Các chuyên gia nhận định Mỹ đang tụt lại phía sau trong cuộc chạy đua vũ trang siêu vượt âm với Trung Quốc, nhưng một loại vũ khí mới có thể thay đổi cuộc chơi.

Khi USS Gerald R. Ford, tàu sân bay hiện đại và tiên tiến nhất của Mỹ được triển khai lần đầu tiên vào tháng 10/2022, các nhà phân tích đã bày tỏ lo ngại rằng chiến hạm khổng lồ, trị giá 13,3 tỷ USD này sẽ thất bại ngay từ khi ra khơi.

Cao 9 tầng so với mặt nước biển, có sàn đáp rộng hơn 78m, dài 337m và sức chứa 4 phi đội máy bay chiến đấu, USS Gerald R. Ford ngay lập tức trở thành tàu chiến lớn nhất, đắt đỏ nhất từng ra khơi. Đây cũng là "át chủ bài" thể hiện ưu thế cũng như điểm yếu của Hải quân Mỹ.

Điểm yếu của quân đội Mỹ

Theo trang Popular Engineer, bất chấp năng lực kỹ thuật vượt trội, tàu USS Gerald R. Ford phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt là trong 2 thập niên qua, công nghệ tên lửa siêu vượt âm của Trung Quốc đã vượt xa Mỹ. Theo báo cáo hồi tháng 12/2024 của Bộ Quốc phòng Mỹ, Trung Quốc sở hữu “kho vũ khí tên lửa siêu vượt âm hàng đầu thế giới” và chỉ cần một cuộc tấn công bằng tên lửa chống hạm thành công là đủ để phá hủy ngay cả căn cứ không quân nổi mạnh nhất của Mỹ.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth hồi tháng 4 năm ngoái từng thừa nhận các tên lửa siêu vượt âm của Trung Quốc có thể đánh chìm toàn bộ hạm đội tàu sân bay của Washington trong vòng 20 phút. "Từ trước đến nay, nền tảng sức mạnh quân sự của Mỹ vẫn là các hạm đội tàu sân bay, phương thức chiến lược để triển khai lực lượng toàn cầu. Tuy vậy, Trung Quốc đang sở hữu khoảng 15 tên lửa siêu vượt âm và có khả năng đánh chìm 10 tàu sân bay Mỹ trong vòng 20 phút", ông Hegseth nói. Trước đó, quan chức này cho hay Bắc Kinh đang xây dựng một đội quân đặc biệt.


Mỹ đang phát triển vũ khí laser có thể tiêu diệt tên lửa siêu vượt âm. Ảnh: U.S. Marine Corps.
Những tuyên bố trên phù hợp với ưu tiên của Lầu Năm Góc trong việc phát triển vũ khí laser cho hải quân, loại có thể vô hiệu hóa mối đe dọa từ vũ khí siêu vượt âm.

Tàu sân bay USS Gerald R. Ford được trang bị để hỗ trợ khoảng 20 công nghệ mới nổi và nếu vũ khí laser thực sự nằm trong số đó, theo lý thuyết các tia laser sẽ bắn với tốc độ ánh sáng, vô hiệu hóa các tác động của vật thể siêu vượt âm, vốn bay với tốc độ gấp 5 lần tốc độ âm thanh.

DF-17, tên lửa siêu vượt âm tầm trung của Trung Quốc được cho có thể đạt tốc độ Mach 10 (gấp 10 lần tốc độ âm thanh, tương đương 12.348 km/h). Tên lửa này không bay theo hình cung thông thường nhưng vẫn rất cơ động khi tái nhập khí quyển, nghĩa là nó có thể thay đổi quỹ đạo và hướng bay trong khi đang di chuyển.

Tên lửa như vậy rất khó đoán và khó đánh chặn hơn nhiều. Tuy nhiên, một vũ khí laser được các lò phản ứng hạt nhân A1B tiên tiến của tàu sân bay Ford cung cấp năng lượng có thể bắn hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn lần vào một loại vũ khí như DF-17 cũng như theo dõi và nhắm mục tiêu tốt hơn so với tên lửa thông thường.

Phát triển "vũ khí át chủ bài"

Vũ khí laser cũng sẽ có một kho đạn vô tận và về mặt lý thuyết, chúng có thể bắn vô số lần miễn là tàu còn năng lượng. Về mặt kinh tế, điều này cũng rất khả thi. Theo ước tính của cơ quan nghiên cứu thuộc Quốc hội Mỹ, chi phí để bắn một tia laser công suất cao sẽ vào khoảng từ 1 - 10 USD, thấp hơn đáng kể so với chi phí từ 1 - 10 triệu USD cho một tên lửa phòng thủ.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều năm nữa Mỹ mới có được loại vũ khí laser công suất cao, đáng tin cậy, có khả năng tiêu diệt tên lửa siêu vượt âm.

Năm 2014, Hải quân Mỹ đã tiến hành các cuộc thử nghiệm vũ khí laser trên biển lần đầu tiên sau khi lắp đặt Hệ thống vũ khí laser AN/SEQ-3 (LaWS) công suất 33 kilowatt trên tàu vận tải đổ bộ USS Ponce. Trong một cuộc thử nghiệm, laser đã theo dõi và khóa mục tiêu vào một xuồng bơm hơi nhỏ có gắn mô hình súng và một hình nộm người lái, rồi lặng lẽ bắn ra một tia nguyên tử vô hình chuyển động với tốc độ ánh sáng, khiến các khẩu súng phát nổ.

Trong một cuộc thử nghiệm khác, LaWS đã phá hủy một máy bay không người lái (UAV) được phóng từ boong của một con tàu gần đó, khiến thân máy bay bốc cháy và lao xuống biển. Tuy nhiên, do các vấn đề về vận hành, LaWS chưa bao giờ được sản xuất hàng loạt.

Tới năm 2019, Hải quân Mỹ đã thử nghiệm một loại laser mạnh gấp 5 lần hệ thống LaWS. Vũ khí phóng laser 150 kilowatt này được lắp đặt trên tàu đổ bộ vận tải USS Portland. Trong các cuộc thử nghiệm trên biển, laser đã bắn trúng một mục tiêu huấn luyện tĩnh. Song, vũ khí laser đã được tháo dỡ khỏi tàu vào năm 2023 và lực lượng này không yêu cầu thêm kinh phí cho chương trình.

Tháng 8/2022, Hải quân Mỹ đã lắp đặt hệ thống laser thường trực đầu tiên trên chiến hạm Preble, tàu khu trục lớp Arleigh Burke. Với tên gọi HELIOS, hệ thống laser 60 kilowatt này tích hợp với radar AEGIS và hệ thống điều khiển vũ khí của tàu. Theo nhà sản xuất Lockheed Martin, HELIOS có thể được nâng cấp lên 150 kilowatt để tiêu diệt UAV và tàu nhỏ.

Theo báo cáo của Văn phòng Giám đốc, Thử nghiệm và Đánh giá hoạt động, trong một cuộc thử nghiệm vũ khí vào năm 2024, HELIOS đã bắn hạ một UAV. Gần đây hơn, trong một cuộc trình diễn năm 2025, hệ thống này đã bắn hạ thành công 4 UAV, làm dấy lên hy vọng về khả năng phòng thủ trong tương lai gần.

Tuy nhiên, để đánh chặn tên lửa siêu vượt âm, Hải quân Mỹ cần một thứ mạnh hơn nhiều, khoảng 300 kilowatt. Mỹ đang phát triển Chương trình Tên lửa hành trình chống hạm bằng laser năng lượng cao HELCAP. Tuy nhiên, ngay cả HELCAP cũng không đủ mạnh để phá hủy một tên lửa siêu vượt âm chống hạm. Lầu Năm Góc tin họ cần một vũ khí laser 1 megawatt và có càng sớm càng tốt.

VietBF@ sưu tập

Dữ liệu giám sát vệ tinh cho thấy trong vòng 72 giờ đã có 52 tàu của Iran vượt qua tuyến phong tỏa của Hải quân Mỹ, gồm 31 tàu chở dầu và 21 tàu chở hàng hóa khác.
Ngoài ra, 30 tàu đã đi qua eo biển Hormuz, trong đó có 6 tàu chở dầu và 5 tàu chở hàng khác của Iran. Hãng thông tấn WANA đưa tin các số liệu trên được cập nhật tới 22h ngày 27/4.

Kể từ ngày 13/4, Washington tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần mô tả lệnh phong tỏa này là "mạnh mẽ và kiên quyết".

Tuy nhiên, chỉ 10 ngày sau đó, công ty theo dõi hàng hóa dầu khí Vortexa thông báo, ít nhất 34 tàu chở dầu liên quan đến Iran đã phá vỡ lệnh phong tỏa, xác nhận gần 11 triệu thùng dầu của quốc gia Hồi giáo đã đi qua vùng phong tỏa của Mỹ.

Hai ngày trước, một công ty theo dõi hàng hóa đường biển khác là TankerTrackers cho hay đã có thêm 4 triệu thùng dầu của Iran bí mật vượt qua tuyến phong tỏa của Hải quân Mỹ. Giờ đây, số liệu thống kê mới cho thấy 52 tàu đã rời đi chỉ trong vòng 72 giờ.

Sau khi cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, Iran tuyên bố các hạn chế do nước này triển khai với eo biển Hormuz sẽ trở nên nghiêm ngặt hơn. Hình ảnh vệ tinh cho thấy việc đi lại qua tuyến đường biển quan trọng này gần như bằng không. Tehran cho hay tính tới thời điểm này đã có 2 tàu liên quan tới Mỹ và Israel bị bắt giữ và được đưa vào bờ biển Iran.

Hãng tin WANA dẫn các số liệu thống kê mới được công bố cho thấy kể từ ngày 4/3 - 20/4 đã có tổng cộng 187 tàu đi qua eo biển Hormuz, trong đó các tàu Trung Quốc chiếm 20,3%. Tiếp đó là các tàu của Hy Lạp chiếm 16%, Iran và UAE chiếm 12,3%. Các tàu của những nước khác chiếm 39% lưu lượng giao thông còn lại.

VietBF@ sưu tập

Bộ Tư pháp Mỹ đã ra quyết định truy tố cựu Giám đốc Cục điều tra liên bang (FBI) James Comey vì một bài đăng trên mạng xã hội bị cho có chứa thông điệp đe dọa Tổng thống Donald Trump.
Theo tờ New York Times, Quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche ngày 28/4 đã thông báo truy tố cựu Giám đốc FBI Comey với cáo buộc đe dọa Tổng thống Donald Trump thông qua một bài đăng trên mạng xã hội.

Bằng chứng được đưa ra là một bức ảnh chụp các vỏ sò được xếp thành dãy số "86 47", được ông Comey đăng tải trên Instagram vào tháng 5/2025. Tại Mỹ, thuật ngữ "86" là từ lóng mang ý nghĩa loại bỏ một thứ gì đó. Trong khi đó, con số 47 được cho là đang ám chỉ tới ông Trump, tổng thống thứ 47 của Mỹ.


Cựu Giám đốc FBI James Comey. Ảnh: NYT
"Những người hiểu rõ ngữ cảnh sẽ diễn giải con số '86 47' là một biểu hiện nghiêm túc về ý định gây hại cho tổng thống Mỹ. Việc đe dọa tính mạng của lãnh đạo Nhà Trắng là vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc gia. Suốt thời gian qua, nước Mỹ đã chứng kiến quá nhiều lời kích động bạo lực dẫn đến các hành động nguy hiểm nhắm vào Tổng thống Trump và các quan chức khác", Bộ Tư Pháp Mỹ cho biết.

Ngoài lệnh truy tố, một lệnh bắt giữ đối với ông Comey cũng được ban hành, nhưng hiện chưa có thông tin cụ thể về việc cựu Giám đốc FBI đã bị bắt hay chưa. Nếu bị kết án, ông Comey có thể đối mặt với mức án lên tới 10 năm tù giam.

Hồi tháng 5/2025, ông Comey đã bác bỏ các cáo buộc đe dọa Tổng thống Trump, nhấn mạnh rằng ông "không nhận ra một số người liên hệ những con số này với hành vi bạo lực". Ông cũng xóa bài đăng về vỏ sò ngay sau khi vấp phải làn sóng phản ứng dữ dội.

Theo truyền thông Mỹ, ông Comey là người lãnh đạo FBI dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama. Ông Comey là nhân vật thường xuyên chỉ trích ông Trump, thậm chí so sánh tổng thống Mỹ đương nhiệm như "trùm xã hội đen" trong hồi ký của mình.

VietBF@ sưu tập

Trong phiên toà mới nhất, Elon Musk trực tiếp ra làm chứng tại toà và đòi bồi thường 130 tỷ USD cùng yêu cầu đưa OpenAI trở lại mô hình phi lợi nhuận.


Elon Musk làm chứng tại phiên toà kiện OpenAI và Sam Altman. Ảnh: The Verge.
Ngày 28/4, phiên tòa dân sự giữa Elon Musk và OpenAI đã diễn ra tại Tòa án Liên bang Oakland, California. Đây là vụ kiện tụng công khai được chú ý nhất trong lịch sử ngành AI, quy tụ 2 nhân vật có ảnh hưởng bậc nhất trong lĩnh vực này ngồi đối diện nhau trước bồi thẩm đoàn. Sam Altman và Grer Brockman, CEO và Chủ tịch OpenAI cùng có mặt trong phòng xử, trong khi CEO Tesla ngồi tại bàn luật sư ở trung tâm phòng.

Musk là nhân chứng đầu tiên được triệu tập và tự mình bước lên bục làm chứng. "Không ổn khi lợi nhuận hoá một tổ chức từ thiện, đó là quan điểm của tôi", Musk phát biểu trước bồi thẩm đoàn.

Ông cho biết mình đâm đơn kiện vì lo ngại việc OpenAI chuyển đổi từ phi lợi nhuận sang vì lợi nhuận, tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho các tổ chức khác. "Tôi có lo ngại rất nghiêm trọng về AI. Chúng ta không muốn có kết cục như phim Terminator", Musk nói trên bục nhân chứng.

Luật sư của Musk, Steven Molo cáo buộc Altman, Brockman và Microsoft đã "làm giàu cho bản thân, tăng thêm quyền lực và vi phạm những nguyên tắc cơ bản nhất của một tổ chức phi lợi nhuận".

Phía OpenAI phản bác ngay lập tức. Savitt, luật sư của Altman, Brockman và OpenAI cho biết vụ kiện diễn ra vì ông Musk không thu được gì từ OpenAI. CEO Tesla đã bỏ đi và nói rằng họ chắc chắn sẽ thất bại.

"Các thân chủ của tôi đủ bản lĩnh để tiếp tục thành công mà không cần ông ấy", Savitt nói.

Musk đồng sáng lập OpenAI năm 2015 dưới dạng tổ chức phi lợi nhuận, đóng góp ít nhất 44 triệu USD trong những năm đầu. Ông rời công ty năm 2018 sau một cuộc tranh giành quyền lực. Năm 2019, OpenAI lập công ty con theo hướng hoạt động vì lợi nhuận để huy động vốn.

Vị tỷ phú gốc Nam Phi cho rằng quá trình này phản bội sứ mệnh ban đầu và yêu cầu tòa buộc OpenAI trở lại mô hình phi lợi nhuận, đòi bồi thường 130 tỷ USD, loại bỏ Altman và Brockman khỏi hội đồng quản trị và buộc họ hoàn trả các khoản lợi nhuận thu được.

Microsoft cũng bị đưa vào vụ kiện với cáo buộc hỗ trợ và tiếp tay cho vi phạm. Luật sư của gã khổng lồ phần mềm lập luận rằng công ty không thể và không hỗ trợ vi phạm ủy thác, đồng thời chỉ ra rằng chính Musk đã đăng trên X từ tháng 9/2020 rằng "OpenAI về cơ bản đã bị Microsoft kiểm soát", cho thấy ông biết về mối quan hệ này từ nhiều năm trước khi nộp đơn kiện.

Ngoài Musk, Altman, Brockman và CEO Microsoft Satya Nadella, nhiều nhà nghiên cứu chủ chốt dự kiến lần lượt ra làm chứng trong những ngày tới.

VietBF@ sưu tập

Từ buôn bán vũ khí tại Boston đến các vụ tấn công kiểu "cướp biển" ở Amazon, PCC nổi lên như một trong những mối đe dọa lớn nhất toàn cầu trong nỗ lực kiềm chế tội phạm có tổ chức.
Một băng nhóm Brazil với nòng cốt là các tù nhân của nước này đang nhanh chóng trở thành một trong những tổ chức tội phạm lớn nhất thế giới, tái định hình dòng chảy cocaine toàn cầu từ Nam Mỹ đến các cảng nhộn nhịp của châu Âu, đồng thời mở rộng ảnh hưởng sang Mỹ.

Từng ít được Washington chú ý, tổ chức Primeiro Comando da Capital (PCC) ban đầu chỉ là một nhóm tù nhân bất mãn trong thập niên 1990, đấu tranh vì những nhu cầu cơ bản như xà phòng và giấy vệ sinh.

Hiện nay, PCC có khoảng 40.000 thành viên cả trong và ngoài nhà tù, cùng mạng lưới liên kết rộng khắp - được xem là tổ chức tội phạm lớn nhất châu Mỹ theo một số ước tính, hoạt động tại gần 30 quốc gia trên mọi châu lục, trừ Nam Cực, theo Wall Street Journal.

"PCC đã trở thành một tổ chức xuyên quốc gia thực sự", công tố viên Lincoln Gakiya, người theo dõi sự trỗi dậy của nhóm trong hai thập niên, nhận định. "Tôi tin đây hiện là tổ chức tội phạm phát triển nhanh nhất thế giới".


Binh lính canh gác tại nhà tù biên giới, nơi các tù nhân, bị giam giữ trong một khu dành cho thành viên của băng đảng First Capital Command (PCC) của Brazil, đã vượt ngục tại nhà tù Pedro Juan Caballero, Paraguay ngày 22/1/2020.Ảnh: Reuters.
Với quy mô tương đương các băng nhóm tội phạm Italy và vận hành hiệu quả như một tập đoàn đa quốc gia, PCC đã góp phần khiến lượng cocaine lưu thông tại châu Âu đạt mức kỷ lục, đồng thời châm ngòi các cuộc tranh giành địa bàn đẫm máu tại những cảng lớn ở Bỉ và Hà Lan.

Các công tố viên và lực lượng thực thi pháp luật Brazil đã kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump liệt PCC vào danh sách Tổ chức Khủng bố Nước ngoài, cùng với hơn một chục mạng lưới tội phạm Mỹ Latin khác.

Theo giới chức quốc tế, PCC là hình mẫu "tội phạm có tổ chức ở mức cao nhất". Khác với các trùm ma túy Mexico, lực lượng vũ trang Colombia hay các "ông trùm" phô trương ở Rio de Janeiro, các thành viên PCC duy trì hình ảnh kín đáo, mang tính “doanh nghiệp”, theo đuổi lợi nhuận hơn danh tiếng, đồng thời tránh các hành vi bạo lực công khai dễ thu hút sự chú ý của truyền thông và cảnh sát. Thành viên mới phải tuân thủ quy tắc nội bộ nghiêm ngặt, thậm chí lễ kết nạp đôi khi được tổ chức qua hình thức trực tuyến.

Hệ thống kênh rửa tiền đa dạng
Bằng cách giả danh mục sư, một số thành viên PCC thâm nhập các khu vực xa xôi tại Brazil nhằm xây dựng lòng tin và tuyển mộ thành viên mới, đồng thời thiết lập các tuyến đường đến những quốc gia sản xuất cocaine lân cận.

Việc lan rộng của "thần học thịnh vượng" - niềm tin rằng giàu có là dấu hiệu của ân sủng thần thánh - đã tạo điều kiện để PCC xâm nhập các cộng đồng nghèo. Năm 2023, giới chức bang Rio Grande do Norte điều tra một mạng lưới PCC bị cáo buộc lập ít nhất bảy nhà thờ để rửa tiền ma túy - một hiện tượng được gọi là "Ngũ Tuần ma túy".

Nguồn tiền bất hợp pháp còn được hợp thức hóa qua trạm xăng, công ty fintech, quỹ bất động sản, nhà nghỉ, đại lý ôtô và doanh nghiệp xây dựng. Một chiến dịch tại São Paulo hồi tháng 2 đã triệt phá đường dây rửa hơn 200 triệu USD thông qua buôn bán thiết bị điện tử.

Hoạt động của PCC trải rộng từ khai thác vàng trái phép, trộm cắp hàng hóa đến tội phạm mạng và buôn bán động vật quý hiếm. Tuy nhiên, cocaine vẫn là lĩnh vực cốt lõi và điều đó khiến PCC trở thành vấn đề của Mỹ.

Giới chức Mỹ đã xác định sự hiện diện của các cá nhân liên quan PCC tại nhiều bang, trong khi Bộ Tài chính Mỹ đã áp lệnh trừng phạt tổ chức này từ năm 2021.

Khởi phát từ nhà tù
PCC ra đời năm 1993 tại nhà tù Taubaté (bang São Paulo), ban đầu chỉ nhằm cải thiện điều kiện sống. Tuy nhiên, chính sách siết chặt và phân tán tù nhân của chính quyền đã vô tình thúc đẩy sự lan rộng của tổ chức.

Trong ba thập niên, PCC mở rộng mạng lưới trong các trại giam khắp Brazil và Paraguay, kiểm soát đời sống tù nhân và điều hành hoạt động tội phạm ngay từ trong tù nhờ hệ thống nhà tù quá tải và thiếu kiểm soát.

Bên ngoài nhà tù, PCC tập trung kiểm soát nguồn cung cocaine từ Colombia, Peru và Bolivia, mở rộng hoạt động vào khu vực rừng Amazon. Tại nhiều cộng đồng hẻo lánh, tổ chức này thiết lập "hệ thống công lý song song", thay thế vai trò của nhà nước.

Các tuyến vận chuyển bằng đường sông, đường bộ và hàng không đưa cocaine ra bờ Đại Tây Dương, từ đó được đưa đến Tây Phi và châu Âu với các điểm đến chính như Antwerp, Rotterdam và Hamburg.

Lượng cocaine bị thu giữ tại các nước Liên minh châu Âu đã đạt kỷ lục trong bảy năm liên tiếp, với 419 tấn năm 2023. Phần lớn xuất phát từ cảng Santos - cảng container lớn nhất Mỹ Latinh.

Không giống các tổ chức tội phạm có cấu trúc phân cấp chặt chẽ, PCC hoạt động như một "thị trường" hoặc "cơ quan điều phối", cho phép các thành viên tự do kinh doanh miễn là tuân thủ quy tắc chung.

"Đó là một 'chính phủ' của thế giới ngầm", nhà nghiên cứu Bruno Manso nhận định.

Cấu trúc này giúp PCC mở rộng nhanh chóng mà không cần kiểm soát lãnh thổ, đồng thời thiết lập liên minh với các tổ chức tội phạm quốc tế như ’Ndrangheta (Italy), Yakuza (Nhật Bản) và các băng nhóm Balkan.

Dù thủ lĩnh lâu năm Marcola bị giam từ năm 1999, PCC vẫn phát triển mạnh nhờ không phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất.

Giới chức khu vực hiện không còn nói đến việc "xóa sổ" PCC, mà chuyển sang quản lý sự tồn tại song song giữa tổ chức này và nhà nước. Tuy nhiên, các mối liên hệ giữa PCC và hệ thống chính trị, bao gồm tài trợ chiến dịch tranh cử, đang làm dấy lên lo ngại sâu sắc.

"Quy mô của PCC lớn hơn nhiều so với những gì chúng tôi từng nghĩ", một quan chức cảnh sát giấu tên nói với Wall Street Journal.

VietBF@ sưu tập