Kinh tế của Iran đang trên đà bị sụp đổ do bị chính phủ giáo quyền cắt mạng Internet

[S9g*]

Lệnh phong tỏa Internet trên diện rộng của chính phủ giáo quyền khiến cho Iran gần như bị cô lập toàn diện, làm tê liệt các hoạt động giao dịch kinh doanh, đẩy người dân vào cuộc khủng hoảng sinh kế và gây thiệt hại kinh tế hàng chục triệu USD mỗi ngày, trong đó tiền tệ của Iran đã bị phá giá nặng nề.

(Ảnh: Reuters)

Việc chính quyền Iran áp đặt lệnh phong tỏa Internet trên diện rộng đã gần như cắt đứt quốc gia này ra khỏi thế giới bên ngoài, gây ra tổn thất quá nặng nề cho nền kinh tế và làm tê liệt mọi hoạt động giao dịch của hàng loạt doanh nghiệp.

Hơn ba tuần sau khi nước này bước vào một trong những lệnh phong tỏa Internet toàn diện của chính phủ và đã kéo dài lâu nhất trong lịch sử, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 90 triệu dân, triển vọng về kinh tế của Iran ngày càng u ám.

Tối 8/1, đúng vào thời điểm các cuộc biểu tình lan rộng trên toàn quốc, giới chức trách Iran bất ngờ ra lệnh cho cắt toàn bộ hệ thống liên lạc, hành động mà Liên Hiệp Quốc cùng nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế cho biết đã đi kèm với việc ra tay trấn áp bằng bao lực gây ra chết chóc cho hàng ngàn người biểu tình đấu tranh.

Những ngày gần đây, phần lớn băng thông Internet, cuộc gọi trong và ngoài nước cùng tin nhắn SMS đã được khôi phục dần dần. Tuy nhiên, người dân Iran vẫn không thể truy cập Internet trên toàn cầu một cách tự do, do hệ thống lọc và kiểm soát gắt gao của chính phủ giáo quyền này.

Một bộ phận người dùng tìm cách vượt rào qua proxy hoặc mạng riêng ảo (VPN), song các giải pháp này khá tốn kém, thiếu sự ổn định và chỉ mang tính cách tạm thời.

Tuần trước, Bộ trưởng Kỹ nghệ Thông tin và Truyền thông Iran Sattar Hashemi cho biết, theo ước tính của Bộ này, nền kinh tế Iran đã bị thiệt hại ít nhất là 50,000 tỷ đồng rial mỗi ngày (tương đương khoảng 33 triệu USD) trong thời gian ban hành lệnh phong tỏa Internet.

Tuy vậy, ông Hashemi thừa nhận con số thực tế có thể cao hơn nhiều, đồng thời tiết lộ rằng một số Bộ trưởng và viên chức kinh tế khác đã đưa ra các con số ước tính lớn hơn trong các cuộc trao đổi kín đáo.

Không có Internet, chúng tôi không thể làm gì được

Chính phủ của Tổng thống Masoud Pezeshkian cho biết quyết định phong tỏa hoàn toàn Internet không nằm trong thẩm quyền của nội các, mà do Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao đưa ra.

Ông Pezeshkian, người từng cam kết trong chiến dịch tranh cử sẽ cho cắt giảm việc kiểm duyệt Internet cho đến nay, đã tránh đề cập trực tiếp đến đợt phong tỏa lớn nhất trong lịch sử Iran, thay vào đó tập trung nói lái về các cải cách kinh tế và trợ cấp qua tiền mặt.

Dù chính phủ hứa hỗ trợ tài chính cho các cơ sở kinh doanh hoạt động trực tuyến, mức thiệt hại đã xảy ra quá đột ngột và nghiêm trọng, vượt quá khả năng chịu đựng của nhiều nơi.




Cuộc sống của người dân Iran hiện nay: cúp điện, không internet, kinh tế sụp đổ (Minh họa)
Bà Simin Siami, một đại lý du lịch tại Tehran, cho biết công ty của bà gần như mất sạch nguồn doanh thu và buộc phải cho nhiều nhân viên nghỉ việc.

"Hầu hết chuyến bay quốc tế đã bị hủy bỏ. Chúng tôi không thể mua vé, so sánh chuyến bay, thậm chí không thể đặt khách sạn cho khách. Ban đầu, khách hàng còn không thể cho gia hạn hộ chiếu", bà nói.

Theo bà Siami, hoạt động kinh doanh bị thu hẹp xuống mức tối thiểu, chỉ còn bán vé và đặt khách sạn nội địa, trong khi toàn bộ các giao dịch quốc tế trước đó buộc phải cho hủy bỏ hết.

Ông Saeed Mirzaei, làm việc tại một công ty dịch vụ di trú ở Tehran, cho biết 46 nhân viên của công ty phải cho nghỉ việc bắt buộc trong nhiều tuần.

"Chúng tôi mất hoàn toàn liên lạc với các đối tác nước ngoài, không thể cập nhật thông tin từ các đại sứ quán và bỏ lỡ hạn nộp hồ sơ đại học cho khách hàng muốn rời bỏ Iran để tìm cơ hội tốt hơn", ông nói. "Không có Internet, chúng tôi thực sự không thể làm gì hết".

Một trò đùa cay đắng hay là mệnh lệnh tối cao của đại giáo chủ?

Trong thời gian phong tỏa, ngay cả chính quyền Iran cũng gặp khó khăn khi duy trì các dịch vụ căn bản thông qua cái gọi là Mạng Thông tin Quốc gia, một hệ thống Internet nội địa.

Kết nối chậm chạp, chập chờn, nhiều nơi kinh doanh không thể tiếp cận với hệ thống này. Những đơn vị được kết nối cũng đã mất phần lớn các khách hàng, trong bối cảnh kinh tế toàn quốc bị đình trệ nặng nề.

Bộ trưởng Hashemi thẳng thắn gọi đề xuất của phe bảo thủ, yêu cầu từ bỏ Internet toàn cầu để chuyển sang mạng nội địa, là "một trò đùa cay đắng", không thể cho thực thi trong thực tế.

Theo ước tính của bộ, các doanh nghiệp trực tuyến Iran chỉ có thể cầm cự khoảng 20 ngày trong điều kiện phong tỏa, buộc nhà nước phải dần khôi phục Internet trong tuần này.

Ông Abazar Barari, thành viên Phòng Thương mại Iran, cho rằng các số liệu thiệt hại được công bố mới chỉ phản ảnh ra phần nổi của tảng băng.

"Hoạt động xuất nhập khẩu phụ thuộc nặng nề vào Internet, từ đàm phán giá, phát hành hóa đơn cho tới phối hợp vận chuyển và xác minh giấy tờ. Việc phong tỏa Internet gần như làm tê liệt thương mại đối ngoại", ông nói.