Bức tranh tiền tệ - vàng - dầu - chứng khoán ngày 31/3/2026

Ngày 31/3/2026, thị trường tài chính mà dân mình hay gọi gọn là “từ chợ đen tới Wall Street” đang cho thấy một bức tranh rất căng: USD tự do ở Việt Nam tiếp tục đứng cao hơn đáng kể so với giá mua vào của ngân hàng, vàng SJC lại leo lên vùng đỉnh mới, dầu thế giới vẫn neo trên mặt bằng rất cao, còn chứng khoán Mỹ ở phiên cuối gần nhất thì nghiêng về giảm điểm.

Với USD chợ đen, mức được niêm yết trưa 31/3 là mua vào 28.030 đồng/USD, bán ra 28.080 đồng/USD. Trong khi đó, theo tổng hợp cùng ngày về tỷ giá Vietcombank, giá mua tiền mặt USD là 26.105 đồng/USD, giá bán ra 26.355 đồng/USD. Như vậy, riêng chênh lệch giữa giá mua vào USD chợ đen và giá mua vào của Vietcombank là khoảng 1.925 đồng/USD, một khoảng cách rất lớn, cho thấy thị trường tự do vẫn đang phản ánh tâm lý găm giữ ngoại tệ và nhu cầu thực tế cao hơn nhiều so với mặt bằng ngân hàng.

Ở thị trường vàng trong nước, giá vàng SJC sáng 31/3 được các báo trong nước ghi nhận quanh vùng rất cao. Vietnamnet cho biết lúc 9h56, vàng miếng SJC ở mức 171,9 - 174,9 triệu đồng/lượng; trong khi VOV dẫn giá cuối phiên 30/3 của SJC là 170,8 - 173,8 triệu đồng/lượng. Nói gọn lại, mặt bằng ngày 31/3 là vàng SJC đã tiến rất sát mốc 175 triệu đồng/lượng, tức “giá lượng vàng” trong nước vẫn đang ở vùng cực nóng.

Giá vàng thế giới cũng bật tăng trong ngày. Reuters cho biết giá vàng giao ngay lên 4.561,68 USD/ounce, còn Trading Economics ghi nhận vàng quanh 4.561,47 USD/ounce ngày 31/3. Ở bạc thế giới, Reuters cho biết giá bạc trong ngày tăng 2,9%, còn Reuters ở một bản tin khác ghi nhận bạc đã lùi về quanh 71 USD/ounce sau giai đoạn biến động dữ dội.

Với Bitcoin, dữ liệu tài chính ngày 31/3 cho thấy BTC ở mức 67.341 USD, dao động trong ngày từ 66.229 USD đến 68.193 USD. So với nhịp nóng của vàng và dầu, Bitcoin lúc này có vẻ đang giữ một vùng giá khá “lửng lơ”, chưa tạo được cú bứt phá mạnh tương xứng với mức độ căng thẳng của thị trường hàng hóa.

Về lãi suất căn bản tại Mỹ, sau cuộc họp ngày 18/3, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ giữ biên độ mục tiêu lãi suất liên bang ở 3,5% - 3,75%. Đây là mức lãi suất nền quan trọng chi phối mặt bằng vay mượn tại Mỹ, từ tín dụng tiêu dùng cho tới chi phí vốn của doanh nghiệp.

Lãi suất vay mua nhà trả góp ở Mỹ tiếp tục ở mức cao. Freddie Mac cho biết lãi suất vay thế chấp cố định 30 năm trung bình là 6,38% tính đến ngày 26/3/2026, mức cao nhất trong hơn 6 tháng. Một số khảo sát thị trường dân dụng còn ghi nhận mức bình quân ngày 30/3 lên tới khoảng 6,56%, cho thấy người mua nhà Mỹ vẫn đang chịu áp lực chi phí vốn khá nặng.

Lãi suất mua xe tại Mỹ cũng chưa hề nhẹ. Bankrate cập nhật ngày 25/3 cho biết lãi suất bình quân cho khoản vay mua xe mới kỳ hạn 60 tháng là 6,96%. Nói cách khác, với người dân Mỹ, chuyện mua nhà đắt đã khó, mua xe trả góp cũng vẫn đang là một gánh nặng đáng kể.

Trên thị trường năng lượng, Reuters cho biết ngày 31/3 WTI quanh 102,63 USD/thùng, còn Brent quanh 112,96 USD/thùng. Đây vẫn là mặt bằng dầu rất cao, đủ để tiếp tục gây áp lực lên lạm phát, chi phí vận tải, giá xăng và tâm lý thị trường toàn cầu.

Giá xăng bán lẻ vì thế cũng đang phản ánh rất rõ cơn nóng của dầu. Tại Mỹ, dữ liệu AAA cho thấy giá xăng regular bình quân hiện tại là California 5,877 USD/gallon, Texas 3,610 USD/gallon, và Florida 3,954 USD/gallon. Ở Canada, CityNews dẫn En-Pro cho biết khu vực Toronto và GTA giữ ở mức bình quân 174,9 cent Canada/lít vào ngày 31/3. Với châu Âu, dữ liệu cập nhật tuần gần nhất cho thấy Paris khoảng 2,11 euro/lít và giá xăng Euro 95 bình quân tại Đức khoảng 2,13 euro/lít; mức này có thể xem là tham chiếu hợp lý cho Berlin trong bối cảnh Đức đang siết quản lý tăng giá nhiên liệu.

Còn với thị trường cổ phiếu Mỹ, vì ngày 31/3 ở châu Á và châu Âu thì phố Wall chưa kết thúc phiên cùng ngày, nên “phiên cuối” gần nhất là phiên 30/3/2026. Kết phiên đó, Dow Jones tăng nhẹ lên 45.216,14 điểm, S&P 500 giảm còn 6.343,72 điểm, và Nasdaq giảm còn 20.794,64 điểm. Một phiên rất tiêu biểu cho tâm trạng hiện nay: blue-chip còn gượng được chút ít, nhưng nhóm công nghệ và thị trường nói chung vẫn bị đè nặng bởi dầu cao, lãi suất cao và nỗi lo địa chính trị.

Tóm tắt số liệu :
USD chợ đen: 28.030 mua vào – 28.080 bán ra. USD Vietcombank: 26.105 mua tiền mặt – 26.355 bán ra. Chênh lệch mua vào chợ đen so với Vietcombank: khoảng 1.925 đồng/USD. Vàng SJC: khoảng 171,9 – 174,9 triệu đồng/lượng. Vàng thế giới: khoảng 4.561,68 USD/ounce. Bạc thế giới: tăng 2,9% trong ngày, quanh 71 USD/ounce. Bitcoin: 67.341 USD/BTC. Lãi suất Fed: 3,5% – 3,75%. Mortgage 30 năm Mỹ: 6,38%. Vay mua xe mới 60 tháng ở Mỹ: 6,96%. WTI: 102,63 USD/thùng. Xăng: California 5,877 USD/gallon, Texas 3,610, Florida 3,954, Toronto 174,9 cent Canada/lít, Paris 2,11 euro/lít, Berlin tham chiếu Đức 2,13 euro/lít. Chứng khoán Mỹ phiên cuối 30/3: Dow Jones 45.216,14, S&P 500 6.343,72, Nasdaq 20.794,64.

Ở tuổi trung niên, nhiều cặp vợ chồng không gặp vấn đề lớn về sức khỏe hay tình cảm, nhưng “chuyện ấy” lại thưa dần, nhạt dần. Không có xung đột rõ ràng. Không có sự từ chối dứt khoát. Chỉ là sự im lặng kéo dài tạo cảm giác khoảng cách ngày càng lớn.

Điều ít ai nhận ra là: nguyên nhân không nằm ở phòng ngủ. Nó bắt đầu từ cách hai người giao tiếp với nhau mỗi ngày.

Khi lời nói không còn chạm đến cảm xúc
Sau nhiều năm chung sống, không ít cặp đôi rơi vào trạng thái “nói chuyện cho xong”. Những cuộc trò chuyện xoay quanh công việc, con cái, tiền bạc. Mọi thứ đều cần thiết, nhưng lại thiếu đi yếu tố quan trọng nhất: cảm xúc.

Chị N., 45 tuổi, từng chia sẻ: “Chúng tôi vẫn nói chuyện mỗi ngày, nhưng toàn là việc phải làm. Lâu dần, tôi không còn cảm giác muốn gần gũi nữa”.

Khi lời nói không còn mang lại sự kết nối, sự gần gũi về thể xác cũng dần mất đi nền tảng.

Sai lầm 1: Nghĩ rằng “không nói” cũng không sao
Một trong những lỗi phổ biến nhất là im lặng. Nhiều người ngại nói về nhu cầu, ngại chia sẻ cảm xúc, hoặc đơn giản là nghĩ rằng đối phương “phải tự hiểu”. Nhưng thực tế, không ai có thể đọc được suy nghĩ của người khác.

Người chồng có thể nghĩ: vợ mình không còn hứng thú. Người vợ lại nghĩ: chồng không còn quan tâm. Cả hai đều có lý do riêng, nhưng vì không nói ra, họ dần xa nhau mà không hề hay biết.

Sai lầm 2: Giao tiếp theo kiểu phán xét thay vì chia sẻ
Khi có vấn đề, nhiều người chọn cách nói thẳng – nhưng theo hướng chỉ trích. “Anh lúc nào cũng như vậy.” “Em chẳng còn quan tâm gì đến anh”. Những câu nói này không mở ra đối thoại, mà khiến đối phương phòng thủ.

Trong bối cảnh đó, “chuyện ấy” dễ trở thành một chủ đề nhạy cảm, thậm chí bị né tránh hoàn toàn. Thay vì giúp cải thiện, cách giao tiếp này lại vô tình làm tổn thương và đẩy hai người xa hơn.

Sai lầm 3: Chỉ nói khi có vấn đề

Một đặc điểm dễ thấy ở nhiều cặp đôi là: chỉ nói chuyện nghiêm túc khi có vấn đề xảy ra. Khi mọi thứ bình thường, họ ít chia sẻ. Nhưng khi có bất mãn, họ lại dồn nén và bộc phát. Điều này khiến giao tiếp trở nên nặng nề. Mỗi cuộc trò chuyện đều mang cảm giác “có chuyện”, khiến cả hai dần ngại nói chuyện với nhau. Và khi không còn những cuộc trò chuyện nhẹ nhàng, sự gần gũi cũng khó duy trì.

Sai lầm 4: Không lắng nghe, chỉ chờ để phản hồi
Nhiều người nghĩ mình đang giao tiếp, nhưng thực ra chỉ đang chờ đến lượt mình nói. Khi một người chia sẻ, người kia không thật sự lắng nghe, mà chuẩn bị sẵn câu trả lời trong đầu. Điều này khiến người nói cảm thấy không được thấu hiểu. Và khi cảm xúc không được đón nhận, họ sẽ dần thu mình lại.

Ở tuổi trung niên, nơi cảm xúc đóng vai trò lớn trong đời sống tình dục, việc không được lắng nghe có thể khiến một người hoàn toàn mất hứng thú với sự gần gũi.

Sai lầm 5: Xem nhẹ những lời nói tích cực
Sau nhiều năm chung sống, nhiều cặp đôi ít khi dành cho nhau những lời khen, lời cảm ơn hay sự ghi nhận. Họ nghĩ rằng “không cần nói cũng hiểu”.

Nhưng thực tế, chính những lời nói tích cực này lại là chất xúc tác quan trọng giúp duy trì cảm xúc. Một lời khen về ngoại hình, một câu cảm ơn vì những điều nhỏ nhặt… có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong cách hai người nhìn nhận nhau.

Khi cảm thấy mình được trân trọng, con người tự nhiên sẽ cởi mở hơn trong mọi khía cạnh – bao gồm cả “chuyện ấy”.

Một cặp vợ chồng ngoài 40 từng tìm đến tư vấn vì cảm thấy đời sống tình dục nguội lạnh. Không có vấn đề sức khỏe, không có mâu thuẫn lớn. Nhưng họ gần như không còn gần gũi. Sau khi trò chuyện, chuyên gia nhận ra vấn đề nằm ở cách họ giao tiếp. Người chồng thường xuyên phàn nàn, còn người vợ chọn cách im lặng.

Giải pháp đưa ra rất đơn giản: Thay vì phàn nàn, người chồng học cách diễn đạt cảm xúc theo hướng nhẹ nhàng hơn. Thay vì im lặng, người vợ tập nói ra suy nghĩ của mình. Chỉ sau một thời gian ngắn, mối quan hệ thay đổi rõ rệt. Không phải vì họ “cố gắng nhiều hơn” trong phòng ngủ, mà vì họ bắt đầu hiểu nhau hơn trong cuộc sống.

Giao tiếp tốt không làm tăng tần suất, nhưng tăng chất lượng
Ở tuổi trung niên, điều giữ “lửa” không phải là số lần gần gũi, mà là cảm giác kết nối. Khi hai người có thể nói chuyện một cách chân thành, lắng nghe mà không phán xét, và chia sẻ mà không sợ bị hiểu lầm, “chuyện ấy” sẽ trở nên tự nhiên hơn. Ngược lại, khi giao tiếp bị đứt gãy, mọi nỗ lực khác chỉ mang tính tạm thời.

Muốn cải thiện “chuyện ấy”, hãy bắt đầu từ cách nói chuyện. Không cần những thay đổi lớn. Chỉ cần bắt đầu từ những điều rất nhỏ: Nói một câu nhẹ nhàng hơn. Lắng nghe lâu hơn một chút. Chia sẻ sớm hơn thay vì giữ trong lòng.

VietBF@ sưu tập

Khó ai có thể tin rằng ở tuổi ngoài 50, một người đàn ông lại chọn cách rời bỏ cuộc sống thường nhật để lên núi sống như thời nguyên thủy chỉ vì mâu thuẫn tình cảm với bạn gái.


Sự việc hi hữu này xảy ra tại khu vực núi Thái Bình, thành phố Đài Trung (Đài Loan, Trung Quốc), khiến nhiều người không khỏi ngỡ ngàng.

Người đàn ông bỏ lên núi sau khi cãi nhau với bạn gái
Một buổi sáng, người dân phát hiện chiếc xe máy bị bỏ lại tại khu vực núi Thái Bình thuộc thành phố Đài Trung. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, họ đã lập tức trình báo cơ quan chức năng.

Lực lượng cảnh sát và đội cứu hộ nhanh chóng triển khai tìm kiếm nhưng suốt 5 ngày vẫn không có kết quả.

Đến ngày thứ 6, nhóm tìm kiếm phát hiện một người đàn ông ngoài 50 tuổi đang ẩn mình sâu trong núi, đặc biệt là trên người không có quần áo.

Tình trạng của ông khiến lực lượng cứu hộ không khỏi bất ngờ.


Người đàn ông họ Tô được tìm thấy trong tình trạng khỏa thân.

Sống 6 ngày trong rừng với quả dại và nước suối
Người đàn ông họ Tô, sống tại Đài Trung. Trong suốt 6 ngày, ông chỉ ăn quả dại và uống nước suối để cầm cự.

Khi được tìm thấy, cơ thể ông gầy gò, xanh xao nhưng vẫn giữ được thân nhiệt ổn định dù thời tiết có lúc xuống dưới 20 độ C.

Điều khiến cảnh sát ngạc nhiên là ông Tô không thể giải thích vì sao quần áo của mình biến mất. Cơ quan chức năng nhận định ông có thể bị ảnh hưởng tâm lý nên tạm thời mất trí nhớ về một số sự việc.

50 tuổi vẫn yêu rồ dại: 6 ngày sống khỏa thân trong rừng chỉ vì cãi nhau với bạn gái - Ảnh 2.
Cảnh sát xác định nguyên nhân là do người đàn ông này cãi nhau với bạn gái và rơi vào trạng thái tuyệt vọng.

Tuyệt vọng vì mâu thuẫn tình cảm với bạn gái
Qua điều tra, cảnh sát xác định nguyên nhân là do người đàn ông này cãi nhau với bạn gái và rơi vào trạng thái tuyệt vọng.

Trước khi bỏ đi, ông còn nói với cha rằng mình không còn thiết sống.

Quá lo lắng, người cha đã báo cảnh sát. Nhờ sự phối hợp giữa lực lượng chức năng và người dân địa phương, ông Tô được tìm thấy sau gần một tuần sống biệt lập và được đưa về nhà an toàn.

Câu chuyện trở thành lời cảnh báo về những hành động cực đoan khi cảm xúc mất kiểm soát.

6 kiểu người "độc hại" dễ khiến mối quan hệ rạn nứt

Từ câu chuyện trên, nhiều người nhắc đến những kiểu tính cách có thể khiến mối quan hệ trở nên căng thẳng nếu không được điều chỉnh kịp thời.

Người quá ích kỷ trong tình yêu

Những người ích kỷ thường đặt bản thân lên hàng đầu, luôn muốn được quan tâm nhưng lại ít khi đáp lại. Điều này khiến đối phương cảm thấy áp lực và mối quan hệ dần mất cân bằng.

Người thiếu tự tin, luôn cần sự khẳng định

Thiếu tự tin khiến một người liên tục tìm kiếm sự công nhận. Khi xuất hiện dấu hiệu bất ổn, họ dễ hoài nghi và thậm chí tìm kiếm sự an ủi từ mối quan hệ khác.

Người lãng mạn quá mức

Sự lãng mạn là cần thiết, nhưng nếu kỳ vọng cảm xúc luôn cao trào như giai đoạn đầu, họ sẽ dễ thất vọng khi tình yêu trở nên bình dị và lâu dài.

Người yêu bản thân quá mức

Kiểu người này thường theo đuổi sự hoàn hảo, khó chấp nhận khuyết điểm của đối phương và hay đổ lỗi, khiến mối quan hệ thiếu sự bao dung.

Người hay than vãn, mang năng lượng tiêu cực

Việc liên tục cần được an ủi khiến đối phương phải gánh vác cảm xúc. Lâu dần, sự mệt mỏi sẽ khiến tình cảm phai nhạt.

Người luôn phê bình đối phương

Những lời chỉ trích liên tục, dù nhỏ nhặt, cũng khiến đối phương cảm thấy không được tôn trọng và làm tổn thương mối quan hệ.

Bài học về kiểm soát cảm xúc trong tình yêu

Một mối quan hệ bền vững cần sự thấu hiểu và cân bằng. Khi xảy ra mâu thuẫn, việc giữ bình tĩnh và trao đổi thẳng thắn sẽ giúp tránh những quyết định cực đoan.

Câu chuyện của người đàn ông 50 tuổi là lời nhắc rằng cảm xúc tiêu cực nếu không được kiểm soát có thể dẫn đến những hành động nguy hiểm và đáng tiếc.

VietBF@ sưu tập

Trong nhiều năm, thịt bò gần như là lựa chọn mặc định khi nhắc đến thực phẩm bổ sung sắt – vi chất thiết yếu tham gia vào quá trình tạo máu, vận chuyển oxy và duy trì năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên, các dữ liệu từ Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam của Viện Dinh dưỡng Quốc gia cùng nhiều nghiên cứu quốc tế lại chỉ ra một thực tế bất ngờ: không ít loại rau xanh dân dã có hàm lượng sắt tương đương, thậm chí cao hơn thịt bò nếu xét trên cùng khối lượng.


Phát hiện này không chỉ mở rộng góc nhìn về dinh dưỡng, mà còn cho thấy: bổ sung sắt không nhất thiết phải phụ thuộc vào thực phẩm đắt đỏ. Ngay trong gian bếp quen thuộc, nhiều loại rau bình dân vẫn đang âm thầm cung cấp vi chất quý giá.

Rau đay: “Ứng viên số 1” bị chê vì nhớt, nhưng lại tốt cho cả tim và dạ dày

Rau đay vốn là món canh quen thuộc của mùa hè miền Bắc. Tuy nhiên, lớp nước sánh và cảm giác “nhơn nhớt” khi ăn khiến không ít người e dè, thậm chí đưa vào danh sách “khó nuốt”.

Ít ai biết rằng, 100g rau đay tươi có thể chứa khoảng 7,7mg sắt, và sau khi nấu chín vẫn giữ khoảng 3mg/100g – mức tương đương, thậm chí nhỉnh hơn thịt bò (khoảng 2,4–2,6mg/100g theo dữ liệu quốc tế).

Không chỉ dừng lại ở hàm lượng sắt, rau đay còn giàu vitamin A, C, K và các hợp chất chống oxy hóa. Đặc biệt, chất nhầy đặc trưng của rau đay lại chính là “chìa khóa” mang đến lợi ích sức khỏe: Hỗ trợ bôi trơn đường ruột, giảm táo bón; Bảo vệ niêm mạc dạ dày, hạn chế viêm loét; Giảm hấp thu cholesterol xấu, hỗ trợ tim mạch.

Từ một món ăn bị “ghét oan”, rau đay thực chất lại là lựa chọn đáng cân nhắc cho chế độ ăn bổ máu và bảo vệ hệ tiêu hóa.

Rau bí: Dân dã nhưng giàu vi chất, tốt cho gan và tim

Rau bí – phần lá và ngọn non của cây bí – từ lâu đã xuất hiện trong bữa cơm gia đình Việt với những món luộc, xào quen thuộc. Dù ít được nhắc đến trong các danh sách “siêu thực phẩm”, nhưng giá trị dinh dưỡng của loại rau này không hề thấp.

Sau khi nấu chín, hàm lượng sắt trong rau bí có thể đạt khoảng 3mg/100g, tương đương hoặc cao hơn thịt bò trong cùng khẩu phần.

Bên cạnh đó, rau bí còn cung cấp lượng chất xơ dồi dào, hỗ trợ tiêu hóa; Các vitamin thiết yếu giúp bảo vệ gan; Hợp chất có lợi cho tim mạch.

Với giá thành rẻ và dễ chế biến, rau bí là lựa chọn “ngon – bổ – tiết kiệm” trong bối cảnh nhiều người đang hướng đến chế độ ăn lành mạnh.

Cải bó xôi: “Ngôi sao dinh dưỡng” quen thuộc

Cải bó xôi (rau bina) từ lâu đã nổi tiếng là thực phẩm giàu sắt. Theo dữ liệu quốc tế, 100g cải bó xôi cung cấp khoảng 2,7–3,5mg sắt, thậm chí cao hơn nếu ăn với khẩu phần lớn.

Ngoài ra, loại rau này còn chứa nhiều chất chống oxy hóa và vi chất quan trọng, giúp hỗ trợ sức khỏe tim mạch; Kiểm soát đường huyết; Tăng cường chức năng gan.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý: sắt trong rau là dạng non-heme, khả năng hấp thu thấp hơn so với sắt heme trong thịt đỏ. Vì vậy, cách ăn đóng vai trò rất quan trọng.

Rau dền: Nguồn sắt “biến thiên” nhưng giàu tiềm năng

Rau dền – loại rau quen thuộc của mùa hè – lại sở hữu hàm lượng sắt khá ấn tượng. Tùy theo giống và điều kiện trồng trọt, 100g rau dền có thể cung cấp từ 2mg đến trên 10mg sắt, mức cao so với nhiều thực phẩm thông thường.

Không chỉ vậy, rau dền còn giàu chất xơ hỗ trợ tiêu hóa, có nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu giúp tăng cường sức khỏe tổng thể.

Trong xu hướng ăn uống thiên về thực vật, rau dền đang trở thành một nguồn dinh dưỡng đáng chú ý nhưng vẫn chưa được khai thác hết.

Ăn rau giàu sắt thế nào để cơ thể hấp thu tốt?
Dù nhiều loại rau có hàm lượng sắt cao, nhưng hiệu quả hấp thu không chỉ phụ thuộc vào con số. Sắt từ thực vật (non-heme) cần “trợ thủ” để cơ thể hấp thụ tốt hơn.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị: Kết hợp rau xanh với thực phẩm giàu vitamin C như cam, chanh, cà chua; Tránh uống trà hoặc cà phê ngay sau bữa ăn vì có thể cản trở hấp thu sắt; Duy trì chế độ ăn đa dạng, không phụ thuộc vào một nguồn thực phẩm.

VietBF@ sưu tập

Hai cơ sở chăm sóc tại Hong Kong (Trung Quốc) đã vô cùng kinh ngạc khi tìm ra nguyên nhân thực sự khiến mạng internet liên tục nghẽn mạch và hóa đơn tiền điện "đội giá" bất thường. Không ai có thể ngờ, khu vực trần nhà tĩnh lặng của họ lại bị kẻ gian biến thành một "xưởng" khai thác tiền kỹ thuật số hoạt động ngày đêm.
Câu chuyện hy hữu này bắt đầu hé lộ vào ngày 4/9/2025, khi một viện dưỡng lão dành cho người khuyết tật tại khu Sham Shui Po (Hong Kong, Trung Quốc) phải trình báo cảnh sát về tình trạng hệ thống mạng nội bộ rùa bò kéo dài suốt nhiều tháng.

Đi kèm với đó là sự gia tăng đột biến và vô lý của hóa đơn tiền điện. Khi lực lượng chức năng tiến hành rà soát toàn diện cơ sở vật chất, họ đã phát hiện một cảnh tượng khó tin: 5 cỗ máy đào tiền mã hóa đang được giấu kín và hoạt động hết công suất ngay trên trần nhà.


Chưa dừng lại ở đó, một cơ sở khác cùng hệ thống đặt tại khu Sau Mau Ping cũng nhanh chóng ghi nhận dấu hiệu khả nghi tương tự. Quá trình kiểm tra kỹ thuật tại đây tiếp tục lôi ra ánh sáng thêm 3 dàn máy đào tiền điện tử.

Tổng cộng, 8 thiết bị khai thác tiền ảo đã được "kẻ giấu mặt" bí mật đấu nối trực tiếp vào nguồn điện và mạng internet của hai viện dưỡng lão mà không hề có bất kỳ sự cho phép nào.

Theo đánh giá của cảnh sát địa phương, đặc thù của các loại máy đào tiền ảo là cần kết nối internet cực kỳ ổn định và "ngốn" một lượng điện năng khổng lồ để vận hành liên tục 24/24 giờ.

Chính sự vắt kiệt tài nguyên này đã khiến mỗi cơ sở phải gánh thêm khoản chi phí điện năng oan uổng lên tới 8.000 – 9.000 HKD (tương đương khoảng hơn 26 đến 30 triệu đồng) mỗi tháng. Đây cũng chính là điểm bất thường "tố cáo" hành vi phạm tội.

Lần theo dấu vết, Đội điều tra tội phạm công nghệ và tài sản thuộc cảnh sát Sham Shui Po đã nhanh chóng khoanh vùng được nghi phạm. Kết quả điều tra ngược về tháng 8/2025 cho thấy, hai viện dưỡng lão này từng thuê một công ty kỹ thuật đến thi công lắp đặt các thiết bị thông minh, cụ thể là hệ thống khóa cửa điện tử.

Lợi dụng vỏ bọc hợp pháp và sơ hở trong quá trình giám sát, các nhân viên thi công đã lén lút "cấy" dàn máy đào tiền ảo vào hệ thống của tòa nhà.

Chỉ một ngày sau khi nhận được tin báo, lực lượng cảnh sát đã tóm gọn hai người đàn ông địa phương (32 và 33 tuổi) tại khu Mong Kok và Sham Shui Po. Cả hai đều là nhân viên lâu năm của công ty kỹ thuật được thuê mướn và hiện đang phải đối mặt với cáo buộc "trộm điện".

Tại hiện trường, cơ quan chức năng đã thu giữ toàn bộ tang vật bao gồm nhiều máy đào bitcoin trị giá hàng nghìn đô la Hong Kong mỗi chiếc, cùng các bộ nguồn và thiết bị phụ trợ liên quan.

Đại diện tổ chức Hong Kong PHAB Association – đơn vị chủ quản của hai viện dưỡng lão – đã lên tiếng xác nhận vụ việc. Tổ chức này cho biết toàn bộ hệ thống thiết bị bòn rút điện trái phép đã được tháo dỡ triệt để, trả lại môi trường chăm sóc ổn định, an toàn cho người cao tuổi và người khuyết tật.

Từ sự việc trớ trêu này, cảnh sát Hong Kong cũng phát đi lời cảnh báo mạnh mẽ đến cộng đồng. Cơ quan chức năng khuyến cáo các tổ chức, cá nhân khi thuê mướn đơn vị bên ngoài đến thi công, lắp đặt thiết bị cần phải giám sát công việc sát sao.

Đồng thời, việc thường xuyên kiểm tra lưu lượng mạng và đối chiếu hóa đơn điện năng là vô cùng cần thiết để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường, tránh trở thành nạn nhân bất đắc dĩ của những chiêu trò trục lợi công nghệ cao.

VietBF@ sưu tập

Chính phủ Tây Ban Nha vừa tung ra một đòn giáng mạnh vào các hoạt động quân sự của Washington tại Trung Đông khi tuyên bố đóng cửa hoàn toàn không phận và từ chối cho quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ nước này cho chiến dịch tấn công Iran.
Vào ngày 30/3, Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha Margarita Robles đã đưa ra tuyên bố đanh thép, khẳng định Madrid sẽ không cho phép bất kỳ hành động nào liên quan đến cuộc xung đột Trung Đông được mượn đường qua không phận hay mượn căn cứ quân sự của nước này.


Máy bay B-52H Mỹ tiếp dầu khi tham gia chiến dịch tấn công Iran hôm 20/3. Ảnh: USAF
Điều này dự kiến sẽ làm phức tạp đáng kể khâu tác chiến cũng như tiếp tế hậu cần, dù Madrid vẫn chừa lại một ngoại lệ: cho phép các phi cơ gặp sự cố khẩn cấp được quá cảnh hoặc hạ cánh an toàn.

Giải đáp những e ngại về nguy cơ rạn nứt quan hệ đồng minh Mỹ - Tây Ban Nha, Bộ trưởng Kinh tế Carlos Cuerpo cho biết đây là bước đi nhất quán của Madrid nhằm cự tuyệt việc tham gia hay hỗ trợ một cuộc chiến mà nước này đánh giá là "đi ngược lại luật pháp quốc tế" và mang tính chất khởi xướng đơn phương. Tính đến thời điểm hiện tại, giới chức Mỹ vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức nào về động thái trên.

Thực tế, căng thẳng giữa hai bờ Đại Tây Dương đã nhen nhóm từ trước khi Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez trở thành một trong những nhà lãnh đạo phương Tây phản đối dữ dội nhất chiến dịch của liên minh Mỹ - Israel nhằm vào Tehran. Ông Sanchez không ngần ngại chỉ trích các cuộc tấn công này là những hành động "phi pháp và liều lĩnh".

Hệ quả tất yếu của lập trường này là việc Tây Ban Nha chính thức khước từ cho Mỹ tiếp tục sử dụng các cơ sở chiến lược trên lãnh thổ mình, bao gồm sân bay quân sự Moron và quân cảng Rota.

Củng cố thêm cho quyết định này, Ngoại trưởng Jose Manuel Albares nhấn mạnh rằng mọi cơ sở thuộc chủ quyền của Tây Ban Nha tuyệt đối không được sử dụng cho bất kỳ mục đích nào đi chệch khỏi Hiến chương Liên Hợp Quốc hay nằm ngoài khuôn khổ các hiệp ước của NATO.

Phản ứng trước thái độ kiên quyết của Madrid, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng chỉ trích gay gắt, gọi quyết định của Tây Ban Nha là "rất tệ". Thậm chí, ông chủ Nhà Trắng còn sử dụng đòn bẩy kinh tế khi đe dọa sẽ cắt đứt toàn bộ quan hệ thương mại nhằm gây sức ép buộc đồng minh phải nhượng bộ.

Bất chấp lệnh cấm từ quốc gia sở tại, ông Trump vẫn cứng rắn tuyên bố quân đội Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng các căn cứ tại quốc gia châu Âu này và nhấn mạnh "không ai có quyền ngăn cản".

Cái nhìn lạnh nhạt giữa hai đồng minh NATO không chỉ dừng lại ở vấn đề Trung Đông. Rạn nứt này thực chất còn bị đào sâu bởi những bất đồng dai dẳng liên quan đến bài toán tài chính quốc phòng.

Trước đó, Washington đã tỏ rõ sự không hài lòng khi Chính phủ Tây Ban Nha thẳng thừng từ chối yêu cầu của ông Trump về việc đẩy ngân sách quốc phòng lên mức 5% GDP.

Sự cộng hưởng của những mâu thuẫn từ kinh tế, quốc phòng đến ngoại giao đang đặt mối quan hệ song phương Mỹ - Tây Ban Nha trước những thử thách cam go nhất trong nhiều năm trở lại đây.

VietBF@ sưu tập

Các chỉ số tài chính toàn cầu ghi nhận phản ứng tích cực sau báo cáo từ Wall Street Journal (WSJ) cho biết Tổng thống Donald Trump đang thảo luận với các trợ lý về kế hoạch kết thúc chiến dịch quân sự tại Iran.

Theo WSJ , ông Trump sẵn sàng chấm dứt xung đột ngay cả khi eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng bị Iran kiểm soát gần như hoàn toàn - vẫn chưa được mở lại.

Chính quyền Mỹ đánh giá việc sử dụng vũ lực để giải phóng eo biển này có thể kéo dài cuộc chiến vượt quá khung thời gian 4-6 tuần dự kiến. Do đó, Washington đang cân nhắc chuyển hướng sang áp lực ngoại giao để khôi phục giao thương quốc tế.

Thông tin về khả năng xuống thang xung đột đã ngay lập tức hạ nhiệt giá dầu và thúc đẩy chứng khoán châu Á đồng loạt tăng điểm sáng 31/3. Giá dầu thô WTI giảm xuống dưới mức 102 USD/thùng, xóa sạch mức tăng 4% hồi đầu phiên.

Trước đó, giá dầu đã chịu áp lực lớn sau vụ Iran tấn công tàu chở dầu Kuwait tại cảng Dubai. Tính riêng trong tháng 3, giá dầu tiêu chuẩn của Mỹ đã tăng vọt hơn 50%.

Dù có tín hiệu ngoại giao, tình hình tại Vịnh Ba Tư vẫn diễn biến phức tạp. Trong 24 giờ qua, lực lượng Iran đã tấn công một tàu dầu đầy tải của Kuwait ngay tại khu vực neo đậu của cảng Dubai, gây cháy và hư hại nghiêm trọng. Trước vụ việc này, ông Trump từng đe dọa sẽ đánh phá các nhà máy điện và cơ sở dầu mỏ của Iran, đồng thời tăng cường quân số đến khu vực khi cuộc chiến bước sang tuần thứ năm.

Hiện tại, việc Iran kiểm soát gần như toàn bộ eo biển Hormuz vẫn đang gây tê liệt hoạt động vận chuyển năng lượng và hàng hóa toàn cầu. Thị trường đang theo dõi sát sao các bước đi tiếp theo của Nhà Trắng.

Cùng ngày, Iran tấn công trung tâm năng lượng của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất nằm ngoài Eo biển Hormuz khiến thị trường dầu mỏ chịu áp lực lớn.

Hình ảnh vệ tinh do Soar Atlas công bố cho thấy các đám cháy bùng phát tại hai trạm bơm dọc tuyến ống dẫn dầu Habshan-Fujairah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), vốn là tuyến vận chuyển quan trọng đưa dầu thô từ Abu Dhabi tới cảng Fujairah, đồng thời tránh đi qua Eo biển Hormuz.

Theo truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ, các đám cháy đã ảnh hưởng trực tiếp đến cơ sở hạ tầng dọc tuyến ống, vốn được thiết kế như một lộ trình xuất khẩu thay thế cho tuyến đường thủy chiến lược nói trên.

Đường ống Habshan-Fujairah được xây dựng nhằm vận chuyển dầu thô từ Abu Dhabi thẳng tới Fujairah, nằm bên bờ Vịnh Oman, cho phép các chuyến hàng tránh phụ thuộc vào Eo biển Hormuz.

Tuyến này từ lâu đã đóng vai trò như một phương án thay thế quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn hoặc đối mặt với rủi ro an ninh.

Diễn biến mới làm gia tăng lo ngại rằng Iran có thể đang nhắm tới các tuyến xuất khẩu thay thế mà các đồng minh của Mỹ sử dụng nhằm giảm phụ thuộc vào Eo biển Hormuz.

Các vụ cháy tại các trạm bơm chỉ ra rủi ro đối với cơ sở hạ tầng liên quan đến những tuyến vận chuyển này trong bối cảnh căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang.

Bên cạnh tuyến ống dẫn dầu Habshan-Fujairah của UAE, khu vực Trung Đông hiện còn ghi nhận sự nổi lên của hai tuyến vận chuyển khác như những phương án thay thế đáng chú ý cho việc quá cảnh qua Eo biển Hormuz.

Đường ống Habshan-Fujairah được xây dựng nhằm vận chuyển dầu thô từ Abu Dhabi thẳng tới Fujairah, nằm bên bờ Vịnh Oman, cho phép các chuyến hàng tránh phụ thuộc vào Eo biển Hormuz.

Tuyến này từ lâu đã đóng vai trò như một phương án thay thế quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn hoặc đối mặt với rủi ro an ninh.

Diễn biến mới làm gia tăng lo ngại rằng Iran có thể đang nhắm tới các tuyến xuất khẩu thay thế mà các đồng minh của Mỹ sử dụng nhằm giảm phụ thuộc vào Eo biển Hormuz.

Các vụ cháy tại các trạm bơm chỉ ra rủi ro đối với cơ sở hạ tầng liên quan đến những tuyến vận chuyển này trong bối cảnh căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang.

Bên cạnh tuyến ống dẫn dầu Habshan-Fujairah của UAE, khu vực Trung Đông hiện còn ghi nhận sự nổi lên của hai tuyến vận chuyển khác như những phương án thay thế đáng chú ý cho việc quá cảnh qua Eo biển Hormuz.

Tuyến đường ống Đông-Tây của Arab Saudi, do Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco - một trong những doanh nghiệp năng lượng lớn nhất thế giới - vận hành. Tuyến ống dài khoảng 1.200 km này kết nối trung tâm xử lý dầu Abqaiq với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, cho phép Riyadh xuất khẩu dầu trực tiếp ra biển mà không phụ thuộc vào Eo biển Hormuz.

Đường ống Đông-Tây, tuyến vận chuyển xuyên bán đảo Arab, hiện được khai thác ở mức công suất tối đa. Trong tổng lưu lượng thiết kế khoảng 7 triệu thùng/ngày, có khoảng 2 triệu thùng được giữ lại phục vụ nhu cầu trong nước, trong khi sản lượng xuất khẩu qua cảng Yanbu đạt xấp xỉ 5 triệu thùng/ngày, theo Bloomberg.

Bên cạnh đó, đường ống Iraq-Thổ Nhĩ Kỳ, còn được biết đến với tên gọi tuyến Kirkuk-Ceyhan, cũng được xem là một lựa chọn chiến lược. Tuyến ống này nối các mỏ dầu của Iraq với bờ Địa Trung Hải của Thổ Nhĩ Kỳ, có công suất thiết kế khoảng 1,6 triệu thùng/ngày.

Tuy nhiên, sản lượng vận chuyển thực tế hiện chỉ vào khoảng 200.000 thùng/ngày, cho thấy vẫn còn dư địa đáng kể để gia tăng công suất nếu hạ tầng được cải thiện và khai thác hiệu quả hơn.

VietBF@ sưu tập

Kế hoạch đầu tư vào quỹ quốc phòng của Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ xuất hiện ngay trước chiến dịch quân sự, khiến dư luận đặt câu hỏi về tính minh bạch và lợi ích cá nhân.


Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: Reuters.
Theo các nguồn thạo tin chia sẻ với Financial Times, một môi giới đại diện cho Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã tìm cách thực hiện khoản đầu tư lớn vào các doanh nghiệp quốc phòng chỉ vài tuần trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Cụ thể, trong tháng 2, môi giới của ông Hegseth tại Morgan Stanley đã liên hệ với BlackRock để đề xuất rót hàng triệu USD vào quỹ ETF Defense Industrials Active ETF (mã IDEF), ngay trước thời điểm Washington tiến hành các hành động quân sự tại Tehran.

Động thái tiếp cận này đã được BlackRock ghi nhận và báo cáo nội bộ, theo các nguồn tin. Cả BlackRock, Morgan Stanley và Lầu Năm Góc đều từ chối bình luận.

Theo giới thiệu của BlackRock, quỹ cổ phiếu quy mô 3,2 tỷ USD này hướng tới “tìm kiếm cơ hội tăng trưởng” thông qua đầu tư vào các doanh nghiệp hưởng lợi từ việc gia tăng chi tiêu quốc phòng và an ninh trong bối cảnh địa chính trị phân mảnh và cạnh tranh kinh tế gia tăng.

Danh mục đầu tư lớn nhất của quỹ bao gồm các tập đoàn quốc phòng hàng đầu như RTX, Lockheed Martin, Northrop Grumman - những nhà thầu có Bộ Chiến tranh Mỹ là khách hàng lớn nhất - cùng công ty phân tích dữ liệu Palantir Technologies.

Ông Hegseth được xem là một trong những kiến trúc sư chủ chốt của chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, đồng thời là tiếng nói ủng hộ mạnh mẽ trong nội bộ chính quyền Donald Trump, thường xuyên nhấn mạnh ưu thế quân sự của Mỹ.

Tuy nhiên, kế hoạch đầu tư nói trên cuối cùng không được thực hiện, do quỹ IDEF - ra mắt từ tháng 5 năm ngoái - thời điểm đó chưa khả dụng cho khách hàng của Morgan Stanley. Dù ETF vốn được thiết kế để giao dịch linh hoạt như cổ phiếu, sự bùng nổ của hơn 14.000 quỹ trên thị trường khiến mỗi nền tảng môi giới chỉ phân phối một phần trong số này.

Hiện chưa rõ liệu môi giới của ông Hegseth có tìm được một quỹ quốc phòng khác để thay thế hay không. ETF từ lâu được nhà đầu tư cá nhân ưa chuộng nhờ chi phí thấp, ưu đãi thuế tốt hơn quỹ tương hỗ và khả năng mua bán nhanh chóng.

Dù thương vụ với BlackRock không thành công, việc môi giới của Bộ trưởng Chiến tranh chuẩn bị rót vốn vào lĩnh vực hưởng lợi trực tiếp từ chiến sự, ngay khi chính cơ quan do ông lãnh đạo đang chuẩn bị chiến dịch quân sự quy mô lớn, nhiều khả năng sẽ làm dấy lên tranh cãi.

Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh giới phân tích Phố Wall ngày càng soi xét kỹ các giao dịch trên thị trường tài chính và thị trường dự báo trước những quyết định quan trọng của chính quyền Trump.

Trước khi bước vào chính trường, ông Hegseth từng là gương mặt quen thuộc của Fox News, với mức thu nhập 4,6 triệu USD giai đoạn 2022-2024, theo hồ sơ công bố khi được Thượng viện phê chuẩn. Ông cũng thu gần 500.000 USD từ tiền tạm ứng sách, từ 100.001 đến 1 triệu USD tiền bản quyền mỗi cuốn, cùng khoảng 900.000 USD từ các buổi diễn thuyết.

Bản kê khai tài chính gần nhất, công bố tháng 6/2025, cho thấy ông đã bán cổ phần tại 29 công ty khác nhau, mỗi khoản trị giá từ 1.001 đến 50.000 USD.

VietBF@ sưu tập

Hãy tưởng tượng ra, sau một ngày bạn đi làm về mệt mỏi, vừa mở cửa nhà, thấy có một robot bước ra chào đón bạn. Hai chân, hai tay, chuyển động tuy chưa thật sự hoàn hảo nhưng đủ tự nhiên để bạn nhận thấy ra: nó được thiết kế để giống như con người. Nó còn nói thêm rằng, bữa tối đã sẵn sàng.
Nghe giống như phim khoa học viễn tưởng? Không hẳn đâu. Những cỗ máy như vậy đang được chế tạo ra ngay trong lúc này.

(Minh họa)
Và điều thú vị là về mặt kỹ thuật thuần túy, robot hình người gần như không phải sự lựa chọn tối ưu.
Robot bánh xe di chuyển nhanh và ổn định hơn. Cánh tay robot công nghiệp chính xác hơn rất nhiều. Robot bốn chân có thể vượt qua địa hình phức tạp tốt hơn. Còn cấu trúc với hai chân, thứ tạo nên dáng đứng của con người, lại là một trong những cơ chế khó điều khiển nhất trong hệ thống robotics.

Robot chó với 4 chân linh động
Vậy thì, tại sao người ta vẫn đổ hàng tỷ USD vào việc chế tạo robot trông giống chính mình?
Câu trả lời không chỉ nằm trong kỹ thuật. Nó nằm ở giá trị kinh tế, trí tuệ nhân tạo, tâm lý học và cả cách thức xã hội loài người được hình thành và xây dựng lên.

Thế giới này vốn được thiết kế dành cho con người
Toàn bộ hạ tầng của nhân loại được xây dựng xoay quanh cơ thể con người: chiều cao bàn ghế, tay nắm cửa, cầu thang, phương tiện giao thông, dụng cụ cầm tay,...
Một robot khi bước vào thế giới này không chỉ phải hoàn thành nhiệm vụ được giao phó, mà còn phải tương thích với môi trường vật lý đã từng tồn tại hàng trăm năm qua.

(Minh họa)
Trong robotics, có khái niệm gọi là "mức độ tương thích giữa hình dạng cơ thể và môi trường" ("environment compatibility"), một dạng hình thái cơ thể nếu càng phù hợp với môi trường, chi phí cho triển khai sẽ càng thấp. Nếu một robot có thể mở cửa, leo cầu thang, cầm chảo, vặn ốc bằng chính những dụng cụ mà con người đang sử dụng, chúng ta không cần cho tái thiết kế lại toàn bộ thế giới cho nó.
Nói đơn giản hơn, sẽ rẻ hơn khi làm ra một cỗ máy giống người, hơn là tái thiết kế cả hành tinh cho máy móc.

Đó là lý do vì sao mà các dự án về robot hình người như Optimus của Tesla hay Atlas của Boston Dynamics lại thu hút sự chú ý lớn: chúng được thiết kế ra với tham vọng hoạt động ngay trong môi trường của con người, thay vì trong những không gian chuyên biệt.

Robot chuyên dụng tuy thắng về hiệu năng nhưng thua về tính cách linh động
Trong nhà máy, cánh tay robot kỹ nghệ có thể thực hiện công việc hàn chính xác đến từng milimet. Trong kho hàng, robot tự hành với bánh xe được tối ưu hóa tốc độ và năng lượng. Những hệ thống này tỏ ra rất hiệu quả, nhưng chỉ trong phạm vi nhiệm vụ đã được thiết kế lập trình sẵn.

Con người thì sẽ ngược lại. Chúng ta không phải là sinh vật tối ưu cho bất cứ công việc nào. Nhưng chúng ta làm được rất nhiều việc ở mức "đủ tốt".
Chính khả năng đa dạng này mới có giá trị kinh tế khổng lồ.
Một robot hình người với bàn tay tương tự như con người có thể cho sử dụng ngay các dụng cụ hiện có: búa, tua vít, máy khoan, thậm chí thiết bị trong nhà bếp. Thay vì cho thiết kế một robot riêng cho từng nhiệm vụ, người ta hi vọng sẽ tạo ra một nền tảng chung có thể thích nghi với nhiều loại công việc khác nhau.

Về mặt chiến lược, đây giống như sự khác biệt giữa một thiết bị chỉ làm được một việc và một chiếc smartphone, thứ có thể làm thay thế cho hàng chục ứng dụng khác.

AI học từ con người và cơ thể giống người sẽ giúp cho việc học dễ dàng hơn
Trí tuệ nhân tạo hiện đại không chỉ dựa vào việc lập trình theo thủ công mà còn dựa vào học hỏi từ số liệu, đặc biệt là "học cách bắt chước" (imitation learning).
Nguồn số liệu về các hành vi phong phú nhất trên thế giới chính là… từ con người. Hàng tỷ video ghi lại cách thức chúng ta nấu ăn, sửa đồ, lắp ráp, sử dụng công cụ. Nếu robot có cấu trúc cơ thể tương tự như con người, việc chuyển giao kỹ năng từ số liệu con người sang robot sẽ trở nên tự nhiên, dễ dàng hơn.

Một chứng minh rõ ràng đến từ cuộc nghiên cứu "One-Shot Imitation from Watching Videos" của nhóm chuyên gia ở Berkeley Artificial Intelligence Research (BAIR). Trong nghiên cứu này, các khoa học gia cho thấy robot có thể học một nhiệm vụ mới chỉ qua việc quan sát một video về con người đang thực hiện nhiệm vụ đó mà không cần được cho lập trình chi tiết từng bước.
Ý tưởng cốt lõi ở đây là thay vì dạy robot qua mã lệnh, người ta cho nó "xem" qua cách thức con người đang làm và để cho hệ thống học cách phản xạ ra hành động đó sang cơ thể của mình.
Nhưng quá trình phản xạ này không hề đơn giản. Nếu cấu trúc robot khác xa con người, hệ thống phải cho giải đáp một bài toán phức tạp: chuyển đổi từ sự chuyển động tay người sang một cơ chế hoàn toàn khác. Ngược lại, nếu robot có khớp, tay và phạm vi vận động tương đồng, việc chuyển giao trở nên trực tiếp và ít tốn số liệu hơn để huấn luyện hơn.

One-Shot Imitation from Watching Videos – The Berkeley Artificial Intelligence Research Blog
Cơ thể càng giống → phản xạ chuyển động càng đơn giản → quá trình huấn luyện đạt hiệu quả tốt hơn.
Nếu robot có hình dạng hoàn toàn khác, mọi hành vi của con người phải được "cho dịch" lại từ đầu — một bài toán phức tạp hơn nhiều.

Chúng ta luôn tin vào những thứ trông giống mình
Có một yếu tố khác không thuần kỹ thuật: tâm lý học.
Con người có xu hướng "nhân cách hóa" (anthropomorphism) mọi thứ hiên diện chung quanh. Khi một vật thể có đôi mắt, có khuôn mặt, có cử động giống như chúng ta, não bộ tự động sẽ kích thích cơ chế xã hội, giúp cho chúng ta phản ứng với nó như với một cá thể.

Một robot có hình dạng giống người dễ tạo cảm giác gần gũi và tin tưởng nhiều hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực như chăm sóc người già, giáo dục hay dịch vụ khách hàng. Ví dụ như robot Pepper của SoftBank Robotics được thiết kế ra rõ ràng để tương tác cảm xúc với con người.

(Minh họa)
Tuy nhiên, sự giống nhau này cũng có vài rủi ro. Hiện tượng "Uncanny Valley" do chuyên gia nghiên cứu Masahiro Mori đề xuất cho thấy: khi một cỗ máy gần giống con người nhưng chưa vận động hoàn toàn tự nhiên, có thể tạo cảm giác khó chịu. Điều đó khiến cho việc thiết kế robot hình người không chỉ là bài toán về kỹ thuật, mà còn là bài toán về thẩm mỹ và tâm lý học.
Nhưng hiện tượng này có một ranh giới rất kỳ lạ.
Năm 1970, chuyên gia nghiên cứu Mori đưa ra khái niệm "thung lũng kỳ quặc" ("Uncanny Valley") . Ông quan sát thấy rằng khi một cỗ máy ngày càng giống con người, mức độ cảm tình của chúng ta sẽ tăng lên cho đến một điểm nhất định nào đó.
Khi vượt qua điểm đó, nếu sự giống nhau chưa được hoàn hảo, cảm giác thân thiện đột ngột bị sụp xuống và biến thành nỗi khó chịu, thậm chí ghê rợn.

Biểu đồ của Mori mô tả ra một "thung lũng kỳ quặc":
- Robot trông rõ ràng là máy → chúng ta thấy ổn.
- Robot hơi giống người → chúng ta thấy thú vị.
- Robot gần như là người nhưng ánh mắt cứ đơ ra, da thiếu nét tự nhiên, chuyển động hơi lệch → chúng ta thấy bất an.
Vì sao lại như vậy? Có nhiều giả thuyết:
- Xung đột về nhận thức: Não bộ không biết nên xử lý đối tượng này như là người hay máy móc thuần túy.
- Tín hiệu về bệnh lý: Những sự chuyển động bất thường gợi liên tưởng đến bệnh tật hoặc tử thi.
- Sai lệch trong kỳ vọng xã hội: Khi một thứ trông giống con người, chúng ta kỳ vọng hành vi của nó phải hoàn toàn tự nhiên. Chỉ một sai lệch nhỏ cũng dễ bị cho phóng đại.
Điều này tạo ra một nghịch lý thú vị:
Robot càng giống người → càng dễ được tin tưởng.
Nhưng nếu chưa đủ hoàn hảo → lại càng dễ gây phản cảm.
Đó là lý do nhiều công ty cố tình thiết kế robot "vừa đủ nét người", thay vì cố làm chúng trông hoàn toàn như con người thật. Ví dụ như robot Pepper của SoftBank Robotics có hình dáng thân thiện, nhưng không cố giả làm con người thực sự.

"Uncanny Valley" do vậy không chỉ là vấn đề về thẩm mỹ. Nó là sự giới hạn tâm lý mà kỹ thuật phải vượt qua hoặc né tránh.
Và nếu một ngày robot có thể vượt qua hoàn toàn "thung lũng kỳ quặc" đó, lúc đó chúng ta sẽ không còn phân biệt được máy và người qua cảm giác trực quan…

Tham vọng lớn hơn một cỗ máy
Những người như Elon Musk từng gợi ý rằng robot hình người có thể cho nhân bản năng suất làm việc của nhân loại. Một cá thể có thể nắm sở hữu nhiều "phiên bản làm việc" của chính mình, từ nhẹ đến nặng, từ đơn giản đến nguy hiểm.
Nếu viễn cảnh đó xảy ra, điều đó không chỉ làm thay đổi thị trường nhân công, mà sẽ đặt ra những câu hỏi về kinh tế, phân phối giá trị, và cả bản sắc của con người.
Robot hình người do vậy không chỉ đơn thuần là dụng cụ máy móc. Nó là tham vọng cho mở rộng khả năng của loài người vượt ra khỏi giới hạn sinh học.

Amidan là tổ chức bạch huyết lớn nằm ở hai bên họng miệng, có chức năng miễn dịch, chống lại các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể qua mũi và miệng. Bộ phận này cũng là nơi đầu tiên tiếp xúc vi khuẩn, virus nên dễ suy yếu, sưng viêm. Triệu chứng viêm amidan gồm đau họng, amidan sưng đỏ, sưng hạch cổ, nuốt đau, đau họng lan lên tai, sốt, hôi miệng, thay đổi giọng nói...

Amidan chỉ thực hiện tốt chức năng miễn dịch khi khỏe mạnh. Amidan bị viêm nhiễm thường xuyên khiến chức năng không còn đảm bảo. Bác sĩ thường chỉ định cắt amidan nếu viêm amidan cấp tính tái đi tái lại nhiều lần như ít nhất 7 lần trong một năm; ít nhất 5 lần mỗi năm, trong hai năm liên tục; ít nhất 3 ba lần mỗi năm, trong 3 năm liên tục.


Bác sĩ Tường đang phẫu thuật cắt amidan cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Người bị amidan quá phát độ 3, 4 làm hạn chế đường thở, gây ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn; từng có tiền sử viêm amidan gây biến chứng áp xe quanh amidan... cũng được chỉ định cắt amidan. Tuy nhiên, ở trẻ em, chỉ định phẫu thuật còn dựa vào tình trạng thể chất, cân nhắc giữa lợi ích và bất lợi khi cắt hoặc giữ amidan nhằm mang lại sự phát triển tối ưu cho trẻ.

Không có quy định về độ tuổi trẻ được cắt amidan. Trẻ từ ba tuổi có thể cắt amidan nếu tình trạng viêm quá nặng, đảm bảo đủ điều kiện về cân nặng, sức khỏe, ý thức. Ngược lại, trẻ 9-10 tuổi nhưng sức khỏe không ổn định, có bệnh lý đi kèm ảnh hưởng phẫu thuật, bác sĩ cũng không chỉ định phẫu thuật. Bạn nên đưa con đi khám để bác sĩ đánh giá tình trạng, chẩn đoán và chỉ định phù hợp.

Sau cắt amidan, người bệnh không tái phát viêm amidan nhưng vẫn có thể viêm họng, viêm VA (ở trẻ em). Vì vậy, sau thủ thuật này, bạn vẫn cần chăm sóc kỹ cho con như súc nước muối sinh lý hàng ngày, giữ ấm cổ họng, tránh nơi khói bụi, đeo khẩu trang khi ra ngoài...

Hiện nay, ứng dụng công nghệ Plasma, dao Coblator thế hệ mới với nhiệt độ thấp 60-70 độ C, phẫu thuật cắt amidan được thực hiện nhẹ nhàng, nhanh chóng trong 30 phút, loại bỏ triệt để ổ viêm, cầm máu tại chỗ, không làm tổn thương các mô xung quanh. Người bệnh có thể nói chuyện, ăn uống sau 3 giờ, nên uống đủ nước, tránh đồ cay nóng, tránh la hét nói to.

VietBF@sưu tập