Tổng thống Mỹ tuyên bố rằng, một "sự chuyển đổi quyền lực" đã diễn ra ở Tehran, trong đó những người theo chủ nghĩa diều hâu bị thay thế bởi những nhân vật ít cực đoan hơn. Nhưng các nhà phân tích cho biết, bức tranh thực tế đang diễn ra lại rất khác. Mỹ và Israel thực tế đã tiêu diệt hàng loạt nhân vật cấp cao ôn hòa ở Iran và vô tình tạo ra một khoảng trống quyền lực lớn ở Tehran. Giờ đây, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cứng rắn hơn đã lấp đầy khoảng trống quyền lực đó.

Theo Independent, trong bối cảnh Tehran và Washington liên tục phát đi những tín hiệu trái chiều về tiến trình đàm phán hòa bình, cấu trúc quyền lực thực sự tại Iran đang trở nên ngày càng khó đoán. Tân lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất hiện công khai, càng làm dấy lên nghi vấn về ai đang thực sự điều hành đất nước.

Các chuyên gia nhận định, sự thay đổi trong cấu trúc quyền lực nội bộ Iran có thể khiến các “diều hâu” chống Mỹ nắm quyền định hình chiến lược đàm phán. Một “nhóm thân cận” được cho là đang truyền đạt thông tin bằng miệng để tránh bị theo dõi điện tử, đồng thời bảo vệ các lãnh đạo mới khỏi nguy cơ bị ám sát.

Các cuộc không kích của Mỹ và Israel trên thực tế được cho là không chỉ làm suy yếu bộ máy lãnh đạo cũ mà còn vô tình kích thích làn sóng dân tộc chủ nghĩa trong giới trẻ ủng hộ chế độ, qua đó củng cố vị thế của phe cứng rắn.
Các thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thực hiện nghi thức chào quân sự trong một cuộc duyệt binh ở Tehran. Ảnh Phủ Tổng thống Iran
IRGC – từ lực lượng quân sự thành trung tâm quyền lực

IRGC được thành lập sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979 và đã phát triển thành một lực lượng quân sự hùng mạnh với khoảng 124.000 thành viên, bao gồm lục quân, hải quân và không quân.

Hiện tại, lực lượng này do tướng Ahmad Vahidi lãnh đạo, sau khi người tiền nhiệm Mohammad Pakpour thiệt mạng trong một cuộc tấn công Mỹ - Israel vào đầu cuộc chiến ngày 1/3. Ông Vahidi là nhân vật kỳ cựu trong bộ máy quyền lực Iran, từng giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng dưới thời cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad.

Ông được xem là người có ảnh hưởng lớn, thường xuyên liên lạc trực tiếp với lãnh tụ tối cao và truyền đạt chỉ đạo xuống hệ thống chỉ huy.
Rạn nứt nội bộ và cuộc đấu quyền lực

Trong khi dư luận quốc tế tập trung vào những thay đổi lập trường của Tổng thống Mỹ Donald Trump, các nhà phân tích cho rằng, chính nội bộ Iran cũng đang tồn tại những mâu thuẫn sâu sắc.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho biết Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, Mohammad Bagher Zolghadr đã chỉ trích Ngoại trưởng Abbas Araghchi “vượt quá thẩm quyền” trong các cuộc đàm phán.

Ông Araghchi bị cáo buộc gây tranh cãi khi gợi ý rằng, sự ủng hộ của Iran đối với Hezbollah và “Trục kháng chiến” có thể linh hoạt. Ông từng đồng ý mở lại eo biển Hormuz như một nhượng bộ với Mỹ, nhưng IRGC đã can thiệp, yêu cầu tiếp tục đóng cửa do lệnh phong tỏa của Washington.

Sự bất đồng này khiến các lãnh đạo cấp cao phải triệu hồi đoàn đàm phán về Tehran.

Đáng chú ý, ông Araghchi là một nhà ngoại giao kỳ cựu, từng đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được thỏa thuận hạt nhân JCPOA – hiệp định từng đặt chương trình hạt nhân Iran sự giám sát quốc tế.
Từ thận trọng sang đối đầu trực diện

Theo Tiến sĩ Andreas Böhm (Đại học St Gallen, Thụy Sĩ), cái chết của Đại giáo chủ Ali Khamenei vào ngày 28/2 đã khiến Iran chuyển sang lập trường cứng rắn hơn với phương Tây.

Trước đây, Iran thường phản ứng mang tính biểu tượng – như phóng tên lửa hoặc tấn công giới hạn để thể hiện sức mạnh. Tuy nhiên, ban lãnh đạo mới được cho là sẵn sàng leo thang mạnh mẽ hơn.

“Họ nói rằng nếu Mỹ leo thang, họ sẽ leo thang mạnh hơn nữa. Họ quyết tâm theo đuổi cuộc đối đầu này hơn so với thời Khamenei, người vốn thận trọng và tránh xung đột toàn diện", Tiến sĩ Böhm nhận định.

Trong khi đó, nhà phân tích Vuk Vuksanović (Viện nghiên cứu chính sách đối ngoại và chiến lược quốc tế LSE Ideas ở London) cho rằng, quyền lực tại Iran đang dịch chuyển từ yếu tố thần quyền sang bộ máy an ninh – với IRGC trở thành trung tâm.

“Những gì đang diễn ra đúng với dự đoán trước đó: yếu tố thần quyền suy yếu, trong khi lực lượng an ninh ngày càng mạnh lên”, ông nói.
IRGC trỗi dậy thành “trục quyền lực” mới

Theo ông Vuksanović, vai trò của IRGC trong chiến tranh đã nâng tầm lực lượng này từ một trung tâm quyền lực thành “xương sống” của toàn bộ hệ thống chính trị Iran.

“Kết quả là một chế độ mang tính an ninh quốc gia cao hơn, cứng rắn hơn, mang màu sắc dân tộc chủ nghĩa và ít sẵn sàng thỏa hiệp hơn", ông nhận định.

Ông cũng cảnh báo rằng trong thời chiến, những lực lượng kiểm soát bạo lực có tổ chức thường nổi lên nắm quyền – và IRGC chính là ví dụ điển hình.
Ai thực sự điều hành Iran?

Dù ít xuất hiện trước công chúng, lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei được cho là vẫn giữ vai trò đưa ra các quyết định chiến lược liên quan đến Mỹ và Israel.

Các chuyên gia cho rằng, việc ông không lộ diện không phải điều bất thường trong văn hóa chính trị Iran, thậm chí còn củng cố hình ảnh quyền lực mang tính “ẩn mình”.

Trong khi đó, nhiều nhân vật công khai chỉ đóng vai trò đại diện. Ví dụ, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf được xem là gương mặt chính trị nổi bật, nhưng quyền lực của ông vẫn phụ thuộc lớn vào IRGC.

Đáng chú ý, Iran được cho là đã trao thêm quyền tự chủ cho các chỉ huy quân sự trong việc điều hành các lực lượng dân quân tại Iraq, cho phép họ tiến hành một số chiến dịch mà không cần phê duyệt trực tiếp từ Tehran.
Phe ôn hòa bị gạt ra ngoài

Nhiều chuyên gia nhận định, các nhân vật ôn hòa – những người có thể đạt được thỏa thuận với Mỹ – đã bị loại bỏ, phần lớn do các cuộc không kích của Israel.

Điều này tạo điều kiện để IRGC củng cố quyền lực và kiểm soát toàn bộ tiến trình ra quyết định, đồng thời làm suy yếu bất kỳ nỗ lực đàm phán mềm mỏng nào còn sót lại.

“IRGC có thể dễ dàng kiềm chế những người ôn hòa còn lại bằng cách chỉ ra rằng mọi nỗ lực đàm phán trước đây với Mỹ đều thất bại và Washington không đáng tin”, ông Vuksanović kết luận.

Iran đã chuẩn bị “những bất ngờ mới” dành cho Mỹ và Israel nếu giao tranh nối lại sau khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực, theo các nguồn tin được Tasnim dẫn lại.

Khi những giờ cuối của thỏa thuận ngừng bắn đang trôi qua, Iran thể hiện lập trường cứng rắn. Hãng tin Tasnim của Iran dẫn một nguồn tin riêng cho biết các yêu cầu bị cho là quá mức cùng với việc Mỹ công bố phong tỏa hàng hải đã cản trở việc nối lại đàm phán.

“Iran hoàn toàn sẵn sàng cho khả năng một cuộc chiến mới bùng nổ và đã chuẩn bị những bất ngờ mới cho giai đoạn xung đột tiếp theo” - nguồn tin nói.

Trong hai tuần qua, Iran liên tục đánh giá khả năng xảy ra chiến tranh là rất cao và trên cơ sở đó, đã tiến hành một số hoạt động tái triển khai quân sự và chuẩn bị một danh sách mục tiêu mới cho mục đích này.

Báo cáo cho biết “ngay từ những giây đầu tiên nếu một cuộc chiến nổ ra, Iran sẵn sàng biến tình hình thành địa ngục đối với người Mỹ và Israel.”

Ngoài ra, trong một tuyên bố nhân kỷ niệm ngày thành lập Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), Tư lệnh Bộ chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbia của Iran, Thiếu tướng Ali Abdollahi, đã nhấn mạnh sức mạnh chiến lược và sự sẵn sàng của Iran.

Ông nói rằng người dân Iran tự hào về Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và các lực lượng phòng thủ khác vì đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái dữ dội nhằm vào Israel và Mỹ, khiến họ kiệt sức và buộc phải đưa ra lời kêu gọi ngừng bắn.

Vị chỉ huy này cũng nhấn mạnh rằng người dân Iran tiếp tục thể hiện sự hiện diện mạnh mẽ và rộng khắp tại các diễn đàn công cộng và đường phố để ủng hộ Lực lượng vũ trang.

Ông cảnh báo rằng Lực lượng vũ trang Iran, cùng với chính phủ và nhân dân, vẫn đoàn kết dưới sự lãnh đạo toàn diện của Lãnh tụ Cách mạng Hồi giáo Ayatollah Seyed Mojtaba Khamenei và hoàn toàn sẵn sàng đáp trả dứt khoát, mạnh mẽ và ngay lập tức đối với bất kỳ mối đe dọa hoặc hành động thù địch nào.

Vị tướng này cũng nhấn mạnh rằng Lực lượng vũ trang Iran, từ vị thế ưu việt, sẽ không cho phép “tổng thống Mỹ dối trá và ảo tưởng” lợi dụng tình hình hoặc bịa đặt những câu chuyện sai sự thật về chiến trường, đặc biệt là về những diễn biến ở eo biển Hormuz, đồng thời nói thêm rằng Iran sẽ đáp trả thích đáng bất kỳ hành vi vi phạm cam kết nào.

Vòng đàm phán thứ hai giữa phái đoàn Mỹ và Iran dự kiến diễn ra vào thứ Tư ngày 22/4 tại Islamabad Pakistan. Các nguồn tin cho biết Phó Tổng thống Mỹ JD Vance có thể sớm tới Pakistan, cùng các quan chức cấp cao, để tham gia cuộc gặp.

Ông Péter Magyar, lãnh đạo đảng Tisza, đảng đã thắng cử trong cuộc bầu cử quốc hội Hungary, đã kêu gọi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky không nên tham gia vào hành vi "tống tiền".

Trong cuộc trò chuyện với giới báo chí ngày 21/4, các nhà báo đã yêu cầu ông Magyar bình luận về thông tin do Thủ tướng sắp mãn nhiệm Viktor Orbán đưa ra, rằng ông Zelensky đã tuyên bố sẵn sàng khởi công đường ống dẫn dầu Druzhba, nhưng chỉ sau khi khoản vay 90 tỷ euro của EU dành cho Ukraine được giải tỏa.

Lãnh đạo đảng Tisza, đảng đã thắng cử trong cuộc bầu cử quốc hội, đã đáp trả rằng ông không thích cách tiếp cận này và rằng ông "không khuyên nên dùng thủ đoạn tống tiền" chống lại Hungary và tất cả các nước EU.

"Nếu đường ống dẫn dầu Druzhba đủ điều kiện vận chuyển dầu, thì hãy mở cửa nó như đã hứa. Chúng tôi có thông tin rằng điều này có thể xảy ra trong những ngày tới, như đã thông báo, nhưng chúng tôi sẽ không dung thứ cho bất kỳ hành vi tống tiền nào" - ông Magyar tuyên bố.

Trước đó Hungary cam kết sẽ dỡ bỏ quyền phủ quyết sau khi đường ống dẫn khí Druzhba được đưa vào vận hành.
Việc trả lại Ukraine tiền USD và vàng thỏi

Cũng trong cuộc họp báo trên, ông Magyar đã đưa ra câu trả lời né tránh cho câu hỏi về việc liệu ông có trả lại tài sản của ngân hàng Ukriane Oschadbank bị tịch thu dưới thời Thủ tướng Orbán cho Ukraine hay không.

"Tôi dự định sẽ nêu ra những vấn đề khác quan trọng hơn khi gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky" - ông nói, đồng thời cho biết thêm rằng ông chưa nắm rõ toàn bộ tình hình hiện tại.

"Chúng tôi không biết tình hình thực tế; chúng tôi chỉ thấy những tin tức tuyên truyền. Nhiều chi tiết vẫn chưa rõ ràng".

Trước đó, Kiev tuyên bố rằng họ mong muốn số tiền này sẽ được hoàn trả và dự định sẽ thảo luận vấn đề này với người đứng đầu chính phủ mới của Hungary.

Hồi đầu tháng Ba, Hungary đã bắt giữ các nhân viên thu tiền của ngân hàng Oschadbank Ukraine khi họ đang vận chuyển tiền mặt và vàng thỏi, gây ra một vụ bê bối lớn và làm gia tăng căng thẳng giữa Kiev và Budapest.

Cuối cùng, Hungary đã trả lại các máy rút tiền tự động cho Ukraine, nhưng không trả lại tiền và vàng .

Đoạn clip được quay bên trong một rạp xiếc ở thành phố Rostov-on-Don, miền nam nước Nga, vào ngày 19/4.

Ba con hổ đang ngồi trên những chiếc ghế đẩu thì tấm lưới bảo vệ xung quanh các nghệ sĩ biểu diễn bất ngờ rơi xuống đất tại rạp xiếc Dovgaluk.

Tấm lưới hình tròn được kéo lên gần như ngay lập tức, nhưng vẫn quá chậm so với sự nhanh trí của con hổ, nó đã trèo ra ngoài và lao thẳng về phía các gia đình đang có mặt trong khán giả.

Con mèo lớn sau đó thong thả đi giữa đám đông trong khi trẻ em và cha mẹ chúng chết lặng vì sợ hãi. Một số khán giả hoảng loạn bắt đầu bỏ chạy khi con thú săn mồi có sọc tiến quá gần họ.

Giới chức trách khuyên khán giả không nên bỏ chạy theo bản năng, mà nên giữ bình tĩnh và ngồi yên tại chỗ để con mèo lớn không bị hoảng sợ. Thật kỳ diệu là không có thương vong nào xảy ra.Sau màn hỗn loạn, con hổ chạy ra khỏi rạp xiếc và vào một con phố gần đó, trước khi cảnh sát khu vực bắt được nó và đưa trở lại chuồng.

Giới chức trách cho biết họ đang tiến hành kiểm tra dựa trên các báo cáo của truyền thông, đồng thời lưu ý rằng chưa nhận được bất kỳ khiếu nại chính thức nào.Một sự việc tương tự đã xảy ra ở Rome khi con sư tử trốn thoát khỏi rạp xiếc đã bị bắt lại sau khi lang thang trên đường phố hàng giờ liền.

Phải mất 7 giờ đồng hồ, các nhà chức trách mới bắt được con hổ đực tên Kimba, con vật đã trốn thoát khỏi rạp xiếc Rony Roller ở thị trấn ven biển Ladispoli.Kimba đã trốn thoát khỏi nỗ lực bắt giữ ban đầu sau khi thuốc an thần bắn bằng súng trường không thể làm cho nó ngủ. Cảnh sát và các bác sĩ thú y tiếp tục theo dõi con vật khi nó lang thang giữa các ngôi nhà, nhưng không có cơ hội nào khác để gây mê nó suốt buổi chiều.

Vài giờ sau khi đưa ra tuyên bố cảnh báo người dân ở trong nhà, thị trưởng Ladispoli, Alessandro Grando, thông báo khu vực này đã được đảm bảo an toàn.

Cô bé 13 tuổi bị đóng băng suốt hơn nửa thiên niên kỷ

Những ngôi mộ cổ từ lâu luôn khiến con người tò mò bởi bên trong đó không chỉ có hài cốt, mà còn là dấu vết của cả một thời đại. Trong lịch sử, các mộ táng lớn của tầng lớp quyền quý thường chứa nhiều đồ tùy táng giá trị, từ vàng bạc, đồ gốm cho tới khí vật bằng đồng. Chính vì vậy, không ít ngôi mộ từng trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp. Nhưng với khảo cổ học hiện đại, điều được quan tâm hơn cả không phải là giá trị vật chất, mà là những dữ liệu lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng còn sót lại trong lòng đất.

Một trong những phát hiện gây chấn động nhất là trường hợp của một cô bé được tìm thấy trên dãy Andes năm 1995. Khi đó, một đoàn khoa học Đức đang tiến hành khảo sát ở khu vực núi cao, nơi khí hậu lạnh giá quanh năm và điều kiện khai quật vô cùng khắc nghiệt. Sau nhiều nỗ lực, nhóm nghiên cứu đã phát hiện một thi thể bị băng tuyết phong kín.

Kết quả ban đầu cho thấy đây là thi thể của một thiếu nữ khoảng 13 tuổi. Những phân tích trong phòng thí nghiệm sau đó xác nhận cô bé đã nằm trong lớp băng suốt hơn 500 năm. Điều khiến giới chuyên môn đặc biệt chú ý là khi được đưa ra ngoài, thi thể vẫn giữ được trạng thái bảo tồn đáng kinh ngạc. Làn da, mái tóc và nhiều đặc điểm trên cơ thể gần như còn nguyên, đến mức trông như cô bé chỉ đang chìm vào một giấc ngủ dài.

Để thuận tiện cho việc nghiên cứu, các chuyên gia đặt tên cho cô là Juanita. Dựa trên niên đại và các tài liệu lịch sử, giới nghiên cứu cho rằng cô bé sống trong thời kỳ của Đế chế Inca, một nền văn minh từng phát triển rực rỡ ở khu vực Nam Mỹ.
Dấu vết của một nghi lễ hiến tế lạnh người

Phát hiện về Juanita không chỉ gây chú ý vì mức độ nguyên vẹn hiếm có của thi thể, mà còn bởi câu hỏi lớn phía sau cái chết của cô bé. Theo nhiều nhận định, Juanita rất có thể là nạn nhân của một nghi lễ hiến tế từng tồn tại trong xã hội Inca cổ đại.

Người Inca có đời sống tinh thần gắn chặt với dãy Andes và niềm tin vào thần núi. Trong quan niệm của họ, những lễ vật tinh khiết nhất mới có thể đổi lấy sự che chở từ thần linh. Vì thế, những cô gái còn rất trẻ, chưa kết hôn, thường được xem là biểu tượng của sự thuần khiết và có thể bị chọn cho những nghi thức mang màu sắc tôn giáo đặc biệt.

Juanita được cho là một trong những trường hợp như vậy. Việc một cô bé mới 13 tuổi trở thành vật hiến tế cho thấy cách con người cổ đại từng đối diện với thiên tai, bệnh dịch và đói kém bằng niềm tin tuyệt đối vào thần quyền. Khi chưa có tri thức khoa học để lý giải các biến cố trong tự nhiên, nhiều cộng đồng đã quy mọi bất hạnh cho sự nổi giận của thần linh, từ đó hình thành các nghi lễ tế thần nhằm cầu bình an.

Không chỉ riêng nền văn minh Inca, hình thức hiến tế người từng xuất hiện trong lịch sử của nhiều nền văn hóa khác nhau. Đằng sau những nghi lễ ấy là sự pha trộn giữa tín ngưỡng, nỗi sợ và quyền lực. Trong nhiều trường hợp, việc cúng tế không đơn thuần là hành vi tôn giáo, mà còn là cách giới cầm quyền duy trì trật tự xã hội và xoa dịu tâm lý đám đông giữa những thời đoạn bất ổn.
Manh mối từ lượng cồn trong cơ thể

Một trong những chi tiết khiến giới nghiên cứu chú ý nhất là trên cơ thể Juanita hầu như không có dấu hiệu chống cự rõ rệt. Đây là điều bất thường, bởi nếu bị đưa vào nghi lễ hiến tế khi vẫn còn tỉnh táo, phản ứng vùng vẫy thường khó tránh khỏi. Xung quanh thi thể chỉ có thực phẩm dùng trong nghi lễ, ngoài ra không xuất hiện nhiều vật dụng đặc biệt khác.

Chính từ đây, các chuyên gia đặt ra giả thuyết rằng cô bé có thể đã được cho uống thứ gì đó trước khi nghi lễ diễn ra. Kết quả kiểm tra cho thấy trong cơ thể Juanita không có dấu hiệu tích tụ độc tố, nhưng lại tồn tại lượng ethanol đáng kể. Trong bối cảnh thời cổ đại, ethanol chủ yếu đến từ đồ uống có cồn.

Chi tiết này làm dấy lên nhận định rằng trước khi bị hiến tế, Juanita có thể đã được cho uống rượu để rơi vào trạng thái say hoặc mê man. Khi đó, cô bé sẽ ít phản ứng hơn, và nghi lễ được tiến hành trong sự im lặng gần như tuyệt đối. Có lẽ cũng vì thế mà hơn 500 năm sau, khi được phát hiện, cô vẫn mang dáng vẻ yên tĩnh đến lạnh người, như thể chỉ vừa thiếp đi giữa băng tuyết.

Điều khiến câu chuyện về Juanita gây ám ảnh hơn cả là nhận định cô bé "rất nguy hiểm" từng xuất hiện trong một số cách kể lại vụ việc. Tuy nhiên, nếu nhìn vào các thông tin được công bố, mức độ "nguy hiểm" ở đây không nằm ở bản thân cô bé, mà ở tính chất đặc biệt của phát hiện khảo cổ này: một thi thể được bảo tồn gần như nguyên vẹn suốt hơn 500 năm, chứa đựng nhiều bí ẩn về cái chết, nghi lễ hiến tế và đời sống tín ngưỡng của người Inca. Chính sự nguyên vẹn hiếm thấy ấy đã khiến trường hợp của Juanita trở thành đối tượng nghiên cứu đặc biệt, đồng thời làm dấy lên nhiều tranh luận và suy đoán trong giới chuyên môn lẫn công chúng.

(Theo Sohu, Sina, 163)