Ở lại Nga sẽ kèm điều kiện, quay về Hongkong không phải là cách hay, nhiều nước khác đă từ chối cấp quy chế tị nạn, số phận của cựu nhân viên CIA Snowden ngày càng bấp bênh và phụ thuộc.
Nếu như tuần trước người ta thấy sự bẽ bàng của Mỹ trong việc truy đuổi cựu nhân viên CIA Edward Snowden, th́ tuần này người hùng (hay tội đồ của nước Mỹ?) lại ở chính vào thế đó. Trước sự truy đuổi ráo riết và toàn diện của Mỹ, cơ hội thoát thân cho Edward Snowden, người đă di chuyển từ Hongkong sang Nga sau khi tiết lộ những chuyện bí bí mật của Washington liên quan đến các hoạt động theo dơi, ngày càng mỏng manh hơn bao giờ hết. Những động thái của chính quyền Obama tuần qua cho thấy Mỹ quyết tâm loại bỏ các lựa chọn tị nạn của Snowden.
Mỹ tập trung gây áp lực liên tiếp tới Moscow với lập luận là nếu Nga không hợp tác tốt trong vấn đề Snowden, th́ triển vọng hợp tác Nga - Mỹ trong các vấn đề khác như Syria cũng có thể bị hủy hoại.
Với Ecuador, phó Tổng thống Mỹ Joe Biden nói với Quito rằng hợp tác kinh tế với Mỹ có thể sụt giảm nếu Snowden được đồng ư cho tỵ nạn. Đất nước châu Mỹ Latinh này có nền kinh tế dựa vào đồng USD và sự phụ thuộc vào Mỹ chiếm đến 40% xuất khẩu. Dầu thô chiếm đến 80% trong lượng xuất của Ecuador tới Mỹ, nước này cũng xuất một lượng đáng kể cá và hải sản, chuối và hoa tới Mỹ.
Chính quyền Obama đă tận dụng sự giận dữ của Quốc hội với Snowden để gây áp lực với tổng thống Ecuador Correa. Các quan chức Nhà Trắng từ chối thảo luận chi tiết về cuộc điện đàm giữa phó Tổng thống Biden với ông Correa. Nhưng các quan chức Mỹ cho biết, đe dọa về hành động của Quốc hội chống lại Quito tiếp tục được chính quyền dùng để đạt được hợp tác của ông Correa. Họ nói họ sẽ tiếp tục tin rằng lănh đạo Ecuador đă lo lắng về tổn thất kinh tế với nước này.
Snowden đang bị "bỏ rơi"?
Và trước sức ép của Mỹ, Moscow đă tuyên bố rằng Kremlin sẽ cho Snowden tị nạn ở Nga với điều kiện…
Hăng tin Interfax cho biết viên lănh sự trực tại điểm lănh sự Bộ Ngoại giao Nga ở sân bay Sheremetyevo (Moscow) đă nhận được đơn xin tị nạn chính trị của Snowden lúc 22 giờ 30 phút ngày 30-6 (tức 1 giờ 30 phút ngày 1/7, giờ Việt Nam). Viên lănh sự Kim Shevchenko xác nhận người nộp đơn là công dân người Anh Sarah Harrison, nhân viên của WikiLeaks và là người đồng hành của Snowden từ Hongkong. Trong khi đó, tờ Los Angeles Times viết chính Snowden đă gặp nhân viên Bộ Ngoại giao Nga và chuyển đơn xin tị nạn chính trị.
Trước khi thông tin Snowden xin tị nạn được công khai, cũng trong ngày 1/7, Tổng thống Putin tuyên bố Snowden có thể ở lại Nga nếu muốn, với điều kiện anh ta ngưng tiết lộ thông tin có thể gây thiệt hại cho “đối tác” Mỹ. Tổng thống Nga cũng cam đoan không bao giờ giao nộp Snowden cho Mỹ, đất nước áp dụng án tử h́nh.
Người phát ngôn Peskov nhấn mạnh: “Nga chưa bao giờ giao nộp ai và sẽ không giao nộp ai. Tuy nhiên, có những trường hợp gắn liền với sự trao đổi!”. Ông Peskov tái khẳng định Snowden chưa bao giờ là điệp viên của Nga và cũng chưa bao giờ làm việc với các cơ quan t́nh báo nước này.
Trước những điều kiện mà Moscow đưa ra, được biết Snowden đă rút đơn xin tị nạn ở Nga và hy vọng ở những cơ hội khác.
Trở lại Hongkong?
Các luật sư ở Hongkong nói một trong những lựa chọn tốt nhất của Snowden là trở về đặc khu hành chính này và tŕnh đơn xin tị nạn lên chính quyền đặc khu, hoặc lên Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR).
Một khả năng khác dành cho Snowden là nếu Trung Quốc ra tay can thiệp để anh này không bị giao nộp bằng cách sử dụng quyền can thiệp vào các vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia và quan hệ quốc tế.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc không phản ứng với các câu hỏi trong suốt tuần qua về vai tṛ của Bắc Kinh trong vấn đề Snowden. “Chính phủ trung ương rơ ràng coi trọng việc giải quyết các vấn đề theo luật của chính quyền đặc khu Hong Kong”, người phát ngôn bộ Ngoại giao Hua Chunying nói tại một cuộc họp báo thường kỳ.
Luật sư Ho của Daly & Associates phân tích rằng Snowden vẫn có thể trở về Hong Kong để xin tị nạn dù chính quyền Hong Kong đă yêu cầu các hăng hàng không ngăn cản Snowden bay tới đây. Anh ta có thể “lách luật” bởi Nga sẽ “trả anh ta lại Hong Kong”, chứ không “cho phép bay tới Hong Kong" giống như một hành khách b́nh thường, bà nói.
Ecuador: số phận Snowden do Nga quyết định!
Từng tuyên bố cho phép Snowden tị nạn chính trị ở Ecuador nhưng trước sức ép của Mỹ, Quito đă rút lại lời hứa này và đá quả bóng về phía Moscow.
Trả lời phỏng vấn tờ Guardian (Anh) ngày 1/7, Tổng thống Ecuador, ông Correa khẳng định Ecuador hiện không xem xét yêu cầu tị nạn của Snowden và chưa bao giờ có ư định hỗ trợ anh này bay từ Hồng Kông đến Moscow - Nga. “Đó là một sơ suất của chúng tôi” - ông Correa nói thêm.
Khi được hỏi về khả năng cựu nhân viên CIA đến được Ecuador hay không, ông Correa “đá trái bóng” về phía Nga: “Trường hợp của Snowden rất phức tạp nhưng lúc này anh ta đang ở trên lănh thổ Nga và quyết định thuộc về giới chức Nga”.
Nhiều nước từ chối đơn xin tị nạn
Website WikiLeaks ngày 2/7 đă công bố danh sách 21 quốc gia mà Snowden xin tị nạn, gồm: Áo, Ấn Độ, Ba Lan, Bolivia, Brazil, Cuba, Đức, Ecuador, Hà Lan, Iceland, Ireland, Na Uy, Nga, Nicaragua, Pháp, Phần Lan, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Trung Quốc, Venezuela, Ư. Hầu hết đơn xin tị nạn đều nộp tại điểm lănh sự Nga ở sân bay Sheremetyevo cuối ngày 1/7 để chuyển cho các sứ quán liên quan ở Moscow.
Tuy nhiên, đến ngày 3/7, nhiều nước đă từ chối cấp quy chế tị nạn cho Snowden.
Nữ phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Phần Lan Tytti Pylkko ngày 2/7 nói rằng nước này đă nhận được đơn xin tị nạn chính trị của Snowden, nhưng Helsinki không thể chấp nhận đơn này v́ luật pháp của Phần Lan yêu cầu ông Snowden phải có mặt ở nước này nếu muốn xin tị nạn. Bà Pylkko nói rằng đơn của ông Snowden được gửi fax đến sứ quán Phần Lan ở Moscow.
Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski ngày 2/7 cũng nói rằng nước này đă nhận được hồ sơ xin tị nạn của ông Snowden nhưng ông sẽ không đề nghị cấp quy chế tị nạn cho cựu nhân viên CIA.
Cùng ngày, Chính phủ Na Uy đă khẳng định nhận được đơn xin tị nạn của ông Snowden nhưng sẽ từ chối theo luật pháp của nước này. Một quan chức Bộ Ngoại giao Na Uy cho biết đại sứ quán nước này ở Moscow đă nhận đơn xin tị nạn được cho kư bởi ông Snowden và gửi qua đường fax vào chiều ngày 1/7. Vị quan chức này cho biết bộ Ngoại giao Na Uy không có thẩm quyền xem xét vụ việc này, mà đă chuyển sang cho Bộ Tư pháp. Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Na Uy Paal Loenseth thông báo chiếu theo pháp luật của Na Uy, đơn của ông Snowden sẽ bị từ chối.
Bộ trưởng Nội vụ Áo Johanna Mikl-Leitner cũng cho biết ông Snowden đă nộp đơn xin tị nạn chính trị ở nước này thông qua sứ quán Áo ở Moscow vào ngày 1/7. Tuy nhiên, bà Mikl-Leitner nói rằng ông Snowden cần phải nộp đơn trực tiếp ở Áo, đồng thời cho biết ông Snowden sẽ không bị trục xuất nếu như đến Áo.
Trong khi đó, Ấn Độ cũng bác đơn xin tị nạn của Snowden. Thậm chí New Delhi c̣n lên tiếng bảo vệ cho hoạt động theo dơi của Mỹ.
Chính phủ Italia th́ cho rằng yêu cầu tị nạn của Snowden là bất thường, c̣n Đức th́ cho biết trường hợp của cựu nhân viên CIA này sẽ được xem xét theo pháp luật.
Pháp, Thụy Sĩ và Trung Quốc th́ khẳng định chưa nhận được đơn tị nạn của Snowden.
Các cánh cửa lần lượt đóng lại với Snowden./.
V.V - Tổ quốc
Snowden Đi đâu Về đâu?
