IRAN TÁI PHONG TỎA EO BIỂN HORMUZ, TỐ HOA KỲ VI PHẠM THỎA THUẬN, KHỦNG HOẢNG NĂNG LƯỢNG LEO THANG

[nguoiduatinabc]

Iran đã nhanh chóng đảo ngược quyết định tái mở cửa eo biển Hormuz khi tái áp đặt các hạn chế đối với tuyến hàng hải chiến lược này vào ngày Thứ Bảy, sau khi Hoa Kỳ tuyên bố sẽ không chấm dứt cuộc phong tỏa đối với các hoạt động vận tải liên hệ đến Iran.

Bộ chỉ huy quân sự liên hợp của Iran tuyên bố rằng “quyền kiểm soát eo biển Hormuz đã trở lại trạng thái trước đây … dưới sự quản trị và kiểm soát nghiêm ngặt của lực lượng vũ trang.” Tehran đồng thời cảnh cáo sẽ tiếp tục ngăn chặn lưu thông qua eo biển chừng nào cuộc phong tỏa của Hoa Kỳ đối với các hải cảng Iran vẫn còn hiệu lực.

Thông báo này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Trump khẳng định rằng, mặc dù Iran tuyên bố tái mở cửa eo biển vào ngày Thứ Sáu, cuộc phong tỏa của Hoa Kỳ “vẫn sẽ được duy trì toàn diện” cho đến khi Tehran đạt được thỏa thuận với Washington, bao gồm vấn đề chương trình hạt nhân.

Cuộc đối đầu quanh eo biển Hormuz đang đe dọa làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, trong bối cảnh giá dầu vừa có dấu hiệu hạ nhiệt vào ngày Thứ Sáu do kỳ vọng hai bên tiến gần hơn đến một thỏa thuận.

Khoảng 1/5 nguồn cung dầu hỏa toàn cầu đi qua eo biển này, và bất kỳ hạn chế nào cũng sẽ làm siết chặt nguồn cung vốn đã căng thẳng, kéo theo giá cả leo thang trở lại.
Quyền kiểm soát eo biển Hormuz từ lâu là một đòn bẩy chiến lược của Iran, buộc Hoa Kỳ phải điều động lực lượng và thiết lập phong tỏa các hải cảng Iran nhằm gây áp lực buộc Tehran chấp nhận lệnh ngưng bắn do Pakistan làm trung gian, để chấm dứt gần 7 tuần giao tranh giữa Israel, Hoa Kỳ và Iran.

Trước đó, Iran đã tuyên bố tái mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz cho tàu thương mại sau khi đạt được một thỏa thuận ngưng bắn kéo dài 10 ngày giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon.

Việc chấm dứt chiến sự giữa Israel và Hezbollah là một trong những yêu cầu chủ chốt của phía Iran trong các cuộc thương thuyết, khi trước đó Tehran cáo buộc Israel vi phạm lệnh ngưng bắn bằng các cuộc tấn công vào Lebanon.
Phía Israel cho rằng thỏa thuận này không bao gồm chiến trường Lebanon.

Sau tuyên bố của Tổng thống Trump về việc tiếp tục phong tỏa, các viên chức cao cấp Iran đã cáo buộc Hoa Kỳ vi phạm thỏa thuận ngưng bắn và cảnh báo rằng eo biển sẽ không thể duy trì trạng thái mở cửa nếu biện pháp phong tỏa vẫn còn.

Một công ty dữ liệu hàng hải cho biết hoạt động vận chuyển qua eo biển hiện bị giới hạn trong các hành lang cần có sự chấp thuận của Iran.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ cho biết lực lượng của họ đã buộc 21 tàu quay trở lại Iran kể từ khi cuộc phong tỏa bắt đầu vào đầu tuần.

Dù tình hình leo thang, các viên chức Pakistan cho biết Hoa Kỳ và Iran vẫn đang tiến gần đến một thỏa thuận trước thời hạn ngưng bắn vào ngày 22 tháng 4.



Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar, phát biểu tại một diễn đàn ngoại giao ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, nhận định rằng lệnh ngưng bắn tại Lebanon là một tín hiệu tích cực, khi xung đột giữa Israel và Hezbollah trước đó là trở ngại chính trong các cuộc đàm phán tại Islamabad.

Các nỗ lực ngoại giao tiếp tục được đẩy mạnh với việc Tổng Tham mưu trưởng Pakistan thăm Tehran, trong khi Thủ tướng Shehbaz Sharif hội kiến với lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar.

Một vòng đàm phán mới giữa Iran và Hoa Kỳ dự kiến sẽ diễn ra trong những ngày đầu tuần tới. Tuy nhiên, nhiều nghi vấn vẫn tồn tại liên quan đến việc Hezbollah có tuân thủ lệnh ngưng bắn hay không, đặc biệt khi lực lượng này không trực tiếp tham gia thương thuyết và quân đội Israel vẫn hiện diện tại một phần miền Nam Lebanon.

Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng Israel bị cấm tiến hành các cuộc tấn công mới vào Lebanon, đồng thời khẳng định rằng chiến sự giữa Israel và Hezbollah cần phải chấm dứt.

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho biết lệnh cấm này chỉ áp dụng đối với các hành động tấn công, không bao gồm quyền tự vệ.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu xác nhận rằng Israel đồng ý với lệnh ngưng bắn theo yêu cầu của Tổng thống Trump, nhưng nhấn mạnh rằng chiến dịch nhằm vào Hezbollah vẫn chưa kết thúc.

Ông cho biết Israel đã phá hủy khoảng 90% kho hỏa tiễn và hỏa lực của Hezbollah, và lực lượng Israel “vẫn chưa hoàn tất” nhiệm vụ giải trừ nhóm này.

Tại Beirut, nhiều gia đình di tản đã bắt đầu trở về miền Nam Lebanon và vùng ngoại ô phía Nam thủ đô, bất chấp cảnh báo của giới chức yêu cầu chờ đợi để xác nhận lệnh ngưng bắn có được duy trì hay không.

Quân đội Lebanon và lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc báo cáo vẫn còn những đợt pháo kích lẻ tẻ tại một số khu vực miền Nam sau khi lệnh ngưng bắn có hiệu lực.
Cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 đã khiến ít nhất 3,000 người thiệt mạng tại Iran, hơn 2,290 người tại Lebanon, 23 người tại Israel, cùng hơn một chục người tại các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh.

13 quân nhân Hoa Kỳ cũng đã thiệt mạng trong cuộc xung đột này.