Sáng thứ Tư (29/4), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng tải thông điệp đe dọa Iran trên mạng xã hội Truth Social, tuyên bố quốc gia này “tốt nhất nên sớm khôn ngoan ra”.
Bài đăng vào lúc hơn 4h sáng (giờ miền Đông Mỹ) có nội dung chi tiết: “Iran không thể tự chấn chỉnh. Họ không biết cách ký kết một thỏa thuận phi hạt nhân. Họ tốt nhất nên sớm khôn ngoan ra!”.

Đi kèm bài đăng là hình ảnh do AI tạo ra, mô tả ông Trump đeo kính râm, cầm súng trên nền các vụ nổ cùng dòng chữ: “KHÔNG CÒN LÀ QUÝ ÔNG TỬ TẾ NỮA!” (NO MORE MR. NICE GUY!).


Bài đăng kèm hình ảnh do AI tạo ra mô tả ông Trump đang cầm súng cảnh báo Iran. Ảnh: Truthsocial.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh eo biển Hormuz huyết mạch vẫn đang bị phong tỏa. Các cuộc đối thoại với Iran vẫn chưa có dấu hiệu khả quan khi nỗ lực duy trì đàm phán những ngày qua dường như đã rơi vào bế tắc.

Trước đó, Tổng thống Trump đã hủy kế hoạch cử các nhà đàm phán Mỹ tới Islamabad để thảo luận thêm vào cuối tuần trước.

“Chúng tôi nắm giữ tất cả các quân bài”, Tổng thống nói với Fox News, đồng thời cho biết thêm rằng nếu Iran muốn đàm phán, “họ có thể tìm đến chúng tôi, hoặc gọi cho chúng tôi”. Các cuộc đàm phán trước đó do Phó Tổng thống JD Vance dẫn dắt cũng đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận vào hôm Thứ Hai rằng Tehran đã đề xuất sẽ mở lại eo biển Hormuz nếu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đang diễn ra đối với các cảng của Iran và chấm dứt chiến tranh.

Theo báo cáo của Axios vào đầu ngày Thứ Hai, đề xuất này sẽ trì hoãn các cuộc đàm phán về tham vọng hạt nhân của Tehran sang một thời điểm khác.

Tuy nhiên, Reuters đưa tin sớm ngày Thứ Ba rằng ông Trump không hài lòng với đề xuất của Tehran và Nhà Trắng dự kiến sẽ đưa ra một đề nghị phản hồi.

Giá dầu thô kỳ hạn West Texas Intermediate (WTI) tiếp tục tăng sau bài đăng của ông Trump, giao dịch ở mức 102,75 USD (tăng 2,82%), trong khi giá dầu thô kỳ hạn Brent tăng 3%, chốt ở mức 114,62 USD.

Giá dầu vốn đã ở mức cao sau khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất thông báo vào Thứ Ba rằng họ sẽ rời khỏi khối sản xuất dầu OPEC vào ngày 1/5, làm phức tạp thêm triển vọng nguồn cung toàn cầu.

VietBF@ sưu tập

Bộ Giáo dục Mỹ vừa mở cuộc điều tra nhắm vào Đại học Stanford, cáo buộc các chương trình tăng cường đa dạng chủng tộc của trường này mang tính chất phân biệt đối xử.


Một phần khuôn viên Đại học Stanford ở thành phố Stanford, bang California, năm 2017. Ảnh: Reuters

Sóng gió đang bủa vây một trong những biểu tượng giáo dục danh giá nhất thế giới khi Bộ Giáo dục Mỹ chính thức khởi động cuộc điều tra đối với Đại học Stanford. Tâm điểm của vụ việc xoay quanh các hoạt động thuộc Trung tâm Nguồn lực Hội đồng Quốc gia (NBRC) của trường.

Theo thông cáo phát đi ngày 29/4, chính quyền liên bang nghi ngờ chương trình hỗ trợ giáo viên tương lai của Stanford, cụ thể là nhóm "tự nhận là người da màu", trong việc lấy chứng chỉ hành nghề quốc gia, đang vi phạm các nguyên tắc công bằng.

Những dữ liệu được đưa ra cho thấy Hiệp hội Giáo viên California, đối tác chiến lược của Stanford, từng công khai quảng bá nỗ lực này như một chiến dịch nhằm gia tăng sự đa dạng trong đội ngũ giáo viên. Đáng chú ý, chương trình này bị cáo buộc đã tài trợ toàn bộ học phí cho những đối tượng thuộc nhóm "người da đen, bản địa và da màu (BIPOC)" để họ đạt được chứng chỉ do NBRC cấp.

Dưới nhãn quan của chính quyền đương nhiệm, đây không phải là sự hỗ trợ nhân văn mà là một hình thức ưu tiên dựa trên sắc tộc, đi ngược lại các giá trị bình đẳng chung.

Trước những cáo buộc gay gắt từ phía Bộ Giáo dục, Đại học Stanford đã nhanh chóng đưa ra phản hồi chính thức. Đại diện nhà trường khẳng định chương trình đang bị điều tra thực tế đã dừng tiếp nhận học viên mới và đang trong quá trình đóng cửa hoàn toàn.

Phía Stanford cũng nhấn mạnh rằng mọi hoạt động của trường đều tuân thủ nghiêm ngặt nghĩa vụ pháp lý, đồng thời khẳng định chương trình cấp chứng chỉ giảng dạy này vốn được mở cửa cho tất cả giáo viên tiểu học và trung học mà không hề có sự phân biệt đối xử về chủng tộc.

Cuộc điều tra nhắm vào Stanford không phải là một sự kiện đơn lẻ mà nằm trong chiến lược tổng thể của Tổng thống Donald Trump nhằm "tái định hình" nền giáo dục đại học Mỹ kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng. Chính quyền của ông đang triển khai một chiến dịch quy mô lớn để cắt giảm tài trợ liên bang, cải tổ hệ thống cấp phép và đặc biệt là triệt tiêu các chương trình Đa dạng, Công bằng và Hòa nhập (DEI).

Ông Trump cho rằng các sáng kiến DEI thực chất là hành vi "phân biệt đối xử ngược", gây bất công cho nhóm nam giới và người da trắng, đồng thời làm xói mòn nguyên tắc trọng dụng người tài.

Trong khi các nhà bảo vệ dân quyền ra sức lập luận rằng DEI là công cụ thiết yếu để sửa chữa những bất công lịch sử đối với phụ nữ, cộng đồng LGBT và các dân tộc thiểu số, thì Tổng thống Trump lại có quan điểm trái ngược hoàn toàn. Ông đã ký kết nhiều sắc lệnh hành pháp nhằm xóa bỏ các chương trình này khỏi cả khu vực công lẫn khu vực tư nhân.

Không dừng lại ở đó, chính quyền Trump còn đang gây áp lực mạnh mẽ lên các trường đại học bằng lời đe dọa đóng băng tài chính. Những vấn đề như chính sách chuyển giới, các sáng kiến về biến đổi khí hậu, hay thậm chí là các cuộc biểu tình ủng hộ Palestine trên khuôn viên trường đều có thể trở thành lý do để các cơ sở giáo dục bị cắt đứt nguồn lực kinh tế. Cuộc điều tra tại Stanford được xem là phát súng mở màn cho một giai đoạn đầy biến động đối với các học viện hàng đầu tại Mỹ dưới sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền mới.

VietBF@ sưu tập

Phiên tòa giữa Elon Musk và OpenAI đang dần trở thành một trong những cuộc đối đầu pháp lý đáng chú ý nhất của ngành công nghệ. Không chỉ xoay quanh tiền bạc hay quyền lực, vụ việc còn chạm đến câu hỏi lớn về cách kiểm soát tương lai của trí tuệ nhân tạo...

Khi đứng ra làm chứng trong vụ kiện lớn nhằm vào OpenAI và CEO Sam Altman, Elon Musk kể lại vai trò của mình như một người đồng sáng lập đã góp phần xây dựng nên một trong những công ty AI quyền lực nhất thế giới.


Thế nhưng, theo ông, công ty ấy giờ đã trở thành một thứ hoàn toàn xa lạ, không còn giống với những gì ông từng hình dung ban đầu.

Theo các báo cáo, Musk nói với bồi thẩm đoàn: “Tôi đã cho họ 38 triệu USD gần như là vốn tài trợ miễn phí và họ đã dùng số tiền đó để tạo ra một công ty vì lợi nhuận trị giá 852 tỷ USD. Tôi đúng là một kẻ ngốc”.

CUỘC TRANH CHẤP VỀ SỨ MỆNH BAN ĐẦU CỦA OPENAI

Trọng tâm của vụ kiện giữa Elon Musk và OpenAI xoay quanh một câu hỏi khá căn bản là một tổ chức được thành lập với mục tiêu phi lợi nhuận, nhằm phục vụ lợi ích chung của nhân loại, liệu có thể chuyển mình thành một công ty AI thương mại mà không phản bội cam kết ban đầu hay không?

Musk cho rằng điều đó là không thể. Theo ông, mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa OpenAI và Microsoft, cùng việc chuyển sang mô hình lợi nhuận giới hạn, đã đi ngược lại sứ mệnh sáng lập.

Ông còn lo ngại rằng sự thay đổi này khiến rủi ro về an toàn ngày càng gia tăng, nhất là khi các hệ thống AI trở nên mạnh hơn nhưng lại thiếu minh bạch hơn trước.

Musk cho rằng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa OpenAI và Microsoft, cùng việc chuyển sang mô hình lợi nhuận giới hạn, đã đi ngược lại sứ mệnh sáng lập

Phía OpenAI thì bác bỏ lập luận này. Công ty khẳng định không có bất kỳ thỏa thuận ràng buộc nào buộc họ phải duy trì mô hình phi lợi nhuận truyền thống. Theo họ, cấu trúc hiện tại là cần thiết để có thể đáp ứng chi phí khổng lồ cho việc phát triển và triển khai AI tiên tiến một cách an toàn.

Đáng chú ý, OpenAI cũng đưa ra các bằng chứng nhằm phản bác Musk. Họ công bố loạt email từ năm 2018, trong đó chính Musk từng đề xuất gắn OpenAI với Tesla như một cỗ máy kiếm tiền. Đồng thời, thừa nhận rằng cần ngay lập tức hàng tỷ USD nếu muốn cạnh tranh với Google.

Bên cạnh đó, các trao đổi từ năm 2016 cho thấy Musk từng đồng ý với đồng sáng lập Ilya Sutskever rằng khi tiến gần hơn đến việc xây dựng AI, việc trở nên ít cởi mở hơn là hợp lý. Điều này dường như mâu thuẫn với lập luận hiện tại của ông rằng OpenAI vốn phải luôn theo hướng mã nguồn mở.

Nhìn rộng hơn, điều Musk thực sự nhấn mạnh không chỉ là tiền bạc, mà là linh hồn của AI. Ông cho rằng việc OpenAI chuyển từ một tổ chức phi lợi nhuận sang một thế lực vì lợi nhuận có sự hậu thuẫn của Microsoft (điều ông gọi là cướp bóc từ thiện) đã tạo ra một rủi ro an toàn mang tính sống còn.

Theo Musk, khi một công ty đặt lợi nhuận và định giá IPO lên trên sự an toàn của con người, các công ty sẽ bị cuốn vào một cuộc đua xuống đáy, nơi những biện pháp bảo vệ dễ bị xem nhẹ để vượt qua đối thủ như Google. Ông cảnh báo rằng việc để một tập đoàn duy nhất nắm quyền kiểm soát siêu trí tuệ số có thể dẫn đến hậu quả khó lường.

SAI SÓT CỦA ELON MUSK

Dù Elon Musk đưa ra những cảnh báo mang màu sắc “tận thế kiểu Terminator”, không khí phiên tòa lại trở nên khá gượng gạo khi bước vào phần đối chất. Cụ thể, luật sư chính của OpenAI, William Savitt, đã xoáy sâu vào mức độ hiểu biết thực tế của Musk về các quy trình an toàn đang được áp dụng trong ngành AI.

Khi bị hỏi liệu có quen thuộc với “safety cards” (thẻ an toàn) hay không, Musk phải thừa nhận rằng ông không chắc đó là gì, theo The Washington Post.

Với một người tự nhận là tiếng nói hàng đầu về an toàn AI, chi tiết này là một bất lợi đáng kể. Trong ngành, “Safety Card” hay “Model Card” được xem như “nhãn dinh dưỡng” của hệ thống AI, cung cấp thông tin về cách mô hình được huấn luyện, những thiên kiến có thể tồn tại, cũng như kết quả của các bài kiểm tra “red-teaming” nhằm đánh giá rủi ro của AI.

Việc Musk không nắm rõ khái niệm này đã tạo cơ hội để phía OpenAI lập luận rằng mối quan ngại của ông có thể không xuất phát từ hiểu biết kỹ thuật sâu, mà phần nào mang tính cá nhân khi ông không còn nắm quyền kiểm soát.

Nhìn bề ngoài, vụ kiện này giống như một cuộc đối đầu giữa các tỷ phú, nhưng tác động của nó có thể lan rộng hơn nhiều. Nếu Musk thành công trong việc buộc OpenAI quay trở lại mô hình phi lợi nhuận, cách thức cung cấp các dịch vụ như ChatGPT có thể thay đổi đáng kể, thậm chí chuyển sang hướng dễ tiếp cận hơn với công chúng.

Nếu Musk thành công trong việc buộc OpenAI quay trở lại mô hình phi lợi nhuận, cách thức cung cấp các dịch vụ như ChatGPT có thể thay đổi đáng kể

Đồng thời, mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa Microsoft và OpenAI cũng có nguy cơ bị đảo ngược, kéo theo những thay đổi lớn trong cách các công cụ AI được tích hợp vào Windows hay các phần mềm như Word.

Bên cạnh đó, đề xuất mở mã nguồn các mô hình AI tiên tiến có thể thúc đẩy sự phổ biến của công nghệ mạnh mẽ đến tay nhiều người hơn và cũng đi kèm những lo ngại về an toàn, đúng như chính Musk đã cảnh báo.

Tính đến ngày 30/4, phiên tòa mới đi được khoảng một phần tư chặng đường và đang khép lại tuần xét xử đầu tiên. Musk dự kiến hoàn tất phần làm chứng của mình trong ngày, trong khi phiên tòa sẽ còn kéo dài thêm vài tuần nữa.

Trong thời gian tới, Sam Altman và Satya Nadella cũng được cho là sẽ ra làm chứng. Musk hiện yêu cầu khoản bồi thường lên tới 134 tỷ USD, số tiền mà ông nói sẽ được chuyển lại cho bộ phận phi lợi nhuận của OpenAI, đồng thời kêu gọi cách chức ngay lập tức CEO của công ty.

Nhiều bang thuộc đảng Cộng hòa vội vàng vẽ lại ranh giới khu vực bầu cử sau phán quyết gây chấn động của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ.


Sau phán quyết gây chấn động của Tòa án Tối cao ngày hôm qua , một số bang do đảng Cộng hòa kiểm soát đã tuyên bố kế hoạch vẽ lại bản đồ các khu vực bầu cử Quốc hội.

Hôm thứ Tư, Tòa án Tối cao đã đưa ra một phán quyết được mong đợi từ lâu, trên thực tế cấm việc phân chia khu vực bầu cử dựa trên chủng tộc.

Do phán quyết mang tính bước ngoặt này, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã bật đèn xanh cho nhiều tiểu bang lập ra các bản đồ mới, hợp pháp mà không lấy yếu tố chủng tộc làm tiêu chí.

Và cho đến nay, ba bang thuộc đảng Cộng hòa ở miền Nam đã tuyên bố kế hoạch làm điều đó!

Đầu tiên, chúng ta có Louisiana, tiểu bang là tâm điểm của vụ án Tòa án Tối cao ngày hôm qua.

Trong nhiều năm, đảng Dân chủ đã cố gắng buộc Louisiana phải thành lập khu vực bầu cử thứ hai với đa số cử tri là người da đen.

Nhưng, sau phán quyết của Tòa án Tối cao ngày hôm qua, bản đồ đề xuất đó đã bị loại bỏ!

Để đáp lại quyết định này, Thống đốc Jeff Landry đã hoãn cuộc bầu cử sơ bộ Hạ viện của tiểu bang nhằm có thời gian tạo ra một bản đồ phân chia khu vực bầu cử Quốc hội mới, công bằng hơn trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Hãy xem này:


Thống đốc Louisiana Jeff Landry ĐÃ TẠM NGỪNG các cuộc bầu cử sơ bộ Hạ viện Hoa Kỳ để tiểu bang có thể PHÂN KHU LẠI trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.

Đã đến lúc bổ sung thêm +2 ghế ĐỎ, nhờ Tòa án Tối cao.🔥

Đảng Cộng hòa Louisiana, hãy loại bỏ các khu vực bầu cử được phân định theo chủng tộc!🇺🇸

LANDRY: “Việc cho phép cuộc bầu cử diễn ra theo bản đồ phân chia khu vực bầu cử vi hiến sẽ làm suy yếu tính toàn vẹn của hệ thống bầu cử và vi phạm quyền của cử tri.”

“Sắc lệnh hành pháp này đảm bảo chúng ta duy trì pháp quyền đồng thời tạo điều kiện cho cơ quan lập pháp có đủ thời gian để thông qua bản đồ phân chia khu vực bầu cử quốc hội công bằng và hợp pháp.”

Thay vì bắt đầu trong tuần này, vòng bầu cử sơ bộ quốc hội của Louisiana có khả năng sẽ diễn ra vào tháng 7.

Hãng tin AP đưa tin thêm:

Hôm thứ Năm, Louisiana đã tạm dừng các cuộc bầu cử sơ bộ quốc hội ngay trước khi bắt đầu bỏ phiếu sớm, trong khi áp lực ngày càng gia tăng đối với các quan chức đảng Cộng hòa ở các tiểu bang khác nhằm vẽ lại bản đồ Hạ viện Hoa Kỳ sau phán quyết của Tòa án Tối cao làm suy yếu đáng kể Đạo luật Quyền Bầu cử.

Việc bỏ phiếu sớm dự kiến ​​bắt đầu vào thứ Bảy cho cuộc bầu cử sơ bộ ngày 16 tháng 5 tại Louisiana. Nhưng Thống đốc đảng Cộng hòa Jeff Landry đã ban hành một sắc lệnh hành pháp hoãn cuộc bầu cử sơ bộ Hạ viện Hoa Kỳ để đáp trả phán quyết hôm thứ Tư của tòa án bác bỏ một khu vực bầu cử quốc hội có đa số cử tri da đen.

Ông Landry tuyên bố: “Việc cho phép các cuộc bầu cử diễn ra theo một bản đồ phân chia khu vực bầu cử vi hiến sẽ làm suy yếu tính toàn vẹn của hệ thống bầu cử và vi phạm quyền của cử tri. Sắc lệnh hành pháp này đảm bảo chúng ta duy trì pháp quyền đồng thời cho phép cơ quan lập pháp có đủ thời gian để thông qua một bản đồ phân chia khu vực bầu cử quốc hội công bằng và hợp pháp.”

Văn phòng thư ký bang do đảng Cộng hòa kiểm soát, nơi đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp bầu cử cho phép thực hiện lệnh của Landry, cho biết họ sẽ dán thông báo tại các điểm bỏ phiếu sớm để cảnh báo công chúng về việc tạm dừng cuộc bầu cử sơ bộ quốc hội. Tất cả các cuộc bầu cử khác trên lá phiếu sẽ diễn ra theo lịch trình.

Lệnh của thống đốc đã hoãn cuộc bầu cử sơ bộ quốc hội cho đến ngày 15 tháng 7 hoặc một ngày do cơ quan lập pháp ấn định. Các lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện và Thượng viện của tiểu bang cho biết họ đã sẵn sàng thông qua các khu vực bầu cử quốc hội mới — và ấn định ngày bầu cử mới — trước khi kỳ họp thường kỳ kết thúc trong một tháng nữa.

Bang thứ hai có kế hoạch phân chia lại khu vực bầu cử trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ là Tennessee.

Trong một bài đăng trên Truth Social, Tổng thống Trump cho biết Thống đốc Bill Lee có kế hoạch "sửa chữa sai sót vi hiến" trong bản đồ phân chia khu vực bầu cử Quốc hội của tiểu bang ngay lập tức.

Bạn có thể đọc toàn bộ tuyên bố của anh ấy trên Truth Social tại đây:


Toàn văn:

Sáng nay tôi đã có cuộc trò chuyện rất tốt với Thống đốc Bill Lee của Tennessee, trong đó ông ấy tuyên bố sẽ nỗ lực hết sức để sửa chữa sai sót vi hiến trong bản đồ phân chia khu vực bầu cử Quốc hội của tiểu bang Tennessee. Tương tự, tất cả các đại diện chính trị khác của Tennessee cũng đã hứa sẽ làm như vậy. Điều này sẽ giúp chúng ta có thêm một ghế và giúp cứu đất nước khỏi phe Dân chủ cánh tả cực đoan và các chính sách phá hoại đất nước của họ như thuế cao, biên giới mở, cắt xén bộ phận sinh dục của người chuyển giới, cắt giảm ngân sách cảnh sát, ICE và lực lượng tuần tra biên giới, không yêu cầu thẻ cử tri, khoan dung với tội phạm, và nhiều hơn nữa. Cảm ơn Thống đốc Lee — Hãy nỗ lực hết sức! Tổng thống DONALD J. TRUMP

Cuối cùng, Bộ trưởng Ngoại giao bang Alabama, Wes Allen, cũng đang nỗ lực đẩy nhanh tiến trình phân chia lại khu vực bầu cử đang diễn ra của tiểu bang.

Allen đã chia sẻ một thông cáo báo chí trên X:


Toàn văn thông cáo báo chí như sau :

Ông Wes Allen, Bộ trưởng Ngoại giao bang Alabama, đang yêu cầu Tòa án tối cao quốc gia đẩy nhanh việc xem xét vụ phân chia lại khu vực bầu cử của Alabama sau phán quyết trong vụ Louisiana kiện Callais.

“Với tư cách là người kháng cáo trong vụ kiện phân chia lại khu vực bầu cử ở Alabama, tôi đã thực hiện các biện pháp pháp lý cần thiết, phối hợp với Tổng chưởng lý Alabama Steve Marshall để yêu cầu Tòa án Tối cao Hoa Kỳ có hành động nhanh chóng và dứt khoát, cho phép Alabama theo đuổi các bản đồ khu vực bầu cử quốc hội phản ánh ý chí của người dân,” Allen nói. “Tôi hy vọng rằng quyền của chúng ta với tư cách là người dân Alabama trong việc vẽ ra các khu vực bầu cử sẽ sớm được khôi phục và thời kỳ các nhà lập bản đồ do tòa án chỉ định sẽ chấm dứt.”

Thống đốc bang Alabama, Kay Ivey, đã ủng hộ động thái này trong một tuyên bố trên X:


Chỉ còn vài tháng nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng nhất trong đời chúng ta, vậy nên không còn thời gian để lãng phí nữa…

Tất cả các tiểu bang khác có các khu vực bầu cử dựa trên chủng tộc, vi hiến cần phải nhanh chóng sửa đổi bản đồ của họ càng sớm càng tốt!

Lạc giàu dinh dưỡng, giá thành rẻ nhưng không phải ai cũng nên ăn loại thực phẩm này.

Lạc (hay còn gọi là đậu phộng) là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, mang lại khá nhiều lợi ích cho sức khỏe. Loại hạt này còn được gọi là “quả trường sinh”. Lạc có giá thành rẻ, dễ mua và có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau. Đây là thực phẩm giàu steroid thực vật - một chất có lợi cho sức khỏe con người.

Ngoài ra, lạc còn chưa beta-sitosterol có tác dụng phòng ngừa các bệnh tim mạch, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư đại tràng, ung thư vú… Các nhà khoa học Mỹ cũng nghiên cứu và phát hiện ra lạc chứa resveratrol có hoạt tính sinh vật rất mạnh, giúp ngăn chặn ngưng tụ tiểu cầu, ngăn ngừa ung thư… 100 gram lạc chứa 8,48 gram kẽm giúp chống lão hóa, tăng cường chức năng miễn dịch.

Nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích mọi người nên ăn lạc mỗi ngày để bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể. Tuy nhiên, không phải cũng nên ăn lạc.

Người bị bệnh gout
Bệnh gout do sự rối loạn chuyển hóa axit uric trong máu gây ra. Chế độ ăn nhiều chất béo có thể làm tăng lượng axit uric trong máu và khiến bệnh trở nên nặng hơn.

Trong khi đó, lạc chứa nhiều protein và chất béo. Người bị bệnh gout ăn nhiều sẽ làm ảnh hưởng đến sức khỏe, khiến bệnh nặng hơn.

Bệnh nhân tiểu đường
Tiểu đường là bệnh chuyển hóa đặc trưng bởi lượng đường trong máu cao. Người bị bệnh này cần kiểm soát chế độ ăn uống, sử dụng thuốc điều trị theo chỉ định suốt đời.

Người bị mắc bệnh tiểu đường phải kiểm soát tổng năng lượng nạp vào cơ thể mỗi ngày. Lượng calo quá cao sẽ gây ra bất lợi cho việc kiểm soát đường huyết. Người bị bệnh tiểu đường nên hạn chế ăn lạc do lượng chất béo trong loại thực phẩm này khá lớn, không có lợi cho việc kiểm soát đường huyết.


Người bị bệnh tiểu đường, người bị bệnh gout nên hạn chế ăn lạc.

Người bị cao huyết áp
Tương tự như người bị bệnh gout và người bị bệnh tiểu đường, người bị bệnh cao huyết áp cũng không nên ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo như lạc. Nó có thể làm tăng huyết áp, tăng nguy cơ xơ cứng động mạch, gây nguy hiểm cho sức khỏe.

Người có bệnh gan mật
Khi tiêu thụ các thực phẩm có hàm lượng protein và chất béo cao, túi mật sẽ bị kích thích, tiết nhiều mật để giúp tiêu hóa và hấp thu.

Đối với người bị bệnh về gan mật, ăn quá nhiều đạm và chất béo sẽ làm tăng gánh nặng cho gan và túi mật, khiến tình trạng bệnh trở nên tồi tệ hơn.

Người bị bệnh mỡ máu
Lạc có lượng calo cao, nhiều chất béo, không thích hợp với những người bị mỡ máu. Người bị mỡ máu cao ăn nhiều lạc có thể làm bệnh thêm nặng, gây ra các bệnh động mạch vành, bệnh tim mạch nguy hiểm.

Người mắc chứng khó tiêu
Người đang gặp các vấn đề về tiêu hóa, nhất là bi đầy bụng, chướng bụng, khó tiêu… nên hạn chế ăn lạc. Loại thực phẩm này chứa nhiều protein, chất béo có thể khiến tình trạng khó tiêu càng thêm trầm trọng.

VietBF@sưu tập

Không chỉ giúp món ăn thơm ngon, béo ngậy, mỡ lợn còn được cho là có nhiều lợi ích đối với sức khỏe như bổ sung năng lượng, hỗ trợ tiêu hóa và cung cấp vitamin cần thiết.
Mỡ lợn từ lâu đã là nguyên liệu quen thuộc trong gian bếp truyền thống, góp phần tạo nên hương vị béo ngậy, hấp dẫn cho nhiều món ăn. Sở dĩ mỡ lợn thơm ngon là nhờ chứa nhiều axit béo bão hòa khi đun nóng sẽ tạo mùi thơm đặc trưng, giúp món ăn đậm đà hơn.

Bên cạnh đó, trong quá trình chế biến, mỡ lợn còn giúp giữ lại độ ẩm cho thực phẩm, khiến món ăn mềm, không bị khô. Đây là lý do khiến nhiều món ăn truyền thống vẫn thường ưu tiên sử dụng mỡ lợn.

Lợi ích của mỡ lợn
Theo Zhihu, mỡ lợn có giá trị dinh dưỡng đáng kể. Nó cung cấp chất béo, năng lượng, vitamin A, vitamin E, riboflavin (vitamin B2), thiamin (vitamin B1), cholesterol và nhiều khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Theo Y học cổ truyền Trung Quốc, mỡ lợn nếu dùng đúng cách có thể mang lại một số lợi ích:

Bổ dưỡng ngũ tạng: Theo Đông y, mỡ lợn có vị ngọt, tính hơi lạnh, giúp kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa và kích thích ăn ngon. Phù hợp với người gầy yếu, kém ăn.

Kích thích vị giác: Khi đun nóng, mỡ lợn tạo ra các hợp chất thơm đặc trưng, giúp món ăn hấp dẫn hơn, từ đó kích thích cảm giác thèm ăn.

Nhuận tràng, chống táo bón: Mỡ lợn có tính bôi trơn cao, giúp làm mềm phân, hỗ trợ tiêu hóa và giảm táo bón.

Tốt cho dạ dày: So với một số loại dầu khác, mỡ lợn ít gây kích thích niêm mạc dạ dày hơn, có thể giúp bảo vệ đường tiêu hóa nếu dùng vừa phải.

Có tác dụng chống viêm nhẹ: Một số axit béo trong mỡ lợn có thể giúp giảm đau cơ, đau khớp.

Tăng hấp thu khoáng chất: Giúp cơ thể hấp thụ tốt hơn các khoáng chất như canxi và sắt.

Ăn nhiều mỡ lợn: Những rủi ro không thể xem nhẹ
Theo Sohu, bên cạnh lợi ích, mỡ lợn cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu ăn quá mức. Trong mỡ lợn, tỷ lệ chất béo bão hòa lên tới khoảng 40%. Cụ thể, trong 100 g mỡ lợn có khoảng 39,2 g chất béo bão hòa - cao gấp 2,58 lần dầu đậu nành; 2,92 lần dầu ô liu và 2,25 lần dầu lạc. Có thể nói, đây thực sự là nguồn chất béo bão hòa rất cao.

Chất béo bão hòa thường đi kèm hàm lượng cholesterol lớn. Tiêu thụ quá nhiều có thể làm tăng cholesterol máu, triglycerid và LDL-cholesterol (mỡ máu xấu), từ đó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Theo Hướng dẫn chế độ ăn uống của Trung Quốc, lượng chất béo bão hòa không nên vượt quá 10% tổng năng lượng mỗi ngày. Với một phụ nữ trưởng thành hoạt động nhẹ, con số này tương đương khoảng không quá 20 g/ngày.

Điều đáng lưu ý là thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày không chỉ bao gồm mỡ lợn mà còn nhiều đồ ăn khác. Vì vậy, theo khuyến nghị, tổng lượng dầu mỡ dùng trong chế biến mỗi ngày của người trưởng thành nên ở mức 25-30 g, và mỡ lợn cũng cần tuân theo nguyên tắc này.

Những điều cần chú ý khi ăn mỡ lợn
Dưới đây là những lưu ý khi chế biến mỡ lợn để tránh gây hại sức khỏe:

Không dùng mỡ lợn để chiên rán nhiều lần

Mặc dù mỡ lợn có khả năng chịu nhiệt tương đối tốt, vẫn nên tránh việc chiên rán ở nhiệt độ cao lặp đi lặp lại. Việc này có thể tạo ra các chất có hại như acrolein, chất béo chuyển hóa, benzopyrene. Những chất này gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, và nếu tiêu thụ lâu dài có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ung thư.

Nhóm người cần kiểm soát chặt chẽ

Nếu bạn thuộc nhóm "ba cao" (cao huyết áp, mỡ máu cao, đường huyết cao) hoặc đã mắc vấn đề tim mạch như bệnh mạch vành, rối loạn lipid máu, cần hạn chế chất béo bão hòa và đặc biệt chú ý khi ăn mỡ lợn.

Theo "Hướng dẫn quản lý mỡ máu Trung Quốc (2023)", nên ưu tiên sử dụng chất béo không bão hòa (dầu thực vật) thay cho chất béo bão hòa (mỡ động vật, dầu cọ...). Do đó, trong sinh hoạt hàng ngày nên dùng dầu thực vật làm chính, thường xuyên thay đổi loại dầu ăn. Mỡ lợn chỉ nên dùng như dầu bổ sung, không phải dầu chính.

Ưu tiên mỡ lợn tự chế biến

Nhiều người cho rằng dầu thực vật có phụ gia còn mỡ lợn thì không, đây là quan niệm sai lầm. Thực tế, mỡ lợn bán trên thị trường cũng có thể chứa chất chống oxy hóa. Nếu là sản phẩm đạt chuẩn thì không đáng lo, nhưng nếu không rõ nguồn gốc sẽ tiềm ẩn rủi ro. Do đó, tốt nhất nên tự chế biến mỡ lợn tại nhà.

Tuy nhiên, mỡ lợn tự làm có thể còn tồn dư nước hoặc ion kim loại (như sắt), dễ bị oxy hóa và nhanh hỏng hơn. Vì vậy, cần bảo quản đúng cách sau khi chế biến và nên sử dụng trong vòng một tháng để đảm bảo chất lượng.

Điều lưu ý là sau khi chiên mỡ lợn, nhiều người thích sử dụng tóp mỡ để chế biến các món ăn khác. Tóp mỡ có màu quá sậm có thể đã trải qua quá trình chiên rán ở nhiệt độ cao nhiều lần, dễ phát sinh các chất có hại và các hợp chất AGEs (gây lão hóa). Vì vậy, bạn chỉ nên thỉnh thoảng ăn chứ không nên ăn quá nhiều để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.

VietBF@ sưu tập

Truyền thông Mỹ dẫn nguồn tin cho biết, nghiên cứu này - nằm trong dự toán ngân sách năm 2027 - sẽ đánh giá tính khả thi của việc sử dụng thiết kế hoặc đồng sản xuất các thân tàu tiên tiến như lớp Mogami của Nhật Bản và lớp Daegu của Hàn Quốc, trong bối cảnh các dây chuyền chế tạo tàu của Hải quân Mỹ quá tải, USNI News đưa tin.

Nếu kế hoạch được triển khai, đây sẽ là lần đầu tiên Mỹ mua tàu chiến mặt nước cỡ lớn từ đối tác nước ngoài kể từ Thế chiến II.

Điều này diễn ra trong bối cảnh chính quyền của Tổng thống Donald Trump thất vọng với tình trạng chậm tiến độ, thiếu hụt lao động và đội chi phí trong nền công nghiệp đóng tàu chiến nội địa.

Sáng kiến cũng nhằm thu hẹp khoảng cách ngày càng lớn về năng lực đóng tàu giữa Mỹ với Trung Quốc. Trung Quốc đang chế tạo 6 - 10 tàu khu trục mỗi năm, gấp 4 - 6 lần tốc độ của Mỹ.

Tàu lớp Mogami của Nhật Bản có lượng giãn nước khoảng 5.500 tấn, thiết kế tàng hình và mức độ tự động hóa cao. Lớp Daegu của Hàn Quốc nhỏ hơn - khoảng 3.600 tấn, sử dụng hệ thống động lực yên tĩnh. Cả hai đều được trang bị các hệ thống tiêu chuẩn Mỹ như bệ phóng thẳng đứng MK-41.

Một tàu hộ vệ lớp Mogami cơ bản có giá khoảng 500 triệu USD và hãng Mitsubishi có thể hoàn thiện trong vòng 2 năm, nhanh hơn đáng kể và rẻ hơn so với tàu hộ vệ lớp Constellation của Mỹ. Chi phí đóng tàu lớp Constellation lên tới hơn 1 tỷ USD mỗi chiếc và đã bị chậm tiến độ nhiều năm.

Úc đã đặt mua 11 tàu lớp Mogami cải tiến với tổng trị giá 14,4 tỷ USD, trong đó 3 chiếc đầu tiên được đóng tại Nhật Bản và 8 chiếc còn lại tại Úc.

“Chúng ta cần thêm tàu ngay lúc này. Nếu không thể có được số tàu cần thiết từ các nguồn truyền thống với chi phí và tiến độ hợp lý, chúng ta sẽ tìm đến những xưởng đóng tàu khác”, ông Russ Vought, Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng, phát biểu tại hội nghị Navy League ngày 22/4.

Cựu Bộ trưởng Hải quân John Phelan cho biết, Hải quân Mỹ đã nhận chỉ đạo xem xét khả năng sử dụng tàu chiến từ Hàn Quốc và Nhật Bản vào ngày 21/4, một ngày trước khi ông bị cách chức.

Theo nguồn tin nắm được tình hình, các tàu hộ vệ và khu trục của Mỹ có thể sẽ tích hợp thiết kế nước ngoài, và một phần quá trình đóng tàu cũng có thể được thực hiện tại các xưởng ở nước ngoài.

Chương trình tàu hộ vệ lớp Constellation (FFG-62) của Hải quân Mỹ ban đầu sử dụng thiết kế của Ý và dự kiến được chế tạo trong nước. Tuy nhiên, những yêu cầu chỉnh sửa thiết kế từ phía Hải quân Mỹ cùng với tình trạng thiếu lao động khiến tiến độ bị chậm ít nhất 3 năm, chi phí đội lên nghiêm trọng và cuối cùng chương trình bị hủy bỏ.

Kế hoạch đóng tàu ở nước ngoài sẽ phải đối mặt với những rào cản pháp lý và chính trị.

Luật liên bang hiện hành của Mỹ quy định tàu hải quân phải được đóng trong nước, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và việc làm nội địa. Sự tham gia của nước ngoài sẽ cần được tổng thống chấp thuận, nhưng chắc chắn vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các hãng đóng tàu trong nước, nghiệp đoàn và các nghị sĩ đại diện những bang có ngành đóng tàu.

Việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã sa thải các thành viên của một hội đồng độc lập giám sát Quỹ Khoa học quốc gia (NSF), đánh dấu bước leo thang mới trong căng thẳng giữa Nhà Trắng với giới khoa học nước này.

Hôm qua (28.4), AP đưa tin chính quyền Tổng thống Trump sa thải các thành viên của Hội đồng Khoa học quốc gia. Đây là một hội đồng phi chính trị gồm các chuyên gia nổi tiếng chịu trách nhiệm tư vấn và giám sát NSF.


Nhà Trắng đang có nhiều căng thẳng với giới khoa học Mỹ

Ảnh: Ngô Minh Trí

Chính trị hóa khoa học?
Trong bài viết đăng trên blog, Tổ chức Union of Concerned Scientists (UCS) chỉ trích: Nếu không có Hội đồng Khoa học quốc gia hoạt động trong thời gian tới, NSF sẽ không có sự hướng dẫn và giám sát của các chuyên gia độc lập, và công chúng không có thông tin về cách cơ quan này đang thực hiện sứ mệnh.

Được thành lập hơn 50 năm trước bởi các nhà khoa học và sinh viên tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tại Mỹ, UCS là một liên minh phi lợi nhuận dựa trên cơ sở khoa học gồm hơn 400.000 công dân và nhà khoa học đang nỗ lực cải thiện môi trường và biến thế giới thành một nơi an toàn hơn.

UCS đặt ra lo lắng rằng Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump đang chính trị hóa các hoạt động khoa học. Tổ chức này nêu: "Có nhiều lý do khiến chúng ta lo lắng, bởi vì đây không phải là trường hợp đầu tiên can thiệp chính trị vào Hội đồng Khoa học quốc gia và NSF trong nhiệm kỳ thứ 2 của Tổng thống Trump. Năm ngoái, học giả nổi tiếng và cựu phó trợ lý của tổng thống là TS Alondra Nelson đã từ chức trong Hội đồng Khoa học quốc gia, với lý do mất tính liêm chính trong thể chế và sự can thiệp chính trị từ các quan chức Trump trong các cuộc thảo luận của hội đồng. Vào tháng 3, chính quyền đã đưa ra một ứng cử viên không đủ tiêu chuẩn, mâu thuẫn để lãnh đạo NSF…".

Cuộc đối đầu của Nhà Trắng
Quan điểm bảo thủ của chính quyền Trump từ sớm đã có sự bất đồng sâu sắc với giới khoa học, nhất là các đại học hàng đầu nước Mỹ. Phát biểu tại Hội nghị Bảo thủ quốc gia năm 2021, ông J.D Vance - hiện là Phó tổng thống Mỹ - chỉ trích rằng: "Các trường đại học ở đất nước chúng ta về cơ bản là tham nhũng và chỉ chú tâm lừa dối và dối trá, chứ không phải sự thật". "Các trường đại học không theo đuổi kiến thức và sự thật. Họ theo đuổi sự lừa dối và dối trá", ông Vance tuyên bố và kết luận bằng cách dẫn lại một câu nói của cố Tổng thống Mỹ Richard Nixon (1913 - 1994, tại vị từ năm 1969 - 1974) rằng: "Các giáo sư là kẻ thù".

Chính quyền của Tổng thống Trump thường xuyên ám chỉ các đại học và tổ chức khoa học có xu hướng nghiêng về đảng Dân chủ. Vị chủ nhân đương nhiệm Nhà Trắng cho rằng hoạt động của nhiều trường đại học đi ngược lại giá trị của nước Mỹ.

Kể từ khi Tổng thống Trump tiếp nhận nhiệm kỳ thứ 2 đến nay, hàng chục ủy ban cố vấn liên bang tại các cơ quan khoa học đã bị giải tán, đóng băng hoặc bị gián đoạn - một xu hướng tương tự như sự gián đoạn trong tư vấn khoa học trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Nhà Trắng cũng cắt giảm mạnh mẽ ngân sách dành cho các quỹ nghiên cứu khoa học cũng như hoạt động nghiên cứu của các đại học danh tiếng.

Đầu năm ngoái, Đại học Johns Hopkins đã phải sa thải hơn 2.000 nhân sự sau khi mất 800 triệu USD tài trợ liên bang. Đại học Harvard và Nhà Trắng đã có một cuộc tranh cãi, kiện cáo căng thẳng kéo dài nhiều tháng.

Nhà khoa học chính trị Matt Grossmann, thuộc Đại học bang Michigan (Mỹ), cho rằng: "Nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump để tiến hành chiến tranh văn hóa đã tiến xa hơn nhiều trong nhiệm kỳ thứ 2, với nhiều sự chuẩn bị và nhân sự được trao quyền sử dụng nhiều công cụ có sẵn hơn để khuyến khích và ép buộc các tổ chức văn hóa trong các danh mục thay đổi hành vi".

Không những vậy, chính quyền Tổng thống Trump còn hạn chế các chương trình trao đổi nghiên cứu, hạn chế cả các chương trình thu hút nhân tài nước ngoài như hình thức visa H-1B. Ông cho rằng những chương trình như vậy làm hạn chế quyền lợi của chính người Mỹ. Trong khi đó, ngược lại, nhiều người lo ngại sẽ làm suy yếu nước Mỹ nếu không có những chương trình thu hút nhân tài từ những nước khác.

Từ năm ngoái, ngay sau khi ông Trump quay lại Nhà Trắng chỉ vài tháng, nhà kinh tế học Paul Krugman đã cho rằng "những gì đang xảy ra với nước Mỹ" chính là một phiên bản của "Cách mạng văn hóa" mà nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông từng phát động ở Trung Quốc.

VietBF@sưu tập

Iran tuyên bố sẽ đáp trả bằng 'những cuộc tấn công kéo dài và đau đớn' vào các vị trí của Mỹ, đồng thời tái khẳng định chủ quyền đối với eo biển Hormuz, làm phức tạp thêm kế hoạch của Mỹ về một liên minh nhằm mở lại tuyến đường thủy này.


(Ảnh: Reuters)

Hai tháng sau khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran nổ ra, eo biển Hormuz vẫn đang bị đóng cửa, làm tắc nghẽn 20% nguồn cung dầu khí của thế giới. Tình trạng này đã khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt và làm gia tăng lo ngại về nguy cơ suy thoái kinh tế.

Những nỗ lực giải quyết xung đột đã rơi vào bế tắc, với thỏa thuận ngừng bắn được áp dụng từ ngày 8/4 nhưng Tehran vẫn phong tỏa eo biển để đáp trả việc Mỹ phong tỏa các cảng xuất khẩu dầu mỏ của Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ nghe báo cáo của quân đội về kế hoạch tiến hành một loạt các cuộc tấn công quân sự mới nhằm vào Iran, buộc nước này phải đàm phán chấm dứt xung đột, một quan chức Mỹ nói với Reuters.

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran - Esmaeil Baghaei - tuyên bố tối 30/4, rằng sẽ là không thực tế khi kỳ vọng có kết quả nhanh chóng từ các cuộc đàm phán với Mỹ, theo hãng thông tấn chính thức IRNA.

"Theo tôi, việc kỳ vọng đạt được kết quả trong thời gian ngắn, bất kể ai là người trung gian, là không thực tế lắm”, ông Baghaei nói.

Hãng thông tấn bán chính thức Mehr của Iran đưa tin, hoạt động phòng không đã được báo cáo ở một số khu vực của thủ đô Tehran vào cuối ngày 30/4. Hãng thông tấn Tasnim cho biết, hệ thống phòng không đang đối phó với các máy bay không người lái nhỏ và các phương tiện bay giám sát không người lái.

Một quan chức cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết, bất kỳ cuộc tấn công mới nào của Mỹ vào Iran, dù hạn chế, cũng sẽ dẫn đến “những cuộc tấn công kéo dài và đau đớn" vào các vị trí khu vực của Mỹ.

Tư lệnh Lực lượng Không quân Vũ trụ Iran Majid Mousavi được truyền thông Iran dẫn lời nói: "Chúng ta đã thấy những gì xảy ra với các căn cứ trong khu vực của các ông. Điều tương tự sẽ xảy ra với các tàu chiến của các ông”.

Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Mojtaba Khamenei tuyên bố trong một thông điệp bằng văn bản gửi người dân Iran, rằng Tehran sẽ loại bỏ "sự lạm dụng đường thủy của đối phương“, cho thấy Tehran dự định duy trì quyền kiểm soát của mình đối với eo biển Hormuz.

“Những người nước ngoài từ cách xa hàng nghìn cây số không có chỗ đứng nào ở đó ngoại trừ dưới đáy biển”, ông Khamenei nói.

Cùng ngày, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cảnh báo, nếu sự gián đoạn do việc đóng cửa eo biển kéo dài, tăng trưởng toàn cầu sẽ giảm, lạm phát sẽ tăng và hàng chục triệu người nữa sẽ bị đẩy vào cảnh nghèo đói.

“Càng để tắc nghẽn huyết mạch quan trọng này lâu, càng khó để khắc phục thiệt hại”, ông Guterres nói với các phóng viên ở New York.

Tổng thống Trump ngày 30/4 nhắc lại rằng nền kinh tế Iran là "một thảm họa", nhưng các nhà phân tích cho rằng nếu ông kỳ vọng Iran sẽ nhượng bộ trước trong một cuộc đấu trí kinh tế, thì ông có thể sẽ phải chờ đợi khá lâu.

Cuộc xung đột đã làm trầm trọng thêm các vấn đề kinh tế của Iran, nhưng hiện tại, nước này dường như có thể vượt qua được thế bế tắc ở Vịnh Ba Tư, bất chấp việc bị lệnh phong tỏa của Mỹ cắt đứt nguồn xuất khẩu năng lượng.

Ngày 30/4, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất tuyên bố cấm công dân của mình đi đến Iran, Li-băng và Iraq, đồng thời kêu gọi những công dân hiện đang ở các quốc gia này rời đi ngay lập tức và trở về nước, viện dẫn những diễn biến trong khu vực.

Sự xuất hiện của “binh sĩ robot” trên chiến trường Ukraine đang mở ra một kỷ nguyên chiến tranh mới, nơi máy móc không chỉ hỗ trợ mà dần tham gia trực tiếp vào các quyết định sống còn.Theo kênh Al Jazeera, một đoạn video lan truyền gần đây gợi lên hình ảnh như trong trò chơi điện tử: ba binh sĩ, khoác áo ngụy trang trắng giữa khung cảnh đổ nát, bước ra khỏi con hẻm với hai tay giơ cao đầu hàng. Trước mặt họ không phải là con người, mà là một khẩu súng máy gắn trên hệ thống robot mặt đất. Theo thông tin do công ty quốc phòng DevDroid công bố, đây là khoảnh khắc binh sĩ Nga bị bắt giữ bởi một robot điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo (AI).

Chiến trường đang thay đổi nhanh chóng

Tháng 4 vừa qua, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết lần đầu tiên kể từ khi xung đột nổ ra, một vị trí của đối phương đã bị chiếm giữ hoàn toàn bởi các nền tảng không người lái, bao gồm hệ thống mặt đất và thiết bị bay không người lái. Ông tiết lộ chỉ trong ba tháng, các hệ thống robot đã thực hiện hơn 22.000 nhiệm vụ ở tiền tuyến.

Trên thực tế, việc sử dụng robot trong quân sự không phải là điều mới. Trước đây, chúng chủ yếu phục vụ rà phá bom mìn hoặc trinh sát. Tuy nhiên, tại Ukraine, vai trò của chúng đã mở rộng đáng kể. Một số đơn vị cho biết tới 70% nhu yếu phẩm tiền tuyến như đạn dược, lương thực và thiết bị y tế hiện được vận chuyển bằng robot thay vì binh sĩ. Các hệ thống này cũng tham gia sơ tán thương binh khỏi những khu vực nguy hiểm.

Những thay đổi này phản ánh một xu hướng lớn hơn đang diễn ra trong chiến tranh hiện đại, nơi công nghệ không chỉ hỗ trợ mà dần thay thế con người trong nhiều khâu quan trọng.

Từ UAV đến chiến tranh AI

Cuộc tranh luận về vai trò của AI trong chiến tranh thực chất đã bắt đầu từ đầu những năm 2000, khi Mỹ triển khai thiết bị bay không người lái trong các chiến dịch quân sự. Năm 2002, UAV MQ-1 Predator thực hiện một trong những cuộc không kích có mục tiêu đầu tiên tại Afghanistan, mở ra bước ngoặt trong cách tiến hành chiến tranh từ xa.

Từ đó, công nghệ này nhanh chóng lan rộng, đặc biệt trong các chiến dịch tại Pakistan, Yemen và Somalia. Tuy nhiên, với sự phát triển của AI, trọng tâm đã chuyển từ điều khiển từ xa sang khả năng tự động hóa: hệ thống có thể nhận diện mục tiêu, ưu tiên tấn công và hỗ trợ ra quyết định trên chiến trường.

Theo nhận định của chuyên gia AI Toby Walsh, đây là “cuộc cách mạng thứ ba của chiến tranh”, sau thuốc súng và vũ khí hạt nhân, khi máy móc ngày càng đóng vai trò trung tâm trong tác chiến.

Không chỉ trên bộ, xu hướng này còn lan sang các lĩnh vực khác. Tại Biển Đen, các UAV hải quân mang chất nổ đã làm thay đổi cục diện tác chiến trên biển. Trong khi đó, các hệ thống tự hành dưới nước đang được phát triển cho nhiệm vụ trinh sát, rà phá thủy lôi và phá hoại. Robot dạng “chó máy” cũng được thử nghiệm trong trinh sát và xử lý bom mìn, thậm chí một số phiên bản đã được trang bị vũ khí.

Sự xuất hiện của các hệ thống vũ khí tự động hoàn toàn, thường được gọi là “robot sát thủ”, đã làm dấy lên tranh luận gay gắt trên toàn cầu. Một báo cáo của Liên Hợp Quốc từng cho biết UAV Kargu-2 do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất có thể đã tự động phát hiện và tấn công mục tiêu tại Libya năm 2020 mà không cần sự can thiệp của con người.

Vấn đề cốt lõi nằm ở câu hỏi: máy móc có nên được trao quyền quyết định sinh mạng con người hay không. Theo giới chuyên gia, thay vì chỉ tập trung vào viễn cảnh hoàn toàn tự động, cần chú ý nhiều hơn đến các hệ thống bán tự động – nơi con người vẫn tham gia vào chu trình ra quyết định, dù ở mức độ hạn chế.

Ukraine - “phòng thí nghiệm” của chiến tranh tương lai

Các chuyên gia nhận định công nghệ và AI tự thân không mang tính nguy hiểm, mà rủi ro nằm ở cách con người sử dụng chúng. Tại Ukraine, robot không chỉ phục vụ chiến đấu mà còn được dùng để cứu hộ dân thường và hỗ trợ hậu cần trong những khu vực đầy mìn và rủi ro cao.

Tuy vậy, chiến trường Ukraine cũng đang trở thành một “bãi thử” cho các công nghệ quân sự thế hệ mới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với cộng đồng quốc tế trong việc xây dựng khung pháp lý và quy chuẩn kiểm soát.

Các cuộc họp của Liên hợp quốc, bao gồm sáng kiến nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Giải trừ Quân bị Liên hợp quốc (UNIDIR), đang tập trung đánh giá tác động của AI đối với hòa bình và an ninh toàn cầu. Dù chưa có sự đồng thuận hoàn toàn, nhiều quốc gia, đặc biệt ở khu vực Nam bán cầu, đã bắt đầu thúc đẩy các sáng kiến kiểm soát.

Theo giới chuyên gia, lịch sử cho thấy các công nghệ quân sự mới, như vũ khí hóa học, từng gây lo ngại tương tự nhưng cuối cùng vẫn được đưa vào khuôn khổ quản lý quốc tế, dù chưa hoàn hảo. Với AI, quá trình này có thể lặp lại, nhưng tốc độ phát triển công nghệ đang khiến thách thức trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.

Trong bối cảnh đó, những “binh sĩ robot” trên chiến trường Ukraine không chỉ là công cụ tác chiến, mà còn là dấu hiệu rõ ràng cho thấy chiến tranh tương lai đang đến gần, nơi ranh giới giữa con người và máy móc ngày càng mờ nhạt.