Ngày 8/5, quân đội Mỹ thông báo các lực lượng nước này đã nổ súng và vô hiệu hóa 2 tàu chở dầu treo cờ Iran đang tìm cách tiến vào một cảng Iran nằm trên vịnh Oman bất chấp lệnh phong tỏa hàng hải của Washington.


Tàu khu trục USS Rafael Peralta (DDG 115) tiếp cận một tàu hàng đang trong hành trình vào cảng của Iran, trong bối cảnh Mỹ mở rộng phong toả các tàu thuyền tại eo biển Hormuz, Vịnh Oman ra vùng biển quốc tế, ngày 24/4/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết một máy bay tiêm kích F/A-18 Super Hornet của Hải quân Mỹ đã bắn vào các ống khói của tàu M/T Sea Star III và tàu M/T Sevda bằng đạn chính xác để ngăn 2 con tàu này tiếp cận cảng Iran. CENTCOM cũng đăng kèm video ghi lại quá trình diễn ra cuộc tấn công.

Tính tới thời điểm hiện tại, Mỹ đã ngăn chặn tổng cộng 4 tàu bị cáo buộc tìm cách vi phạm lệnh phong tỏa do Washington áp đặt đối với toàn bộ các cảng của Iran có hiệu lực từ ngày 13/4.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Iran đã bắt đầu hạ thấp sản lượng khai thác dầu khi xuất khẩu sụt giảm mạnh do tác động từ lệnh phong tỏa của Mỹ. Lệnh phong tỏa đã khiến các tàu chở dầu của Iran gặp khó khăn trong việc tiến ra vùng biển quốc tế, dẫn tới lượng xuất khẩu giảm mạnh trong những tuần gần đây. Trong khi đó, các cơ sở lưu trữ trong nước đang dần đầy, buộc Tehran phải điều chỉnh giảm sản lượng, đặc biệt là tại các mỏ dầu đã cũ và khó khôi phục nếu dừng khai thác.

VietBF@sưu tập

Các nhà khoa học đang tăng tốc trong cuộc đua phát triển vaccine phòng virus Hanta trong bối cảnh số ca nhiễm được xác nhận tiếp tục gia tăng, dù giới chuyên gia cảnh báo quá trình phê duyệt có thể kéo dài nhiều năm.


Các nhà nghiên cứu tại Đại học Bath cho biết họ đang phát triển một loại vaccine với công nghệ hoàn toàn mới. Ảnh minh hoạ: Shutterstock/New Africa

Theo trang Daily Mail, nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Bath (Anh) cho biết họ đang phát triển một loại vaccine “đầy triển vọng” với công nghệ hoàn toàn mới. Vaccine hiện đã được thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và trên động vật, cho kết quả tạo phản ứng miễn dịch “rất tích cực”.

Các nhà khoa học kỳ vọng có thể sớm chuyển sang giai đoạn thử nghiệm trên người. Tuy nhiên, họ cũng thừa nhận tiến độ phát triển đang bị cản trở bởi bài toán thiếu vốn đầu tư.

Ông Jay Cooper, nhà virus học thuộc Viện Nghiên cứu Y học về Bệnh truyền nhiễm của quân đội Mỹ, nói với tạp chí Nature: “Một trong những rào cản lớn nhất đối với vaccine phòng virus Hanta là nguồn tài trợ cho giai đoạn phát triển chuyên sâu”.

Ông cho biết giới nghiên cứu vẫn đang nỗ lực thúc đẩy dự án từ phía khoa học, nhưng chưa có đủ động lực từ thị trường hay các tổ chức bên ngoài, khiến tiến độ chậm hơn đáng kể.

“Cảm giác giống như phải đẩy một tảng đá lên dốc suốt nhiều năm”, ông nói.

Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại số ca mắc virus Hanta trên toàn cầu có thể tiếp tục tăng, sau khi virus lây truyền từ loài gặm nhấm này xuất hiện trên một du thuyền hạng sang, khiến ba hành khách thiệt mạng.

Giáo sư Asel Sartbaeva, thành viên nhóm dẫn đầu dự án vaccine tại Đại học Bath, cho biết hiện chưa có vaccine hiệu quả chống virus Hanta, khiến nhiều cộng đồng ở Đông Nam Á, châu Phi và Nam Mỹ vẫn dễ tổn thương trước các bệnh do loài gặm nhấm mang mầm bệnh gây ra.

“Nhóm nghiên cứu của chúng tôi đã phát triển một kháng nguyên mới nhằm phòng bệnh Hantaan, thuộc nhóm virus Hanta. Đây là một loại vaccine hoàn toàn mới, đã được thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và trên mô hình động vật, cho thấy khả năng kích hoạt miễn dịch rất tốt”, bà nói.

Mặc dù cần phải hành động thêm nhiều bước trước khi vaccine có thể được đưa vào sử dụng rộng rãi, bao gồm thử nghiệm lâm sàng và quy trình phê duyệt, song bà Sartbaeva nhấn mạnh đây là bước tiến rất đáng kỳ vọng đối với một loại vaccine mới và cần thiết.

Theo quy trình hiện hành, một vaccine muốn được cấp phép phải trải qua nhiều giai đoạn đánh giá nghiêm ngặt về độ an toàn, liều lượng và hiệu quả. Quá trình này bắt đầu bằng thử nghiệm tiền lâm sàng trong phòng thí nghiệm, trước khi chuyển sang ba giai đoạn thử nghiệm lâm sàng trên số lượng tình nguyện viên ngày càng lớn để so sánh hiệu quả giữa nhóm tiêm vaccine và nhóm đối chứng.

Tiến sĩ Cooper cho biết ông đã theo đuổi nghiên cứu vaccine virus Hanta hơn 30 năm qua. Nhóm của ông hiện đã hoàn tất thử nghiệm lâm sàng giai đoạn một đối với vaccine ngừa virus Andes - chủng hantavirus được cho là liên quan tới ổ dịch trên du thuyền MV Hondius.

Dù coi đây là tín hiệu tích cực, ông lưu ý việc phát triển loại vaccine này vẫn đối mặt nhiều trở ngại.

“Các ca nhiễm virus Andes ở người tương đối hiếm và phân tán về mặt địa lý, khiến việc triển khai thử nghiệm hiệu quả quy mô lớn theo mô hình giai đoạn ba truyền thống trở nên rất khó khăn. Vì vậy, để đáp ứng các tiêu chuẩn cấp phép, cần những cách tiếp cận linh hoạt và sáng tạo hơn”, ông nói.

Theo ông Cooper, vaccine ADN Andes có khả năng kích thích cơ thể tạo ra các kháng thể trung hòa - yếu tố đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn virus xâm nhập tế bào. Vaccine hoạt động bằng cách “huấn luyện” hệ miễn dịch sản sinh các protein chuyên biệt có thể bám trực tiếp vào virus, từ đó chặn quá trình lây nhiễm.

Tuy nhiên, loại vaccine này cần tối thiểu ba liều tiêm, gồm một liều cơ bản và hai mũi tăng cường, thay vì chỉ một mũi hoặc phác đồ đơn giản hơn.

Nếu được phê duyệt, vaccine này nhiều khả năng sẽ ưu tiên cho người tới các khu vực lưu hành virus Hanta, những người thường xuyên hoạt động ngoài trời hoặc tiếp xúc nhiều với môi trường có loài gặm nhấm, binh sĩ và lao động trong các ngành nghề nguy cơ cao.

“Xét trên góc độ thương mại, đây là thị trường vaccine khá nhỏ và không thực sự hấp dẫn về mặt kinh doanh”, ông Cooper nhận định.

Vaccine của Đại học Bath hiện được phát triển một phần dựa trên công nghệ mRNA - nền tảng từng được sử dụng để phát triển nhanh vaccine COVID-19.

Trong đại dịch COVID-19, các vaccine mRNA đã được nghiên cứu và triển khai trên quy mô toàn cầu với tốc độ chưa từng có. Tuy nhiên, virus Hanta hiếm gặp hơn nhiều và WHO cho rằng virus này khó gây ra một đại dịch diện rộng, đồng nghĩa tiến trình phát triển và phổ cập vaccine có thể sẽ chậm hơn đáng kể.

Sáng ngày 8/5, giới chức y tế xác nhận thêm một công dân Anh được chẩn đoán nghi nhiễm virus liên quan tới ổ dịch trên du thuyền MV Hondius. Bệnh nhân hiện vẫn ở đảo Tristan da Cunha, vùng lãnh thổ biệt lập thuộc Nam Đại Tây Dương, trong khi hai công dân Anh khác đang điều trị tại bệnh viện ở Hà Lan và Nam Phi.

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Geneva ngày 7/5, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết 5 trong số 8 ca nghi nhiễm virus Hanta liên quan tới du thuyền MV Hondius đã được xác nhận.

Ông cho biết WHO cũng đã nhận được báo cáo về các trường hợp nghi nhiễm khác và không loại trừ khả năng số ca mắc sẽ tiếp tục tăng do thời gian ủ bệnh của virus khá dài.

“Với thời gian ủ bệnh của virus Andes có thể kéo dài tới 6 tuần, nhiều khả năng sẽ còn thêm các ca bệnh được ghi nhận trong thời gian tới”, ông nói.

VietBF@sưu tập

Trong khi ảnh vệ tinh phát hiện một vệt dầu loang rộng hàng chục km² nđang lan rộng tại Vịnh Ba Tư thì có nhận định rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ có khả năng đã đẩy hệ thống dầu mỏ của Iran vào trạng thái nguy hiểm.


Ảnh vệ tinh chụp đảo Kharg của Iran ngày 25/2/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Báo The New York Times ngày 8/5 dẫn ước tính của Orbital EOS, một dịch vụ giám sát tràn dầu toàn cầu, cho biết vệt dầu dường như xuất hiện ngoài khơi bờ Tây của đảo Kharg và tính đến ngày 7/5 đã lan rộng trên diện tích hơn 20 dặm vuông, tương đương khoảng 52 km².

Orbital EOS cho biết có thể hơn 3.000 thùng dầu đã bị tràn ra ngoài. Nguyên nhân chính xác của vụ tràn dầu hiện vẫn chưa rõ.

Vệt dầu loang trôi về phía vùng biển Saudi Arabia

Theo báo The New York Times, tính đến giữa trưa 7/5, vệt dầu dường như đang lan dần về phía Nam, hướng tới vùng biển của Saudi Arabia.

Truyền thông nhà nước Iran chưa đưa tin về vụ dầu loang này, trong khi Bộ Ngoại giao Iran chưa lập tức phản hồi yêu cầu bình luận từ The New York Times.

Đảo Kharg là trung tâm của ngành xuất khẩu dầu mỏ Iran và là một phần then chốt của nền kinh tế nước này. Trên đảo có cảng dầu lớn nhất Iran, cùng hệ thống đường ống dẫn dầu, bể chứa và cơ sở hạ tầng liên quan.

Hòn đảo nằm ở Vịnh Ba Tư, phía Bắc eo biển Hormuz hẹp nhưng có tầm quan trọng chiến lược.

Cơ sở hạ tầng dầu mỏ chịu áp lực lớn

The New York Times cho biết vụ tràn dầu làm dấy lên lo ngại về tình trạng của cơ sở hạ tầng dầu mỏ Iran, vốn đang chịu áp lực trong thời gian Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân.

Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 9/5, Iran phần lớn đã đóng eo biển Hormuz vào thời điểm bắt đầu xung đột với Mỹ và Israel hôm 28/2.

Sau đó, Mỹ áp đặt phong tỏa đối với các cảng của Iran, khiến nhiều tàu chở dầu bị mắc kẹt trong khu vực.

Theo báo cáo, chính phủ Iran cũng hạn chế hoạt động tàu thuyền qua eo biển Hormuz khi các cuộc đàm phán về việc mở lại tuyến đường này rơi vào bế tắc.

Các tàu và cơ sở hạ tầng cũng đã bị hư hại trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, khiến chúng dễ xảy ra sự cố tràn dầu hơn.

Eo biển Hormuz là tuyến đường thủy hẹp dẫn vào Vịnh Ba Tư, nơi thông thường có khoảng 20% - 25% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua.

Các tàu chở dầu mắc kẹt gần đảo Kharg

The New York Times cho biết lệnh phong tỏa đã hạn chế hoạt động xuất khẩu và khiến Iran nhanh chóng cạn kiệt không gian lưu trữ dầu, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ rò rỉ hoặc các sự cố khác tại trung tâm dầu mỏ đảo Kharg.

Ông Dalga Khatinoglu, người theo dõi lĩnh vực năng lượng Iran tại Iran Open Data - một sáng kiến dữ liệu độc lập - cho biết một lượng lớn dầu thô đang được lưu trữ trên các tàu chở dầu, làm gia tăng nguy cơ tràn dầu.

Ông Khatinoglu cho rằng một nguồn gây rò rỉ khác có thể là sự cố vỡ đường ống dẫn dầu dưới biển kết nối trung tâm này với mỏ Abuzar - một mỏ dầu ngoài khơi lớn nằm phía Tây đảo Kharg.

Theo ông Khatinoglu, đường ống đã cũ hàng chục năm và bảo trì kém này đã gặp nhiều vụ rò rỉ trong những năm gần đây, bao gồm một sự cố vỡ đường ống vào tháng 10/2024.

Một số ý kiến khác suy đoán rằng dầu có thể đã bị xả cố ý xuống biển do thiếu không gian lưu trữ, dù báo cáo nhấn mạnh hiện chưa có bằng chứng cho giả thuyết này.

“Tóm lại, lệnh phong tỏa hải quân có khả năng đã đẩy hệ thống dầu mỏ của Iran vào trạng thái nguy hiểm”, ông Nima Shokri thuộc Đại học Công nghệ Hamburg nhận định.

Ông Shokri cho biết việc đóng các giếng dầu rất khó khăn vì điều này có thể làm tắc giếng hoặc đường ống, hoặc gây hư hại tầng chứa dầu bên dưới, khiến việc khởi động lại hoạt động khai thác trở nên chậm hơn và tốn kém hơn.

“Các giếng dầu không phải là những cỗ máy có thể đơn giản tắt đi rồi bật lại theo ý muốn”, ông Shokri nói.

Lo ngại môi trường tại Vịnh Ba Tư

Ông Keyvan Hosseini thuộc Đại học Southampton cho rằng vụ tràn dầu phản ánh việc các lệnh trừng phạt, xung đột và tình trạng thiếu đầu tư kéo dài đã khiến Iran gặp nhiều khó khăn hơn trong việc hiện đại hóa, bảo trì và thay thế các cơ sở hạ tầng dầu mỏ quan trọng.

Ông Hosseini cho biết Vịnh Ba Tư - nơi phần lớn có vùng nước nông - đang chịu áp lực ngày càng lớn từ nhiệt độ cao, độ mặn, ô nhiễm và quá trình phát triển ven biển.

Theo ông Hosseini, dầu có thể lắng xuống trầm tích và bờ biển, đồng thời đặc biệt gây tổn hại cho rừng ngập mặn, các quần thể san hô, chim biển, rùa biển và các khu vực sinh sản.

Ông Hosseini cho rằng một vụ tràn dầu gần đảo Kharg có thể ảnh hưởng tới ngành thủy sản, cộng đồng ven biển, các nhà máy khử mặn, môi trường sống biển và các hệ sinh thái nhạy cảm của Vịnh Ba Tư.

“Ngay cả một vụ tràn dầu có thể kiểm soát được cũng có thể trở thành một cuộc khủng hoảng môi trường quy mô khu vực nếu phản ứng bị chậm trễ”, ông Hosseini nói.

VietBF@sưu tập

Mỹ triển khai thêm tiêm kích F-22 tới đảo Okinawa (Nhật Bản) và Philippines, các trường hợp nhạy cảm trong trường hợp xảy ra khủng hoảng tại khu vực


Máy bay chiến đấu F-22 thế hệ thứ 5 với thùng nhiên liệu phụ gắn ngoài. Ảnh: MW.
Không quân Mỹ đã triển khai thêm các tiêm kích thế hệ 5 F-22 Raptor tới căn cứ không quân Kadena ở Okinawa, chỉ vài ngày sau khi điều F-22 tới căn cứ Basa tại Philippines để tham gia các cuộc tập trận chung với lực lượng địa phương mô phỏng hoạt động nhắm vào lực lượng Trung Quốc.

Căn cứ không quân Kadena được xem là cơ sở đặc biệt nhạy cảm do căng thẳng kéo dài với Trung Quốc tại eo biển Đài Loan, khi hòn đảo Nhật Bản này là một trong những vị trí gần nhất để Washington và Tokyo có thể phản ứng trong trường hợp xảy ra khủng hoảng tại khu vực.

Dù F-22 được phát triển cho tác chiến cường độ cao và thiết kế cho các nhiệm vụ giành ưu thế trên không mang tính đột phá, mẫu tiêm kích này thực hiện chuyến bay đầu tiên từ năm 1990 và ngừng sản xuất năm 2011, chưa đầy sáu năm sau khi chính thức đi vào hoạt động muộn màng.

Tuổi đời lớn cùng việc thiếu đầu tư hiện đại hóa đã khiến hệ thống điện tử hàng không của F-22 tụt hậu đáng kể so với các dòng chiến đấu cơ đối thủ như F-15EX và F-35A Lightning II, cũng như các chiến đấu cơ hiện đại của Trung Quốc như J-16 và J-20.

Việc triển khai F-22 diễn ra ngay sau khi các đơn vị F-35A luân phiên rút khỏi căn cứ Kadena để trở về căn cứ Hill và căn cứ Eielson trên lãnh thổ Mỹ, trong khi sự xuất hiện của F-22 giúp duy trì sự hiện diện của tiêm kích thế hệ năm tại Okinawa.

Các tiêm kích F-22 được triển khai dưới biên chế Phi đội tiêm kích viễn chinh số 90, đơn vị sử dụng máy bay và nhân sự từ Không đoàn số 3 đóng tại Alaska – một trong những lực lượng F-22 chủ lực của không quân Mỹ phụ trách kế hoạch tác chiến tại Thái Bình Dương và Bắc Cực.

Một số F-22 khác được triển khai dưới Phi đội tiêm kích viễn chinh số 27, đơn vị sử dụng chiến đấu cơ từ Không đoàn tiêm kích số 1 tại Langley – lực lượng F-22 tác chiến đầu tiên trong lịch sử.

Trong bối cảnh Trung Quốc vẫn là quốc gia duy nhất tạo ra thách thức ngang hàng với sức mạnh không quân Mỹ, các đợt triển khai tiêm kích thế hệ năm F-22 và F-35 được tập trung đặc biệt dày đặc tại Nhật Bản và khu vực Tây Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, khả năng phù hợp của F-22 đối với các chiến dịch tại Thái Bình Dương đã nhiều lần bị đặt dấu hỏi. Dù ban đầu loại tiêm kích này được yêu cầu có tầm hoạt động gần gấp đôi tiêm kích chiếm ưu thế trên không thế hệ bốn hàng đầu phương Tây là F-15, nhưng trên thực tế tầm bay của F-22 lại thấp hơn đáng kể so với F-15, khiến nó trở thành chiến đấu cơ hạng nặng có tầm hoạt động ngắn nhất đang được vận hành trên thế giới.

Ngoài ra, radar của F-22 không chỉ nhỏ hơn nhiều so với radar trên F-15 và các chiến đấu cơ hạng nặng Trung Quốc như J-20 và J-16, mà còn kém hiện đại hơn đáng kể, làm hạn chế khả năng nhận thức tình huống khi hoạt động trên phạm vi rộng.

Trước đây, các đợt triển khai luân phiên được xem là biện pháp tạm thời cho tới khi đủ số lượng F-15EX được sản xuất để triển khai thường trực tại Kadena. Tuy nhiên, những chậm trễ lớn trong chương trình F-15EX đã khiến không quân Mỹ tiếp tục phải dựa vào các đợt luân chuyển F-22 và những dòng chiến đấu cơ có tầm hoạt động ngắn hơn.

Những hạn chế của F-22, cũng như việc tiếp tục phụ thuộc vào F-15 bao gồm cả biến thể mới F-15EX, được cho là hệ quả trực tiếp của sự suy giảm đáng kể trong ngành quốc phòng Mỹ sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.

F-15EX hiện được đánh giá là lép vế đáng kể trước các tiêm kích thế hệ năm J-20 mới của Trung Quốc, vốn có kích thước tương đương nhưng sở hữu tầm hoạt động xa hơn nhiều cùng năng lực tàng hình tiên tiến.

Trung Quốc dự kiến đưa các chiến đấu cơ thế hệ sáu đầu tiên vào biên chế từ đầu thập niên 2030, trong khi Mỹ sẽ chưa thể đưa chiến đấu cơ thế hệ tiếp theo vào hoạt động trước thập niên 2040. Điều này khiến các đơn vị không quân Mỹ trong khu vực ngày càng bị vượt mặt với khoảng cách ngày một lớn hơn.

VietBF@ sưu tập

Tàu sân bay được xem là biểu tượng sức mạnh của hải quân hiện đại, cho phép một quốc gia triển khai sức mạnh quân sự trên phạm vi toàn cầu. Dưới đây là 5 tàu sân bay lớn nhất thế giới.


Tàu sân bay USS Gerald R. Ford (Mỹ)
Thông số kỹ thuật

USS Gerald R. Ford là tàu sân bay hiện đại nhất thế giới hiện nay, với lượng giãn nước khoảng 100.000 tấn và chiều dài hơn 330m. Tàu sử dụng động cơ hạt nhân, cho phép hoạt động liên tục trong nhiều năm mà không cần tiếp nhiên liệu, đồng thời đạt tốc độ trên 30 hải lý/h (55,56 km/h).

Số lượng máy bay

Tàu có thể mang theo từ 75 - 90 máy bay, bao gồm các tiêm kích tàng hình F-35C, F/A-18 Super Hornet và máy bay cảnh báo sớm E-2D. Điều này giúp tàu có khả năng triển khai không lực mạnh mẽ trong mọi tình huống.

Hệ thống vũ khí

USS Gerald R. Ford được trang bị các hệ thống phòng thủ hiện đại như tên lửa ESSM, pháo CIWS Phalanx và radar đa chức năng tiên tiến. Tuy nhiên, vai trò chính của tàu vẫn là nền tảng triển khai máy bay, trong khi hệ thống hộ tống đảm nhận phòng thủ vòng ngoài.

Chi phí vận hành

Chi phí đóng tàu lên tới khoảng 13 tỷ USD, cao nhất trong lịch sử. Mỗi ngày vận hành có thể tiêu tốn từ 6 - 7 triệu USD, phản ánh mức độ phức tạp và công nghệ vượt trội.

Đánh giá

Đây là tàu sân bay tiên tiến nhất thế giới, nổi bật với công nghệ phóng máy bay điện từ (EMALS), giúp tăng hiệu suất và giảm hao mòn thiết bị.

Tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Mỹ
Tàu sân bay lớp Nimitz (Mỹ)
Thông số kỹ thuật

Tàu sân bay lớp Nimitz là xương sống của Hải quân Mỹ trong nhiều thập kỷ, với lượng giãn nước tương đương USS Gerald R. Ford (khoảng hơn 100.000 tấn) và động cơ hạt nhân mạnh mẽ. Các tàu thuộc lớp này có thể hoạt động liên tục trong thời gian dài và duy trì tốc độ cao.

Số lượng máy bay

Mỗi tàu lớp Nimitz thường mang theo khoảng 85 - 90 máy bay cánh cố định và trực thăng. Đây là lực lượng không quân trên biển cực kỳ đáng gờm.

Hệ thống vũ khí

Tàu được trang bị các hệ thống phòng thủ nhiều lớp, bao gồm tên lửa Sea Sparrow/ESSM, hệ thống Phalanx CIWS và tên lửa RIM-116 RAM, kết hợp với radar hiện đại. Dù không mới bằng tàu USS Gerald R. Ford nhưng tàu sân bay lớp Nimitz vẫn duy trì hiệu quả tác chiến cao.

Chi tiết cấu hình:

2 - 3 bệ phóng Mk 29 (Sea Sparrow/ESSM)

3 - 4 hệ thống Phalanx CIWS

2 bệ phóng Mk 49 (RIM-116 RAM)

Pháo Mk 38 25 mm

Chi phí vận hành

Chi phí đóng tàu vào khoảng 8 - 9 tỷ USD, trong khi chi phí vận hành hàng ngày khoảng 5 triệu USD.

Đánh giá

Tàu sân bay lớp Nimitz vẫn là trụ cột sức mạnh của Hải quân Mỹ nhờ độ tin cậy và khả năng triển khai toàn cầu.

Tàu sân bay Liêu Ninh (Trung Quốc)
Thông số kỹ thuật

Liêu Ninh là tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc, có lượng giãn nước khoảng 43.000 - 60.900 tấn và sử dụng động cơ thông thường. Đây là tàu được cải tạo từ khung tàu cũ của Liên Xô. Tàu có khả năng đạt tốc độ tối đa khoảng 32 hải lý/giờ (gần 59,3 km/h), cho phép cơ động nhanh trong tác chiến trên biển.

Về phạm vi hoạt động, tàu Liêu Ninh có thể di chuyển hàng nghìn hải lý trong một hành trình, với thời gian hoạt động liên tục trên biển lên tới khoảng 45 ngày trước khi cần tiếp tế.

Số lượng máy bay

Tàu Liêu Ninh có thể mang theo khoảng 30 - 40 máy bay J-15, ít hơn đáng kể so với các tàu sân bay Mỹ.

Hệ thống vũ khí

Liêu Ninh được trang bị 3 hệ thống phòng không tầm gần loại 1130 (CIWS)

3 hệ thống tên lửa 18 ô HQ-10, đủ để tự vệ ở mức cơ bản.

Chi phí vận hành

Chi phí không được công bố chính thức, nhưng được đánh giá thấp hơn đáng kể so với các tàu sân bay Mỹ.

Đánh giá

Liêu Ninh chủ yếu đóng vai trò huấn luyện và thử nghiệm, đặt nền móng cho chương trình tàu sân bay của Trung Quốc.

Tàu sân bay HMS Queen Elizabeth (Anh)
Thông số kỹ thuật

HMS Queen Elizabeth là tàu sân bay lớn nhất của Anh, với lượng giãn nước khoảng 80.600 tấn và thiết kế hiện đại, tối ưu cho hoạt động của tiêm kích F-35B. Tốc độ tối đa 25 hải lý/h (46,3 km/h), dự trữ hành trình 10.000 hải lý. Cảm biến chính của tàu là radar quét mạng pha điện tử thụ động S1850M có khả năng theo dõi 1.000 mục tiêu ở cự ly 400km. Radar giám sát không phận Type-997 Artisan có khả năng theo dõi 900 mục tiêu ở cự ly 200km.

Số lượng máy bay

Tàu có thể mang khoảng 24 - 36 máy bay, chủ yếu là F-35B với khả năng cất cánh trên đường băng ngắn.

Hệ thống vũ khí

Khác với tàu sân bay Mỹ, HMS Queen Elizabeth không được trang bị nhiều vũ khí tấn công, mà chủ yếu dựa vào hệ thống hộ tống. Tàu chỉ có các hệ thống phòng thủ cơ bản như CIWS gồm 3 hệ thống vũ khí tầm gần Phalanx CIWS, 4 khẩu súng DS30M Mk2 30mm (được trang bị nhưng không được mang theo kể từ năm 2021), 6 súng Minigun (đã ngừng hoạt động vào năm 2023 và được thay thế bằng súng máy hạng nặng Browning 12,7 mm.

Chi phí vận hành

Chi phí đóng tàu khoảng 4 - 5 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với Mỹ, với chi phí vận hành khoảng 1 - 2 triệu USD/ngày.

Đánh giá

Đây là tàu sân bay hiện đại nhất châu Âu, tối ưu cho chiến tranh liên minh và triển khai nhanh.

Tàu sân bay Charles de Gaulle (Pháp)
Thông số kỹ thuật

Charles de Gaulle là tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân duy nhất của châu Âu, được trang bị hệ thống động lực và cảm biến mang đậm dấu ấn công nghệ quốc phòng Pháp.

Nhờ cấu hình này, Charles de Gaulle có thể đạt tốc độ tối đa khoảng 27 hải lý/giờ (tương đương 50 km/h), đồng thời duy trì khả năng hoạt động dài ngày trên biển mà không phụ thuộc nhiều vào tiếp tế nhiên liệu.

Tàu được trang bị hệ thống radar và cảm biến đa lớp, phục vụ cả nhiệm vụ giám sát, cảnh báo sớm và điều khiển hỏa lực. Việc sử dụng lò phản ứng hạt nhân cùng hệ thống radar đa tầng giúp Charles de Gaulle duy trì khả năng tác chiến độc lập trong thời gian dài, đồng thời đảm bảo năng lực kiểm soát không phận hiệu quả trong các chiến dịch quân sự quy mô lớn.

Số lượng máy bay

Tàu mang theo khoảng 30 - 40 máy bay Rafale M và máy bay hỗ trợ.

Hệ thống vũ khí

Tàu được trang bị tên lửa phòng không Aster và các hệ thống phòng thủ tầm gần, đủ khả năng bảo vệ trong môi trường tác chiến hiện đại.

Chi phí vận hành

Chi phí đóng tàu khoảng 3 - 4 tỷ USD, phù hợp với quy mô của Hải quân Pháp.

Đánh giá

Dù nhỏ hơn nhưng tàu sân bay Charles de Gaulle vẫn là lực lượng răn đe quan trọng của Pháp tại châu Âu và khu vực.

Các tàu sân bay lớn nhất thế giới không chỉ khác nhau về kích thước hay số lượng máy bay, mà còn phản ánh rõ chiến lược quân sự của từng quốc gia. Mỹ dẫn đầu tuyệt đối với các siêu tàu sân bay hạt nhân có khả năng triển khai sức mạnh toàn cầu. Trong khi đó, Trung Quốc đang từng bước phát triển năng lực tàu sân bay để mở rộng ảnh hưởng, còn Anh và Pháp tập trung vào các tàu đa nhiệm, phù hợp với chiến lược liên minh và phạm vi hoạt động khu vực.

VietBF@ sưu tập