Israel nâng cấp sức mạnh Không quân: Bước đi chiến lược giữa biến động khu vực

[Romano]

Trong bối cảnh cuộc chiến đa mặt trận vẫn chưa hạ nhiệt, việc Israel đẩy mạnh mở rộng lực lượng Không quân đang từng bước đưa quốc gia này tiến gần hơn tới vị thế một cường quốc quân sự trong khu vực, thậm chí có ảnh hưởng ở tầm toàn cầu.Dù không sở hữu tàu sân bay hay khả năng triển khai sức mạnh không quân trên phạm vi toàn thế giới như Mỹ, nhưng chiến lược tăng cường các tiêm kích thế hệ 5 F-35 đang giúp Israel trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu về vận hành dòng máy bay hiện đại này.

Theo dữ liệu từ tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin (Mỹ), tính đến đầu năm 2026, có khoảng 20 quốc gia đang sử dụng F-35, trong đó Mỹ là nước vận hành nhiều nhất với khoảng 2.000 chiếc thuộc nhiều quân chủng khác nhau.Các đồng minh phương Tây như Anh, Australia, Canada hay Italy cũng sở hữu số lượng đáng kể. Tại châu Á, Nhật Bản và Hàn Quốc lần lượt triển khai 142 và 60 chiếc. Với kế hoạch nâng tổng số F-35 lên 100 chiếc, Israel vốn có quy mô dân số nhỏ sẽ trở thành một trong những nước sử dụng F-35 nhiều nhất tính theo đầu người.

Thực tế chiến trường những năm gần đây cho thấy vai trò trung tâm của Không quân Israel. Kể từ sau cuộc tấn công ngày 7/10/2023 của Hamas, Israel đã bước vào cuộc xung đột kéo dài trên nhiều mặt trận, đối đầu đồng thời với Hezbollah, lực lượng Houthi tại Yemen và cả Iran. Trong hơn 900 ngày giao tranh liên tục, Lhông quân đã trở thành “cánh tay nối dài” giúp Israel tiến hành các chiến dịch quân sự vượt ra ngoài biên giới.

Dù Israel cũng duy trì lực lượng Lục quân mạnh và đã đầu tư đáng kể cho Hải quân, bao gồm các tàu hộ vệ lớp Sa’ar 6 và tàu ngầm hiện đại, Không quân vẫn là trụ cột trong chiến lược tác chiến tầm xa. Khả năng tấn công chính xác, linh hoạt và nhanh chóng cho phép Israel phản ứng với các mối đe dọa từ nhiều hướng khác nhau trong khu vực.

Sự trỗi dậy về sức mạnh quân sự của Israel không nằm ngoài sự chú ý của các quốc gia Trung Đông. Một số báo cáo gần đây cho thấy các cường quốc khu vực như Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Ai Cập ngày càng quan ngại trước những gì họ coi là tham vọng thống trị khu vực của Israel. Trong lịch sử, các quốc gia như Ai Cập hay Thổ Nhĩ Kỳ từng sở hữu lực lượng quân sự quy mô lớn và đóng vai trò đối trọng quan trọng.Tuy nhiên, cán cân sức mạnh đã thay đổi đáng kể. Quân đội Syria dưới thời nhà lãnh đạo Bashar al-Assad suy yếu nghiêm trọng sau nội chiến kéo dài. Iraq thời Saddam Hussein từng có lực lượng hùng hậu nhưng đã bị suy giảm mạnh sau Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991. Trong khi đó, Iran cũng chịu tổn thất đáng kể về hệ thống phòng không và năng lực quân sự sau các đợt không kích.

Một yếu tố quan trọng trong quan hệ Mỹ - Israel là khái niệm “Ưu thế quân sự định tính” (QME), theo đó Israel cần duy trì khả năng đánh bại bất kỳ đối thủ nào trong khu vực, kể cả khi phải đối đầu với nhiều lực lượng cùng lúc.

Dù khái niệm này từng đặc biệt quan trọng trong thời kỳ chiến tranh quy ước, nhưng sự suy yếu của nhiều quân đội trong khu vực đã phần nào làm thay đổi bối cảnh chiến lược.

Tuy nhiên, những diễn biến gần đây, đặc biệt là sau sự kiện 7/10/2023, đã buộc Israel phải điều chỉnh tư duy quân sự.

Trước đó, nước này ưu tiên phát triển công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và các đơn vị tác chiến tinh gọn, phù hợp với các cuộc xung đột quy mô nhỏ. Nhưng thực tế chiến trường cho thấy Israel cần chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài, đa mặt trận, đòi hỏi huy động lực lượng lớn và sử dụng toàn diện sức mạnh không quân.

Điều này dẫn tới hàng loạt quyết định mua sắm và nâng cấp vũ khí. Ngoài việc mở rộng đội bay F-35, Israel còn đặt mua thêm tiêm kích F-15IA và trực thăng vận tải hạng nặng CH-53K King Stallion.

Đáng chú ý, nước này cũng nối lại kế hoạch mua máy bay tiếp dầu trên không sau nhiều thập kỷ trì hoãn - yếu tố then chốt để thực hiện các nhiệm vụ tầm xa. Mỹ dự kiến sẽ bàn giao cho Israel chiếc máy bay tiếp dầu trên không KC-46 đầu tiên trong tổng số ít nhất 6 chiếc dự kiến, phục vụ các kịch bản tác chiến tầm xa trong tương lai.

KC-46, do Boeing sản xuất, được mô tả như “một bồn nhiên liệu di động” với khả năng mang theo khoảng 207.000 pound nhiên liệu (gần 94.000 lít) và tiếp dầu cho nhiều loại máy bay chiến đấu. Mỗi chiếc có thể tiếp nhiên liệu cho khoảng một tá máy bay trong một nhiệm vụ, tùy theo phân bổ nhiên liệu. Máy bay có thể bay liên tục 16 giờ, thậm chí lên tới 24 giờ nếu được tiếp dầu trên không từ máy bay khác.

Theo đó, chiếc KC-46 đầu tiên đã hoàn tất chuyến bay thử nghiệm đầu tiên tại Mỹ và dự kiến sẽ được chuyển giao cho Israel trong khoảng một tháng tới.

Trước đây, Israel từng cân nhắc cắt giảm trực thăng tấn công Apache, nhưng nay lại có xu hướng tăng cường loại khí tài này. Những thay đổi này phản ánh nhu cầu chuyển từ mô hình “tinh gọn” sang “cơ bắp” – tức xây dựng lực lượng quy mô lớn, sẵn sàng cho các kịch bản chiến tranh toàn diện.