Nhiều nghị sĩ Cộng hòa then chốt tại quốc hội Mỹ đang mất kiên nhẫn trước cuộc xung đột phức tạp và tốn kém với Iran, khi chiến sự chạm mốc 60 ngày.

Tuần qua, thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins, người đang đứng trước cuộc tái tranh cử đầy khó khăn trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, đã thay đổi lập trường và lần đầu tiên cùng phe Dân chủ ủng hộ nghị quyết siết quyền lực chiến tranh của Tổng thống.

Dù nỗ lực này không thành công, đây được coi là bước thay đổi đáng kể của Collins, do bà trước đó đã nhiều lần phản đối các nghị quyết tương tự do phe Dân chủ đệ trình nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Iran.


Thượng nghị sĩ Susan Collins tại Đồi Capitol hồi tháng 6/2025. Ảnh: Reuters

Một nghị sĩ Cộng hòa khác là thượng nghị sĩ Lisa Murkowski từ bang Alaska cũng đe dọa sẽ thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu trong những tuần tới nhằm đưa chiến dịch tấn công Iran vào khuôn khổ pháp lý của quốc hội, qua đó tạo công cụ để kiểm soát Tổng thống và buộc ông phải đưa ra lộ trình kết thúc chiến dịch cụ thể.

Bước chuyển biến trong nội bộ đảng Cộng hòa về chiến dịch tại Iran diễn ra 6 tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ, thời điểm đảng này đối mặt nguy cơ mất quyền kiểm soát quốc hội vì những khó khăn ở trong nước.

Phe Dân chủ, vốn chỉ trích cuộc xung đột với Iran là bất hợp pháp và vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc phân chia quyền lực, thường xuyên lấy việc đảng Cộng hòa ủng hộ chiến sự làm bằng chứng cho thấy đảng này đang thờ ơ với nhu cầu của người dân Mỹ.

Nỗi lo còn bao trùm đảng Cộng hòa khi những quan ngại về chi phí xung đột đang dâng cao và các nghị sĩ phải chuẩn bị tâm lý để phê duyệt khoản ngân sách lên tới hàng chục tỷ USD hoặc nhiều hơn nhằm chi trả cho chiến dịch đang diễn ra ở Trung Đông.

Nhiều nghị sĩ khác trong đảng Cộng hòa cũng phản đối tuyên bố hôm 30/4 của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về tính pháp lý của chiến dịch tấn công Iran sau thời hạn 60 ngày.

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh được quốc hội Mỹ thông qua năm 1973, Tổng thống có 60 ngày để chấm dứt chiến dịch nếu không được quốc hội phê duyệt. Sau thời hạn trên, đạo luật này quy định Tổng thống phải rút quân khỏi vùng chiến sự hoặc xin gia hạn một lần duy nhất thêm 30 ngày, trừ khi quốc hội bỏ phiếu thông qua việc tiếp tục sử dụng vũ lực.

"Chiếc đồng hồ" pháp lý này bắt đầu chạy từ ngày 2/3, thời điểm ông Trump thông báo cho quốc hội về chiến dịch ở Iran và thời hạn 60 ngày đã kết thúc hôm 1/5.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth nói rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã giúp dừng "đồng hồ" quy định trong đạo luật. Trong thư gửi quốc hội một ngày sau đó, ông Trump cũng tuyên bố các hành động thù địch tại Iran đã "chấm dứt".

Đây được xem là nỗ lực nhằm lách quy định về thời hạn 60 ngày, dù thực tế Mỹ vẫn phong tỏa eo biển Hormuz, hành động chiến tranh theo luật quốc tế, và tiếp tục tăng cường lực lượng tại khu vực. Tuyên bố này dường như không thể xoa dịu những nghị sĩ Cộng hòa đang yêu cầu Nhà Trắng công bố một kế hoạch cụ thể nhằm kết thúc cuộc xung đột.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Josh Hawley tuyên bố nếu ông Trump không bắt đầu rút quân khỏi Iran, hoặc không đưa ra được lập luận pháp lý thuyết phục để bỏ qua điều này, quốc hội sẽ cần chủ động thông qua đạo luật nhằm cấp phép cho cuộc chiến.

"Tôi thực sự không muốn làm vậy vì tôi không muốn gây thêm xung đột", ông Hawley phát biểu hôm 30/4 . "Tôi muốn sớm kết thúc cuộc xung đột này".

Những diễn biến trên cho thấy phe Cộng hòa đang cân nhắc lại lập trường của mình khi cuộc chiến bước sang tháng thứ ba. Trước đó, họ từng nhiều lần lập luận rằng Tổng thống có toàn quyền quyết định đối với chiến dịch mà ban đầu ông mô tả là sẽ diễn ra "nhanh chóng và dứt khoát".

Dù các cố vấn cấp cao của ông Trump đang đàm phán một thỏa thuận với Iran, nhiều mục tiêu mà Tổng thống đề ra ban đầu vẫn chưa đạt được. Hiện vẫn chưa rõ liệu thỏa thuận ngừng bắn có được duy trì hay không hoặc liệu Tổng thống có ra lệnh tiếp tục tập kích Iran không. Năng lực hạt nhân của Iran vẫn chưa bị triệt tiêu, chính quyền ở Tehran vẫn tồn tại và duy trì khả năng tấn công Mỹ cùng các đồng minh trong khu vực.

"Chính quyền có thể nói rằng các cuộc đàm phán đang được tiến hành, nhưng những gì trên thực tế và các tuyên bố từ Tehran lại cho thấy điều ngược lại", bà Murkowski cho hay. Trước đó, bà đã bày tỏ thất vọng suốt nhiều tuần vì Nhà Trắng không phản hồi những câu hỏi cơ bản của quốc hội về cuộc chiến.

Tại Thượng viện hôm 30/4, bà tuyên bố sẽ thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu ngay trong tháng này về dự luật cho phép tiến hành chiến dịch ở Iran nhưng "không phải một tấm séc trắng". Dự luật này yêu cầu Tổng thống phải đưa ra "các tiêu chí đánh giá thành công, thông báo về bất kỳ thay đổi nào trong mục tiêu" và lộ trình chấm dứt chiến sự.

Dù dự luật này khó có cơ hội được thông qua, nó sẽ buộc các bên phải tranh luận về việc có nên tiếp tục cuộc chiến hay không, đồng thời yêu cầu các thượng nghị sĩ phải công khai bày tỏ lập trường ủng hộ hay phản đối, điều mà họ luôn tìm cách né tránh kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28/2.

"Tổng thống cần có độ linh hoạt nhất định để ứng phó với các tình huống khẩn cấp và những mối đe dọa cận kề và thực tế ông ấy đang có quyền đó", bà Murkowski phát biểu. "Nhưng điều này không đồng nghĩa với những chiến dịch quân sự kéo dài khiến chúng ta sa lầy như hiện nay".

Tranh cãi về Đạo luật Quyền lực Chiến tranh

Các đời tổng thống Mỹ trước đây của cả hai đảng đều từng tìm cách lách quy định 60 ngày trong Đạo luật Quyền lực Chiến tranh bằng lập luận rằng luật không áp dụng đối với chiến dịch quân sự mà họ đang chỉ đạo. Riêng ông Trump thì tuyên bố toàn bộ quy định trên là vi hiến.

"Tôi không cho rằng những gì họ đang yêu cầu là đúng hiến pháp", ông Trump phát biểu hôm 1/5, đồng thời tuyên bố Mỹ đang trên đà giành được "một thắng lợi lớn" tại Iran.

"Những người đưa ra yêu cầu đó không phải là những người yêu nước", ông nói.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Curtis hôm 30/4 tuyên bố ông sẽ không ủng hộ việc tiếp tục chiến dịch ở Iran trừ khi quốc hội thực hiện đúng vai trò hiến định là phê chuẩn việc tiếp tục các hành động vũ lực.

"Đạo luật Quyền lực Chiến tranh quy định rõ ràng rằng sau 60 ngày, các hành động quân sự phải thu hẹp quy mô trừ khi quốc hội đưa ra văn bản cấp phép", ông Curtis nhấn mạnh.

Thượng nghị sĩ Collins trong khi đó nhấn mạnh thời hạn 60 ngày là điều đã rất rõ ràng.

"Thời hạn đó không phải một lời gợi ý mà là yêu cầu bắt buộc", bà cho biết, khẳng định việc chấp thuận tiếp tục chiến dịch ở Iran phụ thuộc vào việc Tổng thống phải có "một sứ mệnh rõ ràng, các mục tiêu khả thi và một chiến lược cụ thể để sớm kết thúc xung đột".

Nghị sĩ Hawley cho hay quyền hạn tuyệt đối của Tổng thống trong việc tiếp tục các hành động quân sự ở Trung Đông đã kết thúc vào ngày 1/5. Ông đồng thời kêu gọi Nhà Trắng phải có văn bản giải trình gửi quốc hội nếu có cách hiểu khác.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Todd Young cũng bày tỏ hoài nghi.

"Liệu lệnh ngừng bắn có còn giá trị nếu họ không ngừng bắn hay không? Tôi không biết", ông nói. "Liệu có tiền lệ pháp lý nào cho việc này không?".

Trong thư gửi quốc hội, Tổng thống Trump nói ra rằng "không có bất kỳ cuộc đối đầu nào giữa lực lượng Mỹ và Iran" kể từ ngày 7/4, đồng nghĩa với việc các hành động quân sự mà ông phát động từ ngày 28/2 "đã chấm dứt". Dù vậy, lập luận trên có thể không làm hài lòng những nghị sĩ Cộng hòa đang hoài nghi như ông Young, người cho rằng Nhà Trắng nên đưa ra một văn bản giải thích cho các nhà lập pháp về cách diễn giải mới của mình đối với Đạo luật Quyền lực Chiến tranh.

VietBF@sưu tập

Tàu khu trục USS Higgins gặp sự cố điện chưa rõ nguyên nhân, khiến nó bị tê liệt trên biển trong nhiều giờ.

Sự việc xảy ra ngày 28/4, trong lúc tàu khu trục USS Higgins đang làm nhiệm vụ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhưng thông tin chỉ được Hạm đội 7 hải quân Mỹ công bố ngày 1/5.

"Vấn đề xảy ra ở mạng lưới phân phối điện. Tàu khu trục USS Higgins đã bị mất điện trên toàn tàu, hệ thống động lực cũng ngừng hoạt động. Tất cả đã được khôi phục sau vài giờ", phát ngôn viên Hạm đội 7 Matthew Comer cho hay. Quan chức Mỹ khẳng định không có ai bị thương, từ chối nêu vị trí cụ thể của chiến hạm khi đó.


Tàu khu trục USS Higgins rời căn cứ ở Yokosuka, Nhật Bản, hồi năm 2024. Ảnh: US Navy

Nguyên nhân dẫn tới sự việc đang được điều tra, song thông tin sơ bộ cho thấy sự cố điện "có thể đã tạo ra tia lửa hoặc khói", hiện tượng này chấm dứt sau khi nguồn điện bị ngắt. Dù vậy, phát ngôn viên Comer không sử dụng từ "hỏa hoạn" trong tuyên bố của mình.

Phát ngôn viên Hạm đội 7 mô tả đây là "tai biến kỹ thuật", thuật ngữ có thể được dùng để chỉ những trục trặc liên quan đến máy móc, trang thiết bị, kết cấu tàu hoặc hệ thống điều khiển, dẫn đến nguy cơ hoặc gây ra tai nạn hàng hải.

CBS News hôm 30/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết "hỏa hoạn đã bùng phát" trên tàu khu trục USS Higgins, gây mất điện và làm hệ thống động lực ngừng hoạt động. Ngọn lửa chỉ ảnh hưởng tới một thiết bị và không lan rộng.

Một quan chức quốc phòng Mỹ nói với đài CNN rằng hệ thống đẩy và phát điện trên chiến hạm đã ngừng hoạt động hoàn toàn trong nhiều giờ.

Giới chuyên gia đánh giá điều này khiến USS Higgins bị tê liệt trong thời gian khá lâu, các hệ thống cảnh giới và phòng thủ cũng bị vô hiệu hóa trong quãng thời gian này. Chiến hạm Mỹ được trang bị máy phát điện khẩn cấp chạy bằng diesel, nhưng chúng chỉ có thể cung cấp năng lượng cho hệ thống liên lạc và điều hòa không khí.

"Chiến hạm trở nên bất lực, bị mù về điện tử và không thể di chuyển", Carl Schuster, cựu đại tá hải quân Mỹ, cho biết.

USS Higgins thuộc phiên bản Flight II của lớp tàu khu trục Arleigh Burke, được biên chế vào năm 1999 và đồn trú tại quân cảng Yokosuka của Nhật Bản. Chiến hạm có chi phí chế tạo khoảng một tỷ USD, tương đương hơn 2 tỷ USD hiện nay.

Tàu có chiều dài 154 m và lượng giãn nước hơn 8.200 tấn, được trang bị lá chắn phòng thủ Aegis, hệ thống đóng vai trò xương sống trong mạng lưới phòng thủ đa tầng của hải quân Mỹ.

Hải quân Mỹ đã gặp một số sự cố hỏa hoạn trong năm nay. Ngày 19/4, đám cháy bùng phát trên siêu khu trục hạm USS Zumwalt đang neo đậu tại xưởng đóng tàu ở Pascagoula ở bang Mississippi, khiến 3 thủy thủ bị thương.

Hỏa hoạn cũng xảy ra trên tàu sân bay USS Dwight D. Eisenhower trước đó vài ngày, khi chiến hạm đang bảo dưỡng tại cảng Portsmouth thuộc bang Virginia.

USS Gerald R. Ford, siêu tàu sân bay trị giá 13 tỷ USD, cũng bị cháy khu giặt là khi làm nhiệm vụ chiến đấu ở biển Đỏ. Thủy thủ đoàn phải mất hơn 30 giờ để kiểm soát ngọn lửa, đám cháy khiến hàng trăm quân nhân phải chuyển chỗ nghỉ và buộc chiến hạm Mỹ đình chỉ nhiệm vụ để về cảng sửa chữa.

VietBF@sưu tập

Một số quân nhân và nhân viên dân sự của Lầu Năm Góc nhận tin nhắn đe dọa từ nhóm tin tặc thân Iran từng nhắm vào Giám đốc FBI.

Cơ quan Điều tra Hình sự Hải quân Mỹ (NCIS) ngày 1/5 cho biết một số nhân sự thuộc thủy quân lục chiến, nhân viên dân sự và người thân của họ trong tuần qua đã trở thành mục tiêu của các tin nhắn đe dọa từ một nhóm có liên hệ với Iran.

"Các đơn vị tên lửa của chúng tôi biết rõ danh tính của các bạn. Các bạn sẽ sớm trở thành mục tiêu của máy bay không người lái Shahed và các tên lửa", một tin nhắn viết.

NCIS không nêu cụ thể danh tính nhóm tin tặc, chỉ đánh giá mối đe dọa được nêu trong các tin nhắn là không đủ căn cứ để gây lo ngại.

"Đây là hình thức quấy rối kỹ thuật số và chiến dịch gây nhiễu thông tin, chủ yếu nhằm gây hoang mang hơn là báo hiệu nguy cơ tấn công thực tế. Giới chức Mỹ thường xuyên theo dõi các hoạt động này", người phát ngôn NCIS cho biết.

Trang tin quân sự Mỹ Task & Purpose cho biết chiến dịch nhắn tin được thực hiện bởi nhóm Handala qua ứng dụng WhatsApp, nhắm đến quân nhân thuộc các binh chủng thủy quân lục chiến và hải quân đang hoặc từng làm việc ở căn cứ trong khu vực vịnh Ba Tư.


Thủy quân lục chiến Mỹ trên tàu USS New Orleans hôm 11/2. Ảnh: US Navy

Nhóm tin tặc tuyên bố đã thu thập thông tin cá nhân của hàng nghìn binh sĩ Mỹ triển khai tại khu vực, dù một số dữ liệu công bố được cho là không đầy đủ hoặc đã lỗi thời.

Bộ trưởng Hải quân Mỹ đã yêu cầu các quân nhân tăng cường bảo mật trực tuyến nhằm đối phó với các thế lực đối địch trên mạng, đề phòng những nỗ lực gây ảnh hưởng tâm lý và lừa đảo nhắm vào quân nhân lẫn người thân.

Handala xuất hiện từ năm 2023 trong làn sóng hoạt động tin tặc ủng hộ Palestine, từng thực hiện các cuộc tấn công thay đổi giao diện website và làm gián đoạn truy cập. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nhóm đang trở nên tinh vi và táo bạo hơn.

Các chuyên gia nhận định nhóm Handala thường tiến hành các chiến dịch tâm lý, phóng đại tác động và quy mô những cuộc tấn công mạng. Họ từng xâm nhập tài khoản email cá nhân của Giám đốc Cục Điều tra Liên bang (FBI) Kash Patel hồi tháng 3 và đăng tải các hình ảnh cũ của ông này lên mạng, song không tiết lộ thông tin nào về an ninh quốc gia Mỹ.

Các công ty an ninh mạng nhận định hoạt động của Handala cho thấy xu hướng kết hợp giữa tấn công mạng, chiến tranh thông tin, tuyển mộ và gây ảnh hưởng tâm lý.

Nhóm bị nghi có liên hệ với tình báo Iran. Trong các thông điệp công bố sau đàm phán ngừng bắn Mỹ - Iran hồi tháng 4, Handala cho biết họ hành động theo "chỉ đạo từ lãnh đạo cấp cao của Trục kháng chiến", thường được dùng để ám chỉ Tehran.

VietBF@sưu tập

14 binh sĩ Iran đã thiệt mạng tại tỉnh Zanjan trong quá trình xử lý số bom chưa nổ được cho là do Mỹ và Israel rải xuống.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/5 cho hay các binh sĩ này thiệt mạng và hai người bị thương khi tiến hành rà phá bom chưa nổ sau các cuộc không kích bằng bom chùm của Mỹ và Israel tại tỉnh Zanjan.

Trong cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28/2, Iran cáo buộc Mỹ và Israel sử dụng bom chùm, loại vũ khí có thể để lại những quả đạn con chưa nổ trên mặt đất có thể tồn tại hàng chục năm. Israel cũng cáo buộc Iran sử dụng loại vũ khí này trong những cuộc tấn công tên lửa vào các thành phố của Israel.


Khói bốc lên sau vụ không kích nhằm vào thủ đô Tehran, Iran ngày 3/3. Ảnh: AFP

IRGC cho biết một số quả bom chưa nổ nằm sâu khoảng 3 mét dưới mặt đất, gây ra mối nguy hiểm lớn đối với cư dân địa phương do không thể quan sát bằng mắt thường. Các chuyên gia của IRGC đang tiến hành rà phá và đã vô hiệu hóa hơn 15.000 vật liệu nổ trên diện tích khoảng 1.200 ha đất nông nghiệp ở Zanjan.

Đây được đánh giá là "chiến dịch phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, trang thiết bị chuyên dụng và tinh thần dấn thân", theo IRGC.

123 quốc gia đã ký Công ước Oslo cấm sản xuất, tàng trữ, bán và sử dụng bom, đạn chùm vào năm 2008. Iran, Israel và Mỹ đều không tham gia công ước này.

Bom chùm được thả từ máy bay, đạn chùm thường được phóng từ pháo hoặc rocket và tên lửa. Chúng có kích thước lớn, nhưng không sát thương bằng thuốc nổ hoặc đầu đạn xuyên phá thông thường, mà chứa lượng lớn đạn con được phát tán khi đến gần mục tiêu.

Khi một quân đội quyết định sử dụng bom chùm, đạn chùm, điều đó đồng nghĩa tính chính xác của vũ khí không còn được coi trọng bằng khả năng sát thương trên quy mô lớn.

Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa các chỉ huy quân sự cũng ít lưu tâm hơn tới hậu quả lâu dài của loại vũ khí này. Một số quả đạn con có thể gặp trục trặc với ngòi nổ, khiến chúng không kích hoạt và rơi xuống đất hoặc vướng vào các lùm cây, nằm rải rác trên khu vực rộng lớn mà không có bất cứ bản đồ đánh dấu nào.

VietBF@sưu tập

Hải quân Mỹ đang thúc đẩy chương trình chế tạo siêu thiết giáp hạm lớp Trump với chi phí ước tính khoảng 17 tỷ USD cho chiếc đầu tiên, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt với Trung Quốc trên biển.
Các quan chức Hải quân Mỹ vừa đưa ra những thông tin chi tiết nhất từ trước đến nay về thiết giáp hạm lớp Trump, bao gồm chi phí dự kiến và tiến độ triển khai chương trình vốn gây nhiều tranh cãi. Tại các phiên thảo luận bên lề triển lãm Sea-Air-Space 2026 do Liên đoàn Hải quân tổ chức, Đô đốc Daryl Caudle, Tham mưu trưởng Hải quân cho biết lực lượng này coi con tàu – mã danh chính thức BBG(X) – là giải pháp cần thiết cho tác chiến hải quân hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng với Trung Quốc và áp lực trên nhiều khu vực hoạt động.


Ảnh mô hình tàu chiến lớp Trump. Nguồn: Nhà Trắng
Những phát biểu này cung cấp thêm góc nhìn về chương trình lần đầu được Tổng thống Donald Trump công bố vào tháng 12/2025, khi ông đề xuất mở rộng “Hạm đội Vàng”, với trọng tâm là chiếc tàu đầu tiên thuộc lớp Trump mang tên USS Defiant.

Tránh lặp lại sai lầm trong quá khứ
Đô đốc Caudle cho biết Hải quân Mỹ đang nỗ lực tránh lặp lại các sai lầm trong quá khứ bằng cách hoàn thiện thiết kế ở mức cao trước khi khởi công.

“Một trong những vấn đề trước đây là chúng ta bắt đầu đóng tàu khi thiết kế chưa đủ hoàn chỉnh. Lần này, mục tiêu là đạt mức hoàn thiện rất cao – có thể hình dung khoảng từ 80% trở lên – trước khi tiến hành những công đoạn đầu tiên”, ông nói.

Nhận định này được cho là liên quan đến các chương trình trước đây từng gặp khó khăn như tàu sân bay lớp Ford, tàu tác chiến ven bờ (Littoral Combat Ship) hay dự án tàu khu trục lớp Constellation, vốn bị đội chi phí và phải điều chỉnh thiết kế trong quá trình thi công. Hải quân Mỹ đã làm việc với hai nhà thầu tiềm năng và đặt mục tiêu khởi đóng tàu vào năm tài chính 2028.

Quy mô và năng lực tác chiến của tàu lớp Trump
Theo các tài liệu của Hải quân Mỹ, tàu lớp Trump dự kiến sẽ là một trong những chiến hạm mặt nước lớn nhất hiện nay. Con tàu có lượng giãn nước khoảng 35.000 tấn, chiều dài từ 256 đến 268 mét và tốc độ tối đa trên 30 hải lý/giờ (khoảng 48 km/h). Quy mô này vượt xa tàu khu trục lớp Arleigh Burke, vốn có lượng giãn nước khoảng 9.000 đến 10.000 tấn tùy phiên bản.

Về hỏa lực, tàu dự kiến được trang bị 128 ống phóng thẳng đứng Mk 41, hai pháo cỡ 127mm, các hệ thống phòng thủ tầm gần và bệ phóng dành cho tên lửa siêu vượt âm. Ngoài ra, thiết kế cũng tính đến khả năng tích hợp vũ khí năng lượng định hướng và pháo điện từ, nếu các công nghệ này đạt độ chín cần thiết.

Trong thông báo ngày 22/12/2025, Hải quân Mỹ mô tả USS Defiant – tàu dẫn đầu lớp Trump – là “tuyên bố rõ ràng về cam kết duy trì ưu thế trên biển của Mỹ”, đồng thời nhấn mạnh lớp tàu này sẽ có hỏa lực vượt trội so với bất kỳ lớp tàu nào từng được triển khai. Theo định hướng, đây là một chiến hạm hạng nặng, tập trung vào năng lực hỏa lực và răn đe, thay vì đi theo mô hình thiết giáp hạm truyền thống.

Vì sao Washington thúc đẩy chương trình vào thời điểm này?
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang theo đuổi một cách tiếp cận tham vọng hơn trong lĩnh vực quốc phòng, thể hiện qua kế hoạch phát triển thiết giáp hạm lớp Trump và đề xuất ngân sách quốc phòng năm 2027 lên tới 1.500 tỷ USD - mức cao kỷ lục.

Đây là một trong những đề xuất ngân sách lớn nhất từ trước tới nay của Lầu Năm Góc, trong đó bao gồm việc gia tăng đáng kể chi tiêu cho đóng tàu và phân bổ nguồn lực ban đầu cho chương trình đóng thiết giáp hạm BBG (X) lớp Trump. Riêng trong năm tài chính 2027, Hải quân Mỹ dự kiến cần khoảng 1 tỷ USD cho mua sắm ban đầu và 837 triệu USD cho nghiên cứu – phát triển. Hiện chi phí ước tính cho chiếc tàu đầu tiên vào khoảng 17 tỷ USD.

Cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc
Dù các diễn biến ngắn hạn có thể thu hút sự chú ý vào Trung Đông, giới hoạch định chính sách Mỹ vẫn xác định hải quân Trung Quốc là thách thức dài hạn. Đề xuất phát triển lớp tàu Trump phản ánh rõ ưu tiên này.

Hải quân Trung Quốc hiện là lực lượng lớn nhất thế giới xét về số lượng tàu và vẫn đang tiếp tục mở rộng với tốc độ cao, bổ sung các tàu khu trục, tàu ngầm, tàu đổ bộ và tàu sân bay mới. Trong khi đó, nhiều quan chức và nghị sĩ Mỹ cảnh báo năng lực đóng tàu của Mỹ đang tụt lại phía sau so với quy mô sản xuất công nghiệp của Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, ông Phelan nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới phương thức đóng tàu, trong đó có việc áp dụng mô hình sản xuất theo mô-đun và phân tán, đồng thời học hỏi kinh nghiệm từ các xưởng đóng tàu thương mại hàng đầu châu Á nhằm rút ngắn thời gian và giảm rủi ro.

Nếu vượt qua được các rào cản chính trị và ngân sách, lớp tàu Trump sẽ trở thành phép thử quan trọng đối với năng lực của Mỹ trong việc thiết kế và đóng các chiến hạm công nghệ cao với tốc độ nhanh, trong khi các đối thủ tiếp tục mở rộng hạm đội.

Trong kịch bản tích cực, nếu kiểm soát được chi phí và hoàn thiện thiết kế đúng tiến độ, thiết giáp hạm BBG(X) có thể trở thành trụ cột của một thế hệ hạm đội mặt nước mới. Ngược lại, chương trình cũng đối mặt nguy cơ lặp lại những vấn đề quen thuộc như chậm tiến độ và đội chi phí - từng xảy ra với nhiều dự án quốc phòng trước đây.

VietBF@ sưu tập