Những ngày này, các ḷ chế biến bóng b́ lợn truyền thống hoạt động hết công suất để có đủ hàng cung cấp cho thị trường tết nhưng kèm theo đó là cảnh mất vệ sinh, thậm chí sử dụng cả hóa chất cực độc để chế biến.
Bóng b́ vốn là món ăn khoái khẩu, không thể thiếu của nhiều gia đ́nh người Việt trong những dịp lễ, tết. Nguyên liệu để chế biến thành bóng b́ chính là b́ lợn. Song, điều ít ai biết đó là phần lớn b́ lợn trong quá tŕnh vận chuyển đă bị ôi thiu.
1 lít ô xy già tẩy trắng 3 tạ b́ lợn!
Về thôn B́nh Lương (xă Tân Quang, H.Văn Lâm, Hưng Yên), h́nh ảnh đầu tiên đập vào mắt chúng tôi là những miếng da lợn đă qua sơ chế được phơi la liệt bên đường làng, trên mái nhà hoặc cạnh bờ ao.
11 giờ trưa, nhưng ḷ chế biến của chủ hộ tên Đ.X.C vẫn nhộn nhịp. Đây là một trong những cơ sở tái chế b́ lợn lớn nhất ở B́nh Lương, hoạt động từ nhiều năm nay. Theo tiết lộ của ông C., trung b́nh mỗi ngày nhập khoảng 1,5 tạ b́ sống và chế biến. Những ngày giáp tết th́ nhiều hơn, gần 2 tạ/ngày. “Toàn bộ số bóng b́ sẽ được đổ buôn cho các mối hàng quen tại chợ Đồng Xuân, chợ Hôm”, ông C. cho hay.
Quan sát cơ sở của hộ ông C., không khó để nhận thấy t́nh trạng mất vệ sinh nghiêm trọng. Ngay bên gian bếp vốn được dùng làm nơi sơ chế da lợn, là ḍng nước thải ứ đọng đen kịt, khắp nơi bóng nhẫy mỡ lợn, nước than nhem nhuốc. Bóng b́ thành phẩm chưa kịp thu gom bày la liệt khắp nền đất, gác bếp cùng đủ thứ đồ đạc, vật dụng như bao tải, quần áo, xoong nồi ruồi nhặng bu kín. Chốc chốc, hai công nhân vô tư giẫm chân lên miếng bóng b́ chuẩn bị được đóng ni lông đem đi tiêu thụ. Cảnh tương tự cũng xảy ra tại nhiều cơ sở làm bóng b́ khác ở B́nh Lương.
Tính trung b́nh các hộ ở B́nh Lương sơ chế tới gần chục tấn b́ lợn mỗi ngày. B́ lợn được nhập từ những chợ đầu mối, ḷ mổ của vùng lân cận. Tuy nhiên, càng về cuối năm, b́ lợn khan hiếm hết hàng, dân làm bóng b́ phải đi gom hàng từ khắp các tỉnh Quảng Ninh, Hải Pḥng, Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Phú Thọ… “Trong trường hợp này, tư thương thu mua hàng từ các chợ, ḷ mổ ở những tỉnh xa. Và để tránh đội chi phí, da lợn gom được sẽ tập kết tại một điểm, sau đó đợi đủ chuyến rồi mới theo xe khách về B́nh Lương. Thu gom, vận chuyển như thế cũng mất hơn 2 ngày, nên da lợn khi về tới nơi chế biến bị ôi thiu và bốc mùi là điều không tránh khỏi”, ông Nguyễn Huy Lập, Chủ tịch UBND xă Tân Quang, nh́n nhận.
Hôm 23.1, 300 kg b́ lợn bốc mùi hôi thối trên đường về xă Tân Quang đă bị Công an Bắc Giang phát hiện bắt giữ. Lái xe tên Nguyễn Quốc (36 tuổi, ở xă Thanh Long, H.Yên Mỹ, Hưng Yên) cũng đă khai nhận toàn bộ sự việc.
Nh́n miếng b́ lợn được tẩy trắng th́ thích thật, nhưng lại khổ cho bọn tôi, v́ cứ mỗi lẫn tiếp xúc với ô xy già là y như rằng đôi bàn tay lại ngứa ngáy hết cả
T́m hiểu, chúng tôi được biết nhiều hộ làm bóng b́ ở B́nh Lương có hẳn bí quyết tẩy trắng và làm mất mùi của b́ lợn ôi thiu. B́ lợn sau khi cạo sạch lông, nạo bỏ toàn bộ mỡ sẽ được ngâm trong thùng ô xy già từ 2 - 3 tiếng đồng hồ. Một nam thanh niên làm thuê cho cơ sở sản xuất bóng b́ của ông Đ. tiết lộ: những thùng dung dịch ô xy già khi mới nhập về từ Lạng Sơn th́ c̣n có nguyên nhăn chữ Trung Quốc trên vỏ thùng, nhưng sau đó bị bóc đi. Một lít ô xy già mua ở Lạng Sơn có giá 15.000 đồng và có thể tẩy trắng tới hơn 3 tạ b́ lợn. “Nh́n miếng b́ lợn được tẩy trắng th́ thích thật, nhưng lại khổ cho bọn tôi, v́ cứ mỗi lẫn tiếp xúc với ô xy già là y như rằng đôi bàn tay lại ngứa ngáy hết cả”, nam thanh niên làm thuê kể.
Gần 100% hộ kinh doanh không phép
Trao đổi với Thanh Niên, ông Nguyễn Huy Lập, Chủ tịch UBND xă Tân Quang, cho biết thôn B́nh Lương hiện có khoảng 150 hộ làm nghề liên quan đến chế biến bóng b́ lợn và mỗi ngày B́nh Lương xuất đi các tỉnh phía bắc vài ba tấn bóng b́ lợn. “Gần như 100% không có giấy phép kinh doanh”, ông Lập nói. Ông Lập thừa nhận, việc các cơ sở dùng ô xy già cũng như một số dung dịch hóa chất khác để tẩy trắng, làm mất mùi ôi thiu của b́ lợn là có thật.
Trong khi đó, một người (đề nghị không nêu tên) hiện đang công tác tại Trạm y tế xă Tân Quang, cho biết gần 3 năm trước, chính quyền địa phương đă phối hợp cùng các cơ quan như chức năng như an toàn vệ sinh thực phẩm và cảnh sát môi trường của H.Văn Lâm hướng dẫn, tập huấn cho các hộ làm nghề. Nhưng cho tới nay, t́nh trạng mất vệ sinh trong khâu chế biến vẫn chưa được cải thiện, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm nên hiện các cơ sở làm nghề vẫn chưa được cấp phép. Vẫn theo người này, ngay từ đầu vào chất lượng của b́ lợn cũng đă rất đáng lo ngại. “Ai mà biết được chất lượng thật của số b́ lợn được nhập về đây từ khắp các chợ lẻ, chợ cóc, tới chợ đầu mối, rồi tại các ḷ mổ thủ công không phép… Nếu là lợn mang dịch bệnh như tai xanh, viêm cầu, th́ cũng chẳng ai biết. Cứ mỗi lần họ nhập về cả một loạt xe tải lớn toàn b́, nhưng chính quyền xă cũng chẳng bao giờ cử người tới kiểm tra, làm rơ về nguồn gốc thực phẩm”, người này phản ánh.
Về vấn đề này, Chủ tịch UBND xă Tân Quang cũng thừa nhận là do các hộ làm bóng b́ đi thu mua b́ tại rất nhiều mối nên việc kiểm soát là “tương đối khó”. Để quản lư tốt việc này, ông Lập đă đá “quả bóng” trách nhiệm cho các cơ quan khác, khi cho rằng, cơ quan chức năng cấp trên nên quyết liệt trong việc xử lư an toàn vệ sinh thực phẩm, th́ những cơ sở thu mua b́ lợn của xă sẽ không c̣n “cửa” để mua phải b́ lợn kém chất lượng.
Rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng tới hệ thần kinh
Theo PGS-TSKH Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), ô xy già chỉ có tác dụng tẩy trắng thực phẩm, chứ không diệt hết được các loại vi khuẩn cùng mầm lây bệnh như dịch tai xanh, viêm cầu... nên nếu dùng phải loại bóng b́ được chế biến từ những con lợn mang bệnh th́ hậu quả rất khôn lường. Bên cạnh đó, việc sản xuất thủ công sẽ khiến các hộ gia đ́nh lạm dụng việc dùng ô xy già để tẩy trắng b́ lợn, như dùng nồng độ quá đậm đặc, thời gian ngâm tẩm quá lâu th́ sẽ gây tác hại đến sức khỏe người tiêu dùng. “Lo lắng nhất là việc người làm bóng b́ mua phải những loại ô xy già trôi nổi không rơ nguồn gốc. Người tiêu dùng khi sử dụng thực phẩm bị ngâm tẩm với những hóa chất có trong ô xy già, dễ dẫn đến các chứng như rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng tới hệ thần kinh cũng như các bộ phận trên cơ thể người”.
(Theo TN)
Dùng oxy già tẩy trắng b́ lợn thối
