Với hệ thống đường ống Đông - Tây, mạng lưới kho chứa khổng lồ cùng công suất dự phòng hàng đầu thế giới, Ả Rập Xê Út vẫn duy trì xuất khẩu dầu ổn định ngay cả khi bị tấn công vào hạ tầng năng lượng.

Các cuộc xung đột gần đây của Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ả Rập Xê Út một lần nữa khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung tại vùng Vịnh.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là Saudi Aramco - công ty dầu mỏ và khí đốt thiên nhiên quốc gia của Ả Rập Xê Út đã nhanh chóng khôi phục hoạt động của đường ống dẫn dầu Đông - Tây chỉ sau vài ngày, bất chấp những hư hại đối với các trạm bơm, máy biến áp, hệ thống điện và điều khiển trên mặt đất.

Sự gián đoạn không xảy ra vì mức độ thiệt hại nhỏ, mà bởi toàn bộ hệ thống năng lượng của Ả Rập Xê Út đã được xây dựng suốt nhiều thập kỷ với mục tiêu duy nhất: duy trì xuất khẩu dầu ngay cả trong điều kiện chiến tranh hoặc phong tỏa eo biển Hormuz.

Khác với nhiều quốc gia sản xuất dầu khác vốn tối đa hóa sản lượng trong thời bình, Saudi Aramco duy trì một cấu trúc có khả năng chống chịu cực cao, với công suất dự phòng lớn, các tuyến đường thay thế, mạng lưới kho chứa khổng lồ và hệ thống vận hành phân tán. Chính điều đó giúp Ả Rập Xê Út tiếp tục giữ vai trò “người ổn định cuối cùng” của thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Đường ống Đông - Tây được thiết kế để tồn tại trong chiến tranh
Các cuộc tấn công gần đây chủ yếu gây thiệt hại cho hệ thống điện, máy biến áp, trạm bơm và các cơ sở điều khiển nằm trên mặt đất. Bản thân đường ống dẫn dầu Đông - Tây gần như không bị phá hủy. Điều đó có ý nghĩa rất lớn, bởi Saudi Aramco không phải xây dựng lại một tuyến vận chuyển dầu chiến lược xuyên suốt lãnh thổ mà chỉ cần khôi phục các hạ tầng phụ trợ xung quanh.

Quan trọng hơn, đường ống Đông - Tây chưa bao giờ được thiết kế như một tuyến vận chuyển thương mại thông thường phụ thuộc vào một trung tâm điều khiển hay một nút điện duy nhất. Toàn bộ hệ thống được xây dựng với khả năng dự phòng ở mọi cấp độ.

Dọc tuyến đường có nhiều trạm bơm, nhiều hệ thống điều khiển dự phòng, tuabin dự phòng, máy biến áp thay thế, máy phát điện phụ trợ và các đội sửa chữa luôn được bố trí sẵn. Ngay cả khi một số trạm bị hư hại, dầu thô vẫn có thể tiếp tục vận chuyển về phía tây bằng cách bỏ qua các khu vực bị ảnh hưởng, kích hoạt các bộ phận thay thế và cân bằng lại áp suất trên toàn tuyến.

Trong điều kiện bình thường, đường ống này vận chuyển khoảng 5 triệu thùng dầu mỗi ngày. Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau các cuộc tấn công, Saudi Aramco đã nâng lưu lượng trở lại khoảng 7 triệu thùng/ngày. Con số này lớn hơn tổng sản lượng dầu của UAE và Kuwait cộng lại, biến tuyến đường này thành phương án thay thế quan trọng nhất cho eo biển Hormuz.


Saudi Aramco đã nâng lưu lượng trở lại khoảng 7 triệu thùng/ngày sau cuộc tấn công
Khả năng phục hồi nhanh còn đến từ thực tế rằng Saudi Aramco không cần ngay lập tức khôi phục công suất tối đa để duy trì xuất khẩu. Hệ thống kho chứa khổng lồ của họ cho phép thị trường tiếp tục được cung ứng trong thời gian sửa chữa.

Riêng nhà ga xuất khẩu Yanbu trên Biển Đỏ đã lưu trữ khoảng 12,5 triệu thùng dầu. Toàn bộ tổ hợp công nghiệp Yanbu chứa hơn 31 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm lọc dầu.

Trên phạm vi toàn quốc, Saudi Aramco duy trì khoảng 82 triệu thùng dầu dự trữ trên đất liền. Nếu tính thêm các kho ở nước ngoài, lượng dự trữ tại nhà máy lọc dầu và kho chứa nổi, Aramco kiểm soát hơn 300 triệu thùng dầu thô và sản phẩm lọc dầu. Không chỉ vậy, công ty còn sở hữu khả năng “di chuyển kho chứa ra biển”. Thông qua hãng vận tải Bahri, Saudi Aramco vận hành đội tàu VLCC lớn nhất thế giới với khoảng 40 siêu tàu chở dầu có tổng sức chứa từ 80 đến 88 triệu thùng dầu.

Trong thời gian gián đoạn, dầu của Ả Rập Xê Út có thể được lưu trữ ngoài khơi tại Biển Đỏ, Địa Trung Hải hoặc các vùng biển châu Á trong khi hoạt động xuất khẩu vẫn tiếp tục.

Tư duy chiến lược được hình thành từ hơn nửa thế kỷ trước
Khả năng chống chịu hiện nay của Saudi Aramco không phải kết quả của những biện pháp ứng phó ngắn hạn, mà là thành quả của một chiến lược được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước. Cố Quốc vương Fahd từ lâu đã tin rằng địa lý vùng Vịnh vốn không ổn định và Ả Rập Xê Út không thể phụ thuộc hoàn toàn vào eo biển Hormuz.

Chiến tranh Iran - Iraq năm 1980, tiếp đó là “Chiến tranh tàu chở dầu” cùng hàng loạt vụ Iran tấn công tàu thương mại trong khu vực càng củng cố quan điểm này. Vua Fahd nhận ra rằng nếu phần lớn hoạt động xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê Út bị khóa chặt trong vùng Vịnh, chỉ cần Hormuz bị phong tỏa hoặc rải thủy lôi, toàn bộ nền kinh tế đất nước sẽ rơi vào khủng hoảng.

Chính vì vậy, ông thúc đẩy việc xây dựng đường ống Đông - Tây nối các mỏ dầu phía đông với cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Tuyến đường ống này đi vào hoạt động năm 1982 với chi phí tương đương khoảng 4-5 tỷ USD theo giá trị hiện nay.

Vào thời điểm đó, nhiều người cho rằng đây là một dự án quá đắt đỏ và không cần thiết. Nhưng theo thời gian, nó đã trở thành một trong những khoản đầu tư chiến lược quan trọng nhất lịch sử Ả Rập Xê Út.

Vua Fahd cũng dự đoán Iran cuối cùng sẽ tìm cách tấn công trực tiếp vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Saudi Arabia. Vì thế, đường ống Đông - Tây được chôn ngầm toàn bộ thay vì đặt nổi trên mặt đất như nhiều hệ thống khác. Thiết kế này giúp đường ống tránh được phần lớn thiệt hại trong các cuộc tấn công gần đây, ngay cả khi các trạm điện và cơ sở phụ trợ bị ảnh hưởng.

Tầm nhìn chiến lược đó không chỉ nhằm bảo vệ hoạt động xuất khẩu dầu, mà còn để đảm bảo Ả Rập Xê Út luôn duy trì vai trò trung tâm trong thị trường năng lượng toàn cầu bất kể biến động địa chính trị.

Hệ thống năng lượng tích hợp lớn nhất thế giới
Vua Fahd không xem Saudi Aramco đơn thuần là một công ty khai thác dầu mỏ. Ông coi đây là đơn vị vận hành một hệ thống năng lượng tích hợp hoàn chỉnh, trải dài từ khai thác, vận chuyển, lọc dầu, hóa dầu cho tới xuất khẩu và lưu trữ toàn cầu.

Tư duy này dẫn tới việc thành lập Ủy ban Hoàng gia Jubail và Yanbu năm 1975, mở đường cho sự phát triển của hai thành phố công nghiệp chiến lược nằm ở hai bờ biển đối diện của đất nước.

Jubail bên bờ Vịnh Ba Tư trở thành trung tâm lọc dầu, hóa dầu và xuất khẩu công nghiệp hướng ra vùng Vịnh. Trong khi đó, Yanbu trên Biển Đỏ đóng vai trò đối trọng chiến lược, kết nối trực tiếp với đường ống Đông - Tây và duy trì xuất khẩu ngay cả khi Hormuz bị gián đoạn. Hai thành phố này dần trở thành nền tảng cho quá trình công nghiệp hóa của Ả Rập Xê Út và giúp SABIC vươn lên thành một trong những tập đoàn hóa dầu lớn nhất thế giới.

Cùng với đó là một nguyên tắc xuyên suốt chính sách năng lượng Saudi Arabia suốt nhiều thập kỷ: Saudi Aramco phải luôn duy trì vị thế là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới với công suất dự phòng lớn nhất.

Hiện Saudi Aramco có năng lực sản xuất ổn định khoảng 12 triệu thùng/ngày và có thể tăng lên 12,5 triệu thùng/ngày nếu cần thiết. Con số này lớn hơn tổng công suất sản xuất của Iraq, Kuwait, UAE và Iran cộng lại. Điều đó giúp Riyadh không chỉ là nhà xuất khẩu dầu lớn, mà còn là “bộ giảm xóc” của thị trường năng lượng toàn cầu. Khi nguồn cung từ nơi khác suy giảm, Saudi Aramco có thể nhanh chóng tăng sản lượng để ổn định giá dầu.

Ổn định thị trường toàn cầu
Khả năng phục hồi của Saudi Aramco từng được thể hiện rõ sau vụ tấn công vào cơ sở xử lý dầu Abqaiq năm 2019. Abqaiq là cơ sở xử lý và ổn định dầu thô lớn nhất thế giới, nơi xử lý khoảng 7 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương khoảng 5% nguồn cung toàn cầu. Vai trò của cơ sở này là loại bỏ hydro sulfua, tách khí khỏi dầu thô, ổn định dầu và chuẩn bị cho quá trình vận chuyển tới các cảng xuất khẩu hoặc nhà máy chế biến tiếp theo.

Vụ tấn công đã khiến khoảng 5,7 triệu thùng/ngày tạm thời bị gián đoạn. Tuy nhiên, Aramco khôi phục khoảng một nửa sản lượng chỉ trong vài ngày và trở lại công suất tối đa trong vòng vài tuần. Lý do là các phụ tùng thay thế như van, máy nén, đường ống, thiết bị tách, hệ thống đo lường và điều khiển đã được chuẩn bị sẵn từ trước.

Những dây chuyền xử lý bị hư hại được cô lập, trong khi các dây chuyền không bị ảnh hưởng vẫn tiếp tục hoạt động. Dầu dự trữ từ Yanbu, Ras Tanura và các cơ sở khác được nhanh chóng đưa vào hệ thống xuất khẩu. Trong đó, cảng Ras Tanura với công suất khoảng 6,5 triệu thùng/ngày vẫn là cảng xuất khẩu dầu ngoài khơi lớn nhất thế giới. Abqaiq và Ras Tanura tạo thành “trung tâm trọng lực” của hệ thống dầu mỏ Saudi Arabia: một bên xử lý dầu thô, một bên đảm nhiệm xuất khẩu.

Điều khiến Saudi Aramco khác biệt với hầu hết các nhà sản xuất dầu khác nằm ở triết lý vận hành. Nhiều quốc gia tối đa hóa sản lượng trong thời bình và gần như không còn dư địa ứng phó khi khủng hoảng xảy ra.

Ngược lại, Saudi Aramco chủ động duy trì công suất dự phòng, hệ thống sao lưu, tuyến đường thay thế, mạng lưới kho chứa khổng lồ cùng một trong những lực lượng kỹ sư và bảo trì lớn nhất thế giới. Vì vậy, các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Ả Rập Xê Út thường ngay lập tức làm giá dầu tăng mạnh và thu hút sự chú ý của toàn cầu, nhưng hiếm khi tạo ra hậu quả chiến lược kéo dài.

Lợi thế lớn nhất của Saudi Arabia không chỉ nằm ở việc họ sở hữu trữ lượng dầu khổng lồ, mà ở chỗ họ có thể tiếp tục sản xuất, xuất khẩu và ổn định thị trường toàn cầu ngay cả khi bị tấn công hoặc đối mặt với khủng hoảng tại eo biển Hormuz.

Theo nguồn: Tomorrows Affairs; Hãng tin Saudi Press Agency; Reuters

Vietbf @ Sưu tầm

Iran đã gây ra thiệt hại đáng kể hơn cho các cơ sở quân sự của Mỹ ở Trung Đông so với những gì chính quyền Mỹ đã công khai thừa nhận trước đây - tờ Washington Post cho biết.

Theo phân tích hình ảnh vệ tinh của tờ Washington Post, các cuộc không kích của Iran đã làm hư hại hoặc phá hủy ít nhất 228 công trình hoặc thiết bị tại các địa điểm quân sự của Mỹ trên khắp Trung Đông kể từ khi chiến tranh bắt đầu, nhắm vào các nhà chứa máy bay, doanh trại, kho nhiên liệu, máy bay và các thiết bị radar, thông tin liên lạc và phòng không quan trọng. Mức độ tàn phá lớn hơn nhiều so với những gì chính phủ Mỹ đã công khai thừa nhận hoặc được báo cáo trước đây.

Các quan chức cho biết, mối đe dọa từ các cuộc không kích đã khiến một số căn cứ của Mỹ trong khu vực trở nên quá nguy hiểm để duy trì hoạt động ở mức bình thường, và các chỉ huy đã di chuyển hầu hết nhân sự từ những địa điểm này ra khỏi tầm bắn của Iran ngay từ đầu cuộc chiến.

Tờ WP viết rằng một số cơ sở này dễ bị tấn công đến mức Mỹ đã rút hầu hết nhân sự của mình khỏi đó ngay từ đầu cuộc chiến.

Bài báo đã xem xét hơn 100 hình ảnh vệ tinh được truyền thông Iran công bố và không tìm thấy dấu hiệu giả mạo nào.

Tờ báo này nêu tên trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ tại Bahrain, cũng như các căn cứ Ali al-Salem, Camp Arifjan và Camp Buehring ở Kuwait là những cơ sở bị thiệt hại nặng nề nhất.

Tại căn cứ không quân Ali al-Salem, các bể chứa nhiên liệu, hệ thống Patriot và mái vòm radar bị hư hại hoặc phá hủy. Tại Trại Buering, nhà máy điện của căn cứ bị trúng bom. Tại Trại Arifjan, nơi đặt trụ sở khu vực của Lục quân Mỹ, hình ảnh vệ tinh cho thấy sự tàn phá các doanh trại và cơ sở hạ tầng kỹ thuật.

Bài báo cũng viết về các cuộc tấn công vào căn cứ Al Udeid ở Qatar, nơi các trung tâm liên lạc vệ tinh bị trúng đạn, cũng như các cơ sở ở Bahrain, nơi các ăng-ten và thiết bị liên lạc tại trụ sở Hạm đội 5 bị hư hại.

Theo tờ báo, các bộ phận của hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) đã bị hư hại tại các căn cứ ở Jordan và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Tại căn cứ không quân Prince Sultan ở Ả Rập Xê Út, hình ảnh vệ tinh cho thấy máy bay cảnh báo sớm và điều khiển E-3 Sentry cùng một máy bay tiếp nhiên liệu đã bị hư hại.

Tờ Washington Post đặc biệt nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công cũng nhắm vào các cơ sở lưu trú của quân đội. Hình ảnh cho thấy thiệt hại đối với các ký túc xá, phòng tập thể dục, nhà ăn và khu nhà ở.

"Các cuộc tấn công của Iran rất chính xác. Không có hố bom ngẫu nhiên nào cho thấy có phát bắn trượt" - cựu Đại tá Thủy quân lục chiến Mỹ Mark Kansian nói với tờ báo.

Một số quan chức Mỹ nói với ấn phẩm này rằng một số căn cứ trong khu vực có thể sẽ không bao giờ hoạt động trở lại như trước đây.

Theo một nguồn tin, trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ tại Bahrain bị thiệt hại "nghiêm trọng" và các hoạt động của trụ sở này đã tạm thời được chuyển đến Florida.

Trước đó, đã xuất hiện đoạn video ghi lại cuộc tấn công của lực lượng Shahed vào một kho chứa dầu của Bahrain, trong đó tên lửa Patriot đã không bắn hạ được máy bay không người lái của Iran và rơi xuống tòa nhà sau đó.

Phía Mỹ cũng tuyên bố rằng độ chính xác của các tên lửa Iran bắn trúng Israel đã tăng lên đáng kể.

Truyền thông phương Tây đưa tin rằng bất chấp các cuộc tấn công của Israel và Mỹ, Iran vẫn giữ được một phần đáng kể tiềm năng hạt nhân của mình, điều này củng cố vị thế của nước này trong các cuộc đàm phán.

Vietbf @ Sưu tầm

Tổng thống Donald Trump đã ký một chiến lược chống khủng bố quốc gia mới của Mỹ, trong đó mô tả Tây Âu vừa là mục tiêu vừa là “cái nôi của các mối đe dọa khủng bố”, đồng thời chỉ đích danh các băng đảng ma túy và các phần tử cực đoan cánh tả bạo lực là những mối nguy hiểm lớn đối với nước Mỹ.

Tài liệu dài 16 trang, được Nhà Trắng công bố hôm thứ Tư, cho biết chính sách chống khủng bố của Washington sẽ được định hướng bởi các nguyên tắc “Nước Mỹ trên hết”, “lẽ thường” và “Hòa bình thông qua sức mạnh”. Chiến lược này liệt kê ba loại mối đe dọa khủng bố chính mà Mỹ phải đối mặt: “khủng bố ma túy và các băng đảng xuyên quốc gia”, “khủng bố Hồi giáo cũ” và “những kẻ cực đoan cánh tả bạo lực, bao gồm cả những người theo chủ nghĩa vô chính phủ và chống phát xít”.

Nội dung tài liệu cũng dành một phần cho “các đồng minh giàu có của NATO” được cho là đã biến châu Âu thành môi trường dễ dãi cho “các nền văn hóa ngoại lai” âm mưu tấn công cả người châu Âu và người Mỹ.


“Thế giới sẽ an toàn hơn khi châu Âu mạnh mẽ, nhưng châu Âu đang bị đe dọa nghiêm trọng và vừa là mục tiêu khủng bố vừa là nơi ươm mầm các mối đe dọa khủng bố”, tài liệu nêu rõ. “Việc các đồng minh giàu có của NATO lại trở thành trung tâm tài chính, hậu cần và tuyển mộ cho khủng bố là điều không thể chấp nhận được”.

Chiến lược này nhấn mạnh: “Sự di cư ồ ạt không kiểm soát đã trở thành cầu nối cho chủ nghĩa khủng bố”, đồng thời kêu gọi các chính phủ châu Âu “tái khám phá” tự do ngôn luận, tổ chức “các cuộc đối thoại thẳng thắn về chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan”, dành nhiều nguồn lực hơn cho công tác chống khủng bố và chịu trách nhiệm lớn hơn về an ninh của chính mình.

“Là cái nôi của văn hóa và giá trị phương Tây, châu Âu phải hành động ngay bây giờ và ngăn chặn sự suy thoái có chủ đích của mình. Ai cũng thấy rõ rằng các nhóm thù địch được tổ chức bài bản đang lợi dụng chính sách biên giới mở và các lý tưởng toàn cầu hóa liên quan", tài liệu nêu rõ. Tài liệu cũng cảnh báo rằng “các nền văn hóa ngoại lai càng phát triển, và các chính sách hiện tại của châu Âu càng kéo dài, thì chủ nghĩa khủng bố càng được đảm bảo".

Ngôn từ gay gắt này lặp lại những lời chỉ trích tương tự trong Chiến lược An ninh Quốc gia của Trump, được công bố vào tháng 12, trong đó chỉ trích định hướng chính trị và văn hóa của EU, và cảnh báo về "sự xóa sổ nền văn minh". Vào thời điểm đó, tổng thống Mỹ lập luận rằng châu Âu đang "tự hủy hoại chính mình" bằng các chính sách nhập cư "thảm khốc" .

Ngoài châu Âu, chiến lược chống khủng bố của Mỹ nêu rõ Mỹ sẽ tiếp tục các chiến dịch quân sự và thực thi pháp luật chống lại các băng đảng ma túy và các tổ chức xuyên quốc gia bị coi là tổ chức khủng bố nước ngoài.

Tài liệu này cũng xác định Iran là mối nguy hiểm lớn nhất ở Trung Đông đối với Mỹ, tuyên bố rằng các chiến dịch như Midnight Hammer và Epic Fury sẽ tiếp tục cho đến khi Tehran "không còn là mối đe dọa" đối với Washington..


Vietbf @ Sưu tầm

Trong lịch sử Trung Hoa có cả thảy 5 hoàng đế đã bị chính con trai của mình ám sát để tranh đoạt quyền lực, gồm Bắc Ngụy Đạo Vũ Đế Thác Bạt Khuê, Tống Văn Đế Lưu Nghĩa Long, Hậu Lương Thái Tổ Chu Ôn, Mân Thái Tông Vương Diên Quân và Tây Hạ Cảnh Tông Lý Nguyên Hạo.

Trong lịch sử phong kiến Trung Hoa, những cuộc tranh đoạt quyền lực trong hoàng tộc luôn là điều khiến hậu thế rùng mình. Người đời thường nói: “Thiên gia vô phụ tử”, nghĩa là trong gia đình đế vương, quyền lực đôi khi còn lớn hơn cả tình thân. Các hoàng đế giết công thần, giết anh em, thậm chí giết cả con trai không phải chuyện hiếm. Nhưng điều khiến người đời ám ảnh hơn cả chính là những vụ “thí phụ” – con trai ra tay giết cha để đoạt quyền lực. Dù số lượng không nhiều, nhưng mỗi vụ việc đều nhuốm đầy máu và bi kịch.

Người đầu tiên phải nhắc đến là Bắc Ngụy Đạo Vũ Đế Thác Bạt Khuê – vị hoàng đế khai quốc của Bắc Ngụy thời Nam Bắc triều. Thác Bạt Khuê vốn là một nhân vật kiệt xuất của dân tộc Tiên Ti, từng dựng nên cơ nghiệp hùng mạnh ở phương bắc. Tuy nhiên, cuộc đời ông lại kết thúc bởi chính người con trai ruột là Thác Bạt Thiệu.

Bi kịch bắt nguồn từ mối quan hệ đầy dị nghị giữa Thác Bạt Khuê với Hạ phu nhân – người vốn là em gái của mẹ ông, tức dì ruột của ông. Hai người sinh ra Thác Bạt Thiệu. Từ nhỏ, Thác Bạt Thiệu đã nổi tiếng hung bạo, nhiều lần bị cha trách phạt nên trong lòng dần sinh oán hận.

Năm 409, Thác Bạt Khuê nổi giận với Hạ phu nhân và định xử tử bà. Trong cơn tuyệt vọng, Hạ phu nhân bí mật cầu cứu con trai. Thác Bạt Thiệu biết nếu mẹ chết thì bản thân cũng khó thoát, liền dẫn người lẻn vào cung giữa đêm rồi trực tiếp sát hại cha mình. Tuy nhiên, cái giá phải trả đến rất nhanh. Anh trai của Thác Bạt Thiệu là Thác Bạt Tự sau đó lên ngôi, tức Bắc Ngụy Minh Nguyên Đế, rồi đem giết cả hai mẹ con để báo thù.

Một vụ thí phụ nổi tiếng khác diễn ra dưới thời Lưu Tống Nam triều. Tống Văn Đế Lưu Nghĩa Long vốn là vị hoàng đế đầy tham vọng, nhiều lần phát động chiến tranh nhằm thống nhất phương bắc nhưng đều thất bại. Dù vậy, ông vẫn được đánh giá là vị vua có tài trị quốc.

Bi kịch xảy ra vào năm 453. Thái tử Lưu Thiệu bí mật dùng vu cổ để nguyền rủa cha mau chết nhằm sớm lên ngôi. Khi Lưu Nghĩa Long phát hiện ra chuyện này, ông nổi giận định phế truất thái tử. Nhưng tin tức bị lộ. Biết mình không còn đường lui, Lưu Thiệu quyết định ra tay trước.


Đêm chính biến, quân của Lưu Thiệu tràn vào hoàng cung. Tống Văn Đế chưa kịp phản kháng đã bị tâm phúc của con trai sát hại ngay trong cung cấm. Nhưng ngai vàng mà Lưu Thiệu đoạt được chỉ tồn tại đúng ba tháng. Em trai ông là Lưu Tuấn kéo quân đánh vào kinh thành, giết chết Lưu Thiệu rồi lên ngôi, tức Tống Hiếu Vũ Đế.

Nếu hai vụ trước xuất phát từ thù hận và tranh quyền, thì cái chết của Hậu Lương Thái Tổ Chu Ôn lại nhuốm màu hoang dâm và phản bội. Chu Ôn vốn là người dựa vào việc đàn áp khởi nghĩa Hoàng Sào để gây dựng thế lực, cuối cùng cướp ngôi nhà Đường lập ra Hậu Lương.

Nhưng Chu Ôn nổi tiếng háo sắc. Ông không chỉ có vô số phi tần mà còn thường xuyên tư thông với vợ của các con trai. Điều này khiến quan hệ trong hoàng thất cực kỳ méo mó. Đến cuối đời, Chu Ôn còn muốn phế bỏ con ruột Chu Hữu Khuê để truyền ngôi cho con nuôi Chu Hữu Văn.

Điều đáng nói là lúc bàn chuyện truyền ngôi, Trương thị – vợ của Chu Hữu Khuê, cũng là người từng bị Chu Ôn cưỡng ép – lại có mặt bên cạnh. Hoảng sợ cho số phận của mình và chồng, bà lập tức báo tin cho Chu Hữu Khuê.

Nghe tin cha định tước quyền kế vị, Chu Hữu Khuê nổi giận. Ông ta cho rằng cha mình đã bất nhân nên quyết định bất nghĩa. Cuộc binh biến nổ ra ngay trong cung, Chu Ôn bị giết tại chỗ. Nhưng Chu Hữu Khuê cũng chẳng giữ được ngai vàng bao lâu. Chưa đầy một năm sau, em trai là Chu Hữu Trinh lại phát động chính biến giết chết ông.

Ở vùng Mân quốc thời Ngũ Đại Thập Quốc, Mân Thái Tông Vương Diên Quân cũng chết bởi chính con trai mình. Bản thân Vương Diên Quân vốn đã là người cướp ngôi khi giết anh trai để lên làm vua.

Bi kịch tiếp tục lặp lại ở đời sau. Một cung nữ xinh đẹp trong cung được cả hai hoàng tử Vương Kế Bằng và Vương Kế Thao cùng say mê. Vương Kế Bằng nhanh tay xin cha ban nàng cho mình, khiến em trai vô cùng tức giận và âm thầm lên kế hoạch giết anh.

Nhưng đúng lúc ấy, Vương Diên Quân bất ngờ bị trúng phong. Nhìn thấy cơ hội, Vương Kế Bằng lập tức phát động binh biến. Trong cuộc hỗn loạn đó, cả Vương Diên Quân lẫn Vương Kế Thao đều bị giết.

Đẫm máu và bi kịch nhất có lẽ là câu chuyện của Tây Hạ Cảnh Tông Lý Nguyên Hạo – vị khai quốc hoàng đế của Tây Hạ. Ông là thiên tài quân sự khiến cả nhà Tống lẫn Liêu phải đau đầu. Nhưng tính cách lại cực kỳ tàn bạo.

Lý Nguyên Hạo từng giết hai con trai ruột của mình. Chưa dừng lại ở đó, ông còn cướp luôn vợ của thái tử Lý Ninh Lệnh Ca vì mê sắc đẹp của nàng. Hành động ấy khiến mối quan hệ cha con hoàn toàn đổ vỡ.

Năm 1048, Lý Nguyên Hạo còn định phế bỏ hoàng hậu Dã Lợi thị cùng thái tử Lý Ninh Lệnh Ca để lập con trai của sủng phi Một Tàng thị lên thay. Bị dồn vào đường cùng, Lý Ninh Lệnh Ca quyết định vào cung hành thích cha.

Dù không thể giết chết ngay lập tức, ông đã chém đứt mũi Lý Nguyên Hạo. Trong điều kiện y thuật thời đó, vị hoàng đế Tây Hạ nhanh chóng chết vì mất máu. Nhưng Lý Ninh Lệnh Ca cũng không thoát khỏi số phận bi thảm. Anh trai của Một Tàng thị lập tức nhân danh “trừ nghịch thần” để giết chết ông rồi đưa cháu mình lên ngôi.

Ngoài năm vụ việc nổi tiếng kể trên, lịch sử còn tồn tại những nghi án gây tranh cãi, như cái chết của Tùy Văn Đế Dương Kiên hay Đường Thuận Tông Lý Tụng. Có ý kiến cho rằng họ cũng có thể đã chết dưới bàn tay hoặc âm mưu của con trai mình, nhưng đến nay vẫn chưa có kết luận rõ ràng.

Những vụ thí phụ trong lịch sử cho thấy một sự thật lạnh lùng: khi quyền lực đạt tới đỉnh cao, tình thân trong hoàng tộc đôi lúc lại trở nên mong manh hơn bất cứ điều gì. Các hoàng tử giết cha để đoạt ngôi, nhưng phần lớn cũng không có kết cục tốt đẹp. Dường như trong vòng xoáy máu và quyền lực ấy, không ai thực sự là người chiến thắng.

Vietbf @ Sưu tầm

Từ hàng ngàn năm nay, những người đi biển thường truyền tai nhau một huyền thoại về loài sinh vật mình người đuôi cá có giọng hát tuyệt vời dùng để mê hoặc những chàng ngư dân điển trai đến chết. Đó là người cá Siren.

Truyền thuyết kể rằng, người cá Siren là những sinh vật mang thân hình nửa người nửa chim và có giọng ca hết sức tuyệt vời. Một lần, nữ thần Hera tổ chức một cuộc thi hát giữa những người cá Siren và 9 nữ thần Muses - những nữ thần âm nhạc là con của thần Dớt và thần trí tuệ Mnemosyne. Không may là các mỹ nhân ngư Siren đã thua cuộc và lông vũ của họ đã bị các thần Muses vặt sạch để làm áo như một chiến lợi phẩm. Không còn lông vũ, các Siren không bay được nữa và phần dưới dần dần biến thành đuôi cá. Theo truyền thuyết, những chiếc đuôi của họ có thể phát sáng để trở nên hấp dẫn hơn trong mắt những người đàn ông.



Người cá Siren thường sống trên các đảo gọi là Anthemoessa nằm giữa vùng biển Sicily và Italia. Hòn đảo này được những phiến đá lớn bao quanh, sẵn sàng phá nát những tàu thuyền nào có ý định xâm nhập.

“Nhiệm vụ” của người cá Siren là cất lên tiếng hát mê hoặc để lừa những người đi biển và khiến họ tử nạn. Những bài hát của họ có giai điệu huyền ảo và khiến cho các thủy thủ mất phương hướng đâm thẳng tàu đến đảo và bị những phiến đá quanh đảo phá đắm tàu.

Xương của các thủy thủ trên những hòn đảo sẽ được người cá Siren dùng làm nhạc cụ. Các mỹ nhân ngư thường sẽ tập hợp thành nhóm hát 3 người và sử dụng các nhạc cụ như đàn Lyre và sáo để tấu lên những giai điệu du dương.


Mỹ nhân ngư thực sự được mô tả là những sinh vật có vẻ đẹp quyến rũ như báu vật và năng lực rộng lớn như biển khơi. Giọng hát của họ khiến cho các thủy thủ gặp nạn. Cũng có khi những cơn sóng mang giọng hát của họ tới các con tàu để dự báo về những hiện tượng thời tiết xấu sắp diễn ra.

Những người cá Siren không hoàn toàn chỉ lừa các thủy thủ tử nạn, cũng có khi họ cứu sống những thủy thủ bị đắm tàu. Những thủy thủ này sau đó sẽ ở lại đảo sinh con đẻ cái cùng người cá và dần dần biến thành “Mermen” – người cá nam. Chính vì điều này mà những phụ nữ rất căm ghét người cá Siren vì quyến rũ những người đàn ông của họ. Các tranh vẽ thời Trung Cổ cho thấy người cá thường mang theo một chiếc gương tay nhỏ - một vật thường thấy của những cô gái mại dâm.


Tương truyền, nếu người thủy thủ từ chối tình yêu của người cá Siren, họ sẽ gặp vận rủi rất nguy hiểm. Khi người cá Siren bị đả thương thì cả phi hành đoàn cũng sẽ gặp hàng loạt chuyện không may mắn. Tuy nhiên, người cá vẫn được xem là loài sinh vật hiền hòa trong huyền thoại và tự nhiên.

Vietbf @ Sưu tầm

Iran đang ráo riết thực hiện một chiến lược táo bạo: buộc các hãng vận tải phải tuân thủ một giao thức mới đầy ngặt nghèo khi băng qua eo biển Hormuz – nếu không muốn đối mặt với họng súng và tên lửa.

Bản "khai báo tử thần" và tham nhũng hóa quyền kiểm soát

Theo các tài liệu thu thập được từ Lloyd’s List, Tehran đã chính thức trình làng một cơ quan mới mang tên Cục quản lý Eo biển Vùng Vịnh (PGSA). Cơ quan này vừa ban hành một mẫu đơn mang tên “Tuyên bố Thông tin Tàu thuyền”. Đây không đơn thuần là một thủ tục hành chính, mà là một "giấy thông hành" bắt buộc. Trước khi chiến dịch quân sự giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra vào cuối tháng 2, Hormuz vốn là vùng biển tự do. Nhưng giờ đây, "Phép vua thua lệ làng", Iran tuyên bố sẽ tấn công bất kỳ con tàu nào dám bén mảng qua đây mà không có sự cho phép của Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Bản danh sách kiểm tra của PGSA bao gồm hơn 40 câu hỏi "tra khảo" kỹ lưỡng: từ tên tàu, số nhận dạng, lịch sử tên cũ cho đến quốc tịch của chủ sở hữu, đơn vị vận hành và cả chi tiết về phi hành đoàn cùng hàng hóa. Iran cảnh báo rằng mọi thông tin sai lệch sẽ dẫn đến những "hậu quả tự gánh chịu" – một lời đe dọa không hề giấu diếm.

Chiến lược "Trật tự toàn cầu mới" của Tehran

Trên ứng dụng Telegram, tài khoản của Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei đã phác thảo một tầm nhìn đầy tham vọng về một "trật tự khu vực và toàn cầu mới dưới chiến lược của một Iran hùng mạnh". Trong đó, ông nhấn mạnh rằng những "kẻ ngoại bang" đến từ cách xa hàng ngàn cây số, hoạt động vì lòng tham và sự độc ác, sẽ không có chỗ đứng tại đây, ngoại trừ việc... "nằm dưới đáy biển".

Việc nắm giữ Hormuz – nơi lưu thông 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt hóa lỏng của toàn thế giới – mang lại cho Iran đòn bẩy khổng lồ để định hình lại nền kinh tế toàn cầu. Thực tế đã chứng minh, chỉ cần một lời đe dọa đóng cửa eo biển, giá xăng tại Mỹ đã vọt lên trên 4,50 USD/gallon lần đầu tiên sau 4 năm. Đúng là "Sẩy chân mới biết đường dài, có bệnh mới biết là đời mong manh", nền kinh tế thế giới đang run rẩy trước mỗi nhịp thở của Tehran tại vùng vịnh này.

"Tô thuế" eo biển: Khi hòa bình được rao bán với giá triệu đô

Bên cạnh việc kiểm soát an ninh, Iran còn biến eo biển thành một "mỏ vàng" để tái thiết đất nước sau những trận oanh tạc của Mỹ và Israel. Có thông tin cho rằng Tehran đang thu phí lên tới 2 triệu USD cho mỗi lượt tàu đi qua. Tuy nhiên, các hãng tàu đang rơi vào thế "Tiến thoái lưỡng nan". Nếu trả tiền cho Iran, họ sẽ ngay lập tức lọt vào tầm ngắm trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ. Washington đã khẳng định rõ ràng: bất kỳ khoản thanh toán trực tiếp hay gián tiếp nào cho chính quyền Iran để "mua" sự an toàn đều không được phép.

Các tàu có được "phép thông hành" từ Iran sẽ phải di chuyển theo một hải trình nghiêm ngặt, bám sát bờ biển Iran, đi qua giữa các đảo Qeshm và Larak. Trong khi đó, IRGC liên tục sử dụng tần số vô tuyến khẩn cấp để phát đi thông điệp: "Chúng tôi là người làm chủ vùng biển này".

Nỗi đau của những người thủy thủ: "Thân em như chẽn lúa đòng đòng"

Giữa cuộc đấu trí đỉnh cao của các cường quốc, những người chịu thiệt thòi nhất chính là khoảng 20.000 thủy thủ trên gần 1.000 con tàu đang bị mắc kẹt tại Vùng Vịnh. "Thân em như chẽn lúa đòng đòng / Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai", những người lao động dân sự này vốn không phải là binh lính, nhưng lại đang phải gánh chịu hậu quả từ một cuộc chiến đang bùng phát rộng khắp.

Lưu lượng giao thông qua eo biển đã sụt giảm thê thảm. Trước chiến tranh, trung bình có 120 lượt tàu mỗi ngày, nhưng vào tuần đầu tháng 5, con số này chỉ còn vỏn vẹn 40 tàu trong cả tuần. Các số liệu thực tế vào thứ Năm cho thấy gần như không có tàu chở dầu hay tàu hàng nào qua lại.

Các chuyên gia nhận định rằng, ngay cả khi tình hình ổn định hơn, việc Iran duy trì kiểm soát chiến lược sẽ khiến lưu lượng tàu khó có thể quay lại mức bình thường. Nền kinh tế thế giới sẽ phải làm quen với một thực tại mới đầy bất trắc, nơi mà một trong những con đường thương mại quan trọng nhất hành tinh giờ đây đã trở thành một "trận đồ bát quái" do Tehran thiết lập. Chiến dịch "Project Freedom" của Tổng thống Trump nhằm giải cứu tàu bè cũng đã phải tạm dừng, để lại một khoảng trống quyền lực mà Iran đang nhanh chóng lấp đầy.

Sau những tuần dài tiếng súng át tiếng người, một tia sáng hy vọng vừa lóe lên khi Hoa Kỳ và Iran đang tiến gần hơn bao giờ hết đến một bản ghi nhớ ngắn nhằm kết thúc cuộc chiến vốn đã gây tổn thương sâu sắc cho cả khu vực. Tuy nhiên, trong chính trường, "Đường dài mới biết ngựa hay", và những quan chức Nhà Trắng vẫn đang nín thở dõi theo từng chuyển động, bởi lịch sử đã chứng minh các cuộc đàm phán này thường tan vỡ vào đúng "phút 89".

Bản kế hoạch một trang và "thời gian vàng" 30 ngày

Theo các nguồn tin khu vực thân cận với tiến trình đàm phán, một bản kế hoạch cô đọng chỉ trong một trang giấy đang được lưu hành nội bộ, chứa đựng những điều khoản then chốt để tháo gỡ ngòi nổ xung đột. Văn bản này không chỉ đơn thuần là một tờ giấy lộn, mà nó là chìa khóa kích hoạt giai đoạn thương lượng kéo dài 30 ngày nhằm giải quyết các "điểm nghẽn" kinh điển: từ chương trình hạt nhân, việc giải tỏa khối tài sản khổng lồ của Iran đang bị đóng băng, cho đến an ninh tương lai tại eo biển Hormuz.

Tổng thống Donald Trump dường như đang áp dụng chiến thuật "Gạn đục khơi trong", đơn giản hóa các vấn đề phức tạp để tạo điều kiện cho những người có quan điểm ôn hòa trong bộ máy chính quyền Iran có thể quay lại bàn đàm phán. Mục tiêu trước mắt là đặt bút ký vào lệnh ngừng bắn, còn những "khúc xương khó gặm" sẽ được để lại sau. "Lạt mềm buộc chặt", sự linh hoạt này của ông Trump đang mang lại những phản hồi tích cực từ các nhà trung gian Pakistan, dù những cái đầu lạnh tại Washington vẫn chưa thôi hoài nghi.

Những điều khoản ngặt nghèo trên bàn cân quyền lực

Dù chi tiết chính xác của bản kế hoạch vẫn là một ẩn số, nhưng các nguồn tin rò rỉ cho thấy Mỹ đang yêu cầu Iran tạm dừng làm giàu uranium trong hơn 10 năm – một con số "mềm mỏng" hơn so với yêu cầu 20 năm trước đó. Đổi lại, Iran buộc phải vận chuyển kho dự trữ uranium đã làm giàu cấp độ cao ra khỏi lãnh thổ.

Đáng chú ý, trong cuộc phỏng vấn với PBS News, ông Trump đã làm nóng bầu không khí khi tiết lộ Tehran phải chuyển số vật liệu này sang Mỹ và cam kết đóng cửa các cơ sở ngầm. Tuy nhiên, đây chính là "điểm tử huyệt" từng khiến các cuộc đàm phán của Phó Tổng thống JD Vance tại Pakistan đổ vỡ hồi tháng trước. Người xưa nói "Của đi thay người", nhưng với Iran, việc giao nộp "báu vật" hạt nhân cho chính đối thủ lại là một sự sỉ nhục khó chấp nhận. Hiện tại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, xác nhận họ vẫn đang rà soát đề xuất này và sẽ phản hồi thông qua phía Pakistan vào ngày thứ Năm.

TEHRAN

Chiến lược "Cái gậy và củ cà rốt" kiểu Trump

Sự chuyển biến tích cực trong đàm phán đã khiến Tổng thống Trump tạm dừng "Chiến dịch Tự do" (Project Freedom) – hoạt động dẫn đường cho các tàu bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz. Đây là một bước đi đầy tính toán sau khi Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố kết thúc chiến dịch "Cơn thịnh nộ sử thi" (Operation Epic Fury) để dồn toàn lực vào giải pháp ngoại giao. Các chuyên gia nhận định rằng, việc Mỹ càng ép mạnh bằng quân sự thì phe cứng rắn tại Iran càng có cái cớ để lớn tiếng.

Nhưng đừng nhầm tưởng sự mềm mỏng của Trump là sự yếu thế. "Nói ngọt lọt đến xương", nhưng nếu không nghe, ông cũng sẵn sàng ra tay cực kỳ tàn khốc. Ngay sau những lời lẽ lạc quan về đàm phán, ông Trump đã tung lên mạng xã hội Truth Social một lời đe dọa đanh thép: "Nếu Tehran không đạt được thỏa thuận, các cuộc ném bom sẽ bắt đầu với mức độ và cường độ cao hơn bao giờ hết". Đây chính là phong cách rất "Trump": một tay chìa nhành ô liu, một tay đặt sẵn trên nút bấm khai hỏa.

Hy vọng mong manh và bài học từ quá khứ

Trước khi lệnh ngừng bắn chính thức được ban bố, các quan chức Nhà Trắng bao gồm JD Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã nỗ lực không mệt mỏi để xây dựng một khung thỏa thuận: Iran đình chỉ hạt nhân và mở cửa eo biển, Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt và trả lại hàng tỷ USD. Thế nhưng, nội bộ Iran vốn "Bằng mặt mà không bằng lòng", sự chia rẽ giữa các nhà lãnh đạo tại Tehran luôn là hòn đá tảng chặn đứng mọi tiến trình.

Cả thế giới đang nín thở chờ xem liệu Iran có thực sự muốn tìm một lối thoát ngoại giao hay không. Bản thân ông Trump cũng thừa nhận sự bấp bênh này: "Tôi cũng cảm thấy như vậy trước đây với họ rồi, nên để xem điều gì sẽ xảy ra". Cuộc đấu trí giữa Washington và Tehran không chỉ là cuộc chiến của súng đạn, mà là cuộc chiến của ý chí và những con số trên bàn đàm phán. Liệu lần này, những nỗ lực trung gian của Pakistan có thể kết thúc cuộc chiến, hay lại một lần nữa "Công dã tràng" vì những toan tính chính trị hẹp hòi? Câu trả lời có lẽ sẽ nằm ở phản hồi của Iran trong vài giờ tới.

TRƯỚC CUỘC GẶP GỠ TRUM-TẬP , CỘNG HÒA KÊU GỌI KẾT NỐI ỔN ĐỊNH VỚI TRUNG QUỐC !


https://www.youtube.com/watch?v=D28dRO068kM







https://www.youtube.com/watch?v=u8T_J-ApEfM
:animated-laughing-i:animated-laughing-i:animated-laughing-i




*******

Trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động, người xưa thường có câu: "Súng nổ một tiếng, vàng lên mười phân". Câu nói ấy đang trở nên đúng hơn bao giờ hết khi cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel với Iran bước vào tuần thứ mười, đẩy nền kinh tế toàn cầu vào một vòng xoáy bất ổn mới. Tại Washington, những cái đầu lạnh tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang bắt đầu xuất hiện những rạn nứt sâu sắc khi bóng ma lạm phát trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Những tính toán sai lầm và sự rạn nứt trong nội bộ Fed

Còn nhớ hồi giữa tháng 3, khi tiếng súng vừa mới vang lên, Chủ tịch Fed Jerome Powell vẫn còn khá lạc quan khi cho rằng tác động của cuộc chiến chỉ là tạm thời và có thể khoanh vùng trong ngành năng lượng. Lúc bấy giờ, Wall Street vẫn mơ về ít nhất một đợt cắt giảm lãi suất trong năm nay, nhất là khi Kevin Warsh – người được Tổng thống Donald Trump lựa chọn kế nhiệm Powell – được kỳ vọng sẽ thúc đẩy chính sách nới lỏng. Thế nhưng, "Người tính không bằng trời tính", cuộc chiến không kết thúc nhanh chóng như kỳ vọng mà đã kéo dài sang tháng thứ ba, biến những dự báo màu hồng thành nỗi lo âu thường trực.

Tại cuộc họp cuối tháng 4 vừa qua, sự lo ngại đã bùng phát thành hành động cụ thể. Ba quan chức cấp cao gồm Beth Hammack (Cleveland), Lorie Logan (Dallas) và Neel Kashkari (Minneapolis) đã chính thức bỏ phiếu chống lại tuyên bố chính sách của Fed. Họ thẳng thừng bác bỏ cái gọi là "xu hướng nới lỏng" và cảnh báo rằng Fed đang thiếu trung thực về khả năng phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, và sự phản đối có thể còn rộng hơn thế trong ủy ban 19 người của Fed.

Chuỗi cung ứng bị thắt nút: Không chỉ là câu chuyện của dầu mỏ

Cuộc chiến Iran đã tạo ra một hiệu ứng domino tàn khốc lên chuỗi cung ứng toàn cầu. Giờ đây, thế giới không chỉ thiếu dầu mà còn đang chật vật tìm kiếm các loại hàng hóa thiết yếu khác như phân bón, helium và nhôm. "Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ", sự đứt gãy tại Trung Đông khiến giá cả mọi mặt hàng đều bị đẩy lên cao. Chỉ số Áp lực Chuỗi Cung ứng Toàn cầu của Fed New York đã vọt lên mức 1,82 trong tháng 4 – mức cao nhất kể từ sau đại dịch năm 2022.

Chủ tịch Fed New York, John Williams, thừa nhận tình hình hiện tại gợi nhớ đến thời kỳ khan hiếm trầm trọng năm 2021. Các doanh nghiệp đang phải "Thắt lưng buộc bụng", điên cuồng tìm cách đa dạng hóa nhà cung cấp và tích trữ hàng tồn kho chiến lược để sống sót qua cơn bão. Bà Lorie Logan cảnh báo: "Xung đột kéo dài tại Trung Đông làm dấy lên triển vọng về sự gián đoạn nguồn cung lặp đi lặp lại, tạo ra áp lực lạm phát lớn hơn".

Kỳ vọng lạm phát: Khi "con đê" niềm tin đứng trước nguy cơ vỡ

Trong kinh tế học, kỳ vọng của người dân đôi khi còn quan trọng hơn thực tế. Nếu mọi người tin rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng, họ sẽ thay đổi hành vi chi tiêu và vô tình thúc đẩy lạm phát bùng nổ. Ông Powell từng nhấn mạnh rằng nhận thức của người Mỹ về giá cả sẽ quyết định phản ứng của Fed đối với cuộc chiến Iran. Dù các cuộc khảo sát hiện tại cho thấy kỳ vọng lạm phát vẫn còn "neo" ở mức 2%, nhưng những tín hiệu từ thị trường tài chính lại đang gióng lên hồi chuông báo động.

Vào thứ Ba vừa qua, tỷ lệ lạm phát hòa vốn kỳ hạn 10 năm đã chạm mức 2,5% – con số cao nhất trong vòng ba năm qua. Phó Chủ tịch Fed Philip Jefferson đã cảnh báo đầy ẩn ý ngay từ khi cuộc chiến nổ ra: "Lạm phát ở trên mức 2% càng lâu, nguy cơ nó ăn sâu vào kỳ vọng của người dân càng lớn, khiến việc đạt được mục tiêu của Fed trở nên khó khăn gấp bội".

Cuộc chiến Iran không chỉ là cuộc đọ sức trên chiến trường bằng súng đạn, mà còn là cuộc thử thách sức bền của nền kinh tế Mỹ. Liệu Fed có thể giữ vững "con đê" lạm phát trước làn sóng va đập của chiến tranh, hay sẽ phải chấp nhận một kịch bản tăng lãi suất đầy đau đớn? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước, nhưng có một điều chắc chắn: những ngày tháng yên ả của chính sách tiền tệ đã thực sự khép lại.

Trong kỷ nguyên công nghệ số, sức khỏe không còn chỉ là "Trời sinh voi, trời sinh cỏ", mà đã trở thành một bài toán được giải bằng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI). Thứ Năm vừa qua, gã khổng lồ tìm kiếm Google đã thực hiện một bước đi táo bạo khi công bố hàng loạt cập nhật y tế quan trọng, đưa "huấn luyện viên AI" lên vị trí trung tâm trong chiến lược đối đầu trực diện với những đối thủ sừng sỏ như OpenAI và Microsoft.

Tham vọng bao trùm: Không chỉ dừng lại ở Pixel hay Fitbit

Từ trước đến nay, Google vẫn luôn nỗ lực bám đuổi các "ông lớn" trên thị trường thiết bị đeo. Theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu thị trường IDC, Google hiện vẫn đang tụt hậu so với Apple, Samsung và các đại gia Trung Quốc như Xiaomi, Huawei về doanh số smartwatch toàn cầu. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào phần cứng, Google đang chuyển hướng sang một cuộc chơi lớn hơn: Trở thành bộ não AI cho sức khỏe của tất cả mọi người, kể cả những người đang đeo trên tay chiếc Apple Watch hay nhẫn thông minh Oura.

Ông Rishi Chandra, Tổng giám đốc Google Health, đã chia sẻ một tầm nhìn đầy nhân văn nhưng cũng không kém phần tham vọng: "Một vận động viên chuyên nghiệp luôn có cả một đội ngũ hậu thuẫn từ chuyên gia dinh dưỡng, huấn luyện viên giấc ngủ đến người hướng dẫn thể hình. Tại sao mỗi chúng ta lại không thể có một đội ngũ tương đương như vậy?". Đó chính là lý do mà huấn luyện viên AI của Google ra đời.

"Thay máu" ứng dụng: Từ Fitbit đến Google Health

Bắt đầu từ ngày 19/5 tới đây, ứng dụng Fitbit quen thuộc sẽ chính thức "lột xác" để trở thành ứng dụng Google Health hoàn toàn mới. Đây không đơn thuần là việc đổi tên, mà là một sự nâng cấp toàn diện với sức mạnh từ mô hình ngôn ngữ lớn Gemini.

Tính năng nổi bật: Ứng dụng sẽ cung cấp các bản tóm tắt hồ sơ y tế, kế hoạch luyện tập cá nhân hóa hàng tuần và một chatbot thông minh sẵn sàng giải đáp mọi thắc mắc về dữ liệu sinh trắc học.

Khả năng phân tích: AI sẽ nhận diện các xu hướng trong giấc ngủ và tập luyện. Chẳng hạn, nó có thể thông báo rằng buổi chạy 4 dặm hôm nay đã góp phần hoàn thành mục tiêu 20 dặm/tuần của bạn, hoặc phân tích rằng bạn đang hồi phục tốt hơn sau khi ngủ thêm vài giờ.

Thiết bị mới: Google cũng tung ra Fitbit Air – một chiếc vòng đeo tay không màn hình, tối giản hết mức để tập trung hoàn toàn vào việc thu thập dữ liệu và tương tác qua ứng dụng.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phần lớn các tính năng cao cấp này sẽ yêu cầu gói đăng ký Google Health Premium trả phí, tách biệt hoàn toàn với các gói dịch vụ AI khác của hãng.

Cuộc đua khốc liệt và những con số biết nói

Thị trường AI y tế đang nóng hơn bao giờ hết vì nhu cầu của người dân là có thực và rất lớn. Theo một khảo sát vào tháng 4 từ Trung tâm Y tế West Health-Gallup tại Mỹ, cứ 4 người trưởng thành thì có 1 người (tỷ lệ 25%) cho biết họ đã sử dụng AI để nghiên cứu hoặc xin lời khuyên về sức khỏe, thường là trước hoặc sau khi đi khám bác sĩ.

Trong khi đó, OpenAI tiết lộ rằng mỗi tuần có khoảng 230 triệu người tìm đến ChatGPT để hỏi các câu hỏi liên quan đến sức khỏe. Microsoft cũng không kém cạnh khi đã ra mắt Copilot Health vào tháng 3 để phân tích xu hướng dữ liệu từ thiết bị đeo. Để không bị bỏ lại phía sau, Google đang tích cực tìm cách tích hợp huấn luyện viên AI của mình với các nền tảng đối thủ như HealthKit của Apple thông qua công cụ chia sẻ dữ liệu Health Connect.

Lời cảnh báo: "Có bệnh thì vái tứ phương" nhưng phải tỉnh táo

Mặc dù AI mang lại sự tiện lợi, nhưng các tổ chức y tế danh tiếng như Mayo Clinic hay Đại học Y khoa Duke vẫn đưa ra những lời cảnh báo thận trọng. Họ cho rằng AI có thể cung cấp thông tin không chính xác, thiếu bối cảnh cụ thể và quan trọng nhất là không có khả năng tư duy hay thực hiện các xét nghiệm thực tế như một bác sĩ bằng xương bằng thịt. "Sai một ly, đi một dặm", những sai sót nhỏ trong tư vấn y tế có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Bản thân Google, OpenAI và Microsoft đều đã khéo léo khẳng định sản phẩm của họ không nhằm mục đích sử dụng y tế chuyên sâu hay thay thế bác sĩ. Tuy nhiên, với chiến lược "Gặp người dùng ở nơi họ đang đứng" – tức là hỗ trợ cả người dùng Apple Watch – Google đang cho thấy họ sẵn sàng dẹp bỏ rào cản phần cứng để thống trị phần mềm trí tuệ nhân tạo trong y tế.

Cuộc cách mạng này hứa hẹn sẽ thay đổi hoàn toàn cách chúng ta lắng nghe cơ thể mình. Dù bạn đang sử dụng thiết bị gì, mục tiêu của Google vẫn là biến mỗi chiếc điện thoại thành một chuyên gia y tế bỏ túi, bởi suy cho cùng, như ông bà ta vẫn dạy: "Sức khỏe là vàng", và trong thời đại này, dữ liệu chính là chìa khóa để bảo vệ khối vàng quý giá đó.