ROCHESTER, Minnesota
Cách đây gần 50 năm, Rochester, Minnesota, đã trở thành ngôi nhà của gia đình tỵ nạn Việt Nam đầu tiên d9a85t5 chân nơi đây, một bước ngoặt không chỉ đối với các thành viên trong gia đình mà còn cho cả Rochester, mặc dù thành phố này phải mất đi một thời gian mới nhận ra được điều đó, theo báo
Post Bulletin hôm 26 tháng Bảy cho đăng tải lên.
Vào tháng 7/1975, bà Hương Bùi, một phụ nữ ở độ 30 tuổi, đặt chân đến Rochester cùng với bốn đứa con từ trại tỵ nạn ở Indiantown Gap, Pennsylvania. Đứa lớn nhất mới có 8 tuổi, bé nhất vẫn còn là đứa trẻ mới chập chững biết đi.
Giống như gia đình của bà Hương Bùi, nhiều gia đình Việt Nam khác đang ngồi chờ để được cho di tản vào cuối tháng 4/1975. (Ảnh minh họa: National Archives/AFP via Getty Images)
Người cha đã không cùng đi với họ. Trong sự ưu tiên dành cho phụ nữ và trẻ em chạy trốn khỏi đất nước giữa sự sụp đổ của chính phủ miền Nam Việt Nam, ông đã bị bỏ lại ở phía sau.
Kỳ diệu thay, ông đã xuất hiện trở lại và đoàn tụ với gia đình sau một thập niên.
Năm năm trước đây, cô con gái cả, bà Cẩm Nguyễn, đã qua đời đột ngột vì bị ngừng tim khi đang đi dạo.
Năm mươi năm sau, những đứa con của bà Hương Bùi, nay ở độ tuổi hơn 50, đều có sự nghiệp thành công riêng, và họ đã tưởng nhớ lại những năm tháng đến sinh sống ở Rochester.
Họ nhớ lại những cử chỉ chào đón và lòng tốt từ các thành viên của nhà thờ Gloria Dei Lutheran, đã hết lòng tài trợ và giúp cho họ học hỏi một nền văn hóa mới và một lối sống hoàn toàn mới.
Các người con nhớ lại về những giáo viên luôn dành thêm thời gian giúp cho họ học một ngôn ngữ mới. Và rồi, các anh em cùng nhớ lại về một người mẹ, người đã thể hiện sự chăm chỉ và kiên trì, tạo ra lộ trình cho các con mình đạt thành công sau này.
"Thật là khó khăn vô cùng. Quý vị có thể tưởng tượng ra, việc đến Mỹ mà không biết một từ ngữ tiếng Anh nào với bốn đứa con dưới 8 tuổi", ông Kiên Nguyễn, người con trai cả của bà Hương, hiện là quản trị viên phụ trách phát triển kỹ thuật tại Mayo Clinic, đã nói về mẹ mình.
"Nhưng mẹ tôi đã làm được tất cả".
Một gia đình tỵ nạn Việt Nam đặt chân đến Bắc California hồi năm 1986. (Ảnhh minh họa: Carlos Schiebeck/AFP via Getty Images)
Nhưng sự mất phương hướng và cú sốc văn hóa đã diễn ra theo cả hai chiều. Việc tái định cư của gia đình gốc Việt đầu tiên ở Rochester báo hiệu một sự thay đổi mới mẽ cho thành phố. Một làn sóng người tỵ nạn và di dân từ Đông Nam Á sớm bước theo sau, thêm vào mức độ đa dạng hóa mới cho Rochester, một nơi gần như toàn là người da trắng và tác động đến mọi thứ từ văn hóa, ẩm thực đến trường học và an toàn công cộng.
Ông Kiên Nguyễn cho biết mẹ ông đã nhận làm nhiều công việc. Một ngày của bà bắt đầu với công việc phụ y tá tại Bethany Samaritan. Bà cho dọn dẹp nhà thờ Gloria Dei Lutheran. Bà nấu ăn, dọn dẹp, phục vụ tiệc, và chăm sóc cư dân tại nhà của họ. Không thể nhớ được lúc nào mà bà không bắt tay làm việc.
Bà Quyên Nguyễn, người con thứ ba của bà Hương, cho biết bà và các anh chị em được dạy dỗ về sự kiên cường và trách nhiệm từ lúc sớm. Họ học cách giữ cho nhà vệ sinh sạch sẽ và chuẩn bị bữa tối sẵn sàng để có thể ăn cùng nhau khi mẹ về nhà sau khi đi làm. Họ đi câu cá ở Winona và Lake City trong mùa Hè, những thú vui đơn giản, thú vị mà cũng mang đồ ăn thêm về cho gia đình.
"Chúng tôi đạp xe đến YMCA, bơi lội, rồi đi dã ngoại sau đó, những kỷ niệm thật đơn giản, vui vẻ khi lớn lên ở Rochester", bà Quyên Nguyễn nói.
Gia đình bà Hương sống nhờ vào nguồn
"tem phiếu thực phẩm" (Food Stamps) một thời gian ngắn sau khi đến Rochester. Nhưng sau đó, mẹ họ đã phản đối việc nhận trợ cấp xã hội hoặc sự hỗ trợ của tiểu bang. Bà khao khát thoát ra khỏi nghèo đói và cố gắng không ngừng duy trì điều đó.
"Bà ấy muốn kiếm sống một cách trung thực và nuôi dạy con cái và cho chúng thấy rằng thông qua làm việc chăm chỉ, mọi người có thể đạt được giấc mơ Mỹ", ông Kiên Nguyễn nói.
Một gia đình tỵ nạn Việt Nam đến phi trường San Francisco hồi thập niên 1990. (Ảnh minh họa: Monica Davey/AFP via Getty Images)
Một khoảnh khắc quan trọng trong tuổi thơ, theo ông Kiên Nguyễn đã nhớ lại, là khi mẹ ông đi cùng ông đến ngân hàng Wells Fargo trên đường Broadway để cho mở tài khoản tiết kiệm. Lúc đó, ông đã kiếm tiền qua việc đi cắt cỏ và giao báo và trong mùa Hè, ông đi hái bắp ngọt, kiếm được 2 USD/một giờ. Và số tiền này cần được bỏ vô trương mục tiết kiệm.
"Quý vị phải làm việc chăm chỉ và biết tiết kiệm tiền. Và tôi bắt đầu học cách làm điều đó khi mới có 12 tuổi", ông Kiên nói.
"Mẹ tôi luôn có ít nhất hai hoặc ba công việc, và nhìn thấy bà ấy làm việc như vậy tạo ra ấn tượng lớn với tôi khi còn là đứa trẻ mới lớn".
Bà Jan Tarnow, một thành viên của nhà thờ Tin Lành
Gloria Dei Lutheran, cho biết rằng, bà Hương đã kết nối với mọi người là thông qua việc nấu ăn. Bà là một
"đầu bếp tuyệt vời" và dạy các lớp nấu ăn tại nhà thờ và nhiều nơi khác.
Sau đó, khi bà Hương và chồng đoàn tụ, họ đã chuyển đến sống ở Dallas, Texas, và mở ra một nhà hàng Việt Nam.
"Bà ấy rất quyết tâm và có nhiều nghị lực", bà Tarnow cho biết.
"Con cái bà ấy sẽ thành công vì bà luôn làm việc rất chăm chỉ. Tôi không nghĩ tôi từng biết ra có ai đó có thể làm việc chăm chỉ như bà ấy".
Vào giữa những năm 1970, các nhà thờ toàn quốc đang tài trợ cho các gia đình tỵ nạn từ Việt Nam để hỗ trợ họ thích nghi với cuộc sống ở Mỹ. Nhà thờ
Gloria Dei Lutheran ở Rochester đã hết lòng tài trợ cho bà Hương và các con. Các thành viên nhà thờ giúp gia đình mua xe và mua nhà, giúp cho bà Hương tìm việc làm hoặc trông giữ trẻ khi bà đi làm.
Bà Quyên Nguyễn, hiện là giám đốc điều hành tiếp thị và nghiên cứu ở Dallas, cho biết các thành viên nhà thờ xuất hiện vào các ngày lễ và sinh nhật, mang theo quà tặng và bánh,
"những chiếc bánh quy tuyệt vời". Điều đó tạo ra ấn tượng mạnh mẽ với bà khi đó, đến nỗi bà vẫn tiếp tục truyền thống này, mang khay bánh kẹo đến các gia đình trong khu phố.
Gia đình bà Hương đến Rochester khi những ký ức và chấn thương nặng nề của chiến tranh Việt Nam, nơi có hơn 50,000 quân nhân Mỹ đã hi sinh, vẫn còn đọng mãi trong tâm trí của công chúng. Một số người ở Rochester dần dần hiểu ra bối cảnh địa lý chính trị ở Việt Nam khiến đã tạo ra làn sóng tỵ nạn người Việt đến Mỹ. Những người khác thì không hiểu hoặc không quan tâm.
"Một số người có ấn tượng về chúng tôi ban đầu là: 'Này, nếu quý vị từ Việt Nam thì quý vị chính là một phần của Chiến Tranh Việt Nam'", ông Kiên Nguyễn nói.
Ông thêm:
"Một số người biết chính xác những gì đang xảy ra ở đất nước đó, đúng không? Miền Bắc Việt Nam là Cộng Sản và Nam Việt Nam là một nền Cộng Hòa. Nhưng đối với những người khác, những ranh giới đó bị mờ nhạt. Và vì vậy chúng tôi phải vượt qua những điều đó".
Khi gia đình chuyển đến một ngôi nhà ở Đông Nam Rochester, bà Quyên Nguyễn nhớ lại rằng một bà hàng xóm
"đã không bao giờ nói chuyện với chúng tôi" và vẫn luôn giữ khoảng cách xa với gia đình bà. Tuy nhiên, người hàng xóm bên kia có một cậu con trai đã trở thành người bạn thân nhất của con trai bà.
Trẻ em cũng tham gia vào những hành vi tàn nhẫn. Đó là lý do tại sao mà bà Quyên vắng mặt trong giờ ra chơi ở trường tiểu học và tình nguyện ở thư viện hoặc làm bài.
Bà Tú Anh Nguyễn, người con út, không nhớ bất cứ hành động ác ý hoặc tàn nhẫn nào rõ ràng. Bà chỉ là đứa bé mới biết đi khi gia đình đến Rochester và còn quá nhỏ để nhớ lại tất cả mọi việc. Bà còn nhớ việc cho kết bạn ở trường tiểu học và trung học, và những chiếc bánh hoa hồng mà các thành viên nhà thờ nướng cho gia đình. Bà tốt nghiệp với bằng MBA và làm việc lập kế hoạch sản xuất cho một công ty hóa chất ở Dallas.
Ông Kiên Nguyễn vào lớp Hai ở Rochester năm 1975. Mặc dù bị
"bứng rễ" từ một nền văn hóa này sang nền văn hóa khác khi còn là đứa trẻ, những ký ức tuổi thơ của ông nghe có vẻ không kém lý tưởng so với những người sinh ra ở Rochester. Ông nhớ lại việc chơi đá lon và khúc côn cầu đường phố, bơi lội ở Soldiers Field và chạy quanh khu phố. Ba người bạn từ lớp Hai vẫn còn giữ liên lạc đến hôm nay.
"Đó là điều đã làm Rochester trở nên đặc biệt. Mọi người chăm sóc lẫn nhau, mọi người giúp đỡ lẫn nhau, và tôi mãi mãi biết ơn điều đó", ông Kiên Nguyễn nói.
"Những tình bạn mà tôi duy trì vẫn còn kéo dài đến ngày hôm nay".
