VN 65 năm Việt – Cuba: Kịch bản nghĩa tình hay hài kịch thế kỷ?

[Gibbs]

Ngày ấy, kỷ niệm 65 năm tình hữu nghị Việt – Cuba rộn ràng như hội làng. Loa phường mở hết công suất, báo đài nổ như pháo Tết. Nhưng khổ nỗi, nội dung thì cứ… lạc điệu, kiểu như bật nhạc bolero trong buổi hòa nhạc giao hưởng. Tin tức thì toàn mốc meo, khen tới mức cả nước “phải” biết ơn – nghe xong, Khổng Tử chắc cũng phải chép miệng: “Ơ hay, bạn cho miếng kẹo cao su hồi năm nào mà giờ bắt con cháu đời đời ghi ơn sao?”

Trên sân khấu ấy, nhân dân chia làm hai phe. Một phe còn đắm chìm trong âm vang tuyên truyền thời chiến, rưng rưng như xem phim Hàn Quốc tập cuối. Phe kia thì lặng lẽ lắc đầu, đã tiếp xúc với thế giới mới, nhìn Cuba chỉ còn như một “quốc gia trong tủ lạnh”: bên ngoài đẹp lung linh, bên trong hết điện nên đồ ăn toàn bốc mùi.

Hồi trước, tôi có viết một bài về Fidel Castro – ông cụ ấy sống trong biệt thự, có đảo riêng, du thuyền riêng. Tôi nói thật thì nhiều trí thức miền Bắc giận tôi lắm, bảo tôi “quay xe”. Ừ thì tôi quay, nhưng quay theo hướng có đèn xanh, chứ ai dại gì lao vào ngõ cụt. Mất bạn bè cũng đành chịu, vì sự thật vẫn có mùi thật hơn là mùi tem phiếu.

Cuba – viên ngọc hóa… bóng đèn dầu

Ngày xưa, Cuba được gọi là “viên ngọc Đại Tây Dương”. Bây giờ, ngọc ấy rơi xuống cống, chỉ còn du khách đến ngắm di tích hoài cổ. Năm 2024, cả nước biểu tình vì mất điện 18 tiếng/ngày. Tủ lạnh chết, cá thịt bốc mùi, bệnh viện thành nhà xác mini, trẻ em học bài bằng ánh nến như trong phim kinh dị.

Giữa lúc ấy, quý tử Sandro Castro – “hoàng tử đỏ” – cưỡi Mercedes đi bar, nhấp champagne rồi cười khẩy: “Mình giống công ty điện lực, phát blackout cho thiên hạ.” Thật tình, nếu dân Cuba có sức, chắc đã kéo Sandro ra sạc điện cho sáng cả đảo rồi.

Huyền thoại Fidel – chuyện cười thế kỷ

Những ai còn tin Fidel là “lãnh tụ khổ hạnh” chắc chưa đọc hồi ký của vệ sĩ cũ Juan Reinaldo Sánchez. Trong đó, Fidel hiện ra như một phiên bản “Kim Jong Un bản Caribe”: du thuyền, hồ bơi nước mặn, đảo riêng. Ông ta bảo dân “thắt lưng buộc bụng”, còn mình thì thắt cà vạt hàng hiệu.

Cái bi hài ở chỗ: ngày còn trẻ, Fidel từng hùng hồn tự bào chữa trước tòa của chế độ Batista, nhờ hệ thống tư pháp độc lập mà được tha. Rồi khi nắm quyền, việc đầu tiên là… giết chết nền tư pháp ấy. Thế là từ một phiên tòa minh bạch, Cuba biến thành một nhà tù khổng lồ.

Khủng hoảng hạt nhân: từ Vịnh Con Lợn đến bầy bò đỏ

Đám “bò đỏ” ở quê nhà thì vẫn mê kể chuyện: “Nhờ Cuba đặt tên lửa dí vào Mỹ nên Mỹ mới không dám dùng bom nguyên tử ở Việt Nam!” Thực ra, nếu đem lý luận ấy đi kể cho Kennedy hay Khrushchev, chắc họ cũng ngã ghế vì cười.

Khủng hoảng hạt nhân Cuba 1962 kéo dài đúng 13 ngày, kết thúc bằng thỏa thuận: Liên Xô rút tên lửa, Mỹ cam kết không xâm lược Cuba. Lúc Mỹ đổ quân vào Việt Nam (1965), Cuba đã sạch bong bóng hạt nhân rồi. Vậy thì lấy gì mà “che chắn”? Nói kiểu dân gian: “Bò đỏ kể chuyện Cuba giữ giùm cái ô, nhưng lúc mưa thì cái ô đã đem bán ve chai từ lâu.”


Thật ra, mối quan hệ Việt – Cuba đơn giản chỉ là “kẻ thù của kẻ thù là bạn”. Cuba bị Mỹ đe dọa, bèn bơm đồ cho Hà Nội để Mỹ bận rộn ở xa. Việt Nam thì được hưởng ké tình “hữu nghị quốc tế”. Nói thủy chung cho sang, chứ bản chất vẫn là toan tính chính trị.

Còn chuyện quyên góp hôm nay – nếu là từ thiện độc lập, tôi sẵn sàng tham gia. Nhưng nếu kêu gọi vì “nghĩa tình sâu nặng” thì thôi, xin phép đứng ngoài. Vì thú thật, tôi chưa từng nợ nhân dân Cuba điều gì, ngoài món nợ… nghe mệt tai khi báo chí suốt ngày gào lên về “ơn nghĩa thủy chung”.