Trước khi trở thành hoàng đế nhà Minh, Chu Kiến Thâm đã nảy sinh tình cảm với nhũ mẫu của mình tên là Vạn Trinh Nhi. Cả hai đã tạo ra 20 năm đau thương và mục nát.

Tháng 8 năm Thành Hóa nguyên niên triều Minh, hậu cung Đại Minh xảy ra một vụ phế hậu vô cùng khác thường. Hoàng hậu Ngô thị, xuất thân danh môn quân công, vừa đại hôn được đúng 31 ngày, đã bị vị hoàng đế mới 18 tuổi là Minh Hiến Tông Chu Kiến Thâm hạ chỉ phế truất, trực tiếp đày vào Tây Nội lãnh cung.

Lý do phế hậu không phải mưu phản, cũng chẳng phải không sinh được con, mà vì Ngô hoàng hậu đã dùng cung quy đánh bằng trượng một cung nữ lớn hơn hoàng đế tới 17 tuổi là Vạn thị.

Chính cung hoàng hậu chỉ vì đánh một cung nữ mà lập tức bị phế bỏ, chuyện này trong lịch sử phong kiến là cực kỳ hiếm thấy. Người phụ nữ khiến hoàng hậu bị phế ấy tên thật là Vạn Trinh Nhi, cũng chính là nhũ mẫu chăm sóc Chu Kiến Thâm từ thuở nhỏ.

Nguồn gốc của cục diện hậu cung méo mó này phải truy ngược về biến cố Thổ Mộc Bảo năm Chính Thống thứ 14. Khi ấy Minh Anh Tông Chu Kỳ Trấn thân chinh thất bại và bị quân Ngõa Lạt bắt sống, triều đình chấn động. Để ổn định cục diện, Tôn thái hậu quyết định lập em trai Anh Tông là Thành vương lên ngôi, tức Minh Cảnh Đế. Đồng thời, Chu Kiến Thâm mới hai tuổi được lập làm Hoàng thái tử.

Trong thời điểm hỗn loạn ấy, Vạn Trinh Nhi khi đó 19 tuổi được phái tới Đông cung chăm sóc thái tử nhỏ tuổi.

Về sau, khi Minh Cảnh Đế dần củng cố quyền lực, thân phận trưởng tử của Minh Anh Tông khiến Chu Kiến Thâm trở nên vô cùng nhạy cảm. Năm Cảnh Thái thứ ba, Cảnh Đế dùng đủ cách mua chuộc bá quan để đổi lấy sự im lặng trước việc đổi ngôi thái tử. Tháng 5 năm ấy, Chu Kiến Thâm bị phế bỏ danh vị thái tử, giáng làm Nghi vương rồi bị đưa tới Nghi vương phủ sống trong cảnh gần như giam lỏng.

Suốt 5 năm tại Nghi vương phủ, Chu Kiến Thâm sống trong nỗi sợ hãi thường trực. Minh Anh Tông bị giam ở Nam Cung, cửa bị đổ chì niêm phong; mẹ ruột Chu thị cũng không đủ khả năng chăm lo cho con. Đồ dùng và thức ăn trong phủ bị cắt giảm nghiêm trọng, đám nội giám thường xuyên tìm cách bắt nạt vị phế thái tử.

Trong hoàn cảnh ấy, Vạn Trinh Nhi trở thành người bảo vệ duy nhất của Chu Kiến Thâm. Bà vừa lo ăn uống, vá may quần áo, vừa trực tiếp xua đuổi những kẻ muốn ức hiếp ông.

Sự cô độc kéo dài khiến Chu Kiến Thâm mắc chứng nói lắp nghiêm trọng, đồng thời nảy sinh nỗi sợ hãi với người ngoài. Vạn Trinh Nhi trở thành sợi dây duy nhất nối ông với thế giới bên ngoài, chăm sóc toàn bộ sinh hoạt hằng ngày của ông.

Năm Thiên Thuận nguyên niên, biến cố Đoạt Môn nổ ra. Võ tướng Thạch Hanh nhân lúc Cảnh Đế bệnh nặng đã đưa Minh Anh Tông phục vị. Chu Kiến Thâm khi ấy 10 tuổi lại được lập làm thái tử.

Tuy nhiên, việc khôi phục địa vị không thể xóa đi những tổn thương tâm lý trong thời gian bị giam lỏng. Sau khi trở lại Đông cung, dù Nội vụ phủ điều rất nhiều cung nữ trẻ tới hầu hạ, Chu Kiến Thâm đều đuổi đi, chỉ cho phép Vạn Trinh Nhi ở cạnh mình.

Năm Thiên Thuận thứ sáu, Chu Kiến Thâm tròn 15 tuổi. Triều đình bắt đầu chuẩn bị lễ đội mũ trưởng thành và tuyển chọn thái tử phi. Theo quy củ hoàng gia, khi chính phi nhập cung, vai trò nhũ mẫu của Vạn Trinh Nhi cũng sẽ kết thúc.

Chính trong thời gian này, mối quan hệ giữa hai người đã thay đổi.

Trong một lần tắm, Chu Kiến Thâm cho lui toàn bộ cung nữ theo hầu, chỉ giữ lại Vạn Trinh Nhi ở nội thất thêm nước nóng. Giữa lúc ấy, ông bất ngờ đề nghị Vạn Trinh Nhi cùng tắm với mình.

Điều gây chấn động là Vạn Trinh Nhi không từ chối.

Cuộc kết hợp vượt khỏi lễ giáo ấy khiến Vạn Trinh Nhi nhanh chóng xác lập quyền kiểm soát tuyệt đối đối với vị thái tử trẻ tuổi trước cả khi thái tử phi bước chân vào Đông cung.

Năm Thiên Thuận thứ tám, Minh Anh Tông qua đời, Chu Kiến Thâm đăng cơ, đổi niên hiệu Thành Hóa.

Sau khi lên ngôi, ông từng muốn lập Vạn Trinh Nhi làm hoàng hậu, nhưng bị Chu thái hậu cùng nội các đại thần phản đối quyết liệt. Cuối cùng, ông buộc phải lập Ngô thị làm hoàng hậu.

Nhưng sau đại hôn, Chu Kiến Thâm gần như chỉ sống trong cung của Vạn Trinh Nhi, khiến Ngô hoàng hậu vô cùng bất mãn. Sau khi bà dùng cung quy đánh Vạn thị, Chu Kiến Thâm lập tức phế hậu.

Từ đó, Vạn Trinh Nhi gần như trở thành “nữ chủ nhân thực sự” của hậu cung.

Năm Thành Hóa thứ hai, Vạn Trinh Nhi khi đã 37 tuổi sinh hạ hoàng trưởng tử. Chu Kiến Thâm đặc biệt lập ra ngôi vị “Hoàng quý phi” để sắc phong cho bà. Nhưng đứa trẻ ấy chẳng bao lâu sau chết yểu.

Mất con khi tuổi đã gần 40, Vạn Trinh Nhi hiểu rằng cơ hội sinh thêm con gần như bằng không. Để bảo vệ địa vị độc sủng, bà bắt đầu xây dựng mạng lưới kiểm soát hậu cung cực kỳ đáng sợ.

Vạn thị cấu kết với thái y và thái giám phụ trách ghi chép chuyện thị tẩm. Hễ phát hiện phi tần nào có dấu hiệu mang thai, bà liền lấy danh nghĩa “ban thuốc bổ của hoàng đế”, sai tâm phúc ép uống những thang thuốc có hồng hoa, xạ hương nhằm phá thai.

Năm Thành Hóa thứ sáu, hoàng tử Chu Hựu Cực do Bách Hiền phi sinh ra được lập làm thái tử, nhưng sang năm sau đột ngột qua đời. Trong triều ngoài nội đều ngầm cho rằng cái chết ấy có liên quan tới Vạn Trinh Nhi.

Dưới sự thao túng của bà, hậu cung thời Thành Hóa trong nhiều năm gần như không có hoàng tử nào sống sót.

Quyền lực của Vạn thị còn lan rộng ra cả triều chính. Cha và em trai bà dù không có chiến công vẫn được phong chức lớn, mặc sức tham ô nhận hối lộ. Bà còn liên kết với thái giám Uông Trực, kẻ đứng đầu Tây Xưởng, tạo thành thế lực ngoại thích – hoạn quan vô cùng đáng sợ.

Mãi đến năm Thành Hóa thứ 11, âm mưu kiểm soát huyết mạch hoàng gia mới bị phá vỡ. Một thái giám tên Trương Mẫn liều chết tiết lộ rằng hoàng tử Chu Hựu Đường vẫn còn sống.

Hóa ra trước đó, một cung nữ họ Kỷ từng mang thai sau khi được hoàng đế sủng hạnh. Vạn thị định hại chết mẹ con bà, nhưng một lão cung nữ đã nói dối rằng Kỷ thị mắc bệnh u bướu. Nhờ vậy, đứa trẻ được bí mật nuôi dưỡng trong lãnh cung suốt nhiều năm.

Khi bí mật bị bại lộ, Vạn Trinh Nhi lập tức trả thù. Kỷ thị chết bí ẩn trong cung, còn Trương Mẫn phải nuốt vàng tự sát.

Năm Thành Hóa thứ 23, Vạn Hoàng quý phi đang đánh cung nữ thì đột ngột trúng phong qua đời ở tuổi 58.

Chu Kiến Thâm khi nghe tin chết lặng suốt nhiều tháng không thiết triều chính, rồi cũng băng hà vào tháng 8 cùng năm.

Hai con người đã thao túng Đại Minh hơn 20 năm lần lượt rời khỏi thế gian, để lại cho Minh Hiếu Tông Chu Hựu Đường một triều đình đầy rẫy vết thương và mục nát.

Điều khiến hậu thế khó hiểu nhất là: Chu Kiến Thâm biết rất rõ Vạn Trinh Nhi đã dùng từng bát thuốc độc để giết chết những đứa con chưa ra đời của mình. Thế nhưng, với tư cách là hoàng đế nắm quyền sinh sát trong tay, ông chưa từng công khai ngăn cản hay trách phạt bà.

Một người bình thường khi thấy con ruột bị hãm hại còn sẵn sàng liều mạng, vậy rốt cuộc Chu Kiến Thâm đã sợ điều gì, hoặc yêu Vạn Trinh Nhi đến mức nào, mới có thể im lặng suốt hơn hai mươi năm như vậy?

Vietbf @ Sưu tầm

Ngày thứ Sáu, tiêm kích F/A-18 Super Hornet của Hải quân Mỹ đã tấn công trực diện vào hệ thống ống khói của hai tàu chở dầu treo cờ Iran tại Vịnh Oman.


Đòn tấn công này đã vô hiệu hóa cả con tàu ngay trước khi tiến vào cảng. Đây là đợt tấn công mới nhất của Washington nhằm duy trì lệnh phong tỏa hàng hải đối với Mỹ. Theo hãng tin Fars (Iran), các vụ chạm trán giữa lực lượng Iran và tàu chiến Mỹ tại eo biển Hormuz đã diễn ra liên tục trong nhiều giờ qua.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận hai tàu bị đánh chặn vào ngày 8/5 gồm M/T Sea Star III và M/T Sevda.

Thông báo trên mạng xã hội X, CENTCOM cho biết máy bay xuất phát từ tàu sân bay USS George H.W. Bush (CVN 77) đã đánh hỏng động cơ của các tàu không tuân thủ lệnh phong tỏa bằng cách bắn chính xác vào bộ phận thoát khí. Thời điểm bị tấn công, cả hai tàu đều đang đi thực hiện hành trình không chở hàng.

Trước đó, vào ngày 6/5, một tiêm kích khác từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln (CVN 72) cũng đã nã pháo 20mm đánh nát bánh lái tàu M/T Hasna khi con tàu này cố tình băng về phía cảng Iran. CENTCOM khẳng định: "Hiện cả ba con tàu này đã bị loại bỏ khả năng di chuyển về phía lãnh hải Iran".

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, nhấn mạnh các lực lượng Mỹ tại Trung Đông sẽ duy trì cam kết phong tỏa tuyệt đối các tàu ra vào Iran. Ông cũng tiết lộ kể từ khi chiến dịch bắt đầu, Mỹ đã cưỡng chế chuyển hướng hơn 50 tàu thương mại và vô hiệu hóa nhiều phương tiện vi phạm.

Hãng tin Fars của Iran cùng ngày xác nhận các cuộc đụng độ gián đoạn giữa quân đội nước này và Hải quân Mỹ vẫn đang tiếp diễn tại eo biển Hormuz.

Tình hình trở nên đặc biệt căng thẳng sau khi ba tàu khu trục Mỹ băng qua eo biển này dưới làn tên lửa và máy bay không người lái từ phía Iran. Trong khi đôi bên vẫn đang đổ lỗi cho nhau về việc nổ súng trước, Tổng thống Donald Trump đã gọi các vụ va chạm này chỉ là "cú chạm nhẹ", khẳng định lệnh ngừng bắn về mặt lý thuyết vẫn đang có hiệu lực.

VietBF@ sưu tập

Trăng Xanh duy nhất trong năm 2026 dự kiến xuất hiện vào ngày 31/5. Mang tên gọi đặc biệt, hiện tượng này có nghĩa Mặt Trăng sẽ thực sự chuyển sang màu xanh không?

Theo Astronomy, có hai cách hiểu về Trăng Xanh: Trăng Xanh theo mùa và theo tháng. Theo NASA, Trăng Xanh theo mùa là lần trăng tròn thứ ba trong một mùa thiên văn có bốn lần trăng tròn, thường rơi vào khoảng giữa hạ chí và thu phân.

Trong khi đó, Trăng Xanh theo tháng, tức lần trăng tròn thứ hai xuất hiện trong cùng một tháng dương lịch có hai lần trăng tròn.

Hiện tượng Trăng Xanh theo mùa tiếp theo dự kiến diễn ra vào ngày 20/5/2027. Trong khi đó, Trăng Xanh theo tháng gần nhất sẽ xuất hiện vào ngày 31/5/2026.

Tuy nhiên, thời điểm quan sát hiện tượng này có thể thay đổi tùy theo múi giờ tại từng khu vực. Như vậy, ngày 31/5 tới đây sẽ là lần Trăng Xanh duy nhất năm 2026.

Trăng Xanh hiếm như thế nào?
Theo Tạp chí Date and Times, thực tế Trăng Xanh xảy ra khoảng 2-3 năm một lần.

Một tháng âm lịch, tức khoảng thời gian giữa hai pha Mặt Trăng giống nhau, kéo dài khoảng 29,5 ngày. Vì vậy, hiện tượng Trăng Xanh theo tháng chỉ có thể xảy ra khi Trăng Tròn xuất hiện ngay vào đầu tháng dương lịch, khoảng ngày 1. Khi đó, sau chu kỳ 29,5 ngày, lần Trăng Tròn tiếp theo vẫn có thể rơi vào cuối cùng tháng đó.

Thông thường, Mặt Trăng cần khoảng 354 ngày để hoàn thành 12 lần Trăng Tròn, ngắn hơn một năm dương lịch 365 ngày. Chính sự chênh lệch này khiến hiện tượng Trăng Xanh không xảy ra thường xuyên, mà trung bình khoảng hai năm rưỡi mới xuất hiện một lần.

Hiện tượng Trăng Xanh theo mùa và Trăng Xanh hàng tháng đôi khi cũng có thể xảy ra trong cùng một năm.


Từ năm 1550 đến năm 2650, có 20 năm có một lần Trăng Xanh theo mùa và một lần Trăng Xanh hàng tháng ở nhiều múi giờ khác nhau. Lần cuối cùng điều này xảy ra là vào năm 1934 và lần tiếp theo sẽ là vào năm 2048.

Trong cùng khoảng thời gian đó, có 21 năm xảy ra hiện tượng Trăng Xanh ba lần liên tiếp - một lần Trăng Xanh theo mùa và hai lần Trăng Xanh theo tháng trong cùng một năm dương lịch. Lần tiếp theo sẽ diễn ra vào năm 2143, trong khi lần cuối cùng là vào năm 1961.

Như vậy, từ năm 1550 đến năm 2650 sẽ có 408 lần Trăng Xanh theo mùa và 456 lần Trăng Xanh hàng tháng.

Hai lần Trăng Xanh theo mùa trong một năm là điều không thể, vì điều đó đòi hỏi phải có 14 lần trăng tròn trong cùng một năm.


Vì sao Trăng Xanh nhưng không có màu xanh?
Thực tế, tên gọi Trăng Xanh không có nghĩa là Mặt Trăng sẽ chuyển sang màu xanh. Trong cách hiểu phổ biến, đây là thuật ngữ chỉ một lần trăng tròn đặc biệt trong lịch, chứ không liên quan trực tiếp đến màu sắc quan sát được.

Trăng Xanh có nhiều tên như: Ngày trăng tròn cá tầm, Trăng bắp xanh, Trăng ngũ cốc và Trăng tròn đỏ...

Tuy vậy, vẫn có những trường hợp hiếm hoi Mặt Trăng thật sự mang sắc xanh. Hiện tượng này thường xảy ra khi trong khí quyển có lượng lớn khói, bụi từ cháy rừng hoặc núi lửa phun trào. Các hạt bụi có kích thước phù hợp có thể tán xạ ánh sáng đỏ và vàng, khiến ánh sáng từ Mặt Trăng khi đi qua khí quyển hiện lên với màu xanh lam hoặc xanh lục nhạt.

Theo Date and Times, lịch sử từng ghi nhận hiện tượng này sau vụ phun trào núi lửa Krakatoa ở Indonesia năm 1883. Tro bụi từ vụ phun trào lan lên tầng cao khí quyển, khiến Trăng Xanh được quan sát ở nhiều nơi trên thế giới và kéo dài trong khoảng hai năm. Ngoài ra, người dân còn ghi nhận những hiện tượng quang học bất thường khác như Mặt Trời có màu tím nhạt, mây dạ quang và hoàng hôn đỏ rực.

Một số sự kiện khác cũng từng khiến Mặt Trăng chuyển màu xanh, như các vụ cháy rừng lớn ở Thụy Điển và Canada vào giai đoạn 1950–1951, hay các vụ phun trào núi lửa El Chichon ở Mexico năm 1983, núi St. Helens năm 1980 và Pinatubo năm 1991.

Dù vậy, đây là hiện tượng rất hiếm, bởi khói bụi trong khí quyển phải có kích thước gần như đúng chuẩn mới có thể tạo ra hiệu ứng làm Mặt Trăng đổi sang sắc xanh. Còn trong nguyệt thực, Mặt Trăng thường chuyển sang màu đỏ sẫm, nên được gọi là “trăng máu”, không phải Trăng Xanh.

Nguồn gốc của Trăng Xanh theo mùa
Định nghĩa Trăng Xanh theo mùa được cho là bắt nguồn từ cuốn Niên giám Nông dân Maine, hiện không còn xuất bản. Theo cách tính trong cuốn niên giám này, nếu một năm có tới 13 lần trăng tròn, lịch các lễ hội của Giáo hội có thể bị xáo trộn.

Vì số 13 thường bị xem là con số không may mắn, cộng với việc việc tính toán lần trăng tròn “dư” này khá phức tạp, nên người ta đã gọi nó là Trăng Xanh.

Lịch phụng vụ Kitô giáo cũng góp phần giải thích vì sao lần trăng tròn thứ ba trong một mùa lại được gọi là Trăng Xanh. Lịch này dựa vào các pha của Mặt Trăng để xác định thời điểm của những dịp quan trọng như Mùa Chay và Lễ Phục Sinh.

Trong đó, lần trăng tròn cuối cùng của mùa đông được gọi là Trăng Mùa Chay. Lần trăng tròn đầu tiên của mùa xuân, còn gọi là Trăng Phục Sinh, thường xuất hiện ngay trước Lễ Phục Sinh. Vì vậy, việc gọi lần trăng tròn thứ ba trong mùa là Trăng Xanh giúp giữ cho Mùa Chay, Lễ Phục Sinh và các nghi lễ liên quan diễn ra đúng theo chu kỳ Mặt Trăng truyền thống.

Nguồn gốc của Trăng Xanh theo tháng
Cách hiểu phổ biến hơn hiện nay cho rằng Trăng Xanh là lần trăng tròn thứ hai trong cùng một tháng dương lịch. Định nghĩa này thực ra bắt nguồn từ một sự hiểu nhầm của nhà thiên văn học nghiệp dư James Hugh Pruett trong một bài viết đăng trên tạp chí Sky & Telescope năm 1946.

Sai sót này sau đó được lan truyền rộng rãi và dần được nhiều người chấp nhận như một cách giải thích đúng. Ngày nay, cách hiểu này không còn bị xem đơn thuần là một lỗi sai, mà đã trở thành định nghĩa thứ hai về Trăng Xanh.

Vietbf @ Sưu tầm

Võ Tắc Thiên những năm tháng cuối đời lại đột ngột thay đổi đến kỳ lạ, cùng với sự lộng hành của gian thần dẫn đến những nghi vấn rằng bà đã bị hại chết.

Võ Tắc Thiên (624 – 705) là nữ hoàng duy nhất trong lịch sử Trung Quốc. Bà lập ra nhà Võ Chu và chính thức trị vì trong 15 năm. Bà qua đời ở tuổi 82, không lâu sau khi nhường ngôi cho con trai.

Sử sách nhà Đường khi đó ghi chép hết sức đơn giản về cái chết của Võ Tắc Thiên: “Tuổi già đau ốm, buộc phải nhường ngôi cho Thái tử, chưa đầy một năm sau thì băng hà”.

Nhưng cái chết của Võ Tắc Thiên cho đến nay vẫn là đề tài gây tranh cãi của các học giả Trung Quốc hiện đại. Không ai biết rõ thực sự vị nữ hoàng đế duy nhất đã phải đối mặt với cái chết như thế nào.

Cuộc đảo chính khôi phục nhà Đường

Theo Nhân dân Nhật báo, năm Thần Long thứ nhất (năm 705), Võ Tắc Thiên lại lâm trọng bệnh. Các tướng lĩnh dưới quyền nhân cơ hội đó tạo binh biến.

Tể tướng Trương Giản Chi, Thôi Huyền Vĩ cùng các tướng đem 500 ngự lâm quân kéo đến Huyền Vũ môn, bao vây cung cấm, nơi Võ Tắc Thiên đang tĩnh dưỡng.

Một cánh quân khác đến Đông Cung, nghênh đón thái tử Đường Trung Tông trở lại làm vua lần thứ hai. Bản thân thái tử có ý định đảo chính nhưng một phần chưa dám quyết cướp ngôi vua từ tay mẹ.

Phò mã đô úy An Dương Vương Đồng Kiểu, trọng thần bên cạnh Đường Trung Tông hết mực khuyên nhủ: “Chúng thần xuất phát từ tấm lòng trung, đồng tâm hiệp lực, muốn lấy ngày này để trừ hung diệt ác, phục hồi lại xã tắc giang sơn cho họ Lý. Chúng thần nguyện mong Điện Hạ tạm dời tới Huyền Vũ môn để đáp lòng mong mỏi của dân chúng”.

Thái tử đáp: “Trừ gian diệt ác là chuyện nên làm. Nhưng nay hoàng thượng (nhắc đến Võ Tắc Thiên) ngọc thể bất an, liệu làm vậy có kinh động. Các khanh phải lo nghĩ về sau”.


Tướng quân Lý Trạm khi đó lên tiếng: “Chuyện binh biến không thể thành công nếu không có thái tử. Mọi chuyện không thể hoãn lại được nữa rồi. Chúng thần đã không màng đến gia tộc khi làm điều này, vì sao Điện Hạ lại có thể đứng nhìn chúng thần đi vào chỗ chết”.

Thái tử Đường Trung Tông nghe vậy nên mới miễn cưỡng vào cung gặp Võ Tắc Thiên. Đám nam sủng Trương Dịch Chi, Trương Xương Tông của Võ Tắc Thiên lập tức bị đem ra chém đầu ngay lập tức, còn nơi Võ Tắc Thiên tĩnh dưỡng thì bị vây chặt.

Võ Tắc Thiên ban đầu chỉ nghĩ đây là việc dẹp loạn thông thường, nhưng khi thấy Thái tử chần chừ không trở về Đông Cung, bà mới bắt đầu hiểu ra chuyện.

Một tướng lĩnh trong nhóm binh biến lên tiếng: “Năm xưa Tiên Hoàng đã giao phó thái tử cho Bệ hạ, nay thái tử tuổi đã lớn, ở Đông Cung đã lâu. Ý trời và lòng người từ lâu đều nhớ mong họ Lý. Quần thần không quên ơn đức của Thái Tông, Thiên Hoàng. Chỉ mong Bệ hạ truyền ngôi cho thái tử để thuận ý trời, lòng người”.

Chỉ trích các quân thần một hồi lâu, Võ Tắc Thiên hiểu rằng mọi sự đã rồi, không thể thay đổi được và đành chấp nhận nhường ngôi một lần nữa cho thái tử. Đường Trung Tông tôn Võ Tắc Thiên là Thái thượng hoàng, đưa mẹ về an dưỡng tuổi già, nhưng thực chất là giam lỏng ở Thượng Dương cung.

Chưa đầy một tháng sau, Nhà Đường chính thức được khôi phục, triều đại nhà Võ Chu chấm dứt. Điều khiến giới học giả sau này bất ngờ là thái độ của Võ Tắc Thiên trong những ngày tháng cuối đời.

Sử cũ chép lại, bà chấp nhận trở về với thân phận khiêm nhường là một nàng dâu của họ Lý. Bà tỏ lòng khoan dung đối với cả hậu duệ của những kẻ thù năm xưa.

Những trăn trối ấy dường như trái ngược hoàn toàn với tính cách cao ngạo, với vẻ uy phong tột bậc trong suốt cuộc đời Võ Tắc Thiên. Ở thời điểm gần đất xa trời, Võ Tắc Thiên có thể đã thay đổi tích cách, nhưng cũng có thể đấy chỉ là cách để nhà Đường trấn an dân chúng, phác họa một cuộc chuyển giao quyền lực trong bình yên.

Bị gian thần hại chết?

Theo trang mạng Qulishi, lật lại cuộc chính biến lật đổ Võ Tắc Thiên, các nhà sử học Trung Quốc hiện đại chú ý đến tình tiết hai em anh em họ Trương phải chịu kết cục vô cùng bi thảm.

Không chỉ chiụ án chém đầu, thủ cấp của Trương Dịch Chi và Trương Xương Tông còn bị bêu trước dân chúng, xác bị băm thành trăm mảnh.

Những người thân cận khác với Võ Tắc Thiên thì chỉ bị cách chức, không ai mất mạng như huynh đệ họ Trương.

Từ đó, có luồng ý kiến cho rằng hai người này nhất định phải phạm tội ác tày trời nào đó mới khiến Đường Trung Tông ra lệnh chém đầu, băm thây như vậy.

Sử cũ chép lại, hai anh em họ Trương là người nhân phẩm kém cỏi, ỷ vào sự sủng ái của nữ hoàng, nhận hối lộ từ bá quan, sách nhiễu dân chúng, xa xỉ hủ hóa, hãm hại trung thần và âm mưu phản nghịch.

Với “thành tích bất hảo” như vậy, anh em họ Trương hiểu rõ một khi nữ hoàng qua đời, họ sẽ bị đem chôn cùng theo đúng tục lệ truyền thống.

Do đó, rất có thể hai “nam sủng” này đã bí mật lên kế hoạch ám sát Võ Tắc Thiên, loan truyền thánh chỉ giả để tiếm ngôi như thái giám Triệu Cao từng làm với Tần Thủy Hoàng trong quá khứ.

Việc Võ Tắc Thiên bị bệnh nặng, không thể diện kiến các đại thần, thực chất chỉ là cái cớ hoãn binh để hai anh em họ Trương có thời gian chuẩn bị kế hoạch.

Nhưng tầm ảnh hưởng của Trương Dịch Chi và Trương Xương Tông trong triều không thể được như Triệu Cao. Trái lại, các tướng lĩnh nhà Đường đã muốn giết hai người này từ lâu, không chấp nhận cảnh nữ hoàng chỉ trọng dụng “nam sủng” mà bỏ bê triều chính.

Nhưng kế hoạch ám sát Võ Tắc Thiên của hai người này liệu có thành công hay không thì các sử gia ngày nay chưa thể tìm thấy bằng chứng xác đáng. Nữ hoàng có thể đã bị hại chết nhưng chưa chính thức được an táng để bảo vệ thanh danh hoàng tộc.

Ngoài ra, Võ Tắc Thiên có thể không dễ gì chấp nhận binh biến và việc Đường Trung Tông đưa mẹ về cung, cứ 10 ngày đến chăm sóc chỉ là màn kịch dàn dựng nhằm che mắt thiên hạ.

Đến ngày tháng 12/705, nhà Đường loan tin thái thượng hoàng Võ Tắc Thiên băng hà. Lễ tang tiến hành theo nghi thức của Hoàng hậu, hợp táng với Đường Cao Tông ở Càn lăng, được con cháu hoàng tộc họ Lý hết mực tôn kính.

Vietbf @ Sưu tầm

Từng kỳ vọng một "viên đạn bạc" có thể giải quyết vấn đề Iran bằng những tối hậu thư đanh thép, thế nhưng thực tế tại eo biển Hormuz buộc Tổng thống Trump phải thay đổi quỹ đạo.
Sau vụ đấu hỏa lực dữ dội giữa tàu chiến Mỹ và lực lượng Iran, ông Trump đã gọi các đòn không kích đáp trả của Washington chỉ là một "cú chạm nhẹ" nhằm duy trì thỏa thuận ngừng bắn đang lung lay dữ dội.

Giữa bối cảnh Mỹ đang kiềm chế để chờ đợi một phản hồi "nghiêm túc" từ Tehran, cuộc đối đầu tại tuyến hàng hải huyết mạch này lại một lần nữa rơi vào thế bế tắc khi cả hai bên liên tục đổ lỗi và thách thức lẫn nhau trên bờ vực của một cuộc phiêu lưu quân sự mới.

Phản ứng có tính toán của Mỹ

Theo chuyên gia phân tích quân sự Cedric Leighton của đài CNN, cụm từ “cú chạm nhẹ” mà Tổng thống Donald Trump sử dụng đã hé lộ bản chất các cuộc không kích mới nhất của Mỹ. Ông Leighton nhận định: “Tôi cho rằng Tổng thống muốn ám chỉ đây là một phản ứng có tính toán và chừng mực trước các hành động của Tehran”.

“Thông điệp mà Washington gửi đi là: Các anh có thể quấy rối vài mục tiêu, nhưng chúng tôi sẽ đáp trả đích đáng”. Chuyên gia này phân tích thêm rằng chính quyền Mỹ kỳ vọng phản ứng này sẽ giúp ổn định tình hình. Tuy nhiên, kết quả phụ thuộc vào việc Iran lựa chọn “giải quyết vấn đề bằng ngoại giao” hay tiếp tục trả đũa.

Hiện Iran vẫn đang cân nhắc đề xuất chấm dứt chiến tranh từ phía Mỹ. Theo truyền thông nhà nước Iran, Tehran vẫn chưa hoàn tất văn bản phản hồi. “Mỹ đang muốn giảm leo thang xung đột và đây chính là cách họ thể hiện điều đó”, ông kết luận.


50.000 binh sĩ cho chiến dịch quân sự tại Iran đang ở trạng thái chờ lệnh. Ảnh: Hải Quân Mỹ.
Tổng thống Trump không đạt được kỳ vọng ban đầu
Chưa rõ liệu các cuộc đàm phán hòa bình có đem lại kết quả khả quan nào không khi hai bên vừa đấu hỏa lực dữ dội. Dù ông Trump từng nhiều lần khẳng định thỏa thuận đã cận kề, các điều khoản hiện nay dường như chỉ dừng lại ở mức sơ bộ.

Thực tế hiển hiện là ông Trump đang không đạt được những gì từng kỳ vọng. Để thoát khỏi cuộc xung đột đang sa lầy khiến tỷ lệ ủng hộ sụt giảm nghiêm trọng, Tổng thống dường như đã từ bỏ hàng loạt yêu cầu cứng rắn nhất. Dù thương lượng có thể dẫn tới một thỏa thuận, nhưng nó thấp hơn đáng kể so với tiêu chuẩn ông đặt ra hai tháng trước.

Nội dung đàm phán hiện xoay quanh một bản ghi nhớ thiết lập lộ trình chấm dứt chiến tranh. Bản ghi nhớ này mở ra giai đoạn đàm phán 30 ngày, tập trung vào việc đình chỉ chương trình hạt nhân của Iran trong ít nhất 10 năm và yêu cầu Iran bàn giao kho dự trữ urani làm giàu cấp độ cao.

Đổi lại, Mỹ có thể nới lỏng trừng phạt và giải tỏa hàng tỷ USD tài sản của Iran đang bị đóng băng, đồng thời cam kết bãi bỏ hạn chế lưu thông qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, mục tiêu ban đầu của ông Trump không phải là "tạm dừng" mà là đảm bảo Iran "không bao giờ" có vũ khí hạt nhân. Ông từng kịch liệt bác bỏ việc đàm phán và tuyên bố trên mạng xã hội: "Sẽ không có thỏa thuận nào hết, ngoại trừ việc Iran phải ĐẦU HÀNG VÔ ĐIỀU KIỆN!".

Tham vọng lật đổ chính quyền sở tại cũng bị gạt bỏ. Tổng thống Trump lập luận rằng việc hạ sát một số lãnh đạo Iran đã là một hình thức "thay đổi chế độ", dù thực tế Lãnh đạo Tối cao đương nhiệm là con trai của người tiền nhiệm.

Mục tiêu chấm dứt việc Iran hỗ trợ các nhóm ủy nhiệm như Hamas hay Hezbollah cũng dần mờ nhạt. Dù từng khẳng định Tehran đã đồng ý ngừng bảo trợ mọi nhóm vũ trang, nhưng hiện không có cơ sở nào cho thấy mối đe dọa này đã được loại bỏ.

Những nhân vật có tư tưởng cứng rắn với Iran bắt đầu nhận thấy kết quả thấp hơn mong đợi.

Tại buổi họp báo ở Bộ Chiến tranh hôm thứ Ba, một phóng viên đã chất vấn Bộ trưởng Pete Hegseth về việc không thực hiện cam kết thay đổi chế độ và buộc đối phương đầu hàng: "Lời hứa với người dân Iran giờ ở đâu? Và từ khi nào Tổng thống quyết định nhượng bộ trước yêu cầu đầu hàng vô điều kiện của chính mình?".

Ông Hegseth khẳng định ông Trump không "nhượng bộ" và cho rằng người dân Iran vẫn có thể thay đổi thể chế nếu muốn trong tương lai. Ông nhấn mạnh mục tiêu tối thượng là đảm bảo Iran "không bao giờ có vũ khí hạt nhân". Dù vậy, chỉ vài ngày sau, ngay cả cụm từ "không bao giờ" cũng đang dần biến mất khỏi bàn đàm phán.

Đàm phán trên nền xung đột âm ỉ
Kể từ khi lệnh ngừng bắn có điều kiện được thiết lập vào tháng 4, các quan chức Mỹ và Iran đã bắt đầu đàm phán nhưng vẫn còn nhiều rạn nứt. Ông Trump yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz.

Đáp lại, Iran đòi Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận hải quân và chỉ thảo luận về hạt nhân sau khi chiến tranh kết thúc. Các nhà trung gian Pakistan mô tả tình hình hiện tại là hết sức "phức tạp".

Trong khi Mỹ đang chờ Iran phản hồi văn bản khung về thỏa thuận mới, các vụ tập kích lẻ tẻ nhắm vào đồng minh của Mỹ vẫn tiếp diễn. Đại sứ UAE tại Liên Hợp Quốc, ông Mohamed Abushahab, cho biết một tàu dầu của nước này đã bị nhắm mục tiêu trực tiếp.

Ông Abushahab cùng Đại sứ Mỹ Mike Waltz đang thúc đẩy một nghị quyết tại Hội đồng Bảo an, yêu cầu Iran dừng tấn công, dọn sạch thủy lôi và chấm dứt việc thu phí tàu bè qua eo biển.

"Đây là lúc để lựa chọn: Liệu các quốc gia thành viên sẽ đứng về phía một chế độ tàn bạo với láng giềng và bóp nghẹt kinh tế thế giới hay không?", ông Waltz chất vấn. Tuy nhiên, hai đồng minh của Iran là Nga và Trung Quốc vẫn nắm quyền phủ quyết tại đây.

Iran cho rằng Mỹ là kẻ gây hấn và đòi dỡ bỏ phong tỏa hàng hải. Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định phía Pháp đã thừa nhận các biện pháp phong tỏa của Mỹ là vi phạm lệnh ngừng bắn.

Tuy nhiên, bản tóm tắt từ phía Pháp lại nhấn mạnh ông Macron "quan ngại sâu sắc về sự leo thang căng thẳng", lên án các cuộc tấn công của Iran vào UAE và yêu cầu tất cả các bên phải dỡ bỏ phong tỏa eo biển ngay lập tức, không kèm điều kiện.

Chừng nào các nút thắt về phong tỏa hải quân và eo biển Hormuz chưa được tháo gỡ, ranh giới giữa ngoại giao và chiến tranh toàn diện vẫn hết sức mong manh. Ông Trump khẳng định nếu đàm phán thất bại, Mỹ sẽ tái khởi động các cuộc không kích với cường độ dữ dội hơn. Hiện tại, nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran vẫn chưa cho thấy bất kỳ tiến triển thực chất nào.

VietBF@ sưu tập

“Quái vật hạt nhân” mang siêu ngư lôi Poseidon - tàu ngầm tuyệt mật Khabarovsk của Nga được cho là một thiết kế “lai” giữa hai lớp tàu ngầm lớn nhất hiện nay của Moscow, theo United24media.

Con tàu mang tên đầy đủ là Project 09851 Khabarovsk, gần như được tối ưu hoàn toàn để mang vũ khí chiến lược Poseidon chạy bằng năng lượng hạt nhân. Đây là nhận định của chuyên gia hải quân H.I. Sutton đăng trên Naval News ngày 6/5.


Các sĩ quan hải quân Nga đứng trước tàu ngầm hạt nhân Khabarovsk trong lễ hạ thủy tại xưởng đóng tàu Sevmash ở Severodvinsk, gần biên giới Phần Lan. (Nguồn: Bộ Quốc phòng Nga)
Theo phân tích của ông Sutton, Khabarovsk kết hợp các yếu tố cấu trúc từ tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo lớp Borei và tàu Belgorod - tàu ngầm đầu tiên của Nga được cải tiến để mang thiết bị không người lái hạt nhân dưới nước Poseidon.

Ông Sutton mô tả, trên thực tế, con tàu là sự kết hợp giữa “phần đuôi của lớp Borei” với “phần đầu của Belgorod”.

Dù cả hai nền tảng gốc đều nằm trong số những tàu ngầm lớn nhất thế giới, "quái vật hạt nhân" Khabarovsk được cho là ngắn hơn đôi chút vì thiếu phần khoang trung tâm có trên cả hai thiết kế. Với lớp Borei, khu vực này dùng để chứa các ống phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa Bulava, trong khi Belgorod sử dụng nó để mang các tàu lặn sâu cỡ nhỏ.

Ngay cả khi đã cắt bỏ các khoang này, Khabarovsk vẫn là một “gã khổng lồ” dưới lòng đại dương. Hình ảnh vệ tinh và các phân tích nguồn mở cuối năm 2025 ước tính tàu dài khoảng 135 mét và rộng 13,5 mét.

Phần đầu tàu được cho là mô phỏng cấu hình của Belgorod, bao gồm hệ thống phóng ngư lôi Poseidon cùng các ngư lôi hạng nặng thông thường. Ông Sutton ước tính tàu có thể mang tối đa 6 vũ khí Poseidon, được đặt trong hai khoang chứa ngập nước ở hai bên mũi tàu.

Các khoang phóng này nhiều khả năng được nạp đạn thông qua những cửa hầm cực lớn phía trước, trông giống các ống phóng ngư lôi khổng lồ. Ở giữa là khoang nhỏ hơn dành cho ngư lôi tiêu chuẩn, dù giới phân tích cho rằng khả năng tác chiến thông thường không phải ưu tiên chính của tàu.

Naval News nhận định cấu trúc bên trong của Khabarovsk khá giống các tàu ngầm mang tên lửa hành trình thời Liên Xô, đồng thời có thể sử dụng cấu trúc thân kép để tối đa hóa không gian cho hệ thống phóng Poseidon cỡ lớn.

Khác với các tàu ngầm tấn công truyền thống, Khabarovsk dường như được thiết kế gần như chỉ phục vụ chương trình vũ khí Poseidon gây tranh cãi của Nga.

Moscow lần đầu công khai Poseidon vào năm 2018 khi Tổng thống Vladimir Putin giới thiệu hàng loạt “siêu vũ khí bất khả chiến bại” nhằm vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa của phương Tây.

Poseidon được mô tả là phương tiện không người lái dưới nước tự hành, mang đầu đạn hạt nhân và sử dụng động cơ hạt nhân, có khả năng tấn công mục tiêu ở tầm liên lục địa.

Dù thường được gọi là “drone dưới nước”, nhiều chuyên gia thực chất xem Poseidon như một “siêu ngư lôi hạt nhân”. Giới chức Nga tuyên bố hệ thống này có thể tấn công các thành phố ven biển, căn cứ hải quân, thậm chí cả nhóm tác chiến tàu sân bay bằng đầu đạn thông thường hoặc hạt nhân.

Cuối tháng 10/2025, Nga tuyên bố lần đầu thử nghiệm thành công hệ thống động cơ hạt nhân của Poseidon. Theo Moscow, nguyên mẫu đã hoạt động dưới nước bằng chính lò phản ứng hạt nhân mini sau khi được phóng từ tàu ngầm.

Trong khi đó, phần đuôi của Khabarovsk được cho là vay mượn nhiều từ thiết kế Borei-A nâng cấp và có thể sử dụng lò phản ứng hạt nhân OK-650V - loại được đánh giá có độ ồn thấp hơn đáng kể so với các tàu ngầm Nga thế hệ cũ.

Các nhà phân tích cũng lưu ý khoang thoát hiểm khẩn cấp của tàu được đặt ngay trong tháp chỉ huy thay vì phía sau, cách bố trí phổ biến trên tàu ngầm Nga dù phần tháp của Khabarovsk có vẻ nhỏ hơn so với kích thước đồ sộ của con tàu.

Ông Sutton kết luận rằng Khabarovsk là “canh bạc tất tay” của Nga với chương trình Poseidon, khi phần lớn thiết kế của tàu được hy sinh để ưu tiên triển khai loại vũ khí chiến lược này.

Dù NATO đang theo dõi sát sao dự án, Naval News cho rằng Poseidon hiện vẫn chưa tạo ra thay đổi căn bản trong cán cân răn đe hải quân toàn cầu, bất chấp nỗ lực của Nga nhằm quảng bá đây là một hệ thống mang tính cách mạng.

Trước đó, Tổng thống Vladimir Putin từng khẳng định Nga đã thử nghiệm thành công phương tiện không người lái dưới nước chạy bằng năng lượng hạt nhân Poseidon, đồng thời tuyên bố hệ thống này vượt trội cả tên lửa đạn đạo liên lục địa Sarmat về sức mạnh và hiệu năng.

VietBF@ sưu tập

Năm 1980, giữa lúc Chiến tranh Lạnh đang căng thẳng, nhóm quân nhân Mỹ đóng tại căn cứ không quân RAF Bentwaters ở Suffolk, miền đông nước Anh, đã báo cáo về một cuộc chạm trán với vật thể bay không xác định (UFO) kỳ lạ trong rừng Rendlesham - sự kiện gây rúng động cả thế giới thời điểm đó đến nay vẫn được xem là một trong những vụ UFO nổi tiếng và gây tranh cãi nhất lịch sử Anh quốc.


Một mô hình UFO tại địa điểm được cho là nơi hạ cánh trong khu rừng Rendlesham, nước Anh. Ảnh: Rob Anscombe/Alamy
Nick Pope, cựu quan chức Bộ Quốc phòng Anh từng phụ trách “phòng UFO” từ năm 1991 đến 1994, mô tả đây là một cuộc chạm trán UFO hoàn hảo", hội tụ gần như mọi yếu tố: nhiều nhân chứng quân sự, kéo dài suốt 3 đêm liên tiếp, có dấu vết vật lý, tài liệu giải mật, dữ liệu radar và cả ghi âm hiện trường.

Ánh sáng bí ẩn giữa đêm Giáng sinh
Mọi chuyện bắt đầu vào đêm Giáng sinh năm 1980, khi quân nhân John Burroughs đang tuần tra gần cổng phía đông căn cứ RAF Woodbridge thì phát hiện những ánh đèn đỏ và xanh nhấp nháy trong rừng Rendlesham.

Ban đầu, họ nghĩ có máy bay rơi. Trung sĩ Jim Penniston cùng đồng đội Edward Cabansag lập tức được điều động tới hiện trường.

Khi tiến sâu vào khu rừng tối om, cả nhóm bất ngờ nhìn thấy một luồng sáng trắng chói lòa bùng lên giữa những hàng cây. Penniston kể, ông cảm thấy như có tĩnh điện chạy dọc tóc và quần áo trước khi ánh sáng dần biến mất, để lộ một vật thể hình tam giác màu đen nằm trong khoảng đất trống.

Theo lời ông, vật thể này phát ra các dải ánh sáng nhiều màu chạy trên bề mặt, lơ lửng cách mặt đất bằng những “tia sáng” thay vì càng đáp thông thường.

Penniston khẳng định ông đã tiến sát vật thể, thậm chí chạm tay vào bề mặt của nó. Ông mô tả lớp vỏ “ấm, nhẵn” và có những ký hiệu giống chữ tượng hình Ai Cập cổ đại.

Điều kỳ lạ hơn là khi chạm vào một biểu tượng, ông nói mình nhìn thấy hàng loạt dãy số nhị phân hiện lên trong đầu.

Sau đó, vật thể bất ngờ phát sáng dữ dội rồi bay vọt lên trời trong im lặng tuyệt đối.

Đoạn ghi âm khiến cả thế giới rúng động

Hai ngày sau, Phó chỉ huy căn cứ Charles Halt dẫn một nhóm quân nhân quay lại hiện trường để điều tra. Ông mang theo máy ghi âm và thứ được ghi lại đêm đó đã trở thành một trong những tài liệu UFO nổi tiếng nhất thế giới.

Trong đoạn băng, ông Halt liên tục mô tả những ánh sáng lạ di chuyển phía trước nhóm điều tra.

“Có thứ gì đó rất kỳ quái ở phía trước”, ông Halt nói.

Sau đó, giọng ông trở nên kích động khi vật thể được cho là đang lao về phía họ.

“Nó đang tiến tới! Chắc chắn nó đang tiến tới!”, ông nhấn mạnh thêm.


Ông Charles Halt, Phó Chỉ huy căn cứ vào thời điểm xảy ra vụ việc. Ảnh: YouTube/Quardian
Các quân nhân còn kể rằng họ thấy những “tia sáng” bắn xuống mặt đất từ các vật thể trên không. Sau này, Halt tuyên bố ông nghe được qua radio rằng các tia sáng đó chiếu thẳng xuống khu lưu trữ vũ khí hạt nhân của căn cứ.

Tại hiện trường, nhóm điều tra phát hiện ba vết lõm hình tam giác trên mặt đất cùng dấu cháy trên thân cây. Máy đo Geiger ghi nhận mức phóng xạ cao hơn bình thường, dù chưa tới mức nguy hiểm.

UFO, hải đăng hay trí tưởng tượng?
Suốt nhiều thập kỷ, vụ chạm trán UFO trong rừng Rendlesham bị chia rẽ giữa hai phe: những người tin đây là bằng chứng UFO thật sự và các nhà hoài nghi cho rằng mọi thứ chỉ là hiểu lầm.

Nhà thiên văn học Ian Ridpath cho rằng các ánh sáng kỳ lạ thực chất đến từ ngọn hải đăng Orfordness gần đó kết hợp với sao trời và thiên thạch. Ông nói ánh đèn nhấp nháy đúng chu kỳ 5 giây - trùng với đèn hải đăng.

Một số chuyên gia lâm nghiệp cũng cho rằng các vết lõm trên mặt đất chỉ là dấu thỏ đào hang, còn dấu cháy trên cây do kiểm lâm tạo ra trước đó.

Tuy nhiên, Nick Pope bác bỏ các giải thích này. Ông cho biết đã nhiều lần tới hiện trường và khẳng định địa hình khu rừng khiến ánh đèn hải đăng khó có thể nhìn thấy rõ như mô tả.

“Nó không thể chỉ là một ngọn hải đăng”, ông Pope nói.

Những bí ẩn chưa có lời giải
Điều khiến vụ Rendlesham càng gây tranh cãi là nhiều tài liệu liên quan được cho là đã biến mất khỏi kho lưu trữ Bộ Quốc phòng Anh.

Ngoài ra, quân nhân John Burroughs sau này được Bộ Cựu chiến binh Mỹ chấp thuận chi trả chi phí y tế vì các vấn đề sức khỏe mà ông cho là bắt nguồn từ việc tiếp xúc với phóng xạ trong sự kiện Rendlesham.

Một báo cáo mật dài 460 trang của Bộ Quốc phòng Anh, được giải mật năm 2006, cũng nhắc tới khả năng các nhân chứng “đã tiếp xúc với hiện tượng trên không chưa xác định”.

Dù chưa có bằng chứng xác thực về người ngoài hành tinh, vụ Rendlesham vẫn là một trong những bí ẩn quân sự lớn nhất nước Anh.

Trước khi qua đời hồi tháng 4 năm nay vì ung thư giai đoạn cuối, Nick Pope từng viết: “Những bí mật tôi được biết, những nơi tôi từng đi và những điều tôi chứng kiến… tôi sẽ không đánh đổi chúng lấy bất cứ điều gì trên đời".

VietBF@ sưu tập

Hom thứ Sáu 8/5/26, các máy bay tiêm kích F/A-18 Super Hornet của Hải Quân Mỹ đã tấn công trực diện vào hệ thống ống khói của hai chiếc tàu chở dầu treo cờ Iran tại Vịnh Oman.

Vụ tấn công này đã làm vô hiệu hóa cả 2 chiếc tàu ngay trước khi chúng tiến vào hải cảng. Đây là đợt không kích mới nhất của Washington nhằm duy trì lệnh phong tỏa hàng hải đối với Mỹ. Theo hãng tin Fars của Iran, các vụ chạm trán giữa lực lượng Iran và các chiến hạm Mỹ tại eo biển Hormuz đã xảy ra liên tục trong nhiều giờ vừa qua.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã xác nhận có 2 chiếc tàu bị đánh chặn vào ngày 8/5 gồm M/T Sea Star III và M/T Sevda của Iran.

Tiêm kích F/A-18 Super Hornet không kích ngăn chặn tàu chở dầu M/T Sevda tại Vịnh Oman. (Ảnh cắt từ video của CENTCOM).

Thông báo trên mạng xã hội X, CENTCOM cho biết các chiến đấu cơ đã xuất phát từ hàng không mẩu hạm USS George H.W. Bush (CVN 77) đã nhắm bắn hư hỏng động cơ của 2 chiếc tàu không tuân thủ theo lệnh phong tỏa bằng cách bắn chính xác vào bộ phận thoát khí.

Trước đó, vào ngày 6/5, một máy bay tiêm kích khác từ hàng không mẩu hạm USS Abraham Lincoln (CVN 72) cũng đã bắn pháo 20mm đánh nát bánh lái tàu M/T Hasna khi con tàu này cố tình băng về phía hải cảng của Iran. CENTCOM cũng khẳng định: "Hiện cả ba chiếc tàu này đã bị cho loại bỏ ra khả năng di chuyển về phía lãnh hải Iran".

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, nhấn mạnh cho biết, quân đội Mỹ tại Trung Đông sẽ duy trì lệnh cam kết cho phong tỏa tuyệt đối các tàu ra vào Iran. Ông cũng tiết lộ kể từ khi chiến dịch bắt đầu, Mỹ đã cưỡng chế chuyển hướng hơn 50 chiếc tàu thương mại và vô hiệu hóa nhiều phương tiện tàu bè cố tình vi phạm.

Hãng tin Fars của Iran cùng ngày xác nhận các cuộc đụng độ gián đoạn giữa quân đội nước này và Hải quân Mỹ vẫn đang tiếp diễn tại eo biển Hormuz.

Tình hình trở nên đặc biệt căng thẳng sau khi 3 tàu khu trục hạm Mỹ băng qua eo biển này dưới làn thỏa tiển và máy bay không người lái từ phía Iran. Trong khi đôi bên vẫn đang đổ lỗi cho nhau về việc nổ súng trước, Tổng thống Donald Trump đã gọi các vụ va chạm này chỉ là "cú chạm nhẹ", khẳng định lệnh ngừng bắn về mặt lý thuyết vẫn đang có hiệu lực.

Thứ Sáu vừa qua, tại thủ đô Rome cổ kính, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã phải đăng đàn để xoa dịu những lo ngại đang bùng phát sau kế hoạch rút 5.000 quân khỏi Đức. Trong bối cảnh mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang xuất hiện những vết rạn nứt lớn, Rubio nỗ lực khẳng định rằng Tổng thống Donald Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc rút thêm quân khỏi lục địa già. Tuy nhiên, đằng sau những lời lẽ mềm mỏng ấy là một thực tế phũ phàng: sự tin tưởng vốn là "sợi chỉ đỏ" kết nối liên minh quân sự này đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Con số 14% và bóng ma của sự hoài nghi

"Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao", nhưng hiện tại, dường như mỗi "cây" trong liên minh NATO đang nhìn về một hướng khác nhau. Rubio tìm cách giảm nhẹ tầm quan trọng của việc rút quân khi nhấn mạnh rằng 5.000 binh sĩ chỉ chiếm chưa đầy 14% tổng lực lượng Mỹ tại Đức. Theo ông, đây chỉ là một phần của kế hoạch "tái cơ cấu" đã có từ trước, đưa sự hiện diện quân sự của Mỹ trở lại mức của năm 2022. Thế nhưng, "nói gần nói xa chẳng qua nói thật", giới chức châu Âu không hề cảm thấy an lòng. Họ nhìn thấy ở đó không chỉ là sự xê dịch quân số đơn thuần, mà là một đòn trừng phạt của Trump nhắm vào Thủ tướng Đức Friedrich Merz sau những bình luận bất đồng về cuộc chiến Iran.

Bài toán lợi ích và cái giá của sự bảo vệ

Sự không hài lòng của Nhà Trắng đối với NATO không còn là chuyện mới, nhưng nay nó đã được đẩy lên một tầm cao mới khi gắn liền với chiến sự tại Trung Đông. Trump và các cộng sự, trong đó có Rubio, đang đặt ra một câu hỏi lạnh lùng về tính thực dụng của liên minh: Nếu Mỹ duy trì lực lượng tại châu Âu để sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp toàn cầu, mà giờ đây các đồng minh lại không ủng hộ các chiến dịch đó – điển hình là cuộc chiến tại Iran – thì sự hiện diện đó còn ý nghĩa gì? Rubio thẳng thắn cảnh báo rằng đây là một vấn đề cần phải "xem xét lại". Dù Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nỗ lực nhấn mạnh đóng góp của các đồng minh trong việc bảo vệ tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz, nhưng có vẻ như "đàn gảy tai trâu", cơn thịnh nộ của Trump vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Đối thoại thẳng thắn tại Rome: Lợi ích quốc gia hay sự thống nhất phương Tây?

Trong khuôn khổ chuyến thăm Ý, Rubio đã có cuộc hội kiến với Thủ tướng Giorgia Meloni. Dù không đi sâu vào chi tiết về việc rút quân khỏi Ý hay khả năng Mỹ rời khỏi NATO, cuộc gặp vẫn được mô tả là một "cuộc đối thoại thẳng thắn". Bà Meloni chia sẻ trên mạng xã hội X về một mối quan hệ giữa những đồng minh biết bảo vệ lợi ích quốc gia của chính mình nhưng cũng hiểu rõ giá trị của sự thống nhất phương Tây. Tuy nhiên, người ta không quên rằng chính Marco Rubio, khi còn là Thượng nghị sĩ, đã đồng bảo trợ cho đạo luật ngăn chặn Tổng thống đơn phương rút khỏi NATO. Sự mâu thuẫn giữa lập trường cá nhân lâu đời của Rubio và chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Trump đang đẩy vị Ngoại trưởng này vào thế "đứng giữa đôi dòng nước".

Tương lai bất định trên bàn cờ địa chính trị

Kết thúc buổi họp báo, Rubio để ngỏ một cánh cửa đầy lo âu khi nói rằng: "Quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống. Nhóm của ông ấy và những người như tôi sẽ cung cấp các phương án, nhưng ông ấy chưa đưa ra quyết định". Câu nói này chẳng khác nào một lời nhắc nhở rằng số phận của hàng ngàn binh sĩ và an ninh của cả một lục địa đang nằm trong tay một người duy nhất. "Cháy nhà mới ra mặt chuột", những cuộc khủng hoảng liên tiếp từ eo biển Hormuz đến các thủ đô châu Âu đang phơi bày sự mong manh của trật tự thế giới cũ. Liệu NATO sẽ tiếp tục là "lá chắn thép" của phương Tây hay sẽ tan rã dưới áp lực của những lợi ích riêng biệt? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước, khi những nước cờ tiếp theo của Trump vẫn còn là một ẩn số đối với cả thế giới.

Trong thế giới tự nhiên đầy rẫy những điều kỳ diệu, có những cái tên đã trở thành biểu tượng, thành nhịp cầu nối liền tri thức nhân loại với linh hồn của muôn loài. Người Việt ta có câu: "Trăm năm bia đá thì mòn, ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ". Với Sir David Attenborough, "bia miệng" ấy không chỉ là lòng ngưỡng mộ của hàng triệu khán giả, mà còn là sự hiện diện vĩnh cửu trong hệ thống phân loại sinh học. Nhân dịp đại thọ 100 tuổi của ông, các nhà khoa học đã tặng ông một món quà vô giá: tên của ông được đặt cho một chi và loài ong bắp cày mới phát hiện, chấm dứt hơn 40 năm "ngủ quên" trong viện bảo tàng.

Báu vật ngủ quên bốn thập kỷ trong ngăn kéo bảo tàng

Câu chuyện bắt đầu từ năm 1983, tại vùng tỉnh Valdivia thuộc miền nam Chile xa xôi, một mẫu vật ong bắp cày nhỏ bé đã được thu thập. Kể từ đó, nó nằm lặng lẽ trong bộ sưu tập khổng lồ của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London. "Gừng càng già càng cay", và những mẫu vật càng nằm lâu trong bảo tàng đôi khi lại ẩn chứa những bí mật chấn động. Phải mất đến 43 năm, nhờ sự tỉ mỉ của tình nguyện viên Augustijn De Ketelaere và sự dẫn dắt của Tiến sĩ Gavin Broad, "danh tính" thực sự của sinh vật này mới được đưa ra ánh sáng.

Loài ong này được đặt tên khoa học là Attenboroughnculus tau. Trong đó, Attenboroughnculus là tên chi được đặt theo tên của Sir David, còn tau ám chỉ những dấu vết đặc biệt trên bụng nó, trông giống như chữ cái "T" trong bảng chữ cái Hy Lạp. Việc đặt tên chi theo tên một người là một vinh dự đặc biệt cao quý, bởi lẽ chi là cấp bậc phân loại cao hơn loài; trong khi chúng ta tìm thấy hàng ngàn loài mới mỗi năm, thì việc phát hiện ra một chi hoàn toàn mới là điều cực kỳ hiếm hoi.

Sứ giả của siêu lục địa Gondwana cổ đại

Với chiều dài khiêm tốn chỉ 3,5 mm (khoảng 0,13 inch), Attenboroughnculus tau không gây ấn tượng bởi kích thước nhưng lại khiến giới khoa học sửng sốt bởi nguồn gốc tổ tiên. Nó thuộc về một phân họ ong bắp cày đặc hữu chỉ có ở Chile, Argentina, Australia và New Guinea. Sự phân bố kỳ lạ này là minh chứng sống động cho thời kỳ siêu lục địa Gondwana còn tồn tại cách đây 180 triệu năm.

Tiến sĩ Gavin Broad chia sẻ rằng những sinh vật nhỏ bé này là "di tích" của một thời đại hoàng kim khi các lục địa phía Nam còn dính liền nhau. Trong khi tổ tiên của chúng có lẽ đã tuyệt diệt ở phần còn lại của thế giới, thì tại những góc nhỏ của Nam Mỹ và châu Đại Dương, chúng vẫn kiên cường bám trụ. "Cây có cội, nước có nguồn", loài ong này chính là sợi dây liên kết hiện tại với quá khứ địa chất xa xăm của Trái Đất.

Lời tri ân gửi đến người truyền cảm hứng vĩ đại

Đối với Gavin Broad, việc đặt tên loài ong này theo tên David Attenborough không chỉ là một thủ tục khoa học, mà còn là lời cảm ơn chân thành từ một người học trò từ xa. Ông tâm sự mình lớn lên cùng những chương trình huyền thoại như "Life on Earth" hay "Living Planet", và chính Sir David là người đã khơi gợi ngọn lửa đam mê để ông trở thành một nhà phân loại học.

Đáp lại vinh dự này, vị nhà tự nhiên học sắp tròn trăm tuổi đã gửi một bức thư tay cảm ơn đầy trân trọng tới bảo tàng. Thực tế, Sir David Attenborough đã có hơn 50 loài được đặt theo tên mình, từ loài thú mỏ vịt tí hon ở New Guinea (Zaglossus attenboroughi) đến những loài bò sát biển từ thời kỷ Jura (Attenborosaurus). Thậm chí, có loài thực vật còn được đặt tên theo bộ phim tài liệu nổi tiếng của ông: Syracosphaera azureaplaneta (latinh hóa của "The Blue Planet").

Di sản trăm năm của "Hiệp sĩ thiên nhiên"

Sinh ngày 8/5/1926, Sir David Attenborough đã dành cả đời mình để mở ra "đời sống riêng tư" của thực vật và động vật cho nhân loại thấy. Ở tuổi 84, ông vẫn là một trong những người cao tuổi nhất từng đặt chân đến Bắc Cực để ghi hình cho loạt phim "Frozen Planet". Hiện tại, dù đã chạm ngưỡng 100 tuổi, ông vẫn miệt mài làm việc, gần nhất là dẫn chuyện cho loạt phim về động vật hoang dã ngay trong vườn nhà người Anh mang tên "Secret Garden".

Việc định danh Attenboroughnculus tau còn mang một ý nghĩa sống còn khác: "Có tên mới có tuổi". Trong sinh học, một loài không thể được bảo vệ nếu nó chưa được đặt tên. Giữa bối cảnh nhiều loài đang đứng trước bờ vực tuyệt chủng do sự hủy hoại của con người, cái tên Attenborough gắn liền với loài ong này như một lời nhắc nhở về sứ mệnh bảo tồn mà ông đã theo đuổi suốt một thế kỷ qua. Chúc mừng Sir David Attenborough, người đã dùng cả cuộc đời để dạy chúng ta cách yêu thương và trân trọng từng nhịp thở của hành tinh xanh.