Theo các nhà phân tích vận tải biển, con tàu Al Kharaitiyat là tàu chở dầu đầu tiên thuộc sở hữu và vận hành của Qatar đi qua eo biển Hormuz kể từ khi cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ bắt đầu vào cuối tháng 2. Vào lúc 4h ngày 10/5, tàu này đang ở Vịnh Oman.

Trang web theo dõi MarineTraffic thông tin thêm hành trình của con tàu, cho thấy nó đi qua eo biển Hormuz bằng tuyến đường phía bắc được Iran chấp thuận gần đảo Qeshm.

Tàu Al Kharaitiyat có khả năng chở hơn 200.000m³ khối khí hóa lỏng, chất hàng tại khu công nghiệp Ras Laffan, nằm cách Thủ đô Doha của Qatar khoảng 80km về phía Bắc hồi đầu tháng 5.

Qatar thường cung cấp gần 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới, nhưng hoạt động sản xuất của nước này bị ngừng lại và cơ sở hư hại trong cuộc xung đột tại Trung Đông.

Trong diễn biến liên quan, người phát ngôn quân đội Iran, ông Mohammad Akraminia, thông báo Iran sẽ không cho phép tàu thuyền của những quốc gia tham gia chính sách trừng phạt của Mỹ đi qua eo biển Hormuz.

"Từ nay trở đi, những quốc gia noi theo gương của Mỹ và áp đặt lệnh trừng phạt lên Iran chắc chắn sẽ gặp khó khăn khi đi qua eo biển Hormuz", ông Akraminia nói.

Ông Akraminia cũng nhấn mạnh cuộc xung đột quân sự với Mỹ và Israel buộc Iran "phải sử dụng tiềm năng địa chính trị của eo biển Hormuz" cũng như "thực thi chủ quyền" đối với eo biển này.

Mọi tàu thuyền trên thế giới muốn đi qua eo biển Hormuz giờ đây phải "phối hợp hành động với Iran". Những biện pháp này được cho "có thể mang lại cho Iran nhiều lợi ích".

Mỹ áp đặt loạt trừng phạt Iran trong nhiều thập kỷ, gây sức ép mạnh mẽ lên nền kinh tế nước này. Nhiều quốc gia khác, bao gồm các thành viên Liên minh Châu Âu, Anh và Australia cũng làm theo, bày tỏ lo ngại về chương trình vũ khí của Tehran, hồ sơ nhân quyền và việc tài trợ cho lực lượng phiến quân.

Hiện tại, một số quốc gia đang thảo luận về nỗ lực chung nhằm bảo vệ hoạt động vận chuyển hàng hải trên tuyến đường thủy quan trọng đối với thương mại toàn cầu mà Iran kiểm soát kể từ khi xung đột bắt đầu.

Hôm 9/5, Anh tuyên bố điều động tàu chiến đến Trung Đông trước nhiệm vụ tiềm năng nhằm bảo vệ hoạt động vận chuyển hàng hải ở eo biển Hormuz.

Đứng thứ hai là cú sốc dầu mỏ bắt nguồn từ cuộc xung đột, được 70% số chuyên gia nhắc đến. Đáng chú ý, rủi ro từ thị trường năng lượng mới chỉ vươn lên vị trí thứ hai trong khảo sát lần này, sau khi hoàn toàn vắng bóng trong báo cáo hồi mùa Thu năm ngoái. Bên cạnh đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) và thị trường tín dụng tư nhân cũng nổi lên như những mối đe dọa tiềm tàng, thu hút sự chú ý của 50% số chuyên gia.

Đi sâu vào hệ lụy của các rủi ro này, báo cáo cảnh báo một cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông, kết hợp với tình trạng thiếu hụt hàng hóa và đứt gãy chuỗi cung ứng, có thể đẩy lạm phát lên cao và kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế tại Mỹ cũng như trên toàn cầu. Những biến động giá mạnh trên thị trường năng lượng và các sản phẩm tài chính liên quan có nguy cơ gây ra những căng thẳng nghiêm trọng cho thị trường.

Nhiều ý kiến trong khảo sát lo ngại rằng áp lực lạm phát từ cú sốc năng lượng có thể buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt chính sách tiền tệ, ngay cả khi đối mặt với đà tăng trưởng kinh tế yếu đi. Báo cáo nhấn mạnh việc duy trì mặt bằng lãi suất và lạm phát cao có thể gây ra những hệ lụy tài chính và kinh tế đáng kể, bao gồm cả sự sụt giảm giá trị các loại tài sản.

Những lo ngại về giá dầu và lạm phát trong khảo sát hoàn toàn trùng khớp với quan điểm của giới chức Fed trong những tuần gần đây. Kể từ khi cuộc xung đột nhằm vào Iran nổ ra hồi cuối tháng 2/2026, giá dầu thô chuẩn toàn cầu đã tăng hơn 50% và tiếp tục neo trên mức 100 USD/thùng giữa bối cảnh các luồng thông tin về một thỏa thuận hòa bình vẫn còn mâu thuẫn.

Tại thị trường nội địa Mỹ, giá xăng đã chạm mức cao nhất kể từ tháng 7/2022. Điều này khiến lạm phát tăng nhiệt trở lại và hiện vượt mục tiêu 2% của Fed khoảng 1 điểm phần trăm. Giới chức ngân hàng trung ương Mỹ lo ngại rằng giá năng lượng neo cao càng lâu, rủi ro lạm phát lan sang các hàng hóa và dịch vụ khác càng lớn. Trong những ngày qua, sau khi quyết định giữ nguyên lãi suất, nhiều quan chức Fed đã để ngỏ khả năng tăng chi phí vay mượn nếu lạm phát tiếp tục leo thang và lan rộng.

Bên cạnh các yếu tố vĩ mô truyền thống, báo cáo của Fed cũng chỉ ra những rủi ro mới nổi từ công nghệ và cấu trúc tài chính. Đối với lĩnh vực AI, giới chuyên gia lo ngại các khoản đầu tư đang ngày càng phụ thuộc nhiều vào nợ vay, từ đó làm tăng tỷ lệ đòn bẩy và tính dễ tổn thương của hệ thống. Hơn nữa, việc ứng dụng AI rộng rãi có thể làm suy yếu thị trường lao động.

Về thị trường tín dụng tư nhân, báo cáo ghi nhận một bức tranh đa chiều. Dù lĩnh vực này đang phải đối mặt với tâm lý tiêu cực và yêu cầu rút vốn gia tăng, Fed đánh giá các rủi ro đối với sự ổn định tài chính hiện vẫn "hạn chế và trong tầm kiểm soát". Đối với 10 công ty phát triển kinh doanh vĩnh viễn lớn nhất - chiếm khoảng 80% tài sản tín dụng tư nhân - lượng tiền mặt và tín dụng ngân hàng vẫn đủ để đáp ứng ít nhất 75% yêu cầu rút vốn, với giả định tỷ lệ rút vốn ở mức 5%. Mặc dù vậy, cơ quan này lưu ý rằng nếu làn sóng rút vốn và tâm lý tiêu cực kéo dài, nguồn cung tín dụng cho một số nhóm đi vay, đặc biệt là những người có rủi ro tín dụng cao, có thể bị thu hẹp đáng kể.

Trong khi đó, theo dữ liệu từ Cục Phân tích Kinh tế (BEA), vào cuối tháng 3/2026, nợ quốc gia của Mỹ tăng lên 31.270 tỷ USD, trong khi Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 31.220 tỷ USD. Điều này đưa tỷ lệ nợ trên GDP vượt 100%, cao gấp khoảng 2 lần mức trung bình lịch sử.

Mỹ đã vượt qua một cột mốc mang tính biểu tượng: nợ quốc gia hiện lớn hơn GDP. Tuy nhiên, điều đáng lo không phải là mức tỷ lệ này mà là xu hướng. Điều quan trọng là lý do khiến tỷ lệ nợ/GDP cao như vậy, triển vọng vay nợ trong tương lai và dự báo về tăng trưởng cũng như chi phí vay. Theo Axios, xét trên các yếu tố đó, triển vọng tài khóa của Mỹ đang đặc biệt u ám, theo những cách chưa được phản ánh đầy đủ trong các cuộc thảo luận chính trị hàng ngày.

Tỷ lệ nợ/GDP của Mỹ từng vượt 100% trong những ngày đầu của đại dịch COVID-19 khi hoạt động kinh tế sụp đổ. Nhưng trước đó, tỷ lệ này chưa từng vượt mức đó kể từ sau Thế chiến II.

Tỷ lệ này được dự báo sẽ tiếp tục tăng, với Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) dự đoán sẽ đạt 120% vào năm 2036. CBO dự báo nguồn thu liên bang trong những năm tới sẽ ở mức 17% - 18% GDP, trong khi chi tiêu vượt 23% GDP. Khoảng chênh lệch 6% GDP này cao hơn mức tăng trưởng GDP dự báo, đồng nghĩa với việc tỷ lệ nợ/GDP sẽ tiếp tục tăng.

Trong các dự báo đó, chi phí trả lãi của chính phủ liên bang tăng vọt, vượt 1.500 tỷ USD và chiếm hơn 4% GDP vào năm 2031.

Sau Thế chiến II, tỷ lệ nợ/GDP của Mỹ đã giảm mạnh khi chi tiêu thời chiến kết thúc và lực lượng lao động khu vực tư nhân bùng nổ nhờ binh sĩ trở về và bùng nổ dân số. Hiện nay, tỷ lệ người Mỹ đến tuổi nghỉ hưu đang tăng nhanh, tăng trưởng lực lượng lao động chậm lại đáng kể do chính sách nhập cư hạn chế, và chính quyền của Tổng thống Donald Trump tìm cách tăng chi tiêu quân sự.

CBO đã cảnh báo nếu không có sự thay đổi lộ trình, trong vòng 30 năm tới, nợ công tại Mỹ sẽ chiếm 166% GDP. Trong khi đó, vấn đề thực sự của năm 2026 là ở lãi suất. Sau nhiều thập kỷ vay mượn với chi phí gần như bằng 0, Bộ Tài chính Mỹ hiện phải tái cấp vốn cho các khoản nợ cũ với mức lãi suất cao hơn nhiều. Điều này tạo ra một “vòng xoáy nợ”, khi Washington phải vay thêm tiền chỉ để trả lãi cho những khoản vay trước đó.

Trước đó, nền kinh tế Mỹ đã cho thấy khả năng chống chịu trong quý I/2026, dù giá năng lượng tăng mạnh do xung đột với Iran. Theo Bộ Thương mại Mỹ, GDP tăng 2% theo năm trong 3 tháng đầu năm, cải thiện đáng kể so với mức 0,5% của quý trước, vốn chịu tác động từ việc chính phủ đóng cửa kéo dài.

Chi tiêu công phục hồi rõ rệt, tăng 4,4%, góp phần thúc đẩy tăng trưởng chung. Đáng chú ý, tiêu dùng cá nhân vẫn duy trì ổn định, tăng 1,6%, bất chấp việc giá xăng cao làm giảm thu nhập khả dụng. Các khoản hoàn thuế cao hơn - trung bình tăng thêm khoảng 330 USD so với năm trước – được cho là yếu tố quan trọng hỗ trợ chi tiêu, đặc biệt đối với các hộ thu nhập thấp và trung bình.

Tuy nhiên, cấu trúc tiêu dùng cho thấy sự mất cân đối. Nhóm 20% người có thu nhập cao nhất, với thu nhập trên 175.000 USD/năm, chiếm tới 60% tổng chi tiêu cá nhân. Sự gia tăng của thị trường chứng khoán và giá nhà đã hỗ trợ mạnh cho nhóm này, qua đó giúp duy trì đà tăng trưởng kinh tế.

Ngược lại, các lĩnh vực như bất động sản vẫn yếu. Dù triển vọng ngắn hạn tích cực, rủi ro vẫn hiện hữu. Giá dầu đã lên mức cao nhất trong 4 năm, làm dấy lên lo ngại về áp lực lạm phát và chi phí sinh hoạt. Ngoài ra, khi hiệu ứng từ hoàn thuế giảm dần, khả năng duy trì chi tiêu của các hộ thu nhập thấp có thể suy yếu.

Tại cuộc gặp, Lãnh tụ Tối cao Khamenei đã ca ngợi lực lượng vũ trang, đồng thời công bố “các biện pháp mới, một lộ trình mới để tiếp tục những biện pháp đó và đối đầu mạnh mẽ với đối thủ”. Thông tin chi tiết về các biện pháp mới chưa được tiết lộ.

Ông Ali Abdollahi - người đứng đầu Bộ chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya - đã báo cáo với Lãnh tụ Khamenei về sự sẵn sàng của các lực lượng vũ trang nước này. Báo cáo không nói rõ cuộc gặp diễn ra khi nào.

"Các lực lượng vũ trang đã sẵn sàng đối phó với bất kỳ hành động nào của Mỹ - Israel. Trong trường hợp đối thủ phạm bất kỳ sai lầm nào, Iran sẽ đáp trả nhanh chóng, nghiêm khắc và dứt khoát", ông Abdollahi nói.

Kể từ khi được bầu làm Lãnh tụ Tối cao hồi tháng 3, ông Khamenei vẫn chưa xuất hiện trước công chúng. Các tuyên bố của ông đều được truyền tải đến người dân qua phương tiện truyền thông nhà nước.

Cùng ngày 10/5, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất cho biết, hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn hai máy bay không người lái phóng từ Iran.

Bộ Quốc phòng Kuwait cũng thông báo, “một số máy bay không người lái thù địch” đã được phát hiện trong không phận nước này vào rạng sáng.

Qatar xác nhận, một tàu chở hàng thương mại trong vùng biển thuộc lãnh hải nước này đã bị tấn công bằng máy bay không người lái sáng 10/5.

Vụ việc đã gây ra một đám cháy nhỏ trên tàu. Không có thương vong nào được báo cáo.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran ngày càng trở nên mong manh, nhưng tương lai về một thoả thuận hoà bình vẫn còn mờ mịt.

Người phát ngôn Uỷ ban Chính sách Đối ngoại và An ninh Quốc gia thuộc Quốc hội Iran - Ebrahim Rezaei - cho biết kể từ hôm nay, “sự kiềm chế của Tehran đã chấm dứt”.

“Bất kỳ hành động gây hấn nào chống lại tàu thuyền của chúng tôi cũng sẽ vấp phải sự đáp trả mạnh mẽ và quyết đoán từ phía Iran, nhằm vào các tàu thuyền và căn cứ của Mỹ”, ông Rezaei viết trên mạng xã hội X.

“Thời gian đang trôi nhanh đối với Mỹ. Sẽ có lợi cho họ nếu họ không hành động ngu ngốc và tự đẩy mình lún sâu hơn vào vũng lầy mà họ đã rơi vào. Cách tốt nhất là đầu hàng và nhượng bộ. Các bạn phải làm quen với trật tự khu vực mới”.

Những bình luận này được đăng tải sau khi người phát ngôn quân đội Iran Akrami Nia cảnh báo, rằng bất kỳ quốc gia nào thực thi lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran “chắc chắn sẽ gặp khó khăn khi đi qua eo biển Hormuz”, theo hãng thông tấn Tasnim .

​

Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang khi một tàu hàng bị vật thể chưa xác định đánh trúng ngoài khơi Doha - Qatar.

Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) trong thông báo ngày 10-5 cho hay "do bị trúng vật thể lạ nên trên tàu xảy ra đám cháy nhỏ".

Thuyền trưởng tàu hàng cũng cho biết vụ việc "không gây thương vong và chưa ghi nhận tác động môi trường".

Diễn biến xảy ra trong bối cảnh một tàu chở dầu của Qatar đang tìm cách phá lệnh phong tỏa do Iran áp đặt tại eo biển huyết mạch Hormuz.

Dữ liệu theo dõi tàu biển tối 9-5 cho thấy tàu chở dầu Al Kharaitiyat của Qatar chuẩn bị vượt qua lệnh phong tỏa tại eo biển Hormuz do hải quân do Iran áp đặt.

Con tàu được nạp hàng tại nhà máy Ras Laffan hồi đầu tháng, hiện được cho là đang di chuyển giữa Oman và Iran với điểm đến là Pakistan, theo Jerusalem Post.

Nếu hành trình thành công, đây sẽ là chuyến xuất khẩu nhiên liệu đầu tiên của Qatar qua eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự Iran bùng phát hồi cuối tháng 2.

Qatar là một trong những nhà cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới, trước đó đã nhiều lần tìm cách "vượt ải" Hormuz nhưng các tàu của họ đều buộc phải quay đầu.

Ngay sau vụ việc tàu Qatar trúng hoả lực, phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia nói với hãng tinTasnim rằng các tàu thuộc những quốc gia tuân thủ lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào Tehran "sẽ gặp khó khi đi qua eo biển Hormuz". Đây là cảnh báo trực tiếp nhất của Iran trong bối cảnh Tehran muốn biến Hormuz thành công cụ gây sức ép với các nước ủng hộ Washington.

Phong tỏa Hormuz đang gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu. Nguồn cung bị gián đoạn khiến giá dầu tăng mạnh. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi đây là "sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu".

Không chỉ cảnh báo bằng tuyên bố quân sự, Iran còn muốn hợp thức hóa quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Các nhà lập pháp Iran cho biết họ đang soạn dự luật về quản lý Hormuz, trong đó có điều khoản cấm tàu của các "quốc gia thù địch" đi qua.

"Từ nay, các quốc gia đi theo Mỹ và áp đặt lệnh trừng phạt đối với Iran chắc chắn sẽ gặp khó khăn khi cho tàu đi qua eo biển Hormuz" – hãng tin IRNA dẫn lời ông Akraminia.

Quan chức quân đội Iran nhấn mạnh cuộc xung đột với Mỹ và Israel đã buộc Tehran "sử dụng tiềm năng địa chính trị của eo biển Hormuz.

Ông quả quyết Tehran đang "thực thi chủ quyền" tại khu vực này và mọi tàu muốn đi qua eo biển phải "phối hợp hành động với Iran".

"Những biện pháp này có thể mang lại cho Iran nhiều lợi ích" – phát ngôn viên quân đội Iran quả quyết.

Một nhóm nhà khoa học Trung Quốc vừa phát triển chất xúc tác có thể biến ô nhiễm nitrat trong nước thải nông nghiệp và công nghiệp thành amoniac - hợp chất nền để sản xuất phân urê - với hiệu suất cao gấp gần 3 lần so với các chất xúc tác thông thường.

Nghiên cứu được công bố ngày 18/3 trên Journal of the American Chemical Society và còn được chọn lên trang bìa của tạp chí.

Theo nội dung được công bố, đột phá nằm ở việc ứng dụng chất xúc tác nguyên tử kép - hay còn gọi là DAC. Khác với chất xúc tác nguyên tử đơn, DAC có 2 nguyên tử kim loại nằm kề nhau, cho phép chúng phối hợp thực hiện những phản ứng hóa học nhiều bước và phức tạp hơn, chẳng hạn chuyển nitrat thành amoniac hoặc thúc đẩy các phản ứng chuyển hóa carbon dioxide.

Tuy nhiên, chế tạo loại vật liệu này từ lâu vẫn là bài toán khó. Các nhà khoa học thường phải thử và sai rất nhiều lần vì thiếu cơ sở lý thuyết đủ mạnh để chọn đúng cặp kim loại, trong khi hàm lượng kim loại hoạt tính trong vật liệu lại thấp, còn khả năng kết hợp linh hoạt nhiều nguyên tố khác nhau thì hạn chế.

Chính vì vậy, dù DAC được đánh giá có tiềm năng lớn, việc đưa nó từ ý tưởng trong phòng thí nghiệm thành vật liệu hiệu quả thực tế vẫn tiến triển chậm.

Để vượt qua rào cản này, nhóm của nhà nghiên cứu Han Lili tại Viện Nghiên cứu Cấu trúc Vật chất Phúc Kiến, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, đã dùng học sâu để huấn luyện mô hình AI nhằm sàng lọc những cặp kim loại có khả năng “bắt cặp” cao nhất. Từ đó, họ chế tạo được 14 chất xúc tác nguyên tử kép có cấu trúc chính xác, sử dụng nhiều nguyên tố đất hiếm như yttri, scandium, lanthanum, cerium, samarium, europium, erbium và ytterbium.

Điểm gây chú ý lớn là hàm lượng kim loại trong các chất xúc tác mới đạt từ 12,8% đến 30,7% theo khối lượng, tức cao hơn hơn bốn lần so với ngưỡng chuẩn trước đây. Trên bìa tạp chí, cấu trúc của vật liệu này được minh họa như những nguyên tử kim loại sắp xếp quanh một tâm, giống các hành tinh quay quanh Mặt Trời.

Nhưng điều quan trọng hơn không nằm ở hình ảnh, mà ở hiệu quả. Khi được đưa vào quá trình điện phân nước nhiễm nitrat, số lượng lớn các vị trí hoạt tính trên bề mặt xúc tác đã giúp sản lượng amoniac tăng lên gấp 2,7 lần so với chất xúc tác thông thường.

Ý nghĩa môi trường của công nghệ này khá rõ ràng. Nitrat từ phân bón nông nghiệp hoặc nước thải công nghiệp từ lâu là một trong những nguyên nhân chính gây nở hoa tảo và tạo ra các “vùng chết” trên sông hồ, nơi oxy suy giảm nghiêm trọng. Phương pháp khử điện hóa có thể xử lý nitrat ngay ở nhiệt độ phòng, vừa giảm độc tính của chất ô nhiễm, vừa biến nó thành amoniac - sản phẩm có giá trị kinh tế.

Về phía công nghiệp, amoniac lại là mắt xích sống còn để sản xuất urê, loại phân đạm được sử dụng nhiều nhất thế giới. Hiện nay, gần như toàn bộ urê thương mại được sản xuất theo quy trình Bosch-Meiser, trong đó amoniac phản ứng với carbon dioxide để tạo thành urê. Vấn đề là con đường này phụ thuộc nặng vào nhiên liệu hóa thạch, chủ yếu là khí đốt tự nhiên, còn tại Trung Quốc là than đá. Dù nguyên liệu đầu vào là khí hay than, khâu sản xuất amoniac vẫn tiêu tốn rất nhiều năng lượng.

Sự phụ thuộc ấy khiến thị trường phân bón toàn cầu dễ rung lắc khi tình hình địa chính trị căng thẳng. Phần lớn thương mại urê thế giới liên quan đến Trung Đông, nơi eo biển Hormuz luôn là điểm nghẽn chiến lược.

Gần đây, xung đột liên quan Iran đã khiến giá urê tăng mạnh. Reuters cho biết Ấn Độ đã phải mua kỷ lục 2,5 triệu tấn urê trong một gói thầu hồi tháng 4 với mức giá gần gấp đôi so với 2 tháng trước đó.

Trong bối cảnh đó, công nghệ thu hồi amoniac từ nitrat trong nước thải sẽ chưa thể thay thế ngay các tổ hợp hóa chất quy mô lớn, nhưng có thể trở thành một phương án bổ trợ quan trọng.

Với Trung Quốc, điều này đồng nghĩa vừa có thêm công cụ xử lý ô nhiễm, vừa có thêm một nguồn nguyên liệu tiềm năng cho ngành phân bón mà không hoàn toàn phụ thuộc vào than hoặc khí đốt.

Theo SCMP

Chủ tịch Hội đồng Đối ngoại Nga (RIAC) Dmitry Trenin đã đưa ra nhận định trên trong chương trình Going Underground.

Theo chuyên gia quan hệ quốc tế nổi tiếng này, Nga đang tham gia vào một cuộc chiến mang tính diện rộng hơn là một cuộc xung đột song phương với Ukraine. Ông Trenin nhìn nhận đây là một cuộc chiến ủy nhiệm mà phương Tây đang thực hiện đối với Moscow.

Ông Trenin đánh giá rằng trong khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump có xu hướng giảm dần sự can dự vào vấn đề Ukraine, thì các quốc gia châu Âu lại đang gia tăng can thiệp.

Chuyên gia này cho rằng các nhà lãnh đạo châu Âu đang sử dụng mối đe doạ từ Nga như một công cụ để củng cố sự đoàn kết nội khối trong Liên minh Châu Âu (EU) và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc quân sự hóa.

Theo nhận định của ông, Ukraine đang bị phương Tây “lợi dụng” trong cuộc đối đầu dai dẳng chống lại Nga từ thế kỷ 16.

Vị chuyên gia này bày tỏ sự tin tưởng vào khả năng Nga sẽ đạt được các mục tiêu đề ra trong cuộc xung đột dù quá trình này sẽ cần nhiều thời gian. Ông Trenin định nghĩa tầm nhìn chiến thắng của Nga bao gồm việc xử lý các thành phần cực hữu tại Ukraine cũng như các nhóm tinh hoa châu Âu đang nỗ lực xây dựng hình ảnh tiêu cực về Nga.

Về vai trò trung gian của ông Trump, Chủ tịch RIAC nhận định khả năng thúc đẩy các giải pháp then chốt để kết thúc xung đột của Tổng thống Mỹ còn gặp nhiều hạn chế. Điều này dẫn đến tầm ảnh hưởng thực tế của ông Trump đối với cục diện chiến sự không lớn như kỳ vọng.

Theo ông Trenin, Tổng thống Mỹ chưa thể thuyết phục được các bên có quan điểm cứng rắn tại EU và ban lãnh đạo Ukraine hành động theo những thoả thuận chung đã đạt được với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Anchorage, Alaska vào tháng 8 năm ngoái.

Theo RT

"Thông qua Đại sứ của mình tại Trung Quốc, ông Zelensky đã đề nghị Bắc Kinh trì hoãn thời hạn trả nợ, viện dẫn tình hình tài chính khó khăn của Ukraine, nhưng Trung Quốc đã từ chối", tờ Sohu cho biết.

Tờ báo này cũng cho biết thêm về việc ông Zelensky còn ám chỉ đến những rắc rối có thể xảy ra liên quan đến eo biển Đài Loan và Triều Tiên nếu yêu cầu giãn nợ bị từ chối.

"Trong giới chức Trung Quốc, những tuyên bố như vậy được xem là dấu hiệu cho thấy sự hoảng loạn từ phía Ukraine", ấn phẩm Sohu nhấn mạnh.

Thật khó cho Ukraine nếu phía Trung Quốc yêu cầu thanh toán khoản nợ đúng hạn.

Theo tờ Sohu, thật khó để tìm một quốc gia nào trên thế giới hiện nay mà chính quyền Ukraine không mắc nợ.

Trong khi đó Ukraine - quốc gia đã vay những khoản tiền khổng lồ, lại không cho rằng mình có nghĩa vụ phải trả nợ, biện minh cho hành vi của mình bằng cách tuyên bố đang tiến hành một cuộc chiến tranh khó khăn chống lại Nga vì tương lai của nền văn minh thế giới.

Nhưng trong những năm đầu của cuộc xung đột Nga - Ukraine, nhiều quốc gia sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu của Ukraine, nhưng giờ đây ngay cả những đồng minh thân thiết nhất của Ukraine cũng ngần ngại cho nước này vay mà không có lý do chính đáng.

Ví dụ, Liên minh châu Âu, vốn đã nói rất nhiều về việc cung cấp cho Ukraine khoản vay 90 tỷ euro lại đặt ra những điều kiện để nhận số tiền đó ngặt nghèo đến mức chính người Ukraine đang khuyên Tổng thống Zelensky nên từ bỏ kiểu "hợp tác" này.

Theo Sohu

Tuy nhiên, cuộc tấn công hồi tháng 3 - được ghi lại trong đoạn video do quân đội Israel công bố, không diễn ra ở vịnh Ba Tư mà tại biển Caspi cách đó hàng trăm kilomet về phía bắc. Biển Caspi thường bị bỏ quên nhưng giờ đây mang ý nghĩa mới, khi trở thành tuyến thương mại kết nối Nga và Iran.

Nga và Iran đều giáp biển Caspi

Đối với hai nước đều đang trong chiến tranh và chịu các lệnh trừng phạt của phương Tây nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, tuyến đường thủy này trở thành hành lang thương mại quan trọng, giúp Iran tiếp tục giữ vị thế của mình trong đàm phán với Mỹ, bất chấp ưu thế quân sự áp đảo của Washington.

Theo giới chức Mỹ, Nga đang vận chuyển linh kiện máy bay không người lái cho Iran qua biển Caspi, giúp Tehran khôi phục năng lực tấn công sau khi mất khoảng 60% kho UAV trong các đợt giao tranh gần đây.

Nga được cho là cũng cung cấp các loại hàng hóa vốn thường đi qua eo biển Hormuz qua biển Caspi.

Giới chức Iran cho biết, các nỗ lực mở tuyến thương mại thay thế đang được thúc đẩy nhanh chóng. Bốn cảng của Iran dọc biển Caspi đang hoạt động suốt ngày đêm để tiếp nhận lúa mì, ngô, thức ăn chăn nuôi, dầu hướng dương và nhiều mặt hàng khác.

Ông Mohammad Reza Mortazavi, chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp thực phẩm Iran, nói với đài truyền hình nhà nước IRIB rằng Iran đang tích cực chuyển hướng nhập khẩu lương thực thiết yếu qua biển Caspi.

Thông tin từ các quan chức thương mại Nga và số liệu cảng biển cũng cho thấy lưu lượng vận tải qua Caspi tăng mạnh trong những tháng gần đây.

Ông Vitaly Chernov - trưởng bộ phận phân tích của PortNews Media Group, cho biết 2 triệu tấn lúa mì Nga từng được chuyển sang Iran qua Biển Đen mỗi năm, nhưng nay được chuyển sang tuyến Caspi do Biển Đen bị đe dọa.

“Trong bối cảnh bất ổn ở Trung Đông, các tuyến Caspi tới Iran trở nên hấp dẫn hơn nhiều”, ông nói.

Ông Alexander Sharov, chủ tịch RusIranExpo - tổ chức hỗ trợ các nhà xuất khẩu Nga tìm khách hàng Iran, ước tính khối lượng hàng hóa qua Caspi có thể tăng gấp đôi trong năm nay. Ông cho biết các lệnh trừng phạt phương Tây khiến một số công ty lớn ngần ngại vận chuyển qua Caspi, cuộc khủng hoảng Hormuz có thể làm thay đổi điều đó.

Biển Caspi có diện tích lớn hơn Nhật Bản và là hồ nước lớn nhất thế giới. Hoạt động thương mại qua đây khó bị khó theo dõi từ xa, một phần vì các tàu chạy giữa cảng Nga và Iran thường tắt bộ phát tín hiệu định vị vệ tinh. Không giống vịnh Ba Tư, Mỹ không thể chặn tàu ở Caspi vì chỉ 5 quốc gia ven biển mới có quyền tiếp cận khu vực này.

“Nếu tìm một nơi lý tưởng để né tránh trừng phạt và vận chuyển quân sự, đó chính là biển Caspi” - bà Nicole Grajewski, chuyên gia về Iran và Nga tại Sciences Po ở Paris nhận định

Trong khi Nga và Iran công khai hoạt động buôn bán hàng hóa như lúa mì, việc trao đổi hệ thống vũ khí lại là câu chuyện khác.

Các chuyến hàng UAV cho thấy quan hệ quốc phòng chặt chẽ giữa Moscow và Tehran. Dù các linh kiện Nga khó có thể đóng vai trò quyết định trong cuộc chiến của Iran với Mỹ và Israel, chúng giúp củng cố kho UAV của Tehran. Các quan chức Mỹ cho rằng nếu những chuyến hàng như vậy tiếp tục, Iran sẽ nhanh chóng tái thiết kho vũ khí này.

Cũng theo các quan chức Mỹ, trước đây hoạt động thương mại diễn ra theo cả 2 chiều: Iran chuyển UAV cho Nga sử dụng tại Ukraine trong khi Nga gửi linh kiện cho Iran. Tuy nhiên, nhu cầu nguồn cung từ Iran giảm sau tháng 7/2023, khi Nga bắt đầu tự sản xuất mẫu UAV Shahed tại nhà máy ở Tatarstan.

Tháng 8/2025, quân đội Ukraine tuyên bố đã đánh chìm 1 tàu Nga tại cảng Olya của Nga mà họ cho là đang vận chuyển linh kiện UAV Shahed từ Iran. Ukraine gọi cảng này (nằm ở góc tây bắc biển Caspi) là trung tâm nhập khẩu vật tư quân sự phục vụ chiến dịch quân sự của Nga.

Điểm mù

Đối với Nga và Iran, tầm quan trọng chiến lược của biển Caspi đã rõ ràng từ lâu. Trong 2 thập kỷ qua, 2 nước đã phát triển kế hoạch xây dựng hành lang thương mại từ biển Baltic tới Ấn Độ Dương, kéo dài 7.200 km qua miền tây nước Nga rồi đến lưu vực Caspi nhằm tránh các tuyến thương mại phương Tây. Kế hoạch này hầu như vẫn nằm trên giấy, bao gồm thay thế đội tàu cũ kỹ, xây dựng cảng mới và tuyến đường sắt mới.

Hoạt động thương mại ở Caspi cũng đặt Mátxcơva vào thế cân bằng mong manh. Trong bối cảnh số lượng đồng minh ở Trung Đông ngày càng ít, Nga có thể hỗ trợ Iran, nhưng viện trợ quân sự công khai có thể chọc giận Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các đồng minh Ả-rập quan trọng.

Biển Caspi cũng là thách thức lớn với Mỹ, một phần vì đây là “điểm mù ngoại giao”.

“Đối với các nhà hoạch định chính sách Mỹ, Caspi là một hố đen địa chính trị, gần như thể nó không tồn tại” - ông Luke Coffey, chuyên gia cấp cao tại Viện Hudson cho biết.

Ông Coffey chỉ ra rằng các quốc gia ven Caspi nằm trên ranh giới trách nhiệm của các bộ chỉ huy quân sự Mỹ: Bộ Tư lệnh châu Âu phụ trách Azerbaijan và Nga, còn Bộ Tư lệnh Trung tâm phụ trách Iran, Turkmenistan và Kazakhstan. Tại Bộ Ngoại giao Mỹ, 3 cục khác nhau phụ trách 5 quốc gia này.

Tầm quan trọng của biển Caspi trở nên rõ ràng hơn với giới hoạch định Mỹ và Tây Âu sau khi Nga mở chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022. Nga tiếp tục sử dụng tàu ở Caspi để phóng tên lửa vào Ukraine như từng làm ở Syria.

Tháng 1/2025, Nga và Iran ký hiệp ước hợp tác toàn diện. Các quan chức châu Âu cho rằng 2 nước tiếp tục chia sẻ công nghệ và chiến thuật quân sự.

Trong suốt cuộc xung đột với Ukraine, Nga đã cải tiến thiết kế và hiệu suất UAV, đồng thời tự sản xuất trong nước. Các chuyên gia tin rằng những cải tiến này cũng đã được chia sẻ với Iran.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ chính xác Nga đã chuyển loại vật tư quân sự nào cho Iran kể từ khi cuộc chiến với Mỹ và Israel nổ ra. Khối lượng thương mại qua Caspi cũng không thể sánh với lượng hàng hóa Iran từng xuất nhập qua eo Hormuz, đặc biệt là dầu mỏ.

“Nga và Iran đã tìm ra cách vượt qua trừng phạt. Và đó chính là lý do Israel đánh bom cảng biển này. Bởi họ hiểu rằng thông qua tuyến thương mại nhỏ nhưng cực kỳ quan trọng, Nga có thể hỗ trợ Iran rất nhiều”, bà Anna Borshchevskaya - chuyên gia về chính sách Trung Đông của Nga tại Viện Washington Institute, nhận định.

Dự án Tự do là kế hoạch hộ tống các tàu dầu vượt qua sự phong tỏa của Iran tại eo biển Hormuz mà Mỹ công bố trước đó vài ngày.

Theo CNBC, Saudi Arabia vẫn kiên quyết không rút lại sự phản đối sau cuộc điện đàm giữa Thái tử Mohammed bin Salman và Tổng thống Trump.

Riyadh lo ngại hành động quân sự của Mỹ sẽ phá vỡ lệnh ngừng bắn mong manh kể từ ngày 7/4, đẩy khu vực vào một cuộc đối đầu trực diện đầy rủi ro với Tehran.

Saudi Arabia ưu tiên giải pháp ngoại giao để bảo vệ hạ tầng năng lượng và các tuyến xuất khẩu dầu mỏ qua Biển Đỏ, thay vì tham gia vào một chiến lược mà họ cho là thiếu nhất quán của Nhà Trắng.

Động thái này đã khoét sâu thêm mâu thuẫn giữa Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Phía UAE ủng hộ lập trường cứng rắn hơn sau khi chịu nhiều thiệt hại về kinh tế cũng như hình ảnh quốc tế. UAE trở nên bất bình khi trở thành mục tiêu trong các cuộc tấn công của Iran. Căng thẳng đã khiến UAE rời khỏi OPEC và đang xem xét rút khỏi Liên đoàn Ả Rập.

Trong khi đó, ông Trump tuyên bố tạm dừng kế hoạch là do "đạt được tiến triển lớn" trong đàm phán với Iran nhờ trung gian Trung Quốc. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định sự phản đối của Saudi Arabia mới là đòn giáng thực sự với Mỹ tại vùng Vịnh ở thời điểm hiện tại.

Theo The Guardian

Biển Caspi tiếp giáp 5 quốc gia: Nga, Kazakhstan, Turkmenistan, Iran và Azerbaijan.

Theo NYT, dẫn lời các quan chức Mỹ, Nga đang giúp Iran nhanh chóng khôi phục khả năng tấn công sau khi Iran mất khoảng 60% kho vũ khí UAV trong các cuộc giao tranh gần đây.

Nga đang cung cấp cho nước Cộng hòa Hồi giáo các linh kiện UAV và vật tư quân sự khác thông qua tuyến đường biển Caspi.

Nằm giữa châu Âu và châu Á, biển Caspi là vùng biển kín lớn nhất thế giới, tiếp giáp 5 quốc gia gồm: Nga, Iran, Kazakhstan, Turkmenistan và Azerbaijan, đã trở thành tuyến đường quan trọng cho các chuyến hàng bí mật.

Chỉ có 5 quốc gia này có quyền tiếp cận khu vực này, khiến nó trở nên "gần như vô hình" đối với các nhà hoạch định chính sách của Mỹ.

Các tàu thuyền đi lại trên tuyến đường này thường vô hiệu hóa hệ thống theo dõi, càng làm phức tạp thêm việc giám sát.

Ông Nicole Grayevsky, giáo sư tại Đại học Sciences Po ở Paris mô tả nơi đây là "vị trí lý tưởng để né tránh các lệnh trừng phạt và vận chuyển hàng hóa quân sự".

Theo Avia-pro