Theo như có một người đàn ông học được nghệ thuật săn hàng giá hời từ tỷ phú quá cố Michael Heisley - người chuyên thâu tóm và vực dậy những công ty vùng Rust Belt bên bờ vực phá sản. Sau khi làm việc cho Heisley hai năm, ở tuổi 27, Gies đã tự lập thân bằng việc thành lập Madison Capital Partners đã mua công ty đầu tiên bằng cách quẹt hết hạn mức của 10 chiếc thẻ tín dụng và vay 50.000 USD từ một người bạn thời trung học, trong khi vợ ông phải làm cùng lúc ba công việc để trang trải.

Máy lọc không khí, quạt thông gió, hệ thống điều hòa, máy sưởi hồng ngoại; danh mục đầu tư của Madison Industries trông giống một cuốn danh bạ vật tư công nghiệp hơn là một đế chế lợi nhuận khổng lồ. Thế nhưng, cách đây vài tháng, khi công ty con Madison Air lần đầu phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO), huy động được 2,2 tỷ USD và được định giá tới 13 tỷ USD, các nhà đầu tư đã tranh nhau săn đón.

Đế chế có trụ sở tại Chicago này hiện là một trong những nhà sản xuất hệ thống điều hòa và làm sạch không khí lớn nhất thế giới. Họ đang “phất” lên nhờ cơn khát trung tâm dữ liệu toàn cầu - nơi hệ thống làm mát 24/7 đóng vai trò sống còn.

Hiện nay, vốn hóa của Madison Air đã chạm mốc 20 tỷ USD, không chỉ nâng tài sản ròng của nhà sáng lập Larry Gies lên 6 tỷ USD, mà còn bảo chứng cho một độc chiêu kinh doanh đơn giản nhưng đầy quyền năng mà ông đã theo đuổi hàng thập kỷ: Thâu tóm những doanh nghiệp có vẻ tầm thường, hợp nhất chúng lại và bán ra ở quy mô lớn.

Những thương vụ thoái vốn nghìn tỷ

Trong năm vừa qua, chiến lược hợp nhất thâu tóm (roll-up) của Gies đã mang về hàng loạt thương vụ thoái vốn đình đám. Bên cạnh màn IPO rực rỡ của Madison Air, Madison Industries còn bán mảng lọc (Madison Filtration Group) cho Parker-Hannifin với giá 9,25 tỷ USD vào tháng 11, tiếp sau đó là thương vụ bán mảng phòng cháy chữa cháy (Madison Fire & Rescue) trị giá 1,25 tỷ USD cho 3M và Bain Capital vào tháng 3. Những con số này đã đưa ra ánh sáng một trong những nhà môi giới kín tiếng nhưng thành công nhất nước Mỹ.

“Người đàn ông đó có khả năng đánh hơi thị trường cực nhạy”, Todd Bluehorn, cựu Phó Chủ tịch Madison Industries nhận xét. “Ông ấy mua khi giá rẻ, bán khi đỉnh cao, thâu tóm từ những tập đoàn đang muốn thoái lui và bán lại cho những tập đoàn đang thừa tiền nhưng chưa biết đầu tư vào đâu”.

Dù mô hình này không mới trong giới tài chính, nhưng kể từ năm 2004, Madison Industries của Gies đã hoàn tất hơn 80 vụ thâu tóm tại hơn 20 quốc gia. Gies không chạy theo những thứ hào nhoáng như startup trí tuệ nhân tạo (AI). Ông chỉ tập trung vào những góc khuất kém hấp dẫn nhất của nền kinh tế công nghiệp, chia thành 7 mảng cốt lõi: Lọc, Y tế, An toàn, Năng lượng, Giải pháp Công nghiệp, Không khí và mảng thiết bị kiểm soát chuyển động hàng hải Seakeeper.

Khởi nghiệp từ 10 chiếc thẻ tín dụng

Larry Gies học được nghệ thuật săn hàng giá hời từ tỷ phú quá cố Michael Heisley - người chuyên thâu tóm và vực dậy những công ty vùng Rust Belt bên bờ vực phá sản. Sau khi làm việc cho Heisley hai năm, ở tuổi 27, Gies đã tự lập thân bằng việc thành lập Madison Capital Partners vào năm 1994. Ông đã mua công ty đầu tiên bằng cách quẹt hết hạn mức của 10 chiếc thẻ tín dụng và vay 50.000 USD từ một người bạn thời trung học, trong khi vợ ông phải làm cùng lúc ba công việc để trang trải.
Đến năm 2012, Gies quyết định chuyển đổi quỹ đầu tư tư nhân của mình thành một công ty mẹ tư nhân: Madison Industries.

“Tôi cảm thấy trống rỗng sau mỗi lần bán đi một công ty”, ông chia sẻ trong một bài diễn văn năm 2019. “Chúng tôi đã xây dựng mối quan hệ quá sâu đậm với đội ngũ điều hành và muốn tìm cách giữ lại những doanh nghiệp đó mãi mãi”.

Lời chào mời thâu tóm của Gies mang hơi hướng của huyền thoại Warren Buffett: Madison tuyên bố mua các công ty để giữ chúng “mãi mãi” và làm việc cùng đội ngũ lãnh đạo hiện có. Đối với những nhà sáng lập các doanh nghiệp nhỏ quy mô gia đình, lời hứa này vô cùng hấp dẫn.

Lợi thế lớn khác của Gies là tốc độ. Ông duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các tập đoàn lớn đang muốn thoái vốn khỏi các mảng kinh doanh không cốt lõi, đưa Madison vào vị thế một người mua luôn sẵn sàng tiền mặt. Năm 2016, tập đoàn MAHLE (Đức) đã bán toàn bộ mảng lọc công nghiệp cho Madison - tiền thân của Madison Filtration Group sau này.

Dù sở hữu khối tài sản khổng lồ, Gies vẫn giữ lối sống kín tiếng. Năm 2017, ông gây chú ý khi quyên góp 150 triệu USD cho Đại học Illinois (ngôi trường sau đó đã đổi tên khoa kinh doanh theo tên ông). Đến năm 2025, ông tiếp tục tặng 100 triệu USD cho chương trình thể thao của trường.

Tại Madison, đồng nghiệp mô tả Gies là một nhà lãnh đạo sâu sát nhưng chừng mực. Ông trực tiếp xem xét báo cáo tài chính hàng tuần, thậm chí hàng ngày, nhưng luôn tôn trọng quyền quyết định của các quản lý cấp dưới trong các vấn đề vận hành thường nhật. “Đối với một người có thành tựu và tài sản như vậy, ông ấy là người ít cái tôi nhất mà tôi từng gặp”, Bluehorn nói.

Sự trỗi dậy của AI có thể là “con dao hai lưỡi” cho các công ty sản xuất mà Gies thâu tóm. Nó mang lại năng suất đột phá nhưng cũng gây ra không ít xáo trộn. Tuy nhiên, đúng như triết lý mà Gies thường chia sẻ: “Larry thường ví con bò tót là linh vật của Madison. Khi bão ập đến, hầu hết các loài vật sẽ chạy trốn, nhưng bò tót sẽ lao thẳng vào tâm bão”.

Phát minh làm rung chuyển ngành vật liệu từ các nhà nghiên cứu vừa phát triển thành công một loại nhựa mới có khả năng tự phân hủy theo lệnh sau 6 ngày, bước ngoặt cứu vãn ô nhiễm nhựa khắp hành tinh. Vì nhựa vốn là các polyme, nên các nhà khoa học đã đưa các enzyme hoặc vi khuẩn tạo ra chúng vào trong cấu trúc vật liệu để tạo ra "nhựa sống".
Loại vật liệu mới tích hợp các vi sinh vật có khả năng phân hủy nhựa vào cấu trúc của các polyme. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng hai chủng vi khuẩn phối hợp cùng nhau để phân hủy hoàn toàn vật liệu nhựa chỉ trong vòng 6 ngày mà không tạo ra hạt vi nhựa.

Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều loại vi sinh vật có thể bẻ gãy các chuỗi polyme dài thành những mảnh nhỏ hơn bằng cách sử dụng enzyme. Vì nhựa vốn là các polyme, nên các nhà khoa học đã đưa các enzyme hoặc vi khuẩn tạo ra chúng vào trong cấu trúc vật liệu để tạo ra "nhựa sống".

Tác giả chính của nghiên cứu Zhuojun Dai cho biết việc tích hợp vi sinh vật vào nhựa giúp vật liệu này có thể tự hủy theo lệnh. Điều này biến độ bền của nhựa từ một vấn đề gây hại trở thành một tính năng có thể lập trình được.

Nhóm nghiên cứu nhận định rằng dù nhựa được sử dụng rộng rãi, nhưng tính chất chống phân hủy hàng thế kỷ của chúng đã gây ra những lo ngại nghiêm trọng về môi trường và sinh thái. Song, những tiến bộ gần đây trong lĩnh vực sinh học tổng hợp đã cho phép tạo ra nhựa sống chứa các bào tử.

Loại nhựa này hoạt động bình thường khi các bào tử ở trạng thái ngủ đông và sẽ bắt đầu phân hủy khi các bào tử được kích hoạt. Tuy nhiên, hiệu quả phân hủy của một chủng vi khuẩn Bacillus duy nhất hoặc hệ thống một enzyme còn nhiều hạn chế. Vì thế, để giải quyết thách thức này, các nhà nghiên cứu đã thiết kế một loại nhựa sống tích hợp nhiều vi khuẩn.

Trong tương lai, các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ phát triển được cơ chế kích hoạt bào tử ngay trong môi trường nước, nơi tập trung phần lớn rác thải nhựa. Mặc dù nghiên cứu này hiện mới tập trung vào một loại polyme, nhưng chiến lược tương tự có thể được áp dụng cho các loại nhựa khác, bao gồm cả những loại nhựa dùng một lần phổ biến.

Phương pháp này cung cấp một chiến lược tiềm năng để giải quyết ô nhiễm nhựa thông qua các hệ thống sinh học được phối hợp và lập trình sẵn.

Theo như eo Hormuz vốn là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô, 20% khí tự nhiên và tới 33% phân bón toàn cầu. Một tiền lệ nguy hiểm đang hình thành, đe dọa làm đảo lộn trật tự hàng hải và kéo theo hệ lụy kinh tế toàn cầu. Nếu tiền lệ thu phí được chấp nhận tại đây, nó có thể mở ra một xu hướng mới, nơi các quốc gia ven biển tận dụng vị trí địa lý để áp đặt cơ chế kiểm soát tương tự, từ đó làm thay đổi căn bản cách vận hành của thương mại hàng hải quốc tế.

Việc Iran được cho là từng yêu cầu mức phí tới 2 triệu USD cho mỗi tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz đã làm dấy lên lo ngại sâu rộng về nguy cơ phá vỡ trật tự hàng hải quốc tế. Dù tuyến đường này hiện vẫn được mở, động thái trên được xem là bước thử nghiệm một mô hình kiểm soát mới đối với các “điểm nghẽn” chiến lược.

Hormuz vốn là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô, 20% khí tự nhiên và tới 33% phân bón toàn cầu. Nếu tiền lệ thu phí được chấp nhận tại đây, nó có thể mở ra một xu hướng mới, nơi các quốc gia ven biển tận dụng vị trí địa lý để áp đặt cơ chế kiểm soát tương tự, từ đó làm thay đổi căn bản cách vận hành của thương mại hàng hải quốc tế.

Những “nút thắt” nhạy cảm hơn

So với Hormuz, nhiều tuyến hàng hải khác thậm chí còn có ý nghĩa sống còn hơn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuyến đường này chỉ rộng khoảng 3,7 km ở điểm hẹp nhất, hẹp hơn nhiều so với khoảng 39 km của Hormuz, nhưng lại vận chuyển tới 29% lượng dầu thô toàn cầu và khoảng 24% thương mại hàng hải.

Đặc biệt, thời gian để một tàu đi qua Malacca kéo dài gần 20 giờ, tạo ra khoảng thời gian dài hơn nhiều để các phương tiện có thể bị theo dõi hoặc gây sức ép.

Không chỉ Malacca, eo biển Bab el-Mandeb ở Biển Đỏ cũng là một điểm nghẽn quan trọng, nơi khoảng 10-12% dầu thô và 14% thương mại toàn cầu đi qua. Tuyến đường này đóng vai trò kết nối châu Á với châu Âu thông qua kênh đào Suez. Những diễn biến gần đây cho thấy chỉ cần các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại gia tăng, lưu lượng vận tải đã giảm mạnh, buộc nhiều tàu phải vòng qua mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình thêm 10-14 ngày và làm chi phí tăng hàng trăm nghìn đến cả triệu USD mỗi chuyến.

Tại Địa Trung Hải, eo biển Gibraltar - với điểm hẹp khoảng 15 km, cũng là một trong những tuyến vận tải nhộn nhịp nhất thế giới , nơi khoảng 100.000 tàu qua lại mỗi năm. Nếu áp dụng cơ chế thu phí tương tự, chỉ riêng khu vực này cũng có thể tạo ra nguồn thu khổng lồ, đồng thời đẩy chi phí vận tải toàn cầu tăng vọt.

Nguy cơ phá vỡ trật tự hàng hải toàn cầu

Việc một quốc gia tìm cách áp đặt phí qua lại tại các eo biển quốc tế không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Nếu mô hình này thành hiện thực, nó có thể kích hoạt một “hiệu ứng domino”, khiến nhiều quốc gia khác áp dụng biện pháp tương tự nhằm tận dụng lợi thế địa lý.

Hệ quả là chi phí vận tải biển toàn cầu có thể tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát và làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh kinh tế thế giới phụ thuộc lớn vào các tuyến vận tải hàng hải, bất kỳ sự thay đổi nào đối với nguyên tắc tự do hàng hải đều có thể tạo ra tác động lan tỏa rộng khắp.

Giới quan sát nhận định, nếu không có cơ chế kiểm soát hiệu quả, mô hình “thu phí điểm nghẽn” có thể trở thành tiền lệ nguy hiểm, làm suy yếu nền tảng của hệ thống thương mại toàn cầu vốn dựa trên sự thông suốt và tự do lưu thông trên biển.

Ngày 5/5, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nêu rõ: "Hành lang do Iran cung cấp là con đường an toàn duy nhất để đi qua eo biển Hormuz. Việc chuyển hướng tàu thuyền sang những tuyến đường khác là không an toàn và hải quân sẽ có hành động quyết liệt chống lại bất cứ ai thực hiện bước đi như vậy".

Cùng thời điểm, kênh truyền hình nhà nước Press TV đưa tin Iran triển khai cơ chế mới nhằm quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Cụ thể, tất cả tàu có ý định đi qua eo biển sẽ nhận được email từ một địa chỉ liên kết với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA), trong đó thông báo về những quy định và thủ tục mới liên quan đến việc quá cảnh. Các tàu thuyền được yêu cầu phải xin cấp phép trước khi đi qua tuyến đường thủy này.

Động thái cứng rắn của Hải quân thuộc IRGC được đưa ra ngay sau khi Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định nỗ lực của Washington nhằm hướng dẫn tàu thuyền tránh khu vực "hoàn toàn riêng biệt" với chiến dịch quân sự đang diễn ra.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump quyết định tạm thời đình chỉ kế hoạch hộ tống tàu thuyền trên thế giới đi qua eo biển Hormuz, nhưng cho biết việc phong tỏa các cảng của Iran sẽ "vẫn được duy trì đầy đủ" cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng với Tehran.

Theo như an ninh của một quốc gia châu Âu không thể đảm bảo nếu thiếu sự tham gia của người dân, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống huấn luyện quốc phòng và sự chuẩn bị của xã hội trong các tình huống khủng hoảng, cho nên quốc gia này lại mới vừa công bố kế hoạch mục tiêu đầy tham vọng, hứa hẹn thay đổi cán cân an ninh khu vực, sau khi rút kinh nghiệm từ xung đột tại Ukraine, đặc biệt là việc sử dụng rộng rãi các hệ thống không người lái và công nghệ mới.
Ngày 6/5, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Vladislav Kosinyak-Kamysh tuyên bố nước này đặt mục tiêu xây dựng lực lượng quân đội mạnh nhất châu Âu năm 2030, trong lễ khai mạc triển lãm vũ khí Defense24DAYS.

Ông Kosinyak-Kamysh cho biết chiến lược của Ba Lan là đạt quy mô 500.000 quân nhân, gồm lực lượng dự bị và binh sĩ tại ngũ.

Theo ông, an ninh quốc gia không thể đảm bảo nếu thiếu sự tham gia của người dân, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống huấn luyện quốc phòng và sự chuẩn bị của xã hội trong các tình huống khủng hoảng.

Bộ trưởng Quốc phòng khẳng định quân đội Ba Lan đang trong quá trình chuyển đổi, rút kinh nghiệm từ xung đột tại Ukraine, đặc biệt là việc sử dụng rộng rãi các hệ thống không người lái và công nghệ mới.

Ông cũng nhấn mạnh châu Âu cần tự chịu trách nhiệm nhiều hơn về an ninh, không thay thế vai trò của Mỹ nhưng phải củng cố tiềm lực phòng thủ riêng.

Ngày 26/5, hơn 3.500 binh sĩ từ các nước NATO cùng hàng trăm đơn vị khí tài quân sự đã tham gia cuộc tập trận Amber Shock tại thao trường thành phố Orzysz, Ba Lan.

Mục tiêu chính của cuộc tập trận là rèn luyện các hành động chiến thuật, tăng cường phối hợp giữa đồng minh và kiểm tra khả năng tương thích của các đơn vị trong huấn luyện chiến đấu.

Với kế hoạch này, Ba Lan kỳ vọng sẽ trở thành quốc gia sở hữu lực lượng quân đội lớn nhất châu Âu năm 2030, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm trong an ninh khu vực.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm Chủ nhật (3/5) đã báo cáo về một nghi vấn bùng phát nhiễm virus Hanta trên một tàu du lịch ở Đại Tây Dương.

"Cho đến nay, một trường hợp nhiễm virus Hanta đã được xác nhận trong phòng thí nghiệm và có thêm năm trường hợp nghi ngờ khác," cơ quan y tế toàn cầu cho biết trong một bài đăng trên X. "Trong số sáu cá nhân bị ảnh hưởng, ba người đã tử vong và một người hiện đang được chăm sóc đặc biệt tại Nam Phi."

Tổ chức này cho biết một cuộc điều tra đang được tiến hành để tìm ra nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng sức khỏe trên con tàu.

Bộ Y tế Nam Phi cho biết đợt bùng phát xảy ra trên tàu du lịch MV Hondius mang cờ Hà Lan

Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Hà Lan xác nhận với hãng tin Reuters rằng hai hành khách người Hà Lan đã tử vong, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Chúng ta biết gì về nhiễm virus Hanta?

Virus Hanta được tìm thấy trên khắp thế giới. Nó thường lây lan qua tiếp xúc với nước tiểu hoặc phân của các loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh như chuột cống và chuột nhắt.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, loại virus này có thể gây ra nhiễm trùng phổi nghiêm trọng và đôi khi gây tử vong được gọi là hội chứng phổi do virus Hanta. Mặc dù hiếm gặp, WHO cho biết các ca nhiễm virus Hanta có thể lây lan giữa người với người.

Hiện chưa có phương pháp điều trị hoặc chữa trị cụ thể cho các ca nhiễm virus Hanta, nhưng sự chăm sóc y tế kịp thời có thể làm tăng cơ hội sống sót.

Bộ Y tế Nam Phi cho biết đợt bùng phát xảy ra trên tàu du lịch MV Hondius. Họ cho biết có khoảng gần 150 khách du lịch trên tàu. Con tàu đã rời Argentina khoảng ba tuần trước cho một chuyến du ngoạn bao gồm các điểm dừng chân tại Nam Cực, Quần đảo Falkland và các điểm dừng khác trên đường đến Quần đảo Canary của Tây Ban Nha ở phía bên kia Đại Tây Dương.

Tàu sắp được cập bến Tây Ban Nha

Các nhà chức trách Nam Phi cho biết họ đang tiến hành truy vết tiếp xúc tại khu vực Johannesburg để xác định xem có người nào khác tiếp xúc với các hành khách bị nhiễm bệnh ở Nam Phi hay không.

Vào ngày 5/5, Tây Ban Nha đã cho phép du thuyền hạng sang bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh virus hantavirus gây chết người và đang neo đậu ngoài khơi bờ biển Cape Verde được phép di chuyển đến quần đảo Canary thuộc quyền quản lý của nước này.

Bộ Y tế Tây Ban Nha cho biết trong một tuyên bố vào tối thứ Ba rằng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã giải thích rằng Cape Verde ở Tây Phi không thể tiếp nhận 147 thành viên thủy thủ đoàn và hành khách của tàu MV Hondius. Thông báo cho biết: “Quần đảo Canary là địa điểm gần nhất có đủ điều kiện cần thiết. Tây Ban Nha có nghĩa vụ đạo đức và pháp lý phải hỗ trợ những người này, trong đó có cả một số công dân Tây Ban Nha.”

Bộ này cho biết sẽ tiếp nhận chuyến bay y tế chở bác sĩ trên tàu, một công dân Hà Lan, người đang trong tình trạng nguy kịch, sau khi nhận được yêu cầu chính thức từ chính phủ Hà Lan.