguồn gốc rõ ràng

- Nấu chín với những loại vỏ cứng để dễ tiêu hóa

- Không ăn vỏ của các thực phẩm có nguy cơ độc như khoai tây mọc mầm

Ngoài ra, nên bắt đầu với lượng nhỏ nếu bạn chưa quen, để tránh tình trạng đầy hơi hoặc khó tiêu.

Trong bối cảnh con người ngày càng quan tâm đến sức khỏe và chế độ ăn uống lành mạnh, việc tận dụng tối đa giá trị của thực phẩm là điều cần thiết. Những lớp vỏ tưởng chừng bỏ đi lại có thể trở thành “trợ thủ” đắc lực cho hệ miễn dịch và tiêu hóa.

Thay vì gọt bỏ theo thói quen, hãy cân nhắc giữ lại khi có thể. Chỉ một thay đổi nhỏ trong cách ăn uống cũng có thể mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe. Nói cách khác, đôi khi thứ bạn đang vứt đi lại chính là phần bổ dưỡng nhất trên bàn ăn.