Chi tiêu quân sự toàn cầu tiếp tục tăng mạnh do bất ổn địa chính trị

[Romano]

Chi tiêu quân sự toàn cầu đạt gần 2.900 tỷ USD vào năm 2025, đánh dấu năm tăng thứ 11 liên tiếp trong bối cảnh tình hình địa chính trị bất ổn và chính sách tái vũ trang thúc đẩy các nước tăng ngân sách quốc phòng.Theo báo cáo được Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố ngày 26/4, ba quốc gia chi tiêu nhiều nhất - gồm Mỹ, Trung Quốc và Nga - đã dành tổng cộng 1.480 tỷ USD cho lĩnh vực quốc phòng, chiếm hơn 50% tổng chi tiêu quân sự toàn thế giới.

Xét về tổng thể, chi tiêu quân sự toàn cầu năm 2025 tăng 2,9% so với năm 2024, bất chấp sự sụt giảm của Mỹ - quốc gia có ngân sách quốc phòng lớn nhất thế giới.Nhà nghiên cứu Lorenzo Scarazzato nhận định sự sụt giảm của Mỹ được bù đắp bằng chiều hướng đẩy mạnh chi tiêu quân sự ở châu Âu và châu Á trong bối cảnh thế giới đánh dấu “thêm 1 năm của những cuộc chiến và căng thẳng gia tăng”. Theo ông, diễn biến này cũng thể hiện rõ nét trong “gánh nặng quân sự” toàn cầu (tỷ lệ GDP toàn cầu dành cho chi tiêu quân sự) vốn đạt mức cao nhất kể từ năm 2009.

Báo cáo của SIPRI ghi nhận Mỹ chi 954 tỷ USD cho lĩnh vực quốc phòng, giảm 7,5% so với năm 2024, chủ yếu do không có khoản viện trợ quân sự mới nào được phê duyệt cho Ukraine, trái ngược với cam kết viện trợ tổng cộng 127 tỷ USD cho Kiev trong 3 năm trước đó. Tuy vậy, đà sụt giảm này có thể chỉ diễn ra trong thời gian ngắn vì Quốc hội Mỹ đã phê duyệt ngân sách quốc phòng hơn 1.000 tỷ USD cho tài khóa 2026 và con số có thể tăng lên đến 1.500 tỷ USD vào tài khóa tiếp theo nếu như đề xuất chi tiêu quân sự của Tổng thống Donald Trump được thông qua.

Nhà nghiên cứu Scarazzato nhấn mạnh động lực chính thúc đẩy xu hướng gia tăng ngân sách quốc phòng toàn cầu là châu Âu (bao gồm cả Nga và Ukraine), nơi chi tiêu tăng vọt 14% lên 864 tỷ USD trong năm 2025 do cuộc chiến giữa hai nước và việc Mỹ giảm can dự vào Lục địa Già.

Cũng theo SIPRI, ngân sách quốc phòng của Đức - quốc gia chi tiêu quân sự lớn thứ 4 thế giới - tăng tới 24% trong năm 2025, lên 114 tỷ USD. Ngoài ra, Tây Ban Nha cũng ghi nhận mức tăng chi tiêu quân sự rất mạnh (50%) lên 40,2 tỷ USD, đẩy ngân sách quốc phòng lên trên 2% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) lần đầu tiên kể từ năm 1994.

Còn tại Trung Đông, dù căng thẳng vẫn kéo dài nhưng chi tiêu quân sự tại khu vực này chỉ tăng nhẹ 0,1%, đạt 218 tỷ USD. Israel và Iran thậm chí giảm chi tiêu với các mức giảm tương ứng là 4,9% xuống 48,3 tỷ USD và 5,6% xuống 7,4 tỷ USD. Tại châu Á - Thái Bình Dương, mức chi tiêu này đạt 681 tỷ USD, tăng 8,5% so với 2024, đánh dấu mức tăng lớn nhất khu vực kể từ năm 2009.