Tổng thống Trump đã chính thức kêu gọi đài ABC và công ty Disney chấm dứt hợp đồng với người dẫn chương trình truyền hình Jimmy Kimmel, sau khi ông này đưa ra phát biểu gây tranh cãi nhắm vào Đệ nhất Phu nhân Melania Trump chỉ vài ngày trước biến cố nổ súng tại Dạ tiệc Hiệp hội Phóng viên Tòa Bạch Ốc.

Trong một thông điệp đăng tải trên mạng xã hội, Tổng thống Trump chỉ trích gay gắt nội dung phát biểu của Kimmel, cho rằng đây là hành vi vượt quá giới hạn chấp nhận được trong đời sống công cộng. Ông nhấn mạnh rằng chương trình đã sử dụng hình ảnh giả tạo của Đệ nhất Phu nhân và con trai Barron Trump như thể họ hiện diện trong trường quay, điều mà ông khẳng định hoàn toàn không có thật.

Phát biểu gây tranh cãi xuất phát từ một đoạn độc thoại của Jimmy Kimmel, trong đó ông đưa ra nhận xét về Đệ nhất Phu nhân với ngôn từ bị cho là thiếu tôn trọng. Tổng thống Trump cho rằng nội dung này không mang tính hài hước mà là sự xúc phạm nghiêm trọng, đồng thời chỉ trích mức độ tín nhiệm thấp của chương trình.

Đệ nhất Phu nhân Melania Trump cũng đã lên tiếng mạnh mẽ, mô tả Kimmel là người “ẩn mình sau ABC” và cho rằng đài truyền hình này đang bảo vệ những hành vi mà bà xem là không thể chấp nhận. Bà kêu gọi lãnh đạo ABC cần có lập trường rõ ràng, đặt câu hỏi về việc bao nhiêu lần các hành vi như vậy tiếp tục được dung túng mà không có hậu quả.



Những phát biểu này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng sau vụ nổ súng tại khách sạn Washington Hilton, nơi diễn ra dạ tiệc. Một đối tượng vũ trang đã xâm nhập khu vực và nổ súng, khiến một nhân viên Mật vụ bị thương trước khi bị bắt giữ. Biến cố này đã làm gia tăng lo ngại về môi trường chính trị và truyền thông ngày càng đối đầu.

Sự việc tiếp tục làm dấy lên tranh luận về ranh giới giữa tự do ngôn luận và trách nhiệm của truyền thông, đặc biệt khi các nội dung mang tính công kích cá nhân có thể tác động đến bầu không khí xã hội rộng lớn hơn.

Bước tiến mới từ Viện Trung tâm Zhukovsky

Trong kỷ nguyên mà mọi thiết bị đều được "thông minh hóa" bằng chip và cảm biến, các chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia mang tên Zhukovsky (NITS) đã chọn một lối đi riêng đầy táo bạo. Họ vừa công bố việc phát triển thành công hệ thống làm mát tự điều chỉnh cho động cơ tuabin khí mà hoàn toàn không phụ thuộc vào các thiết bị điều khiển điện tử. Thành tựu này không chỉ là một cải tiến kỹ thuật đơn thuần mà là một lời giải thông minh cho bài toán độ bền trong môi trường khắc nghiệt. Việc loại bỏ hệ thống điện tử điều khiển làm mát giúp động cơ giảm thiểu rủi ro hỏng hóc do nhiệt độ cao, đồng thời tối ưu hóa khối lượng và độ tin cậy của toàn bộ hệ thống hàng không.

Cơ chế "trí thông minh vật liệu" thay thế chip điều khiển

Nguyên lý cốt lõi của công nghệ này nằm ở khả năng kiểm soát lưu lượng khí làm mát đi vào các cánh tuabin. Thông thường, ở các động cơ truyền thống, lượng khí làm mát được thiết lập cố định hoặc điều khiển qua các van điện tử. Tuy nhiên, trong môi trường nhiệt độ cực cao, các cảm biến điện tử thường đối mặt với nguy cơ sai số hoặc hư hỏng.

Giải pháp của Zhukovsky là sử dụng vật liệu có hiệu ứng ghi nhớ hình dạng hoặc các cấu trúc lưỡng kim đặc biệt. Khi nhiệt độ dòng khí thay đổi, các chi tiết trong hệ thống làm mát sẽ tự động biến dạng cơ học để đóng hoặc mở các khe dẫn khí.

Thiết kế dựa trên bố cục máy phát khởi động được thiết kế lại với rôto hình "cốc" và stato đồng tâm được đặt trong một vỏ bọc trung tâm. Giải pháp này cho phép giảm kích thước theo trục và điều chỉnh mô hình luồng khí làm mát.

Không khí nén từ máy nén được làm lạnh sơ bộ đến nhiệt độ dưới 100 °C và đi vào khoang trung tâm thông qua các thanh giằng xuyên tâm của vỏ máy.

Luồng khí sau đó chia thành hai mạch. Mạch thứ nhất làm mát mặt trước của cuộn dây stato thông qua một khe hở dọc trục với gioăng kín kiểu mê cung. Mạch thứ hai được dẫn đến vùng phía sau, nơi nó đi qua các kênh hình vòng và xuyên tâm, làm mát nam châm và mạch từ của rôto.

Phản ứng tức thì: Hệ thống phản hồi trực tiếp với nhiệt độ mà không cần thông qua bước xử lý tín hiệu trung gian.

Độ tin cậy tuyệt đối: Loại bỏ hoàn toàn các lỗi phần mềm hoặc chập cháy mạch điện trong điều kiện vận hành cường độ cao.

Tự cân bằng: Hệ thống luôn duy trì trạng thái nhiệt lý tưởng cho các bộ phận quan trọng nhất của động cơ.

Tối ưu hiệu suất và kéo dài tuổi thọ động cơ

Việc tiết chế lượng khí làm mát một cách chính xác mang lại lợi ích kép về cả kinh tế lẫn kỹ thuật. Khi động cơ hoạt động ở chế độ tải thấp, hệ thống sẽ tự động giảm lượng khí trích từ máy nén để làm mát. Năng lượng tiết kiệm được từ việc giảm trích khí này được chuyển trực tiếp thành lực đẩy, giúp tăng hiệu suất nhiệt động lực học của động cơ thêm đáng kể.

Bên cạnh đó, việc giữ cho nhiệt độ các cánh tuabin không bị quá nhiệt cũng như không bị "làm lạnh quá mức" giúp giảm ứng suất nhiệt. Điều này giúp kéo dài tuổi thọ vật liệu, giảm tình trạng mỏi nhiệt và rạn nứt bề mặt cánh tuabin. Nó còn có tác dụng giảm chi phí bảo trì do chu kỳ thay thế các linh kiện chịu nhiệt được kéo dài hơn so với các thiết kế cũ. Bên cạnh đó, sự thay đổi này giúp tiết kiệm nhiên liệu: Việc tối ưu hóa dòng khí làm mát giúp giảm mức tiêu hao nhiên liệu tổng thể trên mỗi giờ bay.

Tầm nhìn tương lai của ngành động cơ hàng không

Sự thành công của Viện Zhukovsky đã chứng minh rằng: Đỉnh cao của công nghệ đôi khi là sự giản lược hóa. Trong bối cảnh Nga đang nỗ lực tự chủ công nghệ hàng không hoàn toàn, việc phát triển được các hệ thống cơ-nhiệt tự vận hành giúp họ thoát khỏi sự phụ thuộc vào các linh kiện bán dẫn phức tạp vốn đang bị thắt chặt về cung ứng toàn cầu.

Hệ thống làm mát không điện tử này được kỳ vọng sẽ trở thành tiêu chuẩn mới trên các dòng động cơ tuabin khí thế hệ tiếp theo, phục vụ cho cả mục đích dân dụng và quân sự. Nó mở ra một hướng nghiên cứu mới về "vật liệu thông minh" – nơi bản thân vật chất đảm nhận vai trò của cả cảm biến lẫn bộ điều khiển.

Với bước đột phá này, Viện Zhukovsky không chỉ tái khẳng định vị thế của nền khoa học hàng không Nga mà còn mang đến một tư duy thiết kế mới: Tin tưởng vào sức mạnh của vật lý thuần túy để tạo ra những cỗ máy hoạt động bền bỉ trong những điều kiện khắc nghiệt nhất của bầu trời.

Đi tìm kiếm một sự thỏa thuận khả dĩ tốt hơn "JCPOA" (Joint Comprehensive Plan of Action) hồi thời Obama là điều mà Trump đang muốn làm. Tuy nhiên, khó có thể có được sự thỏa thuận nào tốt hơn, thậm chí có thể còn tồi tệ hơn. Trang mạng Axios có tường thuật rằng Trump bị lép vế đến mức có thể phải chấp nhận cho gỡ 20 tỷ USD trong tài sản bị phong tỏa của Iran như một bước lùi nhằm đạt được giải pháp để kết thúc chiến tranh.

(Minh họa)
Con số 1,7 tỷ USD thời Obama từ đâu mà ra?

Ngày 20/4/26, Tổng Thống Trump có viết trên Truth Social: "Thỏa thuận mà chúng ta đang đàm phán với Iran sẽ TỐT HƠN NHIỀU so với JCPOA… Họ (Obama) thậm chí trao tận tay 1,7 tỷ USD,… chất đầy lên một chiếc Boeing 757 và chuyển thẳng đến Iran…"

Tuy nhiên, Axios cho biết, Mỹ có thể gỡ bỏ ra 20 tỷ USD từ khoản tài sản Iran bị cho đóng băng từ lâu nay và nếu tin này là chính xác thì đó là một sự thoái bộ rất lớn, bởi vì thoạt đầu, Hoa Kỳ mở màn với mức đề xuất là 6 tỷ USD, nhưng Tehran không đồng ý. Họ nói thách lên đến 27 tỷ USD. Cuối cùng, Mỹ đã nâng lên 20 tỷ USD, một con số khổng lồ so với 1,7 tỷ USD trong thỏa thuận JCPOA. Khoản 1,7 tỷ USD mà ông Obama trao cho Iran lẽ ra không cần thiết để gây tranh cãi. Đó là tiền của Iran chứ không phải là tiền của Mỹ mà ông Obama bỏ ra để "mua chuộc" Tehran.

Trong thập niên 1960-1970, Iran là đối tác lớn nhất trong chương trình Bán Vũ Khí Cho Nước Ngoài (U.S. Foreign Military Sales – FMS) của Hoa Kỳ. Để điều hành FMS, người ta đã cho thành lập một Quỹ Tín Thác (Trust Fund) với nguồn vốn của Iran để chi trả cho các công ty thầu của Mỹ.

Tháng 2/1979, chỉ vài ngày trước khi cuộc cách mạng Iran đi đến hồi kết, Hoa Kỳ và Iran có ký một bản ghi nhớ (Memorandum), theo đó cho đình chỉ các khoản thanh toán và hủy bỏ nhiều thương vụ còn dang dở. Bản ghi nhớ cũng quy định số tiền của Iran mà FMS chưa sử dụng hết sẽ được gửi vào một tài khoản có lãi suất.

Cuối năm 1979, sau khi Iran chiếm đóng đại sứ quán Mỹ ở Tehran, chính quyền Carter cho đóng băng toàn bộ tài sản Iran tại Mỹ. Cuộc khủng hoảng này được giải quyết gần 15 tháng sau, thông qua thỏa thuận thành lập Tòa Án Giải Quyết Tranh Chấp Iran-Hoa Kỳ (Iran-U.S. Claims Tribunal – IUCT) nhằm giải quyết các gút mắc về tài chính và thương mại nảy sinh.

Năm 1982, Iran khiếu nại lên IUCT, liên quan đến Quỹ Tín thác FMS. Lisa Grosh, phụ tá cố vấn pháp lý thuộc Bộ Ngoại Giao thời ông Obama, cho biết, vụ này là "một tranh chấp về việc vi phạm hợp đồng trị giá hàng tỷ, liên quan đến 1,126 hợp đồng vũ khí với quy mô lớn". Những gì đã xảy ra tiếp theo là khoảng 40 vòng đàm phán trong nhiều thập niên. Năm 2015, Iran yêu cầu IUCT tổ chức cuộc điều trần toàn diện về những khiếu nại còn tồn đọng, đặc biệt số phận hàng trăm triệu USD mà Quỹ Tín Thác FMS còn nắm giữ.

Việc hoàn trả trong khuôn khổ JCPOA gồm có hai phần: trả khoản vốn gốc 400 triệu USD và thanh toán khoản lãi 1,3 tỷ. Để trả vốn gốc, Bộ Tài Chính, cùng Cơ Quan Tài Chính và Kế Toán Quốc Phòng (DFAS) và Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang New York, thực hiện lệnh chuyển khoản 400 triệu USD từ DFAS sang Ngân Hàng Quốc Gia Thụy Sĩ. 400 triệu này được quy đổi sang franc Thụy Sĩ, rút ra dưới dạng tiền mặt, được chuyển đến Geneva, rồi cuối cùng được giải ngân và trao cho đại diện Ngân Hàng Trung Ương Iran.

Phần tiền lãi, nó được trả từ Quỹ Phán Quyết (Judgment Fund), chuyên sử dụng để thanh toán "các phán quyết của tòa án cũng như những sự thỏa thuận của Bộ Tư Pháp đối với những vụ kiện thực tế hoặc tiềm ẩn nhằm vào chính phủ". Để một khoản thanh toán được thực hiện thông qua Quỹ Phán Quyết, Bộ Tài Chính phải được sự xác nhận từ Bộ trưởng Tư Pháp rằng thỏa thuận đó sẽ phục vụ lợi ích cho nước Mỹ.

Do Quỹ Phán Quyết không cho phép xử lý các yêu cầu bồi thường đơn lẻ có giá trị lên tới mười chữ số, nên khoản tiền lời 1,3 tỷ USD được chia thành 13 yêu cầu bồi thường (claims), mỗi yêu cầu trị giá 99,999,999.99 USD; cùng một yêu cầu bồi thường cho số dư còn lại là 10,390,236.28 USD. Các khoản trên được chuyển từ Quỹ Phán Quyết sang Ngân Hàng Quốc Gia Hòa Lan, được quy đổi sang euro và rút ra dưới dạng tiền mặt. Ngân Hàng Hòa Lan cho giải ngân và trao cho đại diện Ngân Hàng Trung Ương Iran ("The United States, Iran, and 1,7 billion USD: Sorting out the details"/Brookings).

Một câu hỏi được quan tâm nhiều là tại sao lại là tiền mặt? Trong bài đăng ngày 20/4 trên Truth Social nói trên, Trump có viết: "Họ (Obama) đã chuyển 1,7 tỷ đô la tiền mặt, chất lên chiếc Boeing 757 và chở đến Iran để cho giới lãnh đạo nước này chi xài tùy thích. Ông ta (Obama) đã rút hết tiền mặt từ các ngân hàng ở Washington D.C., Virginia và Maryland. Các chủ ngân hàng nói rằng họ chưa từng thấy có điều gì tương tự trước đây…" Về vụ này, theo sự giải trình của chính quyền Obama, ở thời điểm đó, Iran không thể tiếp cận hệ thống ngân hàng quốc tế nên Mỹ buộc phải cho thanh toán bằng tiền mặt.

Trump có thể "deal" tốt hơn Obama?

Theo JCPOA, Iran đồng ý chuyển giao 98% kho dự trữ uranium ra khỏi nước họ. Trước đó, Iran từng có số lượng uranium đủ để chế tạo ra 8 đến 10 quả bom nguyên tử; sau thỏa thuận JCPOA, số uranium còn lại của họ không đủ để chế tạo dù chỉ một quả. Iran cũng phải tháo dỡ 2/3 máy ly tâm. Họ đồng ý chỉ vận hành tối đa 5,060 máy ly tâm cùng một lúc, và chỉ sử dụng các mẫu máy kém tiên tiến nhất. Ngoài ra, không có hoạt động để làm giàu hay lưu trữ uranium nào được phép diễn ra trong vòng 15 năm…

Cụ thể, JCPOA đã cấm Iran, cho đến năm 2030, không được làm giàu uranium vượt quá 3.67%, mức chỉ số đủ dùng cho nghiên cứu và y học nhưng không đủ để chế tạo ra bom. Iran cũng vô hiệu hóa một lò phản ứng nguyên tử sản sinh plutonium – loại vật liệu có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí. Để bảo đảm việc tuân thủ, Tehran đồng ý cho phép Cơ Quan Nguyên Tử Năng Quốc Tế (IAEA) giám sát, từ việc sử dụng camera, cử thanh sát viên theo dõi kho uranium, đến việc sử dụng máy ly tâm. Liên quan đến vụ JCPOA, Iran đồng ý cho trả lại tự do cho 52 công dân Mỹ (đây là nguyên cớ dẫn đến cáo buộc rằng Obama phải trả "tiền chuộc"). Để đổi lại, tất cả các quốc gia như Mỹ và châu Âu sẽ cho dỡ bỏ loạt lệnh trừng phạt…

Những người phản đối chỉ trích rằng JCPOA thực chất đang bật đèn xanh cho Iran mở rộng hoạt động nguyên tử sau năm 2030. Chính quyền Obama có giải thích, Iran chắc chắn không bao giờ chấp thuận nhiều hơn 15 năm (cho đến năm 2030); hơn nữa, dù gì thì trong 15 năm cũng giúp có thêm thời gian để đàm phán trong tương lai. Trên thực tế, không giống như Trump tố cáo, JCPOA, ngay ở lúc đầu, đã nêu rõ sự cam kết của Iran rằng "trong bất cứ hoàn cảnh nào, Iran sẽ không tìm kiếm, phát triển hay nắm sở hữu bất cứ loại vũ khí nguyên tử nào".

Bây giờ, câu hỏi lớn nhất được đặt ra là Trump có thể đạt được gì mà JCPOA chưa thể làm? Trên thực tế, khi Trump cho xé bỏ thỏa thuận JCPOA dài 159 trang vào năm 2018, Iran đã bắt đầu sản xuất uranium được làm giàu ở mức độ cao hơn. Theo Trung Tâm Kiểm Soát Vũ Khí và Không Phổ Biến Vũ Khí Nguyên Tử, "thời gian đột phá" của Iran, khoảng thời gian cần thiết để sản xuất đủ vật liệu phân hạch được làm giàu mức cao cho vũ khí nguyên tử, đã gia tăng từ mức hơn một năm dưới thời JCPOA xuống chỉ còn "vài tuần" ở thời điểm hiện tại.

Có ít nhất 3 điểm mấu chốt mà Trump cần phải làm để chứng minh thỏa thuận tương lai của ông sẽ tốt hơn ông Obama.

Đầu tiên là vấn đề làm giàu uranium. Trong vòng đàm phán ở Geneva ngày 26/2/2026, hai bên tạm thời đồng ý rằng Iran đình chỉ hoàn toàn mọi hoạt động làm giàu uranium trong 10 năm. Đáng lý mọi chuyện cần tiếp tục được đàm phán thì ông Trump lại phá hỏng tất cả khi cho khai mào ra chiến tranh. Tại cuộc đàm phán ở Pakistan trong thời gian hưu chiến hai tuần, Iran nói bây giờ họ không thích vụ 10 năm nữa mà chỉ cho ngưng có 3 năm mà thôi. Phần mình, Mỹ cương quyết đòi 20 năm nhưng sau đó Trump cho biết, chẳng có thời hạn gì cả mà phải là cho ngưng vĩnh viễn.

Vấn đề thứ hai là kho dự trữ uranium đã làm giàu. JCPOA 2015quy định mức giới hạn đối với kho dự trữ uranium có độ tinh khiết 3.65% là 300 kg. Hiện tại, Iran đang giữ 440.9 kg uranium được làm giàu ở mức 60%. Gần như toàn bộ số lượng vật liệu có độ tinh khiết 60% này đều tồn tại dưới dạng khí và được lưu trữ trong các bình chứa kích thước xấp xỉ bình khí lặn. Với Iran, mớ uranium 60% là bùa hộ mệnh, là lá bài chủ lực để họ đưa ra đàm phán. Tại Geneva ngày 26 tháng Hai, Iran đề xuất "cho pha loãng" (downblend) từ 60% xuống 3.67%. Trong khi đó, phía Mỹ nói, chẳng pha loãng gì cả mà tốt nhất phải cho đưa ra hết khỏi Iran.

Vấn đề thứ ba là việc cho nới lỏng các lệnh trừng phạt. Iran hiện yêu cầu Mỹ phải giải tỏa phần nào trong khoản tài sản 100 tỷ USD bị cho đóng băng ở nước ngoài trong nhiều thập niên qua, đồng thời dỡ bỏ các hạn chế đối với hoạt động thương mại dầu mỏ. Gỡ ra bao nhiêu trong khoảng 100 tỷ USD bị phong tỏa là một trong những yếu tố nổi cộm nhất khi 2 bên đàm phán. Đây chính là vụ cho nhả ra 20 tỷ mà ông Trump đang thương lượng như nói ở trên.

Ngoài ra, còn vô số mắc mứu mà hai bên đang giằng co, từ việc Iran hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm, vấn đề hỏa tiễn đạn đạo, và đặc biệt việc kiểm soát Eo biển Hormuz. Cái khó của Trump là ông muốn mọi thứ phải cho kết thúc thật nhanh và đạt được nhiều hơn so với JCPOA. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, Hoa Kỳ đang dưới cơ Iran và Trump ở cái thế đứng còn yếu hơn Obama nhiều. Thời Obama, Iran chỉ nói chuyện, còn bây giờ, họ đàm phán với thái độ của một kẻ thật "bựa" (mất dạy, phách lối) vô cùng!

The Artemis II Mission Proves What We Knew All Along



Cũng như thường lệ, Mặt trăng chẳng có gì lạ hết, ngoài đất đá và hàng ngàn miệng núi lửa do thiên thạch rơi xuống cả triệu triệu năm qua, theo các bản tin chính thức của NASA từ bấy lâu nay. Chuyên che giấu bí mật vốn là sở trường của chính phủ Mỹ, nhưng với mục đích để làm gì thì chẳng có ai bới ra hết được!

WASHINGTON, D.C.

Hôm thứ Năm, ngày 30 tháng Tư, sau nhiều tuần tranh cãi trong nội bộ phía Cộng Hòa, Hạ Viện đã cho thông qua dự luật cấp ngân sách cho hầu hết cơ quan quan trọng của Bộ Nội An (DHS), trong đó có Cơ Quan An Ninh Giao Thông Vận Tải (TSA), theo tin mới nhất từ CNN và Politico đưa ra.

Hạ Viện đã bỏ phiếu miệng để cho thông qua dự luật ngân sách một phần cho DHS được Thượng Viện chấp thuận cách đây hơn một tháng. Dự luật này đã được thông qua sau 75 ngày Bộ DHS không có ngân sách, lâu nhất từ trước cho đến nay.

Dân biểu Mike Johnson (CH-Louisiana), chủ tịch Hạ Viện, phát biểu trước báo chí tại Quốc Hội sau khi dự luật ngân sách một phần cho DHS được cho thông qua hôm thứ Năm, 30/4. (Ảnh: Getty Images)
Theo dự trù, Tổng Thống Donald Trump sẽ nhanh chóng ký dự luật này, trong đó bao gồm cấp ngân sách đầy đủ cho cơ quan Tuần Duyên (USCG), TSA, Sở Mật Vụ, Cơ Quan Tình Trạng Khẩn Cấp Liên Bang (FEMA), Cơ Quan An Ninh Mạng và Cơ Sở Hạ Tầng (CISA), cùng với những cơ quan khác thuộc DHS nhưng không có liên hệ với di trú. Đây được coi là thắng lợi lớn cho phía Dân Chủ.

Giới lãnh đạo Cộng Hòa Hạ Viện chịu nhượng bộ giữa lúc dân biểu Mike Johnson (CH-Louisiana), chủ tịch Hạ Viện, ngày càng bị phe trung dung trong đảng của ông chống đối, theo nhiều nguồn tin có nói với CNN.

"Tôi nghĩ toàn bộ chuyện này này là ngu xuẩn", dân biểu Chip Roy (CH-Texas), thành viên cứng rắn của phía Cộng Hòa, tuyên bố. "Tôi nghĩ chúng ta cấp ngân sách cho chính phủ theo cách này là ngu như lừa".

Suốt gần một tháng qua, ông Johnson đã từ chối thông qua dự luật này vì sự chống đối của những dân biểu như ông Roy. Phía Cộng Hòa Hạ Viện nhìn chung không thích thú với dự luật này, vì họ sợ sẽ tạo ra tiền lệ cho phía Dân Chủ tìm cách khai thác trong những cuộc đối đầu về ngân sách trong tương lai.

Giờ đây, phía Cộng Hòa ở Quốc Hội chuyển sang cố gắng thông qua ngân sách đến 75 tỷ USD cho cơ quan Biên Phòng (CBP) và Cảnh Sát Di Trú (ICE) chỉ nhờ số phiếu của thành viên Cộng Hòa. Tối hôm thứ Tư tuần này, họ đã bắt đầu làm như vậy bằng cách dùng thẩm quyền về ngân sách đặc biệt để né tránh quy định đòi hỏi ít nhất phải có 60 phiếu thuận của Thượng Viện.

Tổng Thống Trump đang yêu cầu đưa dự luật đó đến bàn của ông trễ nhất ngày 1 tháng Sáu. Trong thời gian Bộ DHS bị đóng cửa một phần, CBP và ICE hầu như vẫn làm việc bình thường nhờ ngân sách đã được cấp trước đó trong dự luật lớn của Cộng Hòa hồi năm ngoái.

Trong hơn 10 tuần từ khi Bộ DHS không có ngân sách vào giữa tháng 2/26, phía Dân Chủ hầu như đoàn kết từ chối sự ủng hộ cấp ngân sách cho hoạt động thực thi luật di trú của CBP và ICE mà không có biện pháp cho cải tổ lại. Trong khi đó, phía Cộng Hòa khăng khăng đòi cấp tiền cho hai cơ quan này mà không cần điều kiện áp đặt nào cả.

Chuyến bay nội địa của hãng hàng không Delta Air Lines (Mỹ) đã đón "hành khách đặc biệt" khi một sản phụ bất ngờ sinh con ngay trên máy bay, trước khi hạ cánh khoảng 30 phút.


Máy bay của Hãng Delta Airlines tại sân bay ở Atlanta, Georgia, Mỹ. Ảnh tư liệu (minh họa): Getty Images/TTXVN

Ngày 27/4, Delta Air Lines cho biết chuyến bay kéo dài 5 giờ khởi hành từ thành phố Atlanta (bang Georgia) vào tối 24/4, hướng tới Portland (bang Oregon) và dự kiến hạ cánh vào khoảng 22h giờ địa phương. Tuy nhiên, em bé đã chào đời khi máy bay vẫn còn trên không.

Sự việc diễn ra với sự hỗ trợ kịp thời của hai y tá và một bác sĩ có mặt trong số 153 hành khách, cùng 4 thành viên tổ bay được đào tạo về xử lý tình huống y tế khẩn cấp. Phi hành đoàn sau đó đã liên hệ kiểm soát không lưu để chuẩn bị hạ cánh khẩn cấp, đồng thời đội ngũ y tế đã chờ sẵn khi máy bay tiếp đất.

Theo thông tin từ sân bay Portland, cả mẹ và bé gái sơ sinh đều trong tình trạng ổn định. Hãng hàng không cũng gửi lời chúc tốt đẹp tới gia đình, đồng thời ghi nhận sự hỗ trợ của các nhân viên và hành khách trên chuyến bay.

Không giống một số hãng hàng không khác, Delta Air Lines không áp dụng hạn chế nghiêm ngặt đối với hành khách mang thai về thời điểm được phép bay.

VietBF@sưu tập

Một ngày sau khi một người đàn ông nổ súng tại sự kiện Bữa tối Phóng viên Nhà Trắng, giới chức Mỹ đang ra sức rà soát một thông điệp do nghi phạm gửi đi, nhằm tìm hiểu điều gì đã khiến ông ta – từ một giáo viên được kính trọng tại California – trở thành một kẻ mang âm mưu ám sát trong mình.

“Trước hết, tôi xin lỗi tất cả những người mà tôi đã phản bội niềm tin,” nội dung bức thư mà nhà chức trách cho biết do nghi phạm gửi. Người này được xác định là Cole Tomas Allen, 31 tuổi, đến từ Torrance, California, làm giáo viên bán thời gian và phát triển trò chơi điện tử, theo hồ sơ công khai.

Bức thư, được Allen gửi cho các thành viên gia đình trước khi gây án, nói rằng ông có ý định nhắm vào các quan chức chính quyền và bày tỏ sự phẫn nộ về mặt chính trị, đồng thời viết: “Tôi không mong được tha thứ.”

Theo Nhà Trắng, chị gái của Allen nói với cơ quan thực thi pháp luật rằng ông có xu hướng đưa ra những phát ngôn cực đoan khi tham gia hoạt động cánh tả tại Los Angeles, mua súng và thường xuyên luyện tập tại trường bắn.

Những ngày gần đây, nhà chức trách cho biết, những lời nói đó đã chuyển thành hành động. Allen lên tàu từ Los Angeles, đến Chicago rồi tới Washington DC, nơi ông nhận phòng tại khách sạn trung tâm – địa điểm tổ chức bữa tiệc thường niên có sự tham dự của Tổng thống Donald Trump cùng nhiều quan chức cấp cao.

Ông ta mang theo một khẩu súng lục bán tự động cỡ .38 và một khẩu shotgun đạn 12 gauge, theo các quan chức. Sau đó, nghi phạm đã gửi một tuyên bố tới gia đình, tự gọi mình là “Sát thủ Liên bang Thân thiện” và bày tỏ quan điểm chống ông Trump, trước khi tìm cách vượt qua an ninh bên ngoài sự kiện tối 25/4 theo giờ Mỹ.Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche cho biết nghi phạm đã “bắn vài phát” và làm bị thương một đặc vụ mặc áo chống đạn trước khi nhanh chóng bị khống chế, trong khi ông Trump và các lãnh đạo khác tìm cách đảm bảo an toàn bên trong phòng tiệc.

Hiện các nhà chức trách đang xem xét tuyên bố mà Allen được cho là đã gửi, cùng lịch sử mạng xã hội của anh ta – mà ông Trump mô tả là “chống Cơ đốc giáo” – đồng thời trao đổi với gia đình để tìm hiểu động cơ phía sau vụ tấn công.

“Chúng tôi vẫn đang cố gắng xác định động cơ. Theo điều tra ban đầu, có vẻ nghi phạm nhắm vào các thành viên trong chính quyền,” ông Blanche nói.

Bức thư đề cập nhiều bất mãn, bao gồm sự tức giận đối với điều kiện tại các trại giam giữ và gọi ông Trump là “kẻ phản bội”.

Hồ sơ cá nhân và con đường dẫn tới cực đoan
Nghi phạm bị truy tố với hai tội danh sử dụng vũ khí và một tội tấn công nhân viên liên bang bằng vũ khí nguy hiểm, theo công tố viên liên bang tại Washington DC Jeanine Pirro. Ông Blanche cho biết nghi phạm không hợp tác với nhà chức trách.

Allen từng theo học tại Viện Công nghệ California từ năm 2013 đến 2017, tham gia tổ chức sinh viên Cơ đốc giáo và câu lạc bộ Nerf của trường. Hình ảnh trên Facebook năm 2016 cũng cho thấy ông ta tham gia các sự kiện của hội này.

Năm 2017, Allen từng xuất hiện trong một bản tin địa phương với sáng chế phanh khẩn cấp cho xe lăn.

Ông tốt nghiệp ngành kỹ thuật cơ khí năm 2017 và được nhắc đến trong thông báo tốt nghiệp của Caltech.

Sau đó, Allen làm giáo viên bán thời gian tại C2 Education và được vinh danh là “giáo viên của tháng” vào tháng 12/2024.

Ông cũng phát triển trò chơi điện tử độc lập mang tên “Bohrdom” trên nền tảng Steam với giá 1,99 USD, và đăng ký nhãn hiệu từ năm 2018.

Trò chơi được mô tả là một “trò đối kháng phi bạo lực dựa trên kỹ năng, lấy cảm hứng từ mô hình hóa học.”

Hoạt động chính trị và quá trình chuẩn bị
Những năm gần đây, Allen tham gia hoạt động chính trị, bao gồm việc gia nhập nhóm cánh tả “The Wide Awakes”, lấy cảm hứng từ phong trào chống chế độ nô lệ thế kỷ 19.

Anh ta cũng quyên góp 25 USD cho chiến dịch tranh cử của bà Kamala Harris vào tháng 10/2024.

Theo hồ sơ của Cục Rượu, Thuốc lá, Súng và Chất nổ, Allen đã mua hợp pháp khẩu súng lục .38 vào tháng 10/2023 và khẩu shotgun vào tháng 8/2025, đều qua kiểm tra lý lịch của FBI.

Sau khi tới Washington, nghi phạm nhận phòng tại khách sạn Washington Hilton – nơi tổ chức sự kiện.

Tối 25/4, Nhà Trắng cho biết nghi phạm đã gửi thông điệp cho gia đình, “rõ ràng nêu ý định nhắm vào các quan chức chính quyền”.Bức thư xin lỗi cha mẹ, đồng nghiệp và học sinh, đồng thời nói không chủ đích nhắm vào lực lượng thực thi pháp luật, nhưng viết thêm: “Tôi vẫn sẽ bỏ qua hầu hết mọi người ở đây nếu cần thiết để tiếp cận mục tiêu.”

Nghi phạm còn lập luận hành động của mình không mâu thuẫn với giá trị Cơ đốc giáo: “Ngoảnh mặt đi khi người khác bị áp bức không phải là hành vi của Cơ đốc, mà là đồng lõa.”

Bức thư kết thúc bằng sự phẫn nộ: “Tôi cảm thấy tức giận khi nghĩ về mọi điều mà chính quyền này đã làm.”

Phản ứng của gia đình và cuộc điều tra mở rộng
Sau khi nhận được thông điệp, anh trai của Allen đã liên hệ với cảnh sát tại Connecticut để bày tỏ lo ngại, trong khi các thành viên khác trong gia đình cũng báo cho cơ quan chức năng.

Bên ngoài khách sạn, nghi phạm lao qua một chốt an ninh. Đặc vụ Mật vụ bị thương đã được điều trị và xuất viện.

Sau vụ việc, lực lượng chức năng bắt đầu dựng lại hành trình và động cơ của Allen. Các đặc vụ Mật vụ và cảnh sát địa phương đã thẩm vấn chị gái của nghi phạm tại Maryland, trong khi FBI triển khai lực lượng quanh một ngôi nhà liên quan tại Torrance.Khu vực này bị phong tỏa, đèn chiếu sáng được bật lên và nhiều phóng viên cùng trực thăng tin tức có mặt tại hiện trường.

Một người hàng xóm cho biết không chắc Allen có sống tại đó hay không, nhưng đã thấy ông ta “vài ngày trước”. Người này mô tả cha của nghi phạm là thân thiện và dễ nói chuyện.

Dân gian ta có câu: "Phòng bệnh hơn chữa bệnh", nhưng khi những mầm mống gây bệnh lại nằm ngay trong những lọ thuốc xịt vườn hay trên bàn ăn mỗi ngày, cuộc chiến ấy không còn là chuyện riêng của mỗi gia đình. Những ngày này, thủ đô Washington đang nóng lên bởi một cuộc đối đầu lịch sử, nơi mà phong trào "Làm cho nước Mỹ khỏe mạnh trở lại" (MAHA) đang đối mặt với phép thử lớn nhất kể từ khi bắt đầu: Cuộc chiến pháp lý xoay quanh glyphosate – thành phần chính trong thuốc diệt cỏ Roundup nổi tiếng của tập đoàn Bayer.

Cuộc diện kiến bất ngờ tại Nhà Trắng và nỗi lòng của những người mẹ

Mọi chuyện bắt đầu từ một buổi gặp gỡ vốn tưởng chỉ là xã giao tại Nhà Trắng. Một nhóm các bà mẹ và những người có sức ảnh hưởng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, dẫn đầu bởi Alex Clark và Casey Means, đã bước vào căn phòng "chật kín người" với tâm thế sẵn sàng trút bỏ mọi gánh nặng. Thay vì chỉ gặp vài nhân viên cấp dưới, họ đã được tiếp đón bởi Bộ trưởng Bộ Y tế Robert F. Kennedy Jr. (RFK Jr.), Chánh văn phòng Susie Wiles và thậm chí là đích thân Tổng thống.

"Con có mẹ bằng cả thế giới", và khi những người mẹ ấy phẫn nộ, sức mạnh của họ là không thể đong đếm. Họ nói về glyphosate, về những rủi ro ung thư và yêu cầu một cuộc điều tra công bằng. Alex Clark chia sẻ rằng chính quyền đã để họ nói hết nỗi lòng. Nhưng liệu những lời gan ruột ấy có thể chiến thắng được những toan tính chính trị và lợi ích kinh tế khổng lồ?

Bản án lịch sử và vết sẹo từ quá khứ

Để hiểu tại sao glyphosate lại trở thành "ngòi nổ", phải nhắc đến câu chuyện của DeWayne “Lee” Johnson. Người thợ làm vườn tại San Francisco này bị chẩn đoán mắc ung thư hạch không Hodgkin ở tuổi 42 sau nhiều năm tiếp xúc với Roundup. Những nốt ban, những vết thương lở loét trên cơ thể ông là minh chứng sống cho sự tàn khốc của hóa chất. Năm 2018, dưới sự giúp sức của luật sư môi trường khi đó là RFK Jr., Johnson đã giành chiến thắng vang dội với số tiền bồi thường ban đầu lên tới 289 triệu USD từ Monsanto (nay thuộc sở hữu của Bayer).

Tuy nhiên, cuộc chiến pháp lý vẫn kéo dài dai dẳng. Thứ Hai vừa qua, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã lắng nghe các lập luận trong một vụ kiện mới có thể định đoạt tương lai của loại thuốc này. Câu hỏi cốt lõi không chỉ là "glyphosate có gây ung thư hay không?", mà là liệu luật liên bang năm 1972 có quyền ngăn cản các bang riêng lẻ đặt ra quy định dán nhãn cảnh báo riêng hay không. Bayer lập luận rằng họ cần một sự thống nhất về quy định để tránh "tấm chăn chắp vá" của các quy tắc khác nhau giữa các bang. Trong khi đó, Chánh án John Roberts đặt vấn đề: Nếu các bang đúng về mối nguy hiểm, chẳng lẽ họ không có quyền lên tiếng bảo vệ người dân sao?

Những "đồng minh kỳ lạ" trên bàn cờ chính trị

"Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn", nhưng trong chính trường, mọi ranh giới đều có thể bị xóa nhòa. Vấn đề thuốc trừ sâu đã tạo ra những liên minh kỳ quặc nhất: Từ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie đến Thượng nghị sĩ Dân chủ Cory Booker, tất cả cùng đứng về phía các nhà hoạt động môi trường.

Trớ trêu thay, RFK Jr. – người từng thề sẽ cấm glyphosate – giờ đây lại đang ở trong một chính quyền vừa ra lệnh tăng cường sản xuất loại hóa chất này vì lý do "an ninh quốc gia". Sự mâu thuẫn này đã tạo nên một làn sóng căng thẳng giữa cử tri bảo thủ truyền thống và những người ủng hộ MAHA. Trong khi Bộ Tư pháp Mỹ ủng hộ Bayer bằng lập luận rằng EPA (Cơ quan Bảo vệ Môi trường) mới là bên quyết định độ an toàn, thì RFK Jr. vẫn thẳng thắn khẳng định: "Có, glyphosate gây ung thư".

Canh bạc bầu cử giữa nhiệm kỳ: Khi lá phiếu mang tên "Sức khỏe"

Chính quyền đang đứng trước nguy cơ mất đi sự ủng hộ của nhóm cử tri quan trọng nhất: Những người mẹ. Vani Hari, người nổi tiếng với blog "Food Babe", khẳng định rằng glyphosate sẽ là vấn đề then chốt trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tới đây. Các nhà hoạt động MAHA không chỉ muốn những lời hứa suông, họ muốn những thay đổi có ý nghĩa.

Vào tháng 10 tới, ngay trước thềm bầu cử, EPA dự kiến sẽ công bố đánh giá mới về mức độ an toàn của glyphosate. Liệu chính quyền sẽ chọn đứng về phía các tập đoàn nông dược để đảm bảo nguồn cung lương thực và an ninh quốc gia, hay sẽ chọn bảo vệ sức khỏe của thế hệ tương lai theo tiếng gọi của những người mẹ MAHA?

Sự kiên trì của phong trào MAHA đang buộc Washington phải nhìn nhận lại những gì họ bỏ vào đất và đưa vào cơ thể người dân. Cuộc chiến này không chỉ diễn ra tại Tòa án Tối cao, mà còn diễn ra trong từng căn bếp, từng mảnh vườn và trên từng lá phiếu của người dân Mỹ. Nếu không có những hành động quyết liệt, "lời thề khỏe mạnh" có lẽ sẽ chỉ mãi là một khẩu hiệu xa vời trên những tấm áp phích tranh cử.

"Cọp chết để da, người ta chết để tiếng". Đối với Jerome Powell, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), việc giữ gìn uy tín và sự độc lập của định chế tài chính quyền lực nhất hành tinh này dường như còn quan trọng hơn cả sự nghỉ ngơi cá nhân. Khi nhiệm kỳ Chủ tịch của ông sẽ chính thức khép lại vào ngày 15/5 tới đây, một câu hỏi lớn đang khiến Washington và Wall Street phải nín thở: Powell sẽ chọn cách "vẫy chào hoàng hôn" hay sẽ tiếp tục trụ lại như một thành viên Hội đồng Thống đốc để bảo vệ di sản của mình?

Sự Lựa Chọn Khó Khăn Của Vị Thuyền Trưởng Đầy Mệt Mỏi

Theo quy định, dù nhiệm kỳ Chủ tịch kết thúc, Powell vẫn có quyền ở lại trong Hội đồng Thống đốc Fed cho đến tận tháng 1/2028. Thông thường, các lãnh đạo tiền nhiệm sẽ chọn cách rời đi ngay lập tức để nhường sân khấu cho người mới. Thế nhưng, "thời thế tạo anh hùng", và thời thế hiện nay lại quá đỗi khắc nghiệt. Trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, sự độc lập của Fed – thứ mà Powell coi là "lẽ sống" – đang bị tấn công dữ dội. Việc ở lại, dù chỉ với tư cách một Thống đốc bình thường, có thể là lá chắn cuối cùng giúp Powell bảo vệ Fed khỏi những nỗ lực chính trị hóa, đồng thời ngăn chặn việc Trump nhanh chóng đưa thêm những nhân vật "dễ bảo" vào ghế trống để ép hạ lãi suất.

"Bóng Ma" Pháp Lý Và Lời Thề Chưa Trọn

Cách đây không lâu, dư luận rúng động trước thông tin Bộ Tư pháp Mỹ mở cuộc điều tra hình sự nhắm vào Powell liên quan đến dự án cải tạo tòa nhà Fed đầy tốn kém. Dù mới đây, bà Jeanine Pirro – Biện lý Quận Columbia – đã tuyên bố đóng hồ sơ điều tra, nhưng "tình ngay lý gian", vụ việc vẫn chưa hoàn toàn kết thúc khi quyền xử lý được chuyển giao cho Tổng thanh tra Fed. Powell vốn là người "ăn kỹ lo xa", ông từng tuyên bố sẽ không rời đi cho đến khi cuộc điều tra được giải quyết một cách minh bạch và dứt khoát. Cựu quan chức Fed Narayana Kocherlakota nhận định rằng những thông báo lấp lửng từ Bộ Tư pháp hiện tại có lẽ chưa đủ để làm hài lòng tiêu chuẩn khắt khe của Powell. Ông cần một sự khẳng định rõ ràng để bảo vệ danh dự trước khi bước ra cửa.

Quân Bài Cuối Cùng Đối Đầu Với Áp Lực Từ Nhà Trắng

Tổng thống Trump từng gay gắt tuyên bố sẽ "sa thải" Powell nếu ông cố tình trụ lại Hội đồng Thống đốc. Tuy nhiên, quyền lực của Tổng thống đối với các Thống đốc Fed là có hạn và chắc chắn sẽ dẫn đến những cuộc chiến pháp lý kéo dài. Jon Hilsenrath, người được mệnh danh là "người thì thầm của Fed", cho rằng việc ở lại chính là quân bài cuối cùng mà Powell có thể dùng để đối trọng với một Tổng thống vốn đã đối đầu với ông suốt nhiều năm qua. Ở tuổi 73, với khối tài sản từ thời làm tư nhân, Powell chẳng cần thêm tiền bạc hay danh vọng. Nếu ông chọn ở lại, đó không phải vì quyền lực, mà là để chứng minh rằng Fed sẽ không bị khuất phục bởi sự bắt nạt của bất kỳ cá nhân nào. "Cây ngay không sợ chết đứng", sự hiện diện của ông sẽ là một lời khẳng định đanh thép về tính thượng tôn pháp luật.

Phá Vỡ Truyền Thống 80 Năm: Một Cuộc Chuyển Giao Đầy Kịch Tính

Lần cuối cùng một cựu Chủ tịch Fed chấp nhận ở lại làm Thống đốc dưới quyền người kế nhiệm đã diễn ra từ năm 1948 với trường hợp của Marriner Eccles. Nếu Powell ở lại, ông sẽ là người đầu tiên sau gần 8 thập kỷ làm điều này. Điều này có thể gây ra chút bối rối cho thị trường khi không biết ai mới thực sự là người "cầm trịch", nhất là khi người kế nhiệm dự kiến là Kevin Warsh sắp bước vào cuộc bỏ phiếu phê chuẩn. Tuy nhiên, các chuyên gia tin rằng với bản tính của mình, Powell sẽ không đóng vai "kẻ phá đám". Thay vào đó, sự hiện diện của ông trong vài tháng đầu có thể giúp quá trình chuyển giao diễn ra êm đẹp hơn, giúp Warsh làm quen với ghế nóng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động.

Trận chiến tại Fed không chỉ là chuyện đi hay ở của một cá nhân, mà là bài kiểm tra cho sức bền của các định chế dân chủ Mỹ trước sóng gió chính trị. Liệu Jerome Powell sẽ chọn "rút lui trong danh dự" hay tiếp tục "đứng mũi chịu sào" để bảo vệ ngôi nhà Fed? Câu trả lời có thể sẽ được hé lộ một phần trong cuộc họp báo sắp tới, nơi mà mọi ánh nhìn của giới tài chính thế giới đang đổ dồn vào từng cử chỉ của vị Chủ tịch dày dạn kinh nghiệm này.