Thiếu hạm đội tàu ngầm, Hải quân Mỹ quá chật vật

[PinaColada]

Trong 3 tàu ngầm quân sự chủ lực của Hải quân Mỹ, hai tàu đang nằm ụ để sửa chữa và bảo dưỡng. Một tàu đã được cải hoán, không còn phục vụ nhiệm vụ tác chiến như thiết kế ban đầu.

Theo chuyên trang quân sự 19FortyFive, Hải quân Mỹ đang đối mặt với tình trạng khó khăn do thiếu hụt tàu ngầm hiện đại. Theo đó, lực lượng này hiện chỉ còn một tàu ngầm lớp Seawolf đang hoạt động, làm dấy lên lo ngại về năng lực tác chiến trong trường hợp xảy ra xung đột trên biển.

Tàu duy nhất thuộc lớp Seawolf đang sẵn sàng hoạt động là USS Jimmy Carter, nhưng đây là phiên bản đã cải hoán, phần thân kéo dài thêm khoảng 30 m, dùng để phục vụ nhiệm vụ đặc biệt và hoạt động tình báo, không phải tàu ngầm quân sự tác chiến như thiết kế ban đầu.

Hai tàu ngầm còn lại thuộc lớp Seawolf, USS Connecticut và USS Seawolf, đang nằm tại xưởng sửa chữa, quá trình này có thể mất nhiều năm, tạo ra khoảng trống lớn trong năng lực của Hải quân Mỹ tại khu vực Thái Bình Dương.

Theo các nguồn tin, tàu ngầm USS Connecticut đã sửa chữa hơn 4 năm sau khi va chạm với một núi ngầm và dự kiến trở lại hoạt động sớm nhất vào cuối năm 2026. Tàu USS Seawolf vừa bắt đầu chương trình nâng cấp lớn, quá trình này dự kiến kéo dài tới mùa hè 2029.

Tầm nhìn ngắn hạn gây ra hệ lụy dài hạn

Tàu ngầm lớp Seawolf được Mỹ phát triển trong thập niên 1980 với mục tiêu thống trị lòng đại dương. Tàu có thể lặn sâu 600-900 m nhờ thép siêu bền, đạt tốc độ trên 35 hải lý/giờ trong khi vẫn giữ độ ồn cực thấp.

Các chuyên gia nhận định ngay cả các tàu ngầm hiện đại hơn thuộc lớp Virginia được phát triển sau này cũng không thể thay thế hoàn toàn tàu ngầm lớp Seawolf, do tốc độ chậm hơn, hỏa lực yếu hơn và không được thiết kế để lặn xuống độ sâu lớn.

Đáng chú ý, tàu ngầm lớp Seawolf còn có hỏa lực mạnh, có thể mang tới 50 tên lửa hành trình Tomahawk. Trong khi tàu ngầm lớp Virginia thiết kế đa nhiệm, không tối ưu cho nhiệm vụ săn ngầm.

Ban đầu, Hải quân Mỹ dự kiến đóng 29 tàu ngầm lớp Seawolf, nhưng con số được triển khai trong thực tế chỉ có 3 tàu, do chương trình bị cắt giảm mạnh ngay khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Hiện Lầu Năm Góc đang phát triển thế hệ tàu ngầm mới SSN(X), song việc sản xuất dự kiến phải tới thập niên 2040 mới bắt đầu.


Tàu USS Seawolf vừa bắt đầu chương trình nâng cấp lớn, quá trình này dự kiến kéo dài tới mùa hè 2029. Ảnh: Hải quân Mỹ.
Chuyên gia Kris Osborn từng làm việc tại Lầu Năm Góc với vai trò chuyên gia cao cấp tại Văn phòng Trợ lý Bộ trưởng Lục quân, chuyên phụ trách mua sắm, hậu cần và công nghệ. Ông Osborn cảnh báo khoảng trống năng lực của tàu ngầm Mỹ hiện nay khó có thể được bù đắp nhanh chóng, ngay cả khi tăng chi tiêu quốc phòng.

Theo ông Osborn, cách nhìn có phần ngắn hạn về môi trường an ninh toàn cầu trong thập niên 1980 đã gây ra sai lầm, làm suy giảm ưu thế trên biển của Hải quân Mỹ xét về dài hạn.

Các đánh giá dài hạn cho thấy Mỹ cần hạm đội tàu ngầm hiện đại, có năng lực tấn công lớn, để duy trì khả năng răn đe và ưu thế trên biển.

Trong nhiều năm, các chỉ huy Hải quân Mỹ đều khẳng định nhu cầu đối với tàu ngầm Mỹ vượt quá năng lực hiện có. Điều này làm gia tăng rủi ro đối với các tàu mặt nước và lực lượng tiền phương của Mỹ, đặc biệt tại khu vực Thái Bình Dương.

Việc từng cắt giảm mạnh tay chương trình đóng tàu ngầm lớp Seawolf lý giải vì sao Hải quân Mỹ phải đẩy nhanh đóng mới các tàu lớp Virginia Block V với năng lực mang tên lửa Tomahawk tăng đáng kể.

Các tàu lớp Virginia Block V bổ sung một đoạn thân dài gần 25 m, cho phép mang thêm 28 tên lửa Tomahawk, nâng tổng số tên lửa tàu có thể mang lên mức 40 quả.

Tàu ngầm lớp Virginia từng được phát triển như một phương án rẻ hơn, linh hoạt hơn cho thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, phục vụ nhiều nhiệm vụ như tác chiến ven bờ, tình báo, hỗ trợ đặc nhiệm, nhưng cũng vì thế mà năng lực săn ngầm của tàu ngầm lớp Virginia trở nên hạn chế hơn.

Chuyên gia Harry J. Kazianis là cựu giám đốc phụ trách các vấn đề an ninh quốc gia tại Trung tâm Lợi ích Quốc gia (CFTNI), một viện nghiên cứu chính sách đối ngoại có trụ sở tại Washington DC.

Ông Kazianis cũng nhìn nhận việc cắt giảm chương trình đóng tàu lớp Seawolf là ví dụ điển hình của quyết định dựa trên tầm nhìn ngắn hạn gây ra hệ quả dài hạn. Cái giá phải trả là yếu tố không bao giờ có thể lấy lại: Thời gian.

Hiện Lầu Năm Góc còn đang phát triển thế hệ tàu ngầm mới SSN(X), được kỳ vọng tái tạo năng lực cao cấp của lớp tàu Seawolf, nhưng phải tới những năm 2040 kế hoạch đóng tàu mới có thể triển khai.

Số phận của tàu USS Connecticut sau tai nạn

Ngày 2/10/2021, tàu USS Connecticut thuộc lớp tàu ngầm Seawolf gặp sự cố va chạm nghiêm trọng khi đang lặn ở vùng biển quốc tế. Con tàu đâm phải một núi ngầm chưa được thể hiện chính xác trên hải đồ.

Cú va chạm gây hư hại nặng phần mũi tàu, bao gồm cấu trúc mũi, két dằn và vòm sonar. Dù lò phản ứng hạt nhân và hệ thống động lực vẫn an toàn, mức độ hư hỏng buộc tàu phải nổi lên mặt nước. Nếu xảy ra trong điều kiện chiến tranh, tàu và thủy thủ đoàn có thể đối mặt nguy cơ lớn.

Một số thủy thủ bị thương trong vụ tai nạn. Sau sự cố, tàu di chuyển về đảo Guam để đánh giá ban đầu, rồi tiếp tục hành trình tới xưởng Puget Sound ở tiểu bang Washington để sửa chữa toàn diện.

Các hình ảnh công bố cho thấy phần mũi tàu bị biến dạng nghiêm trọng và mất vòm sonar, cho thấy mức độ hư hại lớn và thời gian sửa chữa kéo dài.

Kết luận điều tra của Hải quân Mỹ cho rằng sự cố hoàn toàn có thể tránh được. Báo cáo chỉ ra nhiều thiếu sót trong công tác lập kế hoạch hải hành và quản lý rủi ro trên tàu. Theo Hải quân, nguyên nhân không chỉ đến từ yếu tố môi trường mà còn do kỷ luật vận hành lỏng lẻo và việc không tuân thủ đầy đủ quy trình.

Sau sự cố, chỉ huy trưởng, sĩ quan điều hành và thuyền trưởng của tàu đã bị miễn nhiệm vào tháng 11/2021, một động thái hiếm thấy trong Hải quân Mỹ, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vụ việc.

Theo các quan chức cấp cao, vụ tai nạn cũng cho thấy rủi ro mang tính hệ thống khi vận hành tàu ngầm phức tạp với tốc độ cao ở những khu vực chưa được khảo sát đầy đủ, đặc biệt trong bối cảnh áp lực chiến lược gia tăng.

Quá trình sửa chữa USS Connecticut phức tạp hơn dự kiến, một phần do thiết kế đặc thù của tàu ngầm lớp Seawolf.

Do chương trình đã kết thúc từ lâu, các linh kiện thay thế, đặc biệt là những bộ phận chuyên dụng như vòm sonar, không có sẵn. Không có tàu cùng lớp bị loại biên để tháo dỡ linh kiện, buộc Hải quân Mỹ phải chế tạo mới hoặc tìm biện pháp cải tiến thay thế, kéo theo thời gian sửa chữa dài hơn và đòi hỏi yêu cầu kiểm định nghiêm ngặt hơn.

Từ tháng 2/2023, tàu bước vào giai đoạn bảo dưỡng toàn diện (EDSRA) tại xưởng Puget Sound, bao gồm kiểm tra thân tàu, sửa chữa cấu trúc, bảo trì lò phản ứng và nâng cấp hệ thống. Việc kết hợp bảo dưỡng định kỳ với sửa chữa tàu sau tai nạn khiến khối lượng công việc tăng đáng kể.

Tiến độ sửa chữa còn bị ảnh hưởng bởi những khó khăn chung của hệ thống xưởng tàu phục vụ Hải quân Mỹ, bao gồm thiếu nhân lực, hạn chế về cơ sở hạ tầng và cạnh tranh vị trí ụ tàu phục vụ sửa chữa, trong bối cảnh tồn đọng nhiều dự án bảo dưỡng tàu ngầm.

Giới phân tích và cơ quan giám sát cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy những hạn chế kéo dài trong cả năng lực sửa chữa tàu ngầm của Hải quân Mỹ.

Hải quân Mỹ cho biết USS Connecticut dự kiến quay trở lại hoạt động vào cuối năm nay. Người phát ngôn Hải quân khẳng định việc sửa chữa tàu USS Connecticut hiện là ưu tiên hàng đầu, do năng lực đặc thù của lớp Seawolf.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng tiến độ rất có thể tiếp tục trễ sang năm 2027, như vậy, Hải quân Mỹ sẽ còn căng mình đương đầu với tình trạng thiếu tàu ngầm chủ lực.

VietBF@ sưu tập