Sau 6 tháng bất ổn, việc tân Giám đốc bị sa thải và hàng loạt nhân sự cấp cao xin từ chức đang tạo ra hỗn loạn chưa từng có tại CDC Mỹ.
Đối với các nhân viên tại Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, khó khăn cứ liên tục ập đến. Đại dịch Covid-19 khiến cơ quan này trở thành mục tiêu công kích thường xuyên của nhiều nghị sĩ và một bộ phận công chúng.
Tình hình thậm chí còn tồi tệ hơn khi trụ sở CDC hôm 8/8 bị xả súng, khiến một sĩ quan cảnh sát thiệt mạng. Kẻ tấn công đã bắn tổng cộng 180 phát đạn vào cơ quan phòng chống dịch bệnh hàng đầu của nước Mỹ.
Và hôm 27/8, các nhân viên CDC lại choáng váng trước tin giám đốc mới của cơ quan, Susan Monarez, bị sa thải chỉ sau chưa đầy một tháng nhậm chức, tiếp sau đó là tuyên bố bà từ chối rời đi.
Đám đông biểu tình bên ngoài trụ sở CDC ở Atlanta hôm 28/8 để thể hiện ủng hộ với ba quan chức cấp cao của cơ quan này vừa từ chức. Ảnh: AP
"Thật tàn khốc", một nhân viên nói. "Mọi người đều bật khóc vì chúng tôi rất yêu quý và quan tâm tới cơ quan này".
Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert F. Kennedy lâu nay không có thiện cảm với CDC, cáo buộc các nhà khoa học của cơ quan này "tha hóa, thiếu năng lực" và che giấu mối liên quan mà ông tin là có giữa vaccine với chứng tự kỷ.
"CDC có rất nhiều vấn đề và chúng ta sẽ phải sa thải một số người về lâu dài nhằm thay đổi văn hóa của tổ chức này", ông nói trong một cuộc họp báo hôm 28/8.
Trong các cuộc phỏng vấn, khoảng hơn 20 nhân viên cho biết bầu không khí tại CDC gần đây vô cùng ảm đạm. Một số người chỉ trích Bộ trưởng Kennedy vì cho rằng ông rõ ràng đang thực thi một chiến dịch "chống lại khoa học". Số khác nói rằng họ lo lắng cho tương lai CDC và tình hình sức khỏe cộng đồng. Nhiều người nói họ không khỏi cảm thấy sốc trước những gì đang diễn ra.
"Chúng tôi lo cho bản thân và cho cả đất nước", một người nói.
Hai nhân viên CDC đã bật khóc khi họp tại trụ sở sáng 28/8, theo những người cùng tham gia. Tại cuộc họp khác, một lãnh đạo cấp cao vốn luôn bình tĩnh trước áp lực đã run lên vì tức giận.
Vài nhóm nhân viên đã thảo luận về việc đình công, nhưng một đồng nghiệp sau đó nhắc nhở họ rằng với công chức, đây là hành vi nghiêm trọng và có thể khiến họ bị sa thải, bị cấm đảm nhận chức vụ trong các cơ quan liên bang vĩnh viễn.
Nhiều nhân viên từng hoài nghi liệu tiến sĩ Monarez, một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, có thể bảo vệ CDC trước áp lực hay không. Sau khi nữ giám đốc từ chối sa thải các lãnh đạo cấp cao và bác bỏ những gì bà cho là chính sách vaccine phi khoa học, họ đã phải thay đổi suy nghĩ.
Các nhân viên cũng đang lo âu với những tin đồn mới rằng sắp tới sẽ có đến 100 người phải mất việc. CDC từng phải trải qua một đợt cắt giảm nhân sự lớn hồi tháng 4, mất đi hàng nghìn nhân viên. Vài lãnh đạo của cơ quan đã bị đình chỉ công việc. Những người khác quyết định rời đi vì bất đồng không thể tháo gỡ trước đường lối của Bộ trưởng Kennedy.
"Tôi không nghĩ ai đó sẽ ở lại vào thời điểm này nếu họ có lựa chọn khác thay thế", một nhân viên nói.
Đòn giáng mới nhất đến vào ngày 27/8 khi ba quan chức cấp cao nhất của CDC từ chức. Cả ba người đều có liên quan đến chính sách vaccine.
"Những đồng nghiệp này đều là các 'dị nhân' của ngành y tế công cộng. Họ dũng cảm, chu đáo và tận tâm áp dụng những nghiên cứu cũng như chính sách tốt nhất để giải quyết các vấn đề sống còn", tiến sĩ Jonathan Mermin, cựu giám đốc trung tâm HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục tại CDC, nhận xét. Ông đã bị cho nghỉ việc tạm thời từ tháng 4.
Chiều 28/8, hàng trăm nhân viên CDC đã tập trung bên ngoài trụ sở cơ quan, reo hò và vỗ tay khi ba quan chức này rời đi. Một số người mang theo biểu ngữ ghi thông điệp "Hãy cứu lấy CDC".
Ba quan chức xin nghỉ việc đặc biệt bức xúc về những nỗ lực của Bộ trưởng Kennedy nhằm cản trở chính sách tiêm chủng và cắt giảm số lượng vaccine mà người dân Mỹ có thể tiếp cận dễ dàng.
Tiến sĩ Daniel Jernigan, lãnh đạo trung tâm giám sát các bệnh mới nổi và an toàn vaccine, cho hay ông quyết định từ chức trước khi bị sa thải, hy vọng rằng việc này sẽ giúp tiến sĩ Monarez có thể tiếp tục làm giám đốc.
"Nếu chúng tôi là vấn đề và bà ấy có cơ hội ở lại thực sự, thì việc ra đi là điều mà chúng tôi sẵn sàng làm", ông nhấn mạnh.
Hai quan chức khác từ chức là tiến sĩ Debra Houry, giám đốc y tế của CDC, và tiến sĩ Demetre Daskalakis, người điều hành trung tâm giám sát các bệnh hô hấp và đưa ra khuyến nghị về vaccine. Họ bày tỏ lo ngại sâu sắc sau khi các thành viên mới trong ban cố vấn vaccine thuộc CDC nói rằng họ sẽ xem xét lại lịch tiêm chủng cho trẻ em và thanh thiếu niên vào mùa thu.
Ban cố vấn này có thể thu hẹp quyền tiếp cận của trẻ em đối với một số loại vaccine. "Rõ ràng tất cả những quyết định này đều đã được định trước", tiến sĩ Daskalakis nói.
Nhưng sự ra đi của những người này cũng không giúp bà Monarez giữ được ghế giám đốc CDC. Khi đề cử bà hồi tháng 3, Tổng thống Donald Trump ca ngợi Monarez là "người phụ nữ, công chức tuyệt vời". Nhưng khi quyết định sa thải bà được công bố, Tổng thống đã im lặng.
Chiều cùng ngày, một quan chức cấp cao chính quyền Trump cho hay Jim O'Neill, cấp phó của Bộ trưởng Kennedy, cựu giám đốc điều hành công ty công nghệ sinh học, đã được bổ nhiệm làm quyền giám đốc CDC.
VietBF@sưu tập
