Bị xe điện đe dọa, Ford và GM bất ngờ đi xin giấy phép làm ... ngân hàng

[therealrtz]

Theo hãng tin Reuters, quyết định từ Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang Mỹ (FDIC) phê duyệt giấy phép ngân hàng công nghiệp (ILC) cho Ford và GM không chỉ là một thủ tục pháp lý. Đó là cột mốc đánh dấu sự chuyển dịch tất yếu từ một hãng sản xuất thuần túy sang một định chế dịch vụ tài chính, nơi lợi nhuận thực sự được sinh ra từ các con số thay vì những khối thép.

Sau một thập kỷ "vờn nhau" với các cơ quan quản lý, Ford Motor và General Motors (GM) cuối cùng đã có trong tay chiếc vé thông hành để thiết lập các ngân hàng công nghiệp tại Utah. Điều này cho phép họ huy động tiền gửi trực tiếp, mở ra một kỷ nguyên mới của chiến lược Servitization (Dịch vụ hóa) trong ngành ô tô.

Sản xuất 1 chiếc xe hay cho vay 1 khoản nợ?

Để hiểu tại sao Ford và GM khao khát giấy phép ngân hàng đến vậy, hãy nhìn vào sự khác biệt giữa biên lợi nhuận của việc bán một chiếc Ford F-150 và việc quản lý tài chính cho chính chiếc xe đó.

Sản xuất ô tô là một ngành thâm dụng vốn khủng khiếp với biên lợi nhuận ròng thường chỉ dao động ở mức một con số. Theo các số liệu từ ngành, sau khi trừ chi phí nguyên vật liệu, nhân công, R&D và quảng cáo, số tiền thực thu về từ việc bán một chiếc xe tải truyền thống là khá khiêm tốn so với giá trị khổng lồ của nó.

Ngược lại, hãy nhìn vào mảng tài chính. Khi một khách hàng mua chiếc F-150 trả góp, Ford Credit bắt đầu thu lãi trong suốt 5-7 năm. Việc quản lý một khoản vay hay một tài khoản tiết kiệm có chi phí biên gần như bằng không so với việc vận hành một dây chuyền lắp ráp.

Lợi nhuận từ lãi vay, phí dịch vụ và các sản phẩm bảo hiểm đi kèm thường có biên lợi nhuận cao gấp nhiều lần so với việc bán phần cứng.

Thực tế từ các báo cáo tài chính gần đây cho thấy mảng Ford Credit thường xuyên đóng vai trò là "người hùng thầm lặng". Trong những giai đoạn thị trường xe gặp khó khăn hoặc khi mảng xe điện (Model e) đang bù lỗ hàng tỷ USD do chi phí phát triển quá lớn, chính dòng tiền ổn định từ mảng tín dụng đã giúp bảng cân đối kế toán của Ford duy trì sự vững chãi.

Việc sở hữu giấy phép ngân hàng đầy đủ giúp các hãng xe giải quyết bài toán lớn nhất của mảng tài chính: Chi phí vốn (Cost of Funds).

Trước đây, để cho khách hàng vay, Ford Credit phải huy động vốn từ thị trường thương phiếu hoặc trái phiếu với lãi suất thị trường. Giờ đây, với tư cách là một ngân hàng nhận tiền gửi, họ có thể tiếp cận nguồn vốn rẻ nhất thế giới: tiền gửi tiết kiệm từ chính người dân.

Việc giảm chi phí vốn xuống mức cực thấp sẽ trực tiếp nới rộng biên lợi nhuận ròng (NIM) cho mảng tài chính, tạo ra một lớp đệm lợi nhuận đủ dày để nuôi dưỡng các mảng công nghệ tương lai.

Bên cạnh đó, chiến lược Servitization mà Ford và GM đang theo đuổi tạo ra một vòng lặp kinh tế hoàn hảo. Một khách hàng mua xe điện Ford, mở tài khoản tiết kiệm tại ngân hàng Ford để hưởng ưu đãi lãi suất, và dùng chính tài khoản đó để trả góp hàng tháng.

Dòng tiền không bao giờ rời khỏi hệ sinh thái của hãng xe. Điều này mang lại ba lợi thế chiến lược:

- Dữ liệu khách hàng: Hiểu sâu sắc hành vi chi tiêu và khả năng tài chính của chủ xe.

- Chi phí vốn thấp: Tận dụng tiền gửi tiết kiệm để tài trợ cho các gói vay mua xe điện, thúc đẩy doanh số bán hàng.

- Lợi nhuận bền vững: Thay vì chỉ thu tiền một lần khi bán xe, hãng xe sẽ thu tiền đều đặn hàng tháng trong suốt vòng đời của chiếc xe đó.

100 năm

Theo quy định của FDIC, các phê duyệt có điều kiện này yêu cầu cả Ford và GM phải triển khai bộ máy cho vay trong vòng 12 tháng tới. Đại diện FDIC cho biết các doanh nghiệp này đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp lý cần thiết để vận hành một định chế tài chính dưới mô hình ILC.

Đối với Ford, đây là một phần trong chiến lược dài hơi. Trên website chính thức, hãng xe này khẳng định ngân hàng mới sẽ là một "sáng kiến chiến lược dài hạn nhằm mở rộng năng lực, cho phép chúng tôi cung cấp thêm các tùy chọn tiết kiệm cho khách hàng".

Cụ thể, ngân hàng của Ford sẽ thực hiện nhận tiền gửi và tiến tới cung cấp các dịch vụ như chứng chỉ tiền gửi (CD) cũng như các giải pháp tài trợ mua xe trong tương lai.

Trong khi đó, GM cũng không hề kém cạnh khi nộp đơn đăng ký gần nhất vào tháng 1 vừa qua. Mặc dù người phát ngôn của hãng chưa đưa ra bình luận tức thì sau quyết định của FDIC, nhưng trong các hồ sơ trước đó, GM xác nhận mục tiêu trọng tâm sẽ là cho vay mua ô tô và huy động tiền gửi.

Việc tự chủ về nguồn vốn thông qua huy động tiền gửi trực tiếp được kỳ vọng sẽ giúp các hãng xe giảm bớt phụ thuộc vào các ngân hàng trung gian, từ đó tối ưu hóa biên lợi nhuận trên mỗi chiếc xe bán ra.

Sự kiện này ngay lập tức làm dậy sóng ngành ngân hàng Mỹ, nơi vốn luôn coi các ILC là một "mối đe dọa" đối với sự ổn định tài chính.

Mô hình ngân hàng công nghiệp bắt đầu xuất hiện từ đầu thế kỷ 20 (khoảng những năm 1910) để cung cấp tín dụng cho công nhân và các doanh nghiệp nhỏ vốn bị ngân hàng lớn từ chối. Suốt hơn 100 năm qua, ranh giới giữa việc "hỗ trợ tín dụng" và "trở thành một ngân hàng toàn năng" luôn là tâm điểm tranh cãi gay gắt tại Mỹ.

Hiệp hội Ngân hàng Cộng đồng Độc lập Mỹ (ICBA) đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ từ năm 2022, lập luận rằng nỗ lực của Ford và GM là nhằm "lách luật kiểm soát quy định và vi phạm chính sách lâu đời của Mỹ về việc tách biệt giữa ngân hàng và thương mại".

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ, các ngân hàng hoạt động dưới hiến chương công nghiệp (ILC) không bắt buộc phải thành lập các công ty holding ngân hàng.

Điều này đồng nghĩa với việc các tập đoàn mẹ như Ford hay GM sẽ không phải chịu sự giám sát bổ sung và khắt khe từ Cục Dự trữ Liên bang (Fed) như các ngân hàng thương mại thông thường như JPMorgan Chase hay Bank of America.

Những người ủng hộ mô hình ILC lại đưa ra quan điểm trái ngược. Họ cho rằng việc cho phép các doanh nghiệp thương mại cung cấp dịch vụ tài chính hạn chế sẽ giúp tăng tính cạnh tranh, mang lại nhiều lựa chọn hơn cho người tiêu dùng và thúc đẩy sự đổi mới trong dịch vụ khách hàng.

Thách thức

Tuy nhiên theo Reuters, "ánh hào quang" từ mảng ngân hàng cũng đi kèm với áp lực quản trị rủi ro tín dụng. Khi nền kinh tế suy thoái, nợ xấu từ các khoản vay mua xe có thể tăng vọt, đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của tập đoàn mẹ.

Việc chuyển mình từ "thợ máy" sang "chủ ngân hàng" đòi hỏi một tư duy quản lý hoàn toàn khác biệt, nơi quản trị rủi ro phải được đặt lên hàng đầu thay vì chỉ là tối ưu hóa dây chuyền sản xuất.

Trong 12 tháng tới, khi các ngân hàng công nghiệp của Ford và GM chính thức đi vào hoạt động tại Utah, chúng ta sẽ được chứng kiến một cuộc đại tu lớn nhất trong lịch sử kinh doanh của Detroit. Những chiếc xe sẽ không còn là sản phẩm cuối cùng, chúng chỉ là "phần cứng" để vận hành một bộ máy in tiền mang tên dịch vụ tài chính.

*Nguồn: Reuters, Fortune, BI