USA Trump lại “đổ lửa” vụ Alex Pretti: từ lời kêu gọi hạ nhiệt đến nhãn “kích động, có thể là nổi loạn”

[Gibbs]

Câu chuyện ở Minnesota tưởng đã chạm ngưỡng “hạ nhiệt”, khi chính Tổng thống Donald Trump mới đây còn nói muốn “de-escalate” – giảm căng thẳng một chút.

Nhưng sáng thứ Sáu, ngọn lửa lại bùng lên theo cách quen thuộc nhất của thời đại mạng xã hội: chỉ vài dòng đăng tải, và một con người đã bị đóng khung bằng những nhãn nặng như đá.

Trump tăng giọng: “kích động” và “có lẽ là nổi loạn”
Trên Truth Social, Trump gọi Alex Pretti – y tá ICU thiệt mạng trong vụ nổ súng của đặc vụ liên bang – là một “agitator” (kẻ kích động) và “perhaps, insurrectionist” (có lẽ là kẻ nổi loạn).

Ông còn viện dẫn một đoạn video vừa lan truyền, nói rằng “cổ phiếu” của Pretti đã “tụt mạnh” sau khi video cho thấy Pretti la hét, có hành vi nhổ nước bọt vào mặt một nhân viên ICE “đang rất bình tĩnh”, rồi đá mạnh vào một chiếc xe chính phủ đến mức làm vỡ đèn hậu.

Trump mô tả đó là một màn “tức giận, mất kiểm soát”, đồng thời ca ngợi người nhân viên ICE “calm and cool” trong hoàn cảnh bị khiêu khích.

Video ngày 13/1: la hét, đá xe, đèn hậu vỡ – nhưng trước đó đã xảy ra gì?
Video được chia sẻ trong tuần này (theo tường thuật trước đó) ghi lại cảnh Pretti lớn tiếng với các đặc vụ di trú và đá vào phía sau xe, khiến đèn hậu bị vỡ.

Tuy nhiên, điểm quan trọng là: không rõ điều gì xảy ra trước khi đoạn video bắt đầu. Nghĩa là công chúng nhìn thấy một khoảnh khắc, nhưng bối cảnh đầy đủ vẫn là khoảng trống – và khoảng trống thường bị lấp bởi suy đoán, hoặc bởi chính trị.

Gia đình phản ứng: muốn điều tra công bằng, độc lập
Luật sư của gia đình Pretti, ông Steve Schleicher, nhấn mạnh trọng tâm của gia đình không phải là cuộc khẩu chiến, mà là một cuộc điều tra công bằng và vô tư, xem xét toàn bộ sự thật quanh cái chết mà họ gọi là “murder” (giết người).

Trong một vụ việc đã bị kéo vào dòng chảy tranh cãi toàn quốc, gia đình nạn nhân cố ghì tay lái về lại điều duy nhất họ tin là còn ý nghĩa: sự thật trong hồ sơ điều tra, chứ không phải sự thật trên dòng trạng thái.

Bộ Tư pháp mở điều tra dân quyền: “xem tất cả những gì có thể soi sáng”
Cùng ngày, Thứ trưởng Tư pháp Todd Blanche cho biết Bộ Tư pháp đã mở một cuộc điều tra theo hướng dân quyền về cái chết của Pretti.

Blanche nói họ đang xem xét mọi thứ có thể “soi sáng” điều đã xảy ra hôm đó, cũng như những ngày và những tuần trước đó. Ông cũng cho biết chưa rõ điện thoại của Pretti ở đâu, và cả khẩu súng mà Pretti được nói là đã mang theo trước khi tử vong hiện nằm ở đâu.

Thông điệp chính thức là: hồ sơ sẽ được mổ xẻ từ nhiều góc, không chỉ dừng lại ở vài giây video gây bão mạng.

Từ “gunman” đến “domestic terrorist”: những nhãn từng tung ra rồi rút lại
Trước đây, một số quan chức cấp cao của chính quyền Trump từng dùng những từ rất nặng để mô tả Pretti – nào là “gunman”, nào là “domestic terrorist”, thậm chí “would-be assassin”.

Điều khiến dư luận phản ứng mạnh là: Pretti được cho là mang súng hợp pháp, có giấy phép mang vũ khí giấu kín, và gia đình nhanh chóng lên tiếng phản đối việc biến nạn nhân thành “kẻ thù” chỉ bằng tuyên bố.

Sau làn sóng chỉ trích – kể cả từ phía Cộng hòa – chính quyền đã lùi lại, giảm bớt các mô tả kiểu “khủng bố”. Và chính Trump cũng từng nói muốn “hạ nhiệt”, gọi cái chết của Pretti là một sự cố “rất đáng tiếc”.

Nhưng lần này, Trump lại chọn cách đẩy ngôn từ đi xa – như thể chiếc phanh vừa được đạp hôm qua, hôm nay đã bị nhấc lên.

“Hạ nhiệt” hay “đổ thêm dầu”: Tom Homan kêu gọi giảm lời lẽ nguy hiểm
Trong bối cảnh ấy, “border czar” Tom Homan – người được đưa vào để ổn định tình hình – thừa nhận các hoạt động ở Minnesota có thể làm tốt hơn, và kêu gọi lãnh đạo địa phương phối hợp với lực lượng liên bang để giảm căng thẳng.

Ông nhấn mạnh rằng bất đồng chính trị có thể được bày tỏ bằng nhiều cách, nhưng không nên vượt qua ranh giới khiến an toàn công cộng và an toàn của nhân viên liên bang bị đe dọa.

Nói cách khác: một bên kêu gọi “tone down”, bên kia lại tung ra những chữ có thể khiến mọi thứ nóng rực hơn.