Từ đầu xâm lược, Nga toàn nhắm mục tiêu "vừa lạ vừa khó" ở Ukraine: Putin muốn gì?

[vuitoichat]

Lý do gì khiến Nga quyết tâm xâm lược Ukraine đến vậy?, mà sau khi chỉ triển khai một lượng quân hạn chế, quân đội Nga vẫn ưu tiên cho các mục tiêu này ở Ukraine, bất chấp rủi ro đáng kể.

Chỉ nhắm vào nhà máy hạt nhân

Trong chiến dịch tiếp diễn hơn 10 ngày qua ở Ukraine, Nga không chỉ tiến hành giành quyền kiểm soát các thành phố quan trọng mà còn chủ trương nắm trong tay các nhà máy điện hạt nhân, từ nơi không hoạt động cho đến cơ sở lớn nhất của Kiev.

Dù chỉ triển khai một lượng quân hạn chế, quân đội Nga vẫn ưu tiên cho các mục tiêu này, bất chấp rủi ro đáng kể. Lý do gì khiến Nga quyết tâm đến vậy?

Ukraine có 15 lò phản ứng hạt nhân còn hoạt động được đặt tại 4 nhà máy trên khắp đất nước và 4 lò phản ứng ngừng hoạt động tại Chernobyl, nơi xảy ra thảm họa hạt nhân tồi tệ nhất lịch sử.

Các lực lượng của Nga trong chiến dịch quân sự đặc biệt đã giành quyền kiểm soát Chernobyl và nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu Zaporizhzhia ở miền nam Ukraine.

Nga không cho biết lý do tại sao muốn nắm quyền kiểm soát hai địa điểm này nhưng người ngoài cuộc thì đặt ra rất nhiều giả thuyết.

Một trong những mục tiêu đầu tiên mà quân đội Nga kiểm soát khi tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine là nhà máy điện hạt nhân Chernobyl đã ngừng hoạt động từ lâu.

Cơ sở này nằm cách biên giới Belarus khoảng 15km, với phần lớn khu vực cấm xâm nhập nằm trong lãnh thổ Ukraine.

Việc kiểm soát khu vực gần như không có người ở này mang lại cho lực lượng Nga khả năng tiếp cận Kiev từ phía tây bắc theo con đường ngắn nhất mà không cần phải băng qua sông Dnepr trên lãnh thổ đối phương.

Nhưng Evelyn Farkas, Phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng phụ trách Nga, Ukraine và Âu-Á dưới thời Barack Obama, nói rằng Moscow có thể muốn đảm bảo an toàn cho cơ sở này trong trường hợp xảy ra xung đột kéo dài ở Ukraine.

Farkas nói với NBC News rằng, Nga không muốn vật liệu hạt nhân trôi nổi xung quanh, đến tay những kẻ nguy hiểm có thể sử dụng làm các loại bom độc hại.

Alexey Muraviev, một chuyên gia chiến lược và an ninh quốc gia tại Đại học Curtin, cho biết người Nga nhắm vào Chernobyl vì đây là tài sản chiến lược gần biên giới mà họ muốn bảo vệ.

"Người Nga chỉ muốn đảm bảo - và tôi biết điều đó nghe có vẻ hơi kỳ lạ - rằng các biện pháp bảo vệ hạt nhân đã được thực hiện và họ sẽ không chịu trách nhiệm cho bất kỳ tai nạn nào", ông nói.

"Ngoài ra, họ sẽ không cho người Ukraine cơ hội làm nổ lò phản ứng như một hành động răn đe phòng thủ dưới hình thức gây ô nhiễm phóng xạ khu vực để ngăn chặn bước tiến của quân đội Nga".

Nga muốn gì với nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia?

Sau Chernobyl, Nga tiếp tục giành quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia hôm 3/3. Cuộc tấn công vào khu vực này gây ra những lo ngại về sự cố không mong muốn có thể gây nguy hiểm cho toàn bộ khu vực.

Điều này đặt ra câu hỏi vì sao Moscow liên tiếp phải mất công và bất chấp rủi ro để chiếm các nhà máy hạt nhân như thế?

Theo giới phân tích, Ukraine phụ thuộc rất nhiều vào năng lượng hạt nhân để cung cấp cho mạng lưới năng lượng của nước này, khi chiếm hơn 50% tổng công suất phát điện của quốc gia.

Cơ sở Zaporizhzhia là cơ sở lớn nhất ở châu Âu với 6 lò phản ứng sản xuất tới 6.000 megawatt, 1/4 sản lượng điện tổng thể của Ukraine. Bằng cách nắm quyền kiểm soát cơ sở này cũng như những nơi khác, quyền "bật tắt đèn" ở Ukraine nằm trong tay Nga.

Theo giáo sư Allen Sens tại đại học British Columbia, những hành động quân sự của Nga nhằm vào nhà máy hạt nhân là để kiểm soát cơ sở hạ tầng quốc gia.

"Khi Nga kiểm soát các lò phản ứng hạt nhân của Ukraine, họ cũng sẽ kiểm soát phần lớn sức mạnh (nguồn điện) của đất nước", ông nói với Global News.

Theo giáo sưu MV Ramana từ đại học British Columbia, sẽ không có lợi cho Nga nếu một sự cố lớn xảy ra tại một nhà máy điện hạt nhân của Ukraine vì một lượng đáng kể bụi phóng xạ có thể bay trở lại đất nước của họ.

"Những tài sản này tự có giá trị, thay vì trở thành thứ mà bạn muốn phá hủy", ông nói.

Phát biểu trên Rachel Maddow Show, nhà nghiên cứu Clint Watts tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, cho rằng một lý do khác khiến địa điểm này và các nhà máy hạt nhân khác có tầm quan trọng chiến lược đối với Moscow là các liên kết giao thông ở đây.

Đã có báo cáo về việc các xe tăng Nga hết nhiên liệu khi tiến vào Ukraine, đầu ray tại các nhà máy điện hạt nhân sẽ cho phép Nga di chuyển các sư đoàn thiết giáp nhanh hơn mà không sử dụng nhiều nhiên liệu.