Hạn chót 60 ngày theo luật Mỹ đang tạo áp lực lớn, buộc Tổng thống Trump phải lựa chọn giữa chấm dứt chiến dịch quân sự tại Iran hoặc xin Quốc hội phê chuẩn để tiếp tục.
Hình ảnh cho thấy quá trình chất bom lên máy bay ném bom B-1 của Không quân Mỹ tại một căn cứ không quân ở Anh tháng trước. Ảnh: Getty Images
Theo báo New York Times, trong gần 8 tuần chiến sự tại Iran, các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ đã nhiều lần ngăn chặn nỗ lực của phe Dân chủ nhằm dừng chiến dịch và buộc Tổng thống Donald Trump – người khởi động cuộc xung đột mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội – phải tham vấn các nhà lập pháp về hoạt động quân sự.
Tuy nhiên, một số thành viên đảng Cộng hòa cho biết một mốc thời hạn pháp lý quan trọng trong những tuần tới có thể trở thành bước ngoặt, khi họ sẽ yêu cầu tổng thống phải giảm leo thang xung đột hoặc xin Quốc hội cho phép tiếp tục.
Phe Dân chủ đã nhiều lần thất bại khi tìm cách viện dẫn một điều khoản trong Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973 (War Powers Resolution) – đạo luật nhằm hạn chế khả năng tổng thống tiến hành chiến tranh mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội – để phản đối cuộc chiến tại Iran. Thất bại mới nhất diễn ra hôm 15/4, khi các nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện lần thứ năm ngăn chặn một đề xuất như vậy kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
Tuy nhiên, đạo luật này cũng đặt ra các mốc thời gian cụ thể, trong đó hạn chót đầu tiên là ngày 1/5, có thể làm gia tăng sức ép đối với chính quyền Tổng thống Trump trong những ngày tới. Dưới đây là những quy định của luật liên quan đến thời gian mà tổng thống có thể điều động lực lượng Mỹ tham chiến mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
Mốc 60 ngày
Khi Mỹ bắt đầu các cuộc không kích phối hợp với không quân Israel vào ngày 28/2, Tổng thống Trump cho biết ông hành động dựa trên quyền hạn của Tổng tư lệnh nhằm bảo vệ các căn cứ Mỹ tại Trung Đông và “thúc đẩy các lợi ích quốc gia thiết yếu của Mỹ”. Ông cũng cho rằng hành động này nhằm “tự vệ tập thể cho các đồng minh trong khu vực, bao gồm Israel”.
Nhiều nghị sĩ Dân chủ phản đối lập luận này và cho rằng ông Trump đã hành động trái pháp luật. Trong khi đó, Nhà Trắng và phần lớn đảng Cộng hòa cho rằng ông đang hành động trong khuôn khổ luật pháp, vốn cho phép tổng thống có 60 ngày để rút quân khỏi xung đột nếu không có sự cho phép của Quốc hội.
Mặc dù chiến tranh bắt đầu từ cuối tháng 2, ông Trump chính thức thông báo với Quốc hội vào ngày 2/3, qua đó kích hoạt thời hạn 60 ngày, kết thúc vào ngày 1/5.
Một số nghị sĩ Cộng hòa đã phát tín hiệu rằng họ sẽ không ủng hộ việc kéo dài chiến dịch vượt quá mốc này.
Thượng nghị sĩ John Curtis (bang Utah) hồi đầu tháng này viết rằng ông “sẽ không ủng hộ hành động quân sự kéo dài quá 60 ngày nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội”.
Các nghị sĩ khác, trong đó có Hạ nghị sĩ Brian Mast (bang Florida), Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cảnh báo tổng thống có thể mất sự ủng hộ đáng kể nếu xung đột kéo dài sang tháng 5.
Ngay sau khi các nghị sĩ Cộng hòa vừa đủ số phiếu để chặn một nghị quyết về quyền lực chiến tranh tại Hạ viện tuần trước, ông Mast nói rằng “tỷ lệ phiếu có thể sẽ khác sau 60 ngày”, ám chỉ hạn chót 1/5.
Gia hạn 30 ngày
Theo luật, sau khi mốc 60 ngày trôi qua, các lựa chọn của tổng thống để tiếp tục chiến dịch quân sự mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội sẽ bị hạn chế đáng kể. Khi đó, ông Trump có ba lựa chọn: xin Quốc hội cho phép tiếp tục chiến dịch, bắt đầu rút dần sự tham gia của Mỹ hoặc tự gia hạn thêm thời gian.
Luật cho phép gia hạn một lần trong 30 ngày nếu tổng thống xác nhận bằng văn bản rằng cần thêm thời gian để đảm bảo việc rút quân an toàn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc được phép tiếp tục tiến hành chiến dịch tấn công.
Quốc hội có thể phê chuẩn chiến tranh
Quốc hội Mỹ cũng có thể, vào bất kỳ thời điểm nào, thông qua một nghị quyết cho phép tổng thống tiếp tục chiến dịch bằng cách ban hành “ủy quyền sử dụng vũ lực quân sự” (AUMF). Đây là cơ chế phổ biến để Quốc hội phê chuẩn các chiến dịch quân sự, thay cho tuyên bố chiến tranh chính thức – điều chưa từng xảy ra kể từ Thế chiến II.
Dù đảng Cộng hòa phần lớn đoàn kết trong việc ngăn chặn các nỗ lực chấm dứt chiến tranh, vẫn chưa rõ họ có đồng thuận khi phải chính thức phê chuẩn cuộc xung đột hay không.
Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski (bang Alaska) cho biết bà đang làm việc với một nhóm nghị sĩ để soạn thảo một nghị quyết cho phép sử dụng vũ lực chống Iran, nhưng chưa trình dự luật.
Lần gần nhất Quốc hội bỏ phiếu ủng hộ sử dụng vũ lực là năm 2002, khi phê chuẩn chiến tranh Iraq.
Bà Murkowski từng chỉ trích việc chính quyền thiếu minh bạch về mục tiêu, chi phí và thời gian của cuộc chiến, và cho biết mục tiêu của việc bỏ phiếu là tái khẳng định quyền giám sát của Quốc hội và buộc chính quyền tuân thủ các giới hạn rõ ràng.
Vì sao Tổng thống Trump có thể phớt lờ hạn chót?
Các chính quyền Mỹ thuộc cả hai đảng từ lâu đã lập luận rằng Hiến pháp trao quyền rộng rãi cho tổng thống với tư cách là Tổng tư lệnh, do đó các giới hạn của Đạo luật Quyền lực Chiến tranh có thể là vi hiến.
Năm 2011, Tổng thống Barack Obama từng tiếp tục chiến dịch quân sự tại Libya sau mốc 60 ngày, với lập luận rằng luật không áp dụng vì “các hoạt động của Mỹ không bao gồm giao tranh kéo dài hoặc trao đổi hỏa lực trực tiếp, cũng như không có sự tham gia của bộ binh Mỹ”. Dù khi đó gây tranh cãi lưỡng đảng, một số nghị sĩ cho rằng chính quyền Trump có thể đưa ra lập luận tương tự với Iran.
Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump cũng từng bác bỏ đạo luật này khi phủ quyết một nghị quyết lưỡng đảng năm 2019 nhằm chấm dứt sự can dự quân sự của Mỹ tại Yemen. Ông cho rằng đó là “một nỗ lực không cần thiết và nguy hiểm nhằm làm suy yếu quyền lực hiến định của tôi”.
Tuy nhiên, việc phớt lờ hạn chót có thể gây khó khăn về chính trị cho đảng Cộng hòa – lực lượng hiện đang trao cho chính quyền quyền tự do đáng kể trong việc tiến hành chiến tranh mà không có sự giám sát chính thức từ Quốc hội.
“Rất nhiều nghị sĩ Cộng hòa đã công khai coi mốc 60 ngày là quan trọng về mặt pháp lý”, Thượng nghị sĩ Chris Murphy (bang Connecticut), một trong những người dẫn đầu nỗ lực hạn chế quyền lực của tổng thống, nói. “Vì vậy, tôi cho rằng họ sẽ khó có thể tiếp tục làm ngơ khi vượt qua mốc này".
Động thái đơn phương gia hạn ngừng bắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump không chỉ giúp trì hoãn nguy cơ leo thang quân sự với Iran, mà còn cho thấy một tính toán chiến lược phức tạp: duy trì áp lực trong khi mở ra không gian đàm phán.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN
Theo hãng tin CNA, chỉ vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần hết hiệu lực, Tổng thống Trump chuyển từ phát tín hiệu có thể tái khởi động không kích Iran sang thông báo gia hạn vào ngày 21/4. Hai tuần trước, ông cũng công bố lệnh ngừng bắn theo cách tương tự, ngay sau khi đưa ra cảnh báo “xóa sổ một nền văn minh”.
Khác với lần trước, lần này ông Trump không ấn định thời hạn cụ thể, mà gắn việc kéo dài “khoảng lặng” với một điều kiện: Tehran phải đưa ra “đề xuất thống nhất”. Theo giới chuyên gia, cụm từ này hàm ý nhiều hơn một yêu cầu mang tính kỹ thuật, mà còn phản ánh kỳ vọng về một lập trường nhất quán từ phía Iran.
Phong tỏa và thế gây sức ép hai chiều
Giới phân tích cho rằng việc ông Trump đơn phương đưa ra quyết định - dù nói rằng theo đề nghị từ Pakistan - cho thấy nỗ lực tìm lối thoát khỏi một cuộc xung đột đang đối mặt với nhiều tranh luận trong nội bộ Mỹ. Cuộc chiến này không chỉ tiềm ẩn rủi ro kinh tế, mà còn có thể ảnh hưởng tới triển vọng của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 tới.
Trong khi đó, chiến lược phong tỏa các cảng Iran được Washington xem là đòn bẩy gây áp lực. Nếu Tehran từng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ tác động tới dòng chảy năng lượng toàn cầu, thì các biện pháp của Mỹ cũng nhằm tạo sức ép trực tiếp lên nền kinh tế Iran.
Tuy nhiên, hai bên có cách diễn giải khác nhau về các động thái này. Mỹ coi đây là biện pháp gây sức ép cần thiết, trong khi Iran nhiều lần chỉ trích là hành động mang tính đối đầu, ảnh hưởng đến các lợi ích hợp pháp của quốc gia.
Ngày 17/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố eo biển Hormuz đã “hoàn toàn mở cửa” cho hoạt động thương mại. Chỉ ít phút sau, ông Trump đăng lời cảm ơn trên mạng xã hội.
Nhưng trạng thái “hạ nhiệt” chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Chưa đầy 24 giờ sau, eo biển Hormuz lại bị tuyên bố đóng cửa, lần này bởi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
IRGC cho biết tuyến hàng hải này đang “được quản lý và kiểm soát chặt chẽ bởi lực lượng vũ trang”, đồng thời cho rằng động thái này xuất phát từ việc Mỹ tiếp tục duy trì các biện pháp phong tỏa.
Những khác biệt trong cách tiếp cận
Giới quan sát nhận định yêu cầu của ông Trump về một “đề xuất thống nhất” không chỉ là điều kiện đàm phán, mà còn là chỉ dấu chính trị, phản ánh khả năng tồn tại những khác biệt trong quá trình hoạch định chính sách tại Tehran.
Diễn biến liên quan tới kế hoạch đàm phán phần nào cho thấy tính phức tạp này. Các nhà trung gian từ Pakistan từng cho biết phái đoàn Iran sẽ tới Islamabad để nối lại đối thoại vào ngày 23/4, nhưng sau đó lập trường của Tehran đã có điều chỉnh. Nguyên nhân cụ thể chưa được làm rõ, song nhiều đánh giá cho rằng điều này có thể liên quan tới các cân nhắc chiến lược và an ninh trong từng thời điểm.
Một diễn biến đáng chú ý khác là việc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lần đầu lên tiếng về khủng hoảng Hormuz hôm 20/4.
Trong cuộc điện đàm với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman, ông nhấn mạnh tuyến đường biển này “cần được duy trì mở cho hoạt động hàng hải bình thường, vì lợi ích chung của các quốc gia trong khu vực và cộng đồng quốc tế”. Phát biểu này được xem là lời kêu gọi kiềm chế gửi tới các bên liên quan.
Cục diện hiện nay đặt cả Washington và Tehran trước bài toán kiểm soát nhịp độ leo thang. Việc bên nào chủ động hạ nhiệt trước vẫn là ẩn số, khi mỗi bên đang chịu những dạng áp lực khác nhau.
Với ông Trump, đó là sức ép chính trị và dư luận trong nước. Trong khi đó, với Iran, các quyết định gắn với những tính toán rộng hơn về an ninh, kinh tế và vị thế khu vực.
Trong bối cảnh này, khả năng giảm leo thang có thể không chỉ phụ thuộc vào mức độ áp lực, mà còn vào cách mỗi bên cân nhắc chi phí và hệ quả của việc tiếp tục đối đầu.
Triệu phú công nghệ Bryan Johnson cho biết ông nhận ra mình đã bỏ sót một phần quan trọng trong việc giáo dục con trai về giới tính và đang cố gắng sửa chữa điều đó.
Bryan Johnson và con trai Talmage, 20 tuổi.
Tại sự kiện The Long Play của Business Insider, Johnson chia sẻ rằng khi trò chuyện với con trai 20 tuổi về tình dục, ông mới nhận ra bản thân chưa từng thực sự hướng dẫn con về vấn đề này.
“Chúng tôi tất nhiên đã nói về những kiến thức cơ bản, nhưng nguồn giáo dục duy nhất của con tôi lại là phim khiêu dâm”, ông nói.
Theo Johnson, đây không chỉ là câu chuyện của riêng gia đình ông mà là vấn đề của cả một thế hệ trẻ, khi nhiều người không được dạy cách xây dựng sự thân mật và đời sống tình cảm lành mạnh.
Từ đó, ông quyết định viết một “cẩm nang” về chuyện yêu để giải thích rõ hơn cho con trai.
“Về cơ bản, tôi đã viết một cuốn hướng dẫn về cách quan hệ tình dục”, Johnson nói.
Dù nhiều người ví tài liệu này như phiên bản “50 sắc thái” dành cho người theo đuổi sống thọ, ông cho biết thực chất đó chỉ là khoảng 10 bài học cơ bản về sự thân mật, giao tiếp và xây dựng mối quan hệ yêu thương.
Một trong những nội dung ông nhấn mạnh là sự khác biệt về nhịp độ hưng phấn giữa nam và nữ, điều dễ tạo ra sự lệch pha nếu các cặp đôi không hiểu nhau.
“Những điều rất cơ bản như vậy, mục tiêu là giúp mọi người hiểu cách xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp theo cách yêu thương hơn”, ông nói.
Johnson cho biết con trai đón nhận sự cởi mở này khá thoải mái. “Con trai tôi rất tuyệt”, ông chia sẻ.
Bryan Johnson vốn nổi tiếng với hành trình chống lão hóa cực đoan khi chi khoảng 2 triệu USD mỗi năm để đảo ngược tuổi sinh học. Ông cũng nhiều lần công khai coi đời sống tình dục là một phần quan trọng trong chiến lược sức khỏe và tuổi thọ của mình.
Johnson từng gây chú ý khi thử truyền huyết tương từ con trai ruột để chống lão hóa. Năm 2023, ông cùng con trai 17 tuổi Talmage và cha ruột 70 tuổi tham gia một thí nghiệm trao đổi huyết tương giữa ba thế hệ. Talmage hiến huyết tương cho Bryan, sau đó Bryan tiếp tục truyền cho cha mình, với hy vọng “máu trẻ” có thể giúp làm chậm quá trình lão hóa.
Tuy nhiên, sau nhiều lần thực hiện và theo dõi các chỉ số sức khỏe, Johnson thừa nhận phương pháp này không mang lại hiệu quả rõ rệt. Ông cho biết không phát hiện lợi ích đáng kể nào nên đã dừng thử nghiệm, xem đây là một thất bại trong hành trình chống lão hóa của mình.
Thị trưởng Los Angeles Karen Bass cùng Giám sát viên Quận Los Angeles Kathryn Barger đã có cuộc hội kiến với Tổng thống Trump, kết thúc bằng một hình ảnh được phổ biến rộng rãi cho thấy bầu không khí thân thiện và tích cực giữa hai bên.
Sau cuộc gặp, hai vị lãnh đạo địa phương cho biết họ đã trực tiếp vận động Tổng thống Trump và các viên chức hành chánh liên bang nhằm hỗ trợ các gia đình bị thiệt hại nặng nề trong các trận cháy rừng tàn khốc năm trước. Theo tuyên bố chung, cuộc thảo luận được mô tả là rất tích cực, đặc biệt tập trung vào nguồn ngân khoản từ Cơ quan Quản trị Khẩn cấp Liên bang và các chương trình tái thiết dành cho người dân.
Hai vị này cho biết họ đã nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Trump trong việc gia tăng áp lực đối với các công ty bảo hiểm, yêu cầu chi trả đầy đủ những khoản bồi thường còn tồn đọng, đồng thời kêu gọi các định chế tài chánh lớn giảm bớt gánh nặng tài chánh cho các gia đình tại Los Angeles vẫn đang trong quá trình phục hồi.
Tuyên bố nhấn mạnh rằng trách nhiệm của họ là tranh đấu cho cộng đồng địa phương, và trong tiến trình tái thiết sau thiên tai, sự hỗ trợ từ chính phủ liên bang giữ vai trò thiết yếu. Hai vị cũng bày tỏ sự cảm kích đối với sự hậu thuẫn từ Tổng thống Trump trong nỗ lực này.
Trong khi đó, thành phố Los Angeles vẫn đang đối diện với tiến trình tái thiết kéo dài và khó khăn, với hàng ngàn cư dân tiếp tục vướng mắc trong các hồ sơ bảo hiểm, chi phí gia tăng và thời gian phục hồi chưa xác định.
Phản ứng chính trị cũng nhanh chóng xuất hiện. Ứng cử viên thị trưởng Spencer Pratt, một người thường xuyên chỉ trích bà Bass, đã công khai chế giễu cuộc hội kiến, cho rằng đây là một bước đi mang tính tuyệt vọng trước áp lực chính trị.
Phía sau hậu trường, các cuộc thảo luận được cho là xoay quanh việc mở rộng nguồn tài trợ liên bang thông qua Cơ quan Quản trị Khẩn cấp, đồng thời giải quyết áp lực tài chánh đang đè nặng lên các gia đình bị ảnh hưởng bởi cháy rừng. Giới lãnh đạo địa phương tiếp tục kêu gọi Washington hành động mạnh mẽ hơn, cho rằng nếu không có sự can thiệp đáng kể từ liên bang, tiến trình phục hồi có thể kéo dài trong nhiều năm.
Quyết định chớp nhoáng: “Ra đi ngay lập tức”
Giữa lúc tình hình quốc tế còn nhiều biến động, Lầu Năm Góc bất ngờ công bố một quyết định gây chấn động: Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ John Phelan bị buộc rời khỏi chức vụ. Theo nhiều nguồn tin thân cận, ông không đơn thuần là từ chức, mà thực chất là bị “ousted” – buộc phải ra đi.
Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Sean Parnell tuyên bố vào tối Thứ Tư rằng ông Phelan sẽ rời nhiệm sở “có hiệu lực ngay lập tức”. Một câu nói ngắn, nhưng lại mở ra hàng loạt nghi vấn về những gì đã diễn ra phía sau cánh cửa quyền lực.
“Chớp mắt đã đổi ngôi” – trong chính trường, sự thay đổi đôi khi đến nhanh hơn cả dự đoán, và lần này cũng không phải ngoại lệ.
Tối hậu thư từ Bộ trưởng Quốc phòng
Theo các nguồn tin am hiểu nội tình, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã trực tiếp thông báo với ông Phelan rằng ông phải từ chức, nếu không sẽ bị sa thải. Đây không còn là một lựa chọn mang tính hình thức, mà là một tối hậu thư rõ ràng.
Một quan chức cao cấp Nhà Trắng xác nhận rằng Tổng thống Donald Trump đã biết về quyết định này. Điều đó cho thấy sự việc không chỉ dừng ở cấp Bộ Quốc phòng, mà còn có sự đồng thuận ở tầng cao nhất của chính quyền.
Trong chính trị, “lời nói gió bay” nhưng “quyết định thì như đinh đóng cột”. Khi đã đến mức phải đưa ra tối hậu thư, nghĩa là mọi cánh cửa hòa giải gần như đã khép lại.
Những căng thẳng âm ỉ kéo dài nhiều tháng
Nhiều nguồn tin cho biết, mâu thuẫn giữa ông Phelan và Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth đã âm ỉ trong nhiều tháng. Nguyên nhân không chỉ là khác biệt cá nhân, mà nằm ở những vấn đề chiến lược cốt lõi.
Hegseth cho rằng Phelan triển khai cải cách đóng tàu quá chậm – một lĩnh vực then chốt trong việc duy trì ưu thế hải quân Mỹ. Không chỉ vậy, ông còn khó chịu khi Phelan có xu hướng liên lạc trực tiếp với Tổng thống Trump, điều bị xem như “đi đường vòng”, bỏ qua cấp trên trực tiếp của mình.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng Quốc phòng Steve Feinberg cũng được cho là muốn nắm quyền kiểm soát các chương trình đóng tàu và mua sắm – vốn thuộc phạm vi trách nhiệm của Phelan. Điều này càng khiến vị trí của ông bị thu hẹp và áp lực ngày càng lớn.
“Bằng mặt mà không bằng lòng” – những mâu thuẫn không được giải quyết kịp thời cuối cùng cũng dẫn đến đổ vỡ.
Bối cảnh căng thẳng: Hải quân Mỹ đang phong tỏa Iran
Sự ra đi của ông Phelan diễn ra trong một thời điểm đặc biệt nhạy cảm. Hải quân Hoa Kỳ đang thực hiện phong tỏa các cảng của Iran trong bối cảnh lệnh ngừng bắn của cuộc chiến Iran.
Cho đến nay, lực lượng Mỹ đã buộc 29 tàu quay đầu trở lại cảng và đã tiến hành kiểm tra, lên tàu hai chiếc khác. Đây là một chiến dịch quy mô lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và lãnh đạo vững vàng.
Việc thay đổi người đứng đầu trong lúc “nước sôi lửa bỏng” khiến nhiều người đặt câu hỏi: liệu đây là bước đi cần thiết để tăng tốc chiến lược, hay là dấu hiệu của sự bất ổn nội bộ? John Phelan – Doanh nhân bước vào quân đội
Ông John Phelan không xuất thân từ quân đội, mà là một doanh nhân. Trước khi được bổ nhiệm năm 2025, ông cùng vợ đã gây quỹ hàng triệu USD cho chiến dịch tranh cử của Tổng thống Trump.
Khi bổ nhiệm, ông Trump từng ca ngợi Phelan sẽ là “một lực lượng mạnh mẽ” và là người đưa Hải quân Mỹ theo đúng tầm nhìn “America First”. Tuy nhiên, thực tế lại không hoàn toàn như kỳ vọng.
Việc thiếu nền tảng quân sự có thể đã khiến ông gặp khó khăn trong việc điều hành một trong những lực lượng phức tạp nhất thế giới. “Biết thì thưa thốt, không biết dựa cột mà nghe” – trong môi trường quân sự, kinh nghiệm thực chiến vẫn luôn là yếu tố then chốt.
Những chi tiết bên lề gây tranh cãi
Một yếu tố khác từng gây chú ý là việc tên ông Phelan xuất hiện trong danh sách chuyến bay năm 2006 có liên quan đến Jeffrey Epstein – nhân vật tai tiếng trong các vụ bê bối tình dục.
Danh sách cho thấy ông từng bay cùng Epstein, một số nhà tài chính khác, và cả Jean-Luc Brunel – người sau này bị truy tố và qua đời trong tù năm 2022.
Tuy nhiên, một người bạn thân của Phelan cho biết ông được mời lên chuyến bay bởi CEO Bear Stearns Jimmy Cayne và không hề biết đó là máy bay của Epstein cho đến khi đến nơi. Sau chuyến bay, ông cũng không có bất kỳ liên hệ nào thêm với Epstein.
Dù vậy, trong chính trị, “tiếng xấu đồn xa”, và những chi tiết như vậy đôi khi cũng góp phần tạo áp lực vô hình. Cao Hùng – Người kế nhiệm tạm thời và niềm tự hào người Việt
Sau khi ông Phelan rời nhiệm sở, Thứ trưởng Hải quân Cao Hùng được chỉ định làm Quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ.
Đây là một bước ngoặt đáng chú ý, không chỉ đối với nội bộ Hải quân Mỹ mà còn đối với cộng đồng người Việt hải ngoại. Ông Cao Hùng, một cựu sĩ quan Hải quân với cấp bậc tương đương đại tá, có nền tảng quân sự vững chắc và kinh nghiệm thực tiễn sâu rộng.
Sự xuất hiện của ông ở vị trí này đánh dấu một cột mốc lịch sử: sau 50 năm người Việt định cư tại Mỹ, đã có một người gốc Việt đảm nhiệm một vai trò lãnh đạo quan trọng trong chính phủ Hoa Kỳ.
“Con hơn cha là nhà có phúc” – thế hệ người Việt hôm nay không chỉ hội nhập mà còn vươn lên nắm giữ những vị trí có tầm ảnh hưởng lớn.
Sóng gió quyền lực và những ngã rẽ mới
Sự ra đi của John Phelan không phải là một sự kiện đơn lẻ, mà là kết quả của nhiều yếu tố chồng chéo: mâu thuẫn nội bộ, áp lực chiến lược, và cả những yếu tố cá nhân.
Trong khi đó, sự xuất hiện của Cao Hùng mở ra một chương mới – không chỉ cho Hải quân Mỹ mà còn cho hình ảnh người Việt trên trường quốc tế.
Chính trường vốn dĩ như “biển lớn”, lúc lặng sóng, lúc cuộn trào. Nhưng chính trong những cơn sóng dữ ấy, người ta mới thấy rõ bản lĩnh của người cầm lái. Và giờ đây, mọi ánh mắt đang dõi theo xem ông Cao Hùng sẽ đưa con thuyền Hải quân Hoa Kỳ đi về đâu.
Bệnh tay chân miệng được phân chia thành 4 cấp độ, dựa theo mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, căn cứ đánh giá tình trạng và kịp thời can thiệp khi bệnh chuyển biến nặng.
Trẻ mắc tay chân miệng đến khám tại Bệnh viện Bạch Mai.
Ca bệnh chủ yếu là trẻ dưới 5 tuổi
Tại Trung tâm Nhi Khoa, Bệnh viện Bạch Mai, trong 1 tháng gần đây, số ca bệnh tay chân miệng đến khám và nhập viện gia tăng đáng kể. Trung bình mỗi ngày tại đây tiếp nhận 5 - 6 trường hợp mắc tay chân miệng, cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái.
TS.BS Trần Trang Anh, Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo: "Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus, thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 3 tuổi. Tác nhân gây bệnh chủ yếu là các virus thuộc nhóm Enterovirus, trong đó phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh có khả năng lây lan nhanh qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh như nước bọt, dịch từ các nốt phỏng hoặc phân. Chính vì vậy, môi trường nhà trẻ, trường học là nơi dễ bùng phát dịch nếu không có biện pháp kiểm soát tốt”.
Theo TS.BS Trần Trang Anh, các triệu chứng điển hình của tay chân miệng bao gồm: Sốt nhẹ, đau họng, loét miệng và phát ban dạng mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông hoặc đầu gối. Phần lớn các trường hợp diễn tiến nhẹ và có thể tự khỏi sau 7–10 ngày. Tuy nhiên, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm, đặc biệt khi liên quan đến chủng virus EV71.
Bệnh tay chân miệng được phân chia thành 4 cấp độ, dựa theo mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, căn cứ đánh giá tình trạng và kịp thời can thiệp khi bệnh chuyển biến nặng.
Ở cấp độ 1 – mức độ nhẹ nhất, trẻ thường chỉ có biểu hiện mệt mỏi, sốt nhẹ hoặc sốt thoáng qua, kèm theo các nốt mụn nước rải rác trên da. Những tổn thương này có thể dễ nhầm với thủy đậu, tuy nhiên thường tập trung ở lòng bàn tay, bàn chân, quanh miệng và đầu gối. Giai đoạn này có thể được theo dõi và chăm sóc tại nhà nếu không có dấu hiệu bất thường.
Khi bệnh chuyển sang cấp độ 2, các triệu chứng trở nên rõ rệt và phức tạp hơn. Trẻ có thể sốt cao kéo dài trên 48 giờ, quấy khóc, ngủ không yên, nôn ói hoặc xuất hiện tình trạng giật mình. Đặc biệt, nếu trẻ giật mình nhiều, sốt cao không đáp ứng thuốc hạ sốt, nhịp tim nhanh hoặc có biểu hiện run tay chân, đi loạng choạng, khó nuốt, thay đổi giọng nói… thì cần đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức. Đây là giai đoạn có nguy cơ cao dẫn đến biến chứng nặng.
Ở cấp độ 3, bệnh đã tiến triển nghiêm trọng với các dấu hiệu như mạch nhanh bất thường, huyết áp tăng, rối loạn nhịp thở, vã mồ hôi, rối loạn ý thức hoặc tăng trương lực cơ. Trẻ cần được điều trị tích cực tại bệnh viện để hạn chế nguy cơ tử vong.
Cấp độ 4 là giai đoạn nguy kịch nhất, với các biểu hiện như sốc, phù phổi cấp, tím tái, rối loạn nhịp thở và nhịp tim bất thường. Nếu không được cấp cứu kịp thời, bệnh có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Phòng chủng EV71 gây biến chứng nặng
Theo TS.BS Trần Trang Anh, chủng EV71 gây bệnh tay chân miệng là chủng lưu hành rất phổ biến tại Việt Nam, và là một trong những chủng được báo cáo thường gây nên những nguy cơ biến chứng nặng về tim mạch, suy tuần hoàn, suy hô hấp và tổn thương thần kinh.
Theo đó, việc xác định chính xác chủng virus cần đến các xét nghiệm chuyên sâu, thường áp dụng trong các trường hợp bệnh nặng.
Bệnh tay chân miệng hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vaccine phòng ngừa, vì vậy, việc thực hiện các biện pháp phòng tránh đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế lây lan. Phụ huynh cần chú ý giữ gìn vệ sinh cá nhân cho trẻ, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và các bề mặt tiếp xúc, đồng thời hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người nghi mắc bệnh. Trong trường hợp lớp học có trẻ mắc tay chân miệng, cần cho trẻ nghỉ học và thực hiện cách ly theo đúng hướng dẫn của ngành y tế.
Bác sĩ khuyến cáo, nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách, đa số trẻ mắc tay chân miệng sẽ hồi phục hoàn toàn và không để lại di chứng. Tuy nhiên, điều quan trọng là gia đình cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ, tái khám đúng hẹn và không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường.
Đặc biệt, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay trước những triệu chứng sớm, nghi ngờ là dấu hiệu nặng của tay chân miệng như: Ngủ giật mình, run tay chân, đối với trẻ nhỏ kích thích quấy khóc kèm sốt…
“Tay chân miệng là bệnh thường gặp nhưng không thể xem nhẹ. Nhận biết sớm, theo dõi sát và đưa trẻ đi khám kịp thời chính là chìa khóa giúp bảo vệ an toàn cho trẻ trong mùa dịch”, TS.BS Trần Trang Anh cho biết.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra RSV và phế cầu thường xuyên gây bệnh ở trẻ em, chiếm phần lớn số ca nhập viện do viêm phổi nặng.
BS Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP HCM, cho biết như trên khi chia sẻ thông tin y khoa về dự phòng bệnh lý hô hấp trên trẻ em. Trẻ có thể nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV) ngay từ những ngày đầu sau sinh, trong khi vi khuẩn phế cầu có thể gây bệnh từ khoảng 2-3 tháng tuổi.
Bác sĩ khám cho em bé 3 tháng tuổi bị viêm phổi nặng, suy hô hấp do RSV. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Hà Nam
Nhiều nghiên cứu trong nước cho thấy RSV và phế cầu xuất hiện với tỷ lệ cao ở trẻ mắc bệnh hô hấp nặng. Nghiên cứu trên 138 trẻ 2-24 tháng mắc viêm phổi nặng tại Bệnh viện Nhi đồng 1 (11/2021 - 8/2022) cho thấy gần 50% dương tính phế cầu, 31,9% dương tính RSV. Một nghiên cứu khác trên 467 trẻ bị viêm phổi, tuổi trung bình 15,4 tháng tại Bệnh viện Nhi Thái Bình, ghi nhận 25% dương tính RSV, 45% nhiễm phế cầu. Không chỉ viêm phổi, trẻ còn có nguy cơ viêm màng não. Như tại Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2015-2021, trung bình 19-48 ca/năm, có tới 71,9% viêm màng não do phế cầu là trẻ dưới một tuổi.
Bên cạnh đó, RSV và phế cầu có thể hiệp đồng, khiến tình trạng nặng hơn. Khi trẻ nhiễm RSV, lớp tế bào lông chuyển trong đường thở bị tổn thương, làm giảm khả năng loại bỏ tác nhân gây bệnh. Điều này tạo điều kiện để phế cầu bám dính, xâm nhập sâu hơn và làm tăng nguy cơ viêm phổi nặng. Một nghiên cứu tại Mỹ năm 2015, dựa trên dữ liệu của hơn 700.000 ca nhập viện do RSV và 16.000 ca nhập viện cho viêm phổi phế cầu cho thấy, nhiễm RSV có thể làm tăng hơn 20% số ca viêm phổi phế cầu ở trẻ dưới 1 tuổi.
Từ thực tế trên, bác sĩ Khanh cho rằng trẻ nhỏ cần được bảo vệ sớm trước hai tác nhân lây qua đường hô hấp nói trên, đặc biệt trong giai đoạn đầu đời khi hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện.
RSV lan nhanh qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc bề mặt nhiễm mầm bệnh. Còn vi khuẩn phế cầu gây ra các bệnh nhiễm trùng như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và viêm tai giữa...
Trẻ nhiễm RSV thường khởi đầu nhẹ với nghẹt mũi, sốt, ho, biếng ăn, quấy khóc nhưng có thể nhanh chóng chuyển nặng thành viêm tiểu phế quản, viêm phổi chỉ sau 2-3 ngày, phải nhập viện, thở máy. Sau khỏi bệnh, trẻ vẫn có nguy cơ thở khò khè tái phát, hen suyễn, suy giảm chức năng phổi lâu dài.
WHO ước tính mỗi năm RSV gây hơn 3,6 triệu ca nhập viện và 100.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi, gần một nửa là trẻ dưới 6 tháng. Hầu hết trẻ đều nhiễm RSV trong 2 năm đầu đời, khoảng 70% trước 12 tháng tuổi.
Phế cầu có hơn 100 type huyết thanh, thường trú ở hầu họng cả người bệnh và người khỏe mạnh. Vi khuẩn gây nhiều bệnh từ nhẹ đến nặng như viêm họng, tai giữa, xoang, phổi, màng não, nhiễm khuẩn huyết. Trong 1,6 triệu ca tử vong do phế cầu mỗi năm, có 700.000 đến một triệu ca ở trẻ dưới 5 tuổi.
Từ thực tế trên, bác sĩ Khanh cho rằng trẻ nhỏ cần được bảo vệ sớm trước các tác nhân hô hấp nguy hiểm, nhất là trong giai đoạn đầu đời khi hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện. Nói về các biện pháp phòng bệnh, bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết hiện Việt Nam đã tiếp cận đầy đủ các giải pháp phòng bệnh tiên tiến do RSV và phế cầu khuẩn hiệu quả bằng vaccine và kháng thể đơn dòng.
Với phế cầu, trẻ có thể bắt đầu tiêm vaccine từ 6 tuần tuổi. Các vaccine thế hệ mới phòng nhiều type vi khuẩn gây bệnh như 13, 15, 20 giúp mở rộng phạm vi phòng các type huyết thanh phế cầu phổ biến đang được ưu tiên sử dụng.
Với RSV, tác nhân gây bệnh 60 năm qua chưa có giải pháp phòng ngừa hiệu quả, thế giới đã có bước tiến lớn khi gần đây triển khai chiến lược "bảo vệ kép". Trong đó, vaccine RSV được tiêm cho phụ nữ mang thai ở tuần 24-36 giúp truyền kháng thể thụ động, bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời. Kháng thể đơn dòng RSV có thể tiêm cho trẻ từ 1 ngày tuổi đến 24 tháng tuổi, giúp bảo vệ trực tiếp mà không cần thời gian tạo kháng thể.
Tình trạng cholesterol xấu vượt mức nằm ở 3 yếu tố thường bị mọi người bỏ qua gồm carbohydrate tinh chế, yếu tố di truyền và thiếu hụt chất xơ.
Nhiều người sau khi nhận kết quả kiểm tra sức khỏe có chỉ số cholesterol vượt ngưỡng đã lập tức chuyển sang chế độ ăn thanh đạm. Tuy nhiên, chỉ số LDL (cholesterol xấu) của một số người không những không giảm mà còn tăng vọt mất kiểm soát.
Bác sĩ Hoàng Hiên đã đăng tải một bài phân tích sâu về tình trạng này. Ông nhấn mạnh rằng khi nhắc đến tình trạng cholesterol vượt mức, vấn đề thực chất không nằm ở "dầu mỡ" mà nằm ở 3 yếu tố thường bị mọi người bỏ qua: Carbohydrate tinh chế, yếu tố di truyền và thiếu hụt chất xơ. Một khi lượng đường quá nhiều và chất xơ quá ít, dù bạn có ăn uống "sạch" đến đâu, cholesterol vẫn sẽ vượt tầm kiểm soát.
Bác sĩ Hoàng Hiên chia sẻ trên trang cá nhân rằng ông thường xuyên nhận được câu hỏi từ bệnh nhân tại phòng khám: "Tại sao tôi ăn rất thanh đạm mà cholesterol lại cao hơn?". Ông thẳng thắn thừa nhận, rất nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần không ăn dầu mỡ, không ăn thịt thì cholesterol sẽ ngoan ngoãn giảm xuống.
"Sai rồi. Chỉ số mỡ máu của nhiều người thực tế lại càng mất kiểm soát hơn sau khi chuyển sang chế độ ăn được gọi là 'thanh đạm' này", bác sĩ Hiên khẳng định.
Carbohydrate tinh chế khiến nồng độ insulin tăng cao, từ đó kích thích gan tổng hợp nhiều cholesterol hơn. Ảnh minh họa: Bùi Thủy
3 "thủ phạm" ẩn mình khiến cholesterol xấu tăng vọt
Theo bác sĩ Hoàng Hiên, chỉ số LDL tăng cao có thể không phải do dầu mỡ, mà xuất phát từ:
Carbohydrate tinh chế - "Kẻ đẩy tay" thầm lặng: Đây mới là nguyên nhân thực sự khiến nồng độ insulin tăng cao, từ đó kích thích gan tổng hợp nhiều cholesterol hơn.
Yếu tố di truyền - "Vạch xuất phát" của mỗi người: Gene quyết định ngưỡng cholesterol cơ bản. Có những người mắc chứng tăng cholesterol máu gia đình bẩm sinh, dù chế độ ăn uống có lành mạnh đến đâu, chỉ số này vẫn sẽ ở mức cao.
Thiếu hụt chất xơ: Chất xơ hòa tan (có trong yến mạch, các loại đậu, rau xanh...) có khả năng hỗ trợ đào thải axit mật, đồng nghĩa với việc "cuốn trôi" cholesterol ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, lượng hấp thụ của người hiện đại thường không bằng một nửa mức khuyến nghị.
Chế độ ăn hiệu quả
Bác sĩ Hoàng Hiên nhấn mạnh, chiến lược ăn uống thực sự hiệu quả không nằm ở việc ăn thanh đạm đơn thuần, mà nằm ở cấu trúc bữa ăn. Ông đưa ra lời khuyên cụ thể:
Bữa sáng: Ưu tiên chất xơ cao + protein (Ví dụ: yến mạch + sữa chua).
Bữa trưa: Sử dụng dầu tốt + nhiều rau xanh (Ví dụ: dầu oliu + lượng lớn rau).
Bữa tối: Ít đường + kiểm soát tinh bột (Phần tinh bột chỉ nên bằng kích cỡ một nắm tay).
Thực tế, vấn đề của nhiều người không phải là ăn quá nhiều dầu mỡ, mà là "ăn sai tỷ lệ". Bác sĩ kết luận: "Khi lượng đường quá nhiều và chất xơ quá ít, dù chế độ ăn của bạn có sạch đến mấy, cholesterol vẫn sẽ biểu tình".
Người cao tuổi đôi khi có xu hướng suy nghĩ và nói ra điều mình cảm nhận một cách tự nhiên, không quá cân nhắc. Tuy nhiên, những lời nói này có thể vô tình tác động đến tâm lý, cảm xúc và suy nghĩ của con cái.
Lời nói hằng ngày của cha mẹ có ảnh hưởng rất lớn đến thái độ, suy nghĩ và cách ứng xử của con cái. Cha mẹ chính là những người thầy đầu tiên và cũng là người đồng hành lâu dài nhất trong quá trình trưởng thành của con. Từ khi con cất tiếng khóc chào đời cho đến lúc trưởng thành, mọi lời nói và hành động của cha mẹ đều ít nhiều tác động đến sự hình thành nhân cách của con cái.
Trong nhiều gia đình, có thể dễ dàng nhận thấy sự tương đồng giữa cha mẹ và con cái, bởi trong suốt thời gian dài, cả hai luôn ảnh hưởng qua lại một cách tinh tế và bền bỉ.
Chính vì vậy, khi bước vào tuổi trung niên và về già, cha mẹ càng cần thận trọng hơn trong lời ăn tiếng nói. Có ba điều quan trọng cần đặc biệt lưu ý khi giao tiếp với con cái.
Thứ nhất là tránh những lời nói mang tính thiên vị hoặc so sánh. Điều mà con cái quan tâm nhất chính là liệu mình có được yêu thương công bằng như anh chị em hay không. Dù không phải lúc nào cũng thể hiện ra ngoài, nhưng trong lòng trẻ luôn rất nhạy cảm với sự so sánh. Vì vậy, cha mẹ cần tránh thể hiện sự ưu ái quá mức với bất kỳ người con nào, dù trong lời nói hay hành động.
Khi tuổi đã cao, cha mẹ nên nhìn xa hơn về sự hòa thuận lâu dài giữa các con. Nếu sự thiên vị xuất hiện, nó có thể trở thành nguyên nhân khiến anh chị em so bì, nảy sinh mâu thuẫn, thậm chí làm rạn nứt tình cảm gia đình.
Điều mà con cái quan tâm nhất chính là liệu mình có được yêu thương công bằng như anh chị em hay không.
Thứ hai là không nên than phiền về bạn đời trước mặt con cái. Trong hôn nhân, việc xảy ra mâu thuẫn là điều khó tránh sau nhiều năm chung sống. Tuy nhiên, khi về già, việc mang những điều không hài lòng về người bạn đời để kể lại với con cái là điều nên hạn chế.
Những lời than phiền này không giúp giải quyết vấn đề, ngược lại còn có thể ảnh hưởng đến cách nhìn của con cái về mối quan hệ gia đình. Khi biết quá nhiều về mâu thuẫn của cha mẹ, con cái có thể rơi vào trạng thái khó xử, thậm chí hình thành những suy nghĩ tiêu cực về hôn nhân và gia đình.
Hơn nữa, nếu xảy ra bất đồng giữa cha mẹ, dù con cái đứng về phía nào cũng đều có thể gây tổn thương đến các mối quan hệ trong nhà.
Vì vậy, khi về già, cha mẹ nên học cách tiết chế cảm xúc, giữ sự bình tĩnh và khéo léo trong cách ứng xử, để giữ gìn sự hòa thuận và ấm êm cho gia đình.
Thứ ba: Tránh oán giận thế hệ trước
Một số người có thói quen than phiền và đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho rằng cha mẹ đã không sinh họ vào thời điểm tốt hơn, không tạo điều kiện sống đầy đủ hoặc không quan tâm đúng mức. Những suy nghĩ và lời nói mang tính tiêu cực này nếu lặp lại thường xuyên sẽ dễ hình thành tâm lý oán trách thay vì nhìn nhận khách quan về cuộc sống.
Những người thiếu khả năng tự nhận thức thường thể hiện sự bất mãn với thế hệ trước bằng lời lẽ phê phán hoặc cảm xúc tiêu cực. Tuy nhiên, họ không nhận ra rằng thái độ biết ơn hay hiếu thảo của một đứa trẻ phần lớn cũng chịu ảnh hưởng từ cách giáo dục và định hướng của cha mẹ.
Nếu cha mẹ thường xuyên bộc lộ sự không hài lòng về thế hệ đi trước trước mặt con cái, điều đó có thể vô tình gieo vào tâm trí trẻ những suy nghĩ tiêu cực, làm giảm đi sự biết ơn và tình cảm gia đình. Lâu dần, trẻ có thể hình thành thói quen nhìn nhận mọi việc theo hướng trách móc, thay vì trân trọng những gì mình đang có.
Những lời than phiền kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến nhận thức của con cái về gia đình mà còn dễ khiến chúng hiểu sai rằng số phận và cuộc sống của mình hoàn toàn phụ thuộc vào lựa chọn của cha mẹ. Đây là một suy nghĩ tiềm ẩn nhiều hệ quả tiêu cực trong sự phát triển nhân cách sau này.
Bạn đang tìm cách làm cơm âm phủ chuẩn vị Huế? Món trộn đầy màu sắc này sẽ khiến cả nhà mê mẩn! Cùng Vào bếp thực hiện ngay công thức chi tiết, biến tấu món ăn Huế hấp dẫn này thành bữa cơm khó quên.
Nguyên liệu làm cơm âm phủ - Cho 2 người
Gạo tẻ 350 gr
Thịt heo ba rọi 250 gr
Chả lụa 250 gr
Tôm 50 gr
(đã lột vỏ sẵn)
Trứng gà 2 quả
Dưa leo 1 trái
Cà rốt 100 gr
Chanh 1 trái
Rau thơm 1 ít
(húng quế/ húng lủi/ ngò rí)
Gia vị thông dụng 1 ít
(tỏi/ ớt/ giấm/ đường/ hạt nêm/ nước mắm/ tiêu xay/ muối)
Nguồn gốc của món cơm âm phủ
Món cơm âm phủ gắn liền với sự ra đời của một quán ăn bình dân có thật tại Huế vào khoảng những năm 1920 - 1930. Tọa lạc trên con đường Nguyễn Thái Học ngày nay, quán ban đầu không có tên gọi cầu kỳ mà chỉ là một điểm dừng chân giản dị dành cho những người lao động đêm.
Bối cảnh ra đời của món ăn xuất phát từ nhu cầu ăn uống của phu xe xích lô, những người làm thuê hoặc khách đi xem hát về muộn trong đêm khuya tĩnh mịch. Vì mở cửa vào khung giờ đặc biệt, quán thường chỉ thắp vài ngọn đèn dầu hiu hắt giữa không gian vắng lặng, tạo nên một bầu không khí mờ ảo và có phần huyền bí.
Chính cái sự lạ lẫm của quán cơm đêm dưới ánh đèn leo lét đã khiến người dân địa phương quen tay gọi tên là quán "Âm Phủ". Từ một tên gọi dân dã để chỉ địa điểm bán hàng, cái tên này dần gắn liền với món cơm thập cẩm đặc trưng tại đây, biến nó trở thành một thương hiệu ẩm thực độc đáo của đất Cố đô cho đến tận ngày nay.
Cách chọn mua thịt heo ba rọi tươi ngon
Chọn miếng thịt có màu hồng tươi, da mỏng, phần mỡ trắng trong và nạc hồng hào.
Thịt có độ đàn hồi tốt, khi ấn vào không để lại vết lõm và không có mùi lạ.
Xem chi tiết: Cách chọn mua thịt ba chỉ ngon đúng chuẩn cho bữa ăn ngày Tết
Cách chọn mua tôm tươi
Chọn tôm còn sống, vỏ bóng, màu sắc tươi sáng và không có dấu hiệu chảy nhớt.
Thân tôm săn chắc, không bị mềm nhũn hay có mùi tanh nồng bất thường.
Xem chi tiết: Cách chọn tôm và cách bảo quản tôm tươi trong tủ lạnh được lâu nhất
Cách chọn mua trứng gà tươi
Chọn trứng có vỏ sạch, không bị nứt vỡ hay có đốm đen.
Lắc nhẹ trứng không nghe tiếng động, soi dưới đèn thấy lòng đỏ rõ ràng.
Xem chi tiết: Tất tần tật về trứng, cách chọn trứng tươi, phân biệt trứng thật giả
Cách chọn mua rau củ tươi
Chọn rau củ tươi, màu sắc tự nhiên, không bị dập nát hay úa vàng.
Dưa leo và cà rốt nên chọn quả chắc tay, vỏ trơn láng, không bị sâu hay héo úa.
Hình nguyên liệu
Nguyên liệu món ăn cơm âm phủ
Để món cơm âm phủ thêm phần hoàn hảo, việc chọn dụng cụ nấu nướng chất lượng là rất quan trọng. Chảo nhôm chống dính vân đá đáy từ 24 cm Tefal G2930402 sẽ là trợ thủ đắc lực cho bạn.
Cách chế biến cơm âm phủ
1
Nấu cơm và sơ chế nguyên liệu
Đầu tiên, bạn cho 350 gr gạo tẻ vào nồi và nấu cơm như cách bạn vẫn thường nấu ở nhà.
Trong lúc chờ cơm chín, bạn băm nhuyễn 4 tép tỏi và 4 trái ớt.
Cà rốt (100 gr) bạn bào sợi rồi cho vào tô.
Tôm (50 gr) đã lột vỏ và rút chỉ đen, bạn băm nhuyễn hoặc xay nhuyễn, sau đó ướp với một ít hạt nêm và một ít tiêu xay. Trộn đều và ướp khoảng 15 phút.
2
Ướp thịt ba rọi
Thịt heo ba rọi (250 gr) bạn cắt lát mỏng khoảng 1 cm.
Cho thịt vào tô, ướp với một ít tỏi và ớt băm nhuyễn, 1 muỗng canh hạt nêm, nửa muỗng canh nước mắm và một ít đường.
Trộn đều các nguyên liệu và ướp khoảng 20 phút để thịt thấm gia vị.
3
Làm đồ chua cà rốt giòn ngon
Cà rốt đã bào sợi bạn cho vào tô.
Thêm 2 muỗng canh đường, 2 muỗng canh giấm và một ít muối.
Trộn đều hỗn hợp và ướp khoảng 1 đến 2 tiếng là có thể dùng được.
Mách nhỏ: Bạn có thể làm đồ chua trước và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh để dùng dần.
4
Pha nước mắm chua ngọt đậm đà
Trong lúc chờ các nguyên liệu ướp, bạn chuẩn bị nước mắm.
Cho 4 muỗng canh nước sôi vào chén, thêm 2 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng canh nước cốt chanh và 2 muỗng canh đường.
Khuấy đều cho đường tan hoàn toàn, sau đó cho phần tỏi ớt băm nhuyễn vào.
Mách nhỏ: Bạn có thể điều chỉnh lượng ớt nếu thích ăn cay nhiều hơn và nêm nếm lại độ chua, mặn, ngọt cho hợp khẩu vị.
5
Chiên thịt và trứng vàng ươm
Chiên thịt: Làm nóng chảo với một ít dầu ăn. Cho thịt ba rọi đã ướp vào chiên với lửa vừa, trở đều các mặt cho đến khi miếng thịt chín vàng đều. Gắp thịt ra, xắt sợi nhuyễn.
Chiên trứng: Đập 2 quả trứng gà vào tô, thêm một ít hạt nêm và tiêu, đánh đều. Làm nóng chảo với một ít dầu, lắc nhẹ để dầu tráng đều chảo rồi cho trứng vào chiên thật mỏng với lửa nhỏ cho đến khi trứng chín đều. Cuộn trứng lại và xắt sợi nhuyễn.
6
Cháy tôm và làm mỡ hành thơm lừng
Cháy tôm: Cho một ít dầu ăn vào chảo, sau đó cho tôm băm đã ướp vào. Xào đều cho đến khi tôm săn lại và khô là được.
Làm mỡ hành: Hành lá xắt nhuyễn cho vào chén, thêm một ít muối và một ít đường. Đun dầu ăn thật sôi rồi chế ngay vào chén hành, khuấy đều để hành chín và có màu xanh đẹp mắt.
7
Thành phẩm
Cơm đã nấu chín bạn múc ra chén rồi úp ngược vào giữa dĩa.
Tiếp theo, bạn xếp các nguyên liệu đã sơ chế và chế biến (thịt chiên, trứng chiên, chả lụa, dưa leo, cà rốt ngâm chua, rau thơm) xung quanh phần cơm, mỗi thứ một ít vừa đủ ăn.
Cho một ít tôm cháy lên trên mặt cơm.
Cuối cùng, cho mỡ hành vào giữa phần cơm. Khi ăn, bạn chỉ cần trộn đều tất cả các nguyên liệu và chan nước mắm chua ngọt đã pha là có thể thưởng thức ngay.
Vậy là món cơm âm phủ đầy màu sắc, thơm ngon chuẩn vị Huế đã sẵn sàng để bạn thưởng thức rồi! Với công thức chi tiết này, việc vào bếp chưa bao giờ dễ dàng đến thế. Chúc bạn thành công và có bữa ăn thật ngon miệng!
Tàu chìm, một chàng trai trôi dạt vào hoang đảo, phải mất một thời gian dài anh ta mới thích nghi được với hoàn cảnh. Tuy nhiên, còn một thứ anh ta khao khát mãi…
Bất ngờ, một ngày nọ cũng có một thiếu nữ tuyệt đẹp trôi dạt vào hoang đảo.
Anh ta cố gắng làm cô tỉnh lại và hỏi:
– Cô có giữ lại được thứ gì không?
– Cô gái trả lời: Không, chỉ còn một thứ mà đàn ông các anh ai cũng muốn.
Chàng trai kêu lên sung sướng:
– Trời ơi! Cô mang theo bia à?
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
USA
ENGLAND
TVBI
