Thĩ Kỳ vừa chính thức ra mắt tên lửa Yıldırımhan, ICBM nội địa đầu tiên với tầm bắn 6.000 km và tốc độ lên đến Mach 25 tại SAHA 2026, đánh dấu bước tiến chiến lược lớn nhưng cũng lộ rõ những thách thức về công nghệ nhiên liệu lỏng.
Tại triển lãm SAHA 2026 ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ chính thức ra mắt tên lửa Yıldırımhan, ICBM nội địa đầu tiên với tầm bắn 6.000 km và tốc độ siêu vượt âm (hypersonic) lên đến Mach 25.

Đây là cột mốc quan trọng trong tham vọng tự chủ công nghệ quốc phòng của Ankara, đồng thời mở ra câu hỏi về khả năng triển khai thực tế của một tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng trong bối cảnh tác chiến hiện đại.


Toàn cảnh tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ mang tên 'Yıldırımhan', ra mắt tại triển lãm quốc phòng SAHA 2026, Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 5/5/2026. (Ảnh: AA/dailysabah.com)

Theo turdef.com, tên lửa Yıldırımhan ICBM được phát triển bởi Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển thuộc Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ (MSB Ar-Ge), với sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp quốc phòng như Roketsan.

Tên lửa Yıldırımhan được trưng bày dưới dạng mô hình tại SAHA 2026 vào ngày 5/5/2026, đánh dấu lần đầu tiên Ankara công khai một vũ khí có khả năng liên lục địa. Việc chọn tên “Yıldırımhan” (con trai của sấm sét) thể hiện rõ tham vọng về sức mạnh và tốc độ vượt trội.

Theo dailysabah.com, về thông số kỹ thuật, tên lửa Yıldırımhan ICBM có tầm bắn khoảng 6.000 km, đủ để bao phủ hầu hết châu Âu, một phần lớn châu Á và châu Phi từ lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ.

Tốc độ tên lửa Yıldırımhan đạt Mach 9 đến Mach 25, đặc biệt ở giai đoạn tái nhập khí quyển, phù hợp với đặc tính siêu vượt âm (hypersonic) của tên lửa đạn đạo tầm xa.


Tên lửa Yıldırımhan sử dụng nhiên liệu lỏng N2O4-UDMH (nitrogen tetroxide và dimethylhydrazine), được đẩy bởi 4 động cơ rocket. Tải trọng đầu đạn ước tính lên đến 3.000 kg, cho phép mang đầu đạn thông thường hoặc hạt nhân.

Theo thenationalnews.com, ưu điểm nổi bật của tên lửa Yıldırımhan nằm ở khả năng tấn công tầm xa và tốc độ cao, giúp rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng của đối phương.

Tầm bắn tên lửa Yıldırımhan đạt 6.000 km đưa Thổ Nhĩ Kỳ vào nhóm các quốc gia sở hữu vũ khí chiến lược thực sự, tăng cường đáng kể vị thế răn đe khu vực.

Việc phát triển nội địa hoàn toàn cũng thể hiện thành tựu của ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ sau nhiều năm đầu tư mạnh mẽ vào tên lửa đạn đạo như Bora và Tayfun.

Theo defencesecurityasia. com, việc sử dụng nhiên liệu lỏng cũng là điểm yếu lớn. So với nhiên liệu rắn, tên lửa nhiên liệu lỏng đòi hỏi thời gian chuẩn bị dài hơn, phức tạp hơn và dễ bị phát hiện trước khi phóng.

Trong môi trường tác chiến hiện đại với trinh sát vệ tinh và tên lửa chống bức xạ, tính sống sót của bệ phóng cố định hoặc di động có thể bị hạn chế nghiêm trọng.

Nhiều chuyên gia nhận định tốc độ Mach 25 chủ yếu là đặc trưng tự nhiên của ICBM ở giai đoạn tái nhập, chứ chưa chắc đã tích hợp công nghệ cơ động hypersonic glide vehicle (HGV) thực thụ để né tránh hệ thống phòng thủ đối phương.

Theo armyrecognition.com, công nghệ dẫn đường của tên lửa Yıldırımhan dự kiến kết hợp hệ thống quán tính (INS) và hỗ trợ vệ tinh (GPS/GLONASS), nhưng chi tiết về độ chính xác (CEP) vẫn chưa được công bố.

Nếu đạt mức chính xác cao, tên lửa sẽ có khả năng tấn công mục tiêu kiên cố hiệu quả. Ngược lại, nếu chỉ ở mức trung bình, giá trị chiến lược sẽ giảm đáng kể khi so sánh với các ICBM của Mỹ, Nga hay Trung Quốc.

Theo thedefensewatch.com, từ góc độ chiến lược, tên lửa Yıldırımhan phản ánh rõ tham vọng của Thổ Nhĩ Kỳ trở thành cường quốc khu vực độc lập hơn trong lĩnh vực quốc phòng.

Việc giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài là điểm đáng khen. Dù vậy, chương trình vẫn đang ở giai đoạn đầu, từ mô hình trưng bày đến thử nghiệm bay thành công và biên chế thực tế có thể mất nhiều năm. Chi phí vận hành tên lửa nhiên liệu lỏng cũng cao hơn, đòi hỏi hạ tầng hỗ trợ phức tạp.

Tên lửa Yıldırımhan là bước tiến ấn tượng của Thổ Nhĩ Kỳ trên con đường xây dựng năng lực tên lửa chiến lược. Đây là minh chứng cho sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp quốc phòng nước này, nhưng cũng đặt ra những thách thức lớn về công nghệ, tính sẵn sàng chiến đấu và khả năng sống sót thực tế.

Trong tương lai, nếu Thổ Nhĩ Kỳ chuyển sang nhiên liệu rắn cho các phiên bản sau hoặc tích hợp công nghệ cơ động hypersonic tiên tiến, tên lửa Yıldırımhan mới thực sự trở thành vũ khí thay đổi cán cân quyền lực khu vực.

VietBF@ sưu tập

6 nam sinh người Tonga đã cùng nhau sinh tồn trên hòn đảo hoang vắng, không bóng người suốt 15 tháng.
Tevita Siola'a, Kolo Fekitoa, Mano Totau, Luke Veikoso, Fatai Latu và Sione bước lên thuyền với hy vọng đến New Zealand. Họ không ngờ những gì diễn ra sau đó khiến họ phải sống trên đảo hoang không một bóng người suốt 15 tháng.


6 nam sinh sống 15 tháng trên đảo hoang không bóng người được thuyền trưởng giải cứu. Ảnh: People
Bi kịch từ một chuyến đi liều lĩnh

Tháng 6/1965, 6 nam sinh người Tonga, học trường nội trú St.Andrews trên đảo Tongatapu, đã cùng nhau “mượn” một chiếc thuyền với ước mơ vượt biển đến New Zealand.

Tuy nhiên, giấc mơ nhanh chóng biến thành cơn ác mộng khi một cơn bão dữ dội ập đến ngay trong đêm đầu tiên, phá hỏng con thuyền và đẩy họ vào hành trình lênh đênh giữa đại dương.

Không có thức ăn, không có nước uống, 6 nam sinh phải vật lộn với cái đói, cái khát suốt 8 ngày trước khi con thuyền dạt vào một hòn đảo Ata không bóng người nằm giữa Nam Thái Bình Dương.

Ngay khi đặt chân lên đảo, họ thề sẽ chung sống như anh em trong gia đình. Cả nhóm đặt ra những nguyên tắc chung: mọi thứ phải được chia sẻ, mọi mâu thuẫn đều giải quyết bằng đối thoại.

“Chúng tôi đều xuất thân từ những gia đình nghèo, anh em gắn bó. Nếu ai không hài lòng điều gì, chúng tôi sẽ ngồi lại nói chuyện và cuối cùng cùng nói lời xin lỗi”, Sione chia sẻ.

Họ chia thành 3 nhóm nhỏ để phân công công việc mỗi ngày, từ săn bắt, trồng trọt, nấu ăn và duy trì một ngọn lửa. Ngọn lửa đã cháy liên tục suốt hơn 1 năm như biểu tượng của hy vọng sống còn.

May mắn mỉm cười khi họ phát hiện dấu tích của những cư dân từng sống trên đảo từ 1 thế kỷ trước, bao gồm nguồn nước ngọt, chuối và gà.

Tận dụng những gì có được, các cậu bé đã xây dựng một “cộng đồng thu nhỏ” với vườn rau, khu chăn nuôi, nơi trữ nước và cả những hoạt động giải trí như âm nhạc, thể thao để giữ vững tinh thần.

“Chúng tôi cố gắng sống vui vẻ. Chúng tôi là bạn tốt và chia sẻ mọi thứ với nhau", Sione nhớ lại.

Ngoài việc đảm bảo có đủ nhu yếu phẩm hàng ngày, họ duy trì cầu nguyện 2 lần mỗi ngày, giữ tinh thần lạc quan bằng âm nhạc từ một cây đàn guitar tự chế và thích thú chơi các môn thể thao tự nghĩ ra.


6 người cùng nhau sinh tồn trên đảo hoang. Ảnh: People
Phép màu giữa đại dương

Ngày 11/9/1966, sau hơn 1 năm bị coi là đã chết, phép màu đã xảy ra. Một tàu đánh cá do thuyền trưởng người Australia Peter Warner điều khiển tình cờ đi ngang qua đảo Ata và phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Ông nghe thấy tiếng kêu cứu và nhìn thấy các cậu bé bơi ra từ bờ biển. Khi xác minh qua radio, ông nhận được thông tin rằng, gia đình các em đã tổ chức tang lễ từ lâu.

Vị thuyền trưởng đã giải cứu, đưa 6 nam sinh trở về từ “cõi chết”, khép lại 15 tháng sinh tồn phi thường.

Dù sống sót kỳ diệu, các nam sinh vẫn phải đối mặt với thực tế khi bị tạm giam vì hành vi lấy trộm thuyền. Tuy nhiên, chính thuyền trưởng Warner đã giúp họ được trả tự do và tạo cơ hội để họ bắt đầu lại cuộc sống.

Ông thậm chí còn thuê tất cả họ làm thủy thủ trên con tàu mới mang tên Ata, đồng thời trở thành một người cha tinh thần. Ông giữ mối quan hệ thân thiết với họ cho đến khi qua đời vào năm 2021, theo People.

Theo thời gian, mỗi người chọn một con đường riêng nhưng họ vẫn giữ liên lạc và cùng nhau chia sẻ câu chuyện sinh tồn đặc biệt của mình với thế giới.

Veikoso theo đuổi sự nghiệp quyền anh, sau đó qua đời vào năm 2022. Latu và Fekitoa cũng đã qua đời.

Hiện, Sione trở thành mục sư trưởng của Giáo hội Tonga tại Mỹ. Mano và Tevita sinh sống ở New Zealand. Họ đang nỗ lực tìm kiếm thỏa thuận làm phim để chia sẻ câu chuyện của mình.

VietBF@ sưu tập

Nga đã chính thức cảnh báo tất cả các phái đoàn ngoại giao và tổ chức quốc tế về một cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn tiềm tàng nhằm vào Kiev, kêu gọi họ rời thủ đô của Ukraine ngay lập tức.

Hãng tin RT dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova hôm 6/5 cho biết cảnh báo của Moscow phải được xem xét hết sức nghiêm túc.

Bà Zakharova tuyên bố Bộ Ngoại giao Nga đã gửi công hàm chính thức tới tất cả các phái đoàn ngoại giao và các tổ chức quốc tế được công nhận tại Nga, kêu gọi họ rút nhân viên cũng như sơ tán dân thường khỏi thủ đô Ukraine trước một cuộc tấn công trả đũa tiềm tàng của các lực lượng vũ trang Moscow vào Kiev, gồm cả các trung tâm ra quyết định nếu Ukraine tiếp tục thực hiện “các kế hoạch tội ác” của nước này.

Bà Zakharova cho hay Nga nhận thức rõ thái độ của phương Tây đối với lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng phát xít Đức trong Thế chiến II (Ngày Chiến thắng) cũng như những nỗ lực viết lại lịch sử và phá hủy có hệ thống các di sản tưởng niệm thời Liên Xô. "Khi họ tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraine, họ đang hành động như những kẻ đồng lõa trong các kế hoạch tội ác do chế độ Kiev vạch ra”, phát ngôn viên Nga nhấn mạnh.

Đầu tuần này, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố ngừng bắn 2 ngày vào 8 - 9/5 để kỷ niệm Thế chiến II kết thúc ở châu Âu. Moscow kêu gọi Kiev làm theo và cảnh báo về một cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn nhằm vào Kiev. Bộ này trích dẫn những phát biểu của Tổng thống Ukraine Zelensky, vốn chứa đựng những lời đe dọa nhắm mục tiêu vào Moscow trong lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng.

Hiện chưa rõ liệu Ukraine có thực sự đáp lại lời kêu gọi của Nga và tuân thủ lệnh ngừng bắn trong các ngày 8 - 9/5 hay không. Sau tuyên bố của Bộ Quốc phòng Nga, ông Zelensky gọi lệnh ngừng bắn đó là "không công bằng" và tuyên bố "không ai chính thức đề xuất bất cứ điều gì" với Kiev. Vài giờ sau, Tổng thống Ukraine đơn phương tuyên bố lệnh ngừng bắn bắt đầu từ nửa đêm 5/5 và nói thêm Kiev sẽ "hành động tương xứng" với hành động của Moscow.

Mặc dù cường độ các cuộc tấn công tầm xa do cả hai bên tiến hành đã giảm bớt phần nào, nhưng các hành động thù địch vẫn tiếp diễn.

VietBF@ sưu tập

Truyền thông Mỹ mới đây đã tiết lộ nguyên nhân khiến Tổng thống Donald Trump phải tạm dừng chiến dịch “Dự án Tự do” hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Kênh NBC hôm 6/5 dẫn lời 2 quan chức Mỹ giấu tên cho biết việc Tổng thống Trump phải tuyên bố tạm ngừng chiến dịch “Dự án Tự do” chủ yếu vì Ảrập Xêút, một trong những đồng minh quan trọng của Washington ở Trung Đông, đã “từ chối cho quân Mỹ dùng các căn cứ và không phận để thực hiện hoạt động này”.


Binh sĩ Mỹ đổ bộ lên tàu hàng M/V Blue Star III cuối tháng 4/2026. Ảnh: CENTCOM
Cụ thể, việc nhà lãnh đạo Mỹ hôm 3/5 tuyên bố Washington “sẽ nỗ lực tốt nhất để hướng dẫn tàu và thủy thủ đoàn ra khỏi eo biển Hormuz” được cho đã chọc giận giới lãnh đạo Riyadh. Sau đó, Ảrập Xêút thông báo với chính quyền Trump rằng quốc gia này sẽ không cho phép các chiến đấu cơ của Mỹ xuất kích từ Căn cứ không quân Prince Sultan hoặc bay qua không phận Ảrập Xêút để tham gia chiến dịch “Dự án Tự do”.

Bất chấp việc Tổng thống Trump sau đó có cuộc điện đàm với Thái tử Ảrập Xêút Mohammed bin Salman, nhưng phía Riyadh nhất quyết không thay đổi quyết định và buộc người đứng đầu Mỹ phải cho tạm ngừng chiến dịch.

Ngoài ra, một nhà ngoại giao Trung Đông giấu tên nói với NBC: “Mỹ không thảo luận với Oman về ‘Dự án Tự do’ cho đến sau khi ông Trump công bố chiến dịch trên. Họ đưa ra thông báo rồi mới liên hệ với chúng tôi, chúng tôi không biết nên thế nào”.

Hiện ông Trump chưa bình luận về những thông tin do NBC đăng tải.

VietBF@ sưu tập

Mọi sự chú ý đã đổ dồn vào phiên tòa mà Elon Musk đang kiện OpenAI trong lúc Shivon Zilis, mẹ của bốn người con của Musk, ra làm chứng tại phiên tòa xét xử OpenAI. Theo tài liệu tòa án được tiết lộ ra, Shivon Zilis mô tả việc bà phục vụ trong hội đồng quản trị của OpenAI đồng thời đã bắt đầu mối giao du tình cảm với tỷ phú Elon Musk, một trong những người đồng sáng lập công ty.

Shivon Zilis, cố vấn lâu năm của tỷ phú kỹ nghệ Elon Musk và cũng là mẹ của bốn người con ông, đã ra làm chứng hôm thứ Tư trong một phiên tòa hé lộ ra những mối giao du phức tạp hiếm hoi ở Thung lũng Silicon.
Musk đang kiện Sam Altman và Greg Brockman, hai người đồng sáng lập còn lại của OpenAI, với cáo buộc cho rằng họ đã biến một tổ chức bất vụ lợi vì nhân loại trở thành phương tiên để làm giàu cho cá nhân.

Zilis là nhân vật khá quan trọng trong câu chuyện này. Bà đã gia nhập OpenAI từ năm 2016, ngồi trong ghế của hội đồng quản trị trong nhiều năm, và từng là cầu nối giữa Musk với các đồng sáng lập khác ngay cả khi sư giao tiếp giữa các bên đã bị rạn nứt. Bà đã rời khỏi hội đồng này vào năm 2023, đúng vào lúc Musk cho thành lập công ty xAI để cạnh tranh trực tiếp với OpenAI. Trước đó bà cũng từng làm việc tại Neuralink và Tesla của Musk.

Câu chuyện bà kể trên bục nhân chứng

Bà mô tả mối giao du tình cảm với Musk bắt đầu từ "một lần gặp gỡ duy nhất" tại một sự kiện nội bộ công ty. Sau đó, khi bà quyết định cho sinh con với tư cách là người mẹ đơn thân, sau khi Musk đề nghị hiến tinh trùng theo dạng tình bạn. Và rồi mối giao du tiếp tục phát triển. Hiện tại, bà xác nhận họ là một cặp đôi.

Tuy nhiên bà khẳng định điều đó đã không có ảnh hưởng gì đến các quyết định của bà tại hội đồng quản trị của OpenAI. "Tôi luôn hướng đến kết quả tốt nhất, đó là trí tuệ nhân tạo vì lợi ích của nhân loại", bà này nói.

Bà Shivon Zilis ra hầu tòa hôm thứ Tư (Minh họa)
Khi được luật sư của Musk hỏi, liệu rằng nhiệm vụ của bà có phải là chuyển giao thông tin cho Musk hay không. Bà phủ nhận thẳng thừng: "Chuyển tiếp? Tuyệt đối không."

Khi bị chất vấn về các tin nhắn bà từng gửi cho Musk, trong đó có câu "trò chơi lòng tin sắp trở nên phức tạp", bà có giải thích cho rằng, vào năm 2017, các người đồng sáng lập OpenAI đang trải qua một "cuộc chia tay nửa vời kỳ lạ" và bà chỉ đang cố tìm cách nắm giữ vai trò hỗ trợ, cho kết nối các bên.

Bà thừa nhận chỉ có thông báo cho hội đồng quản trị OpenAI biết về mối giao du của mình với Musk sau khi Business Insider đã phát hiện ra và thông báo trước họ sẽ cho đăng bài ra. Ban đầu, bà và Musk đã "đồng ý giữ bí mật hoàn toàn" vì lý do an ninh cho ông này. Bà lý giải như sau: nếu ông ta thực sự chỉ là người hiến tặng, thì việc đặt gánh nặng việc bảo mật đó lên người nhận là không công bằng.

Từ phía OpenAI, Brockman khai trước tòa rằng ông chỉ biết Musk là cha của những đứa con qua báo chí, dù ông và bà Zilis là bạn bè kể từ năm 2013. Ông cũng tiết lộ ra rằng, nhiều thành viên trong hội đồng quản trị từng muốn loại bỏ bà ra vì mối giao du này, nhưng cuối cùng đã bỏ phiếu cho phép bà ở lại với niềm tin bà sẽ kiểm soát được các xung đột về lợi ích.

Zilis trước đó cũng là nguyên đơn trong vụ kiện cùng với Musk, nhưng bà đã cho rút tên ra vào năm ngoái.

Trên bục nhân chứng, bà thỉnh thoảng sử dụng những cách thức diễn đạt khá độc đáo. Khi không nhớ một chi tiết nào đó, bà chỉ nói, "Nó không có trong bộ não của tôi." Khi nói về khối lượng công việc, bà bảo, mình từng xử lý "bảy tỷ dự án cùng một lúc" và nói thêm, "Đó là một thuật ngữ về kỹ thuật chính xác."

Musk hiện là cha của 14 người con. Zilis và ông có 4 người trong số đó.

(còn tiếp)

Sau khi tàu chở dầu treo cờ Iran phớt lờ cảnh báo, các lực lượng Mỹ đã bắn nhiều phát đạn từ pháo 20mm trên tiêm kích F/A-18 Super Hornet, vô hiệu hóa bánh lái của tàu.


Tiêm kích F/A-18E Super Hornet trên boong tàu sân bay USS Abraham Lincoln trong Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury) ngày 23-3-2026 - Ảnh: HẢI QUÂN MỸ

Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) vừa cập nhật diễn biến đáng chú ý tại Trung Đông: "Các lực lượng Mỹ hoạt động tại Vịnh Oman đã thực thi các biện pháp phong tỏa bằng cách vô hiệu hóa một chiếc tàu chở dầu treo cờ Iran chưa chất hàng đang tìm cách di chuyển tới cảng của Iran vào lúc 9h sáng 6-5 theo giờ miền Đông của Mỹ (20h tối 6-5 theo giờ Việt Nam)".

Trên nền tảng X, CENTCOM cho biết các lực lượng của họ đã phát hiện tàu chở dầu M/T Hasna khi con tàu di chuyển qua vùng biển quốc tế trên đường tới một cảng của Iran tại Vịnh Oman.

Các lực lượng Mỹ đã nhiều lần phát cảnh báo và thông báo với con tàu treo cờ Iran này rằng tàu đang vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ.

Mỹ nổ súng vào tàu chở dầu tìm cách vượt vòng phong tỏa để vào cảng Iran - Ảnh 2.
Vì sao Mỹ tuyên bố chấm dứt chiến dịch quân sự với Iran?
ĐỌC NGAY
"Sau khi thủy thủ đoàn trên tàu Hasna không tuân thủ các cảnh báo lặp đi lặp lại, lực lượng Mỹ đã vô hiệu hóa bánh lái của tàu bằng cách bắn nhiều phát đạn từ pháo 20mm trên tiêm kích F/A-18 Super Hornet của Hải quân Mỹ, được triển khai từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln. Tàu Hasna hiện không còn tiếp tục hành trình tới Iran" - CENTCOM tường thuật.

CENTCOM khẳng định lệnh phong tỏa của Mỹ đối với tàu thuyền tìm cách ra vào các cảng của Iran vẫn đang được duy trì đầy đủ hiệu lực. Họ tuyên bố: "Các lực lượng CENTCOM tiếp tục hành động một cách thận trọng và chuyên nghiệp nhằm bảo đảm việc tuân thủ".

Hiện Iran chưa lên tiếng về thông tin trên.

Theo dữ liệu từ trang Marine Traffic, tàu Hasna - tàu chở dầu thô dài hơn 330 mét và rộng 58 mét - đã di chuyển qua Biển Laccadive ngoài khơi Maldives gần ba tuần trước.

Quân đội Mỹ trong những tuần gần đây đã chặn và bắt giữ các tàu chở dầu có liên quan đến Iran gần eo biển Hormuz.

Hôm 5-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo chiến dịch "Dự án Tự do" của Mỹ nhằm dẫn dắt tàu thuyền qua eo biển Hormuz sẽ tạm dừng trong thời gian ngắn, viện dẫn đề nghị từ Pakistan và những tiến triển hướng tới thỏa thuận cuối cùng với Iran, song nhấn mạnh rằng lệnh phong tỏa hải quân vẫn sẽ được duy trì đầy đủ.

Đến ngày 6-5, nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông tin rằng "rất có thể" sẽ đạt được thỏa thuận với Iran, nhưng cũng cảnh báo Washington sẽ ném bom Iran "với mức độ và cường độ cao hơn nhiều" nếu các cuộc đàm phán đổ vỡ.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - người đang giữ vai trò chủ chốt trong tiến trình đàm phán - cáo buộc Washington "thông qua phong tỏa hải quân, đang tìm cách gây sức ép kinh tế và thao túng truyền thông, phá vỡ sự đoàn kết của đất nước Iran nhằm buộc chúng tôi phải đầu hàng".

VietBF@sưu tập

Sau 18 tháng triển khai chiến lược vực dậy "Chiến thắng ngay", thị phần của Nike tiếp tục sụt giảm khiến giới đầu tư Phố Wall mất dần kiên nhẫn.

Theo dữ liệu mới đây từ công ty nghiên cứu thị trường Euromonitor International, thị phần toàn cầu của Nike đã giảm 3 điểm phần trăm trong năm ngoái, về còn gần 23%, đánh dấu năm đi xuống thứ ba liên tiếp.

Ngược lại, thị phần của "kỳ phùng địch thủ" Adidas tăng lên 12,2% năm ngoái, từ mức 11,7% hồi 2024. Tuần trước, hãng đồ thể thao này tiếp tục giáng đòn mạnh trong cuộc đua đổi mới sản phẩm khi một vận động viên mang giày siêu nhẹ phá mốc marathon dưới 2 giờ.

Diễn biến cho thấy chiến lược phục hồi mang tên "Chiến thắng ngay" (Win Now) của CEO Elliott Hill vẫn chưa mang lại kết quả sau 18 tháng triển khai. Trên thị trường chứng khoán, giới đầu tư ngày càng hoài nghi, phản ánh qua tình hình bán khống cổ phiếu tăng vọt.

Theo dữ liệu từ S&P Global Market Intelligence đến ngày 1/5, khoảng 4,67% lượng cổ phiếu lưu hành của Nike được cho vay - một chỉ báo cho hoạt động bán khống. Con số này cao gấp hơn 11 lần so với mức 0,41% khi ông Elliott Hill tiếp quản ghế CEO Nike và triển khai nỗ lực vực dậy công ty. Tỷ lệ này cũng vượt xa các đối thủ nhỏ hơn, như 1,68% với cổ phiếu On Running hay 0,52% của Deckers Outdoor.

Khi được bổ nhiệm vào vị trí CEO hồi tháng 10/2024, ông Hill vạch ra kế hoạch "Win Now", hứa khôi phục lại vị thế thống trị của Nike. Tính đến tháng 4, biên lợi nhuận hoạt động của hãng tiếp tục giảm, ông thừa nhận rằng quá trình đang mất nhiều thời gian hơn dự kiến.

Nhà đầu tư tỏ ra thất vọng. Hôm 5/5, cổ phiếu Nike đóng cửa ở mức 43,06 USD, thấp nhất kể từ năm 2014. Từ đầu năm đến nay, mã này giảm gần 32%, khiến vốn hóa Nike còn gần 64 tỷ USD. "Chúng tôi đã nói về những vấn đề này từ khi Hill nhậm chức, nên đáng lẽ phải có tiến triển rõ ràng hơn", nhà phân tích David Swartz của Morningstar nhận định.

Người phát ngôn Nike cho biết CEO Elliott Hill chủ yếu dành những tháng đầu tiên để "chẩn bệnh" và chỉ bắt đầu triển khai chiến lược thể thao cốt lõi mới vào cuối năm ngoái. "Đó mới là mốc thời gian phù hợp để đánh giá tiến độ, không phải chỉ trong 18 tháng", người này nói.

Để vực dậy Nike, ông Hill đã tái cấu trúc đội ngũ lãnh đạo và tinh gọn nhân sự. Hồi tháng 1, công ty công bố cắt giảm 775 việc làm, chủ yếu tại các trung tâm phân phối ở Mỹ, do đẩy nhanh việc ứng dụng tự động hóa. Tháng trước, thêm 1.400 nhân viên, tập trung ở bộ phận công nghệ, được cho thôi việc.

Giám đốc vận hành (COO) Venkatesh Alagirisamy nói đây là "quyết định rất khó khăn" nhưng thuộc một phần trong "Win Now", nhằm tái cấu trúc đội ngũ công nghệ, đóng cửa các trung tâm công nghệ tại Trung Quốc, Atlanta (Mỹ) và Poland (Ba Lan).

"Đây là những bước đi có chủ đích nhằm xây dựng một tổ chức công nghệ tinh gọn, nhanh và kết nối hơn, đủ năng lực phục vụ người tiêu dùng, vận động viên và hoạt động kinh doanh", COO Alagirisamy nhấn mạnh.


Giày Nike bày bán ở Singapore ngày 22/22025. Ảnh: Reuters

Ban lãnh đạo Nike đồng thời tăng chi tiêu tiếp thị và cam kết sử dụng các chương trình giảm giá có mục tiêu để xử lý tồn kho. Tuy nhiên, lợi nhuận phục hồi chậm. Theo công ty phân tích bán lẻ M Science, dù số lượng sản phẩm được giảm giá trên website Nike ít hơn so với cuối năm 2024, mức hạ trung bình lại sâu hơn, tiếp tục gây áp lực lên biên lợi nhuận. Khoảng 37% sản phẩm được giảm giá vào cuối tháng 2, thời điểm gần nhất có dữ liệu.

Theo số liệu của hãng, tồn kho chiếm hơn 16% doanh thu quý gần nhất, tức gần như không đổi so với thời điểm ông Hill tiếp quản. Nike cho biết đang loại bỏ hàng lỗi thời tại các nhà bán lẻ thông qua "kết hợp giảm giá và trả hàng", điều có thể làm sai lệch dữ liệu về khuyến mãi.

Hàng tồn kho tích tụ khi nhu cầu với các dòng giày kinh điển của Nike gồm Dunk hay Air Jordan hạ nhiệt do chịu cạnh tranh gia tăng từ các thương hiệu mới như On và Deckers. Trong khi đó, công ty vẫn chậm đổi mới.

Năm ngoái, hãng ra mắt mẫu giày chạy Nike Vomero 18, đạt doanh thu 100 triệu USD trong ba tháng. Nhưng với một công ty từng nổi tiếng nhờ liên tục có sản phẩm "hit", những thành công đơn lẻ chưa đủ để trấn an nhà đầu tư.

Trong nỗ lực gần nhất, hãng tung ra các phiên bản mới của giày chạy bộ Alphafly phủ carbon và mở rộng phạm vi phân phối Nike Mind, loại giày được quảng bá là có thể kích hoạt các vùng cảm giác của não bộ.

"Họ là tay mạnh nhất trên thị trường nên đáng ra họ có thể đánh bại các đối thủ khác một cách mạnh mẽ", Sarah Henry, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Logan Capital Management, bình luận. Bà cho hay đang trì hoãn mua cổ phiếu Nike.

Các CEO ngành tiêu dùng và bán lẻ gần đây chịu áp lực lớn với "thời gian thử thách" ngày càng ngắn. Với biên lợi nhuận hoạt động mỏng - dưới 6% trong quý vừa qua, những sai lầm về giá và tồn kho có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến lợi nhuận, khiến lãnh đạo dễ chịu sức ép từ cổ đông.

Dù sốt ruột, nhiều nhà đầu tư vẫn ủng hộ CEO Elliott Hill. "Những gì ông ấy có thể kiểm soát đang đi đúng hướng", ông Simon Jaeger, chuyên gia từ Flossbach von Storch, nhận xét. Theo ông, tình hình của Nike chậm tiến triển phần nào do yếu tố bên ngoài như thuế quan và chi phí năng lượng tăng.

Simon Jaeger chỉ ra điểm sáng của hãng đồ thể thao như tăng trưởng doanh số hai chữ số trong mảng chạy bộ và bóng đá tại Bắc Mỹ trong quý gần nhất. Nhưng ông lưu ý đà cải thiện cần mở rộng sang các mảng khác trong năm nay, nếu không giới đầu tư "sẽ không hài lòng".

VietBF@sưu tập

Thông tin Mỹ và Iran gần tiến tới thỏa thuận chấm dứt chiến sự giúp giá vàng vượt 4.700 USD và dầu thô Mỹ về sát 90 USD tối 6/5.

Chốt phiên 6/5, giá vàng thế giới giao ngay tăng 133 USD lên 4.690 USD một ounce. Trước đó, giá có thời điểm tăng hơn 150 USD để vượt mốc 4.700 USD.


Giá vàng thế giới giao ngay chốt phiên ngày 6/5 lên sát 4.700 USD một ounce. Đồ thị: Kitco

Ngược lại, giá dầu thô giảm mạnh. Tối 6/5, giá Brent và WTI có thời điểm giảm 10-11%, khiến WTI về sát 90 USD một thùng. Chốt phiên, mức giảm thu hẹp còn 7-8%. Mỗi thùng Brent có giá 101 USD, trong khi WTI là 95 USD.

Thị trường biến động sau khi truyền thông Mỹ đưa tin nước này tiến gần đến một thỏa thuận với Iran thông qua bản ghi nhớ nhằm chấm dứt chiến sự và thiết lập khung đàm phán hạt nhân.

Trang tin Axios dẫn nguồn tin quan chức Mỹ cho biết "Nhà Trắng tin rằng họ tiến gần tới việc đạt được đồng thuận với Iran" về Bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điểm, do đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và con rể của ông Trump - Jared Kushner, soạn thảo, cùng với một số quan chức Iran. Một quan chức Pakistan tham gia nỗ lực hòa bình cũng xác nhận với Reuters thông tin trên. "Chúng ta đang rất gần, rất gần rồi", ông nói.

"Một thỏa thuận hòa bình kịp thời sẽ cho phép việc bình thường hóa hoạt động vận tải qua eo hiểm Hormuz, từ đó làm giảm sức ép lạm phát, tạo điều kiện cho Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) giảm lãi suất trong năm nay", Ricardo Evangelista - nhà phân tích tại ActivTrades nhận định. Ông cho rằng nếu kịch bản này xảy ra, giá vàng có thể lấy lại đà tăng, quay về mốc trên 5.000 USD và thậm chí hướng tới 5.500 USD cuối năm nay.

Eo biển Hormuz bị phong tỏa gây gián đoạn 20% nguồn cung dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Việc này khiến giá dầu Brent tăng tới gần 60% trong 2 tháng qua, làm tăng áp lực lạm phát.

Giá vàng thế giới vì thế chịu sức ép suốt chiến sự, khi lạm phát tăng tốc khiến các ngân hàng trung ương ngần ngại giảm lãi suất. Dù là công cụ phòng trừ rủi ro trong thời kỳ lạm phát và biến động kinh tế - chính trị, kim loại quý gặp bất lợi trong môi trường lãi suất cao, do không trả lãi cố định.

VietBF@sưu tập

Giới chức California lo ngại nguy cơ giá xăng tăng vọt, vì bang này nhập khẩu 30% lượng dầu qua eo biển Hormuz, vốn đang bị phong tỏa.

Các nghị sĩ bang California ngày 6/5 chất vấn Ủy ban Năng lượng California nhằm tìm giải pháp thay thế khoảng 30% lượng dầu mà bang thường nhập khẩu từ vịnh Ba Tư.

Chuyến tàu chở dầu thô cuối cùng từ Trung Đông tới California đã rời khu vực trước khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát. Kể từ đó đến nay, xung đột đã khiến eo biển Hormuz bị phong tỏa, khiến nguồn nhập khẩu dầu bằng đường biển của bang này đình trệ. Trong khi đó, California không có hệ thống đường ống dẫn xăng dầu liên bang để nhận nguồn nhiên liệu trong nước như các bang khác.

Với những tín hiệu tích cực gần đây về nỗ lực đàm phán giữa Washington và Tehran, giới lập pháp bang California hy vọng eo biển Hormuz sẽ sớm được mở lại, song cũng lo ngại kịch bản tuyến hàng hải này tiếp tục đóng cửa trong 60 ngày tới.

Giáo sư Severin Borenstein thuộc Đại học California Berkeley, người nổi tiếng với khái niệm "phụ phí xăng bí ẩn" tại California, cảnh báo bang này có thể đối mặt khủng hoảng nhiên liệu nếu tình thế bế tắc tại Hormuz tiếp tục kéo dài.

Ông cho rằng giá dầu nhập khẩu vào bang có thể tăng thêm 40-80 USD mỗi thùng, khiến giá xăng tại California tăng thêm khoảng 2 USD mỗi gallon (hơn 3,7 lít), dù đã ở mức cao nhất nước. Theo ông, giá xăng trung bình tại California có thể lên tới 8 USD mỗi gallon, thậm chí vượt 9 USD.

"Tôi không nghĩ viễn cảnh đó là không thể xảy ra. Nó sẽ trở thành một cuộc khủng hoảng và hoàn toàn nằm ngoài khả năng kiểm soát của bang California", Borenstein nói.


Dòng xe di chuyển ngang bảng điện tử thông báo giá xăng, nằm gần cao tốc tại thành phố San Francisco, ngày 29/4. Ảnh: AP

Phó chủ tịch Ủy ban Năng lượng California Siva Gunda thừa nhận bang này đang đối mặt khủng hoảng năng lượng, nhưng cho rằng nhu cầu tiêu thụ giảm do giá cao có thể giúp giá xăng ổn định dưới mức 7 USD mỗi gallon trong ngắn hạn.

Theo ông Gunda, nguồn cung dầu hiện vẫn được đảm bảo trong khoảng 6 tuần tới. Tuy nhiên, nếu khủng hoảng kéo dài hơn mốc này, nguy cơ giá xăng tăng mạnh sẽ trở nên đáng lo ngại. Gunda cho biết ông đang trao đổi riêng với ngành công nghiệp dầu khí nhằm xây dựng kế hoạch khẩn cấp cho giai đoạn sau mốc 6 tuần.

"Điều quan trọng là đảm bảo có thêm tàu và phương tiện hàng hải vận chuyển dầu nhập khẩu tới California", ông nói.

Nhiều bên cũng thừa nhận chỉ trích của ngành dầu khí nhằm vào chính sách của đảng Dân chủ tại California, vốn bị cho là làm suy giảm hoạt động khai thác dầu địa phương. Các nghị sĩ nhận định vấn đề này cần được giải quyết để California không quá phụ thuộc vào dầu nhập khẩu.

"Nếu muốn tự quyết vận mệnh của mình, liệu chúng ta có cần đặt ra mục tiêu sản lượng dầu thực tế tại California hay không", nghị sĩ David Alvarez đặt câu hỏi, đồng thời cảnh báo bang này đang "đặt toàn bộ trứng vào giỏ" khi dựa quá nhiều vào dầu nhập khẩu.

Gunda phân tích rằng tăng sản lượng khai thác dầu nội địa không nhất thiết giúp hạ giá nhiên liệu, lấy dẫn chứng từ một số quốc gia có năng lực khai thác lớn nhưng vẫn chịu tác động từ giá dầu toàn cầu tăng cao. Tuy nhiên, ông nói nguồn cung tại chỗ sẽ giúp các nhà máy lọc dầu California hoạt động hiệu quả hơn và tăng khả năng ứng phó với các cuộc khủng hoảng tương tự trong tương lai.

Các nhóm vận động chính sách của ngành dầu khí tiếp tục kêu gọi giới lập pháp thay đổi những chính sách mà họ cho là đối đầu với ngành năng lượng.

"Chúng ta đã thấy hậu quả, các nhà máy lọc dầu đóng cửa, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào nhập khẩu và một hệ thống gần như không còn dư địa điều chỉnh chính sách khi xảy ra gián đoạn", ông Jodie Muller, đại diện Hiệp hội Dầu khí các bang miền Tây nước Mỹ, cảnh báo.

VietBF@sưu tập

Một oanh tạc cơ chiến lược B-1B trở lại biên chế không quân Mỹ, sau khi được rút khỏi trạng thái niêm cất và trải qua 2 năm sửa chữa.

Không quân Mỹ ngày 6/5 thông báo oanh tạc cơ B-1B Lancer số đuôi 86-0115 đã rời căn cứ Tinker ở bang Oklahoma sau gần hai năm sửa chữa nhằm khôi phục năng lực tác chiến. Hơn 200 quân nhân và nhân viên dân sự thuộc Phi đoàn Bảo dưỡng Máy bay số 567 đã tham gia quá trình khôi phục chiếc B-1B, với khoảng 500 linh kiện được thay thế trên phi cơ.

Phi cơ trước đó trải qua đợt bay thử với thân vỏ trần, không có sơn bên ngoài. Đây là quy trình nhằm xác nhận khả năng hoạt động của các hệ thống trên máy bay, trước khi chiếc B-1B được đánh giá là đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ và sơn lại.


Oanh tạc cơ B-1B tại căn cứ Tinker hồi tháng 2. Ảnh: USAF

Máy bay 86-0115 bị không quân Mỹ loại biên hồi năm 2021 rồi chuyển tới Không đoàn Bảo dưỡng và Tái chế Hàng không (AMARG) số 309 ở căn cứ Davis-Monthan thuộc bang Arizona, còn có biệt danh là "nghĩa địa máy bay" của quân đội Mỹ. Phi cơ được niêm cất ở trạng thái "Type 2000", cho phép khôi phục và đưa trở lại biên chế sau vài tháng nếu có yêu cầu.

Không quân Mỹ hồi năm 2024 cho biết 86-0115 được hồi sinh nhằm thay thế chiếc B-1B mang số đuôi 86-0126, vốn bị hư hại nặng trong quá trình nâng cấp tại cơ sở của tập đoàn Boeing. Chi phí khôi phục 86-0115 được đánh giá là rẻ hơn so với sửa chữa chiếc 86-0126.

Quyết định cũng nhằm đáp ứng yêu cầu của quốc hội Mỹ về duy trì 45 oanh tạc cơ B-1B trong biên chế không quân.

Oanh tạc cơ B-1B được sản xuất trong giai đoạn 1983-1988, chiếc đầu tiên được đưa vào biên chế ngày 1/10/1986. B-1B được trang bị 6 giá treo gắn ngoài cùng ba khoang vũ khí trong thân, cho phép nó mang theo 57 tấn vũ khí các loại, là oanh tạc cơ chiến lược có tải trọng vũ khí lớn nhất của Mỹ.

Dòng máy bay này dự kiến bị loại biên vào năm 2030, song đã được kéo dài thời gian hoạt động đến ít nhất là năm 2037.

VietBF@sưu tập