Lần đầu tiên Hoa Kỳ đồng ý trả tiền cho AI phụ trách chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân mãn tính

[trungthuc]

AI qua giọng nói từ Flora của Pair Team hoạt động 24 giờ mỗi ngày, theo dõi bệnh nhân giữa các lần khám bệnh, hỗ trợ tìm nhà ở và nhắc nhỡ lúc uống thuốc, những công việc mà bác sĩ không thể làm trong mô hình truyền thống.

Pair Team, một công ty chăm sóc sức khỏe ở Hoa Kỳ, vừa được chọn tham gia chương trình Medicare thí điểm qua mô hình AI trong ngành y tế liên bang, với cơ cấu thanh toán tiền dựa hoàn toàn vào kết quả điều trị thực tế của bệnh nhân.

Chương trình ACCESS và làn sóng AI trong ngành y tế liên bang
Ngày 30/4/2026, Pair Team có thông báo, họ được chấp nhận vào chương trình ACCESS (Advancing Chronic Care with Effective, Scalable Solutions), kéo dài trong 10 năm của Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid Hoa Kỳ (CMS), nhằm cho thử nghiệm mô hình thanh toán chi phí về y tế dựa trên kết quả điều trị thay vì dựa trên số giờ mà bác sĩ tiếp xúc với bệnh nhân. Chương trình này sẽ chính thức cho khởi động ngày 5/7 tới đây, với 150 tổ chức được lựa chọn tham gia.

Điểm mấu chốt nằm ở cơ cấu thanh toán chi phí chăm sóc. Medicare truyền thống trả tiền theo thời gian bác sĩ trực tiếp làm việc, không có cơ chế nào chi trả cho một AI agent theo dõi bệnh nhân giữa các lần khám, gọi điện kiểm tra sức khỏe, hỗ trợ tìm nhà ở hay nhắc nhở lúc phải uống thuốc. ACCESS tạo ra cơ cấu đó lần đầu tiên. Các tổ chức tham gia sẽ nhận được khoản thanh toán chi phí cố định để phụ trách các bệnh mãn tính và chỉ nhận đủ toàn bộ số tiền khi bệnh nhân đạt mục tiêu sức khỏe có thể đo lường được, như giảm huyết áp hay giảm đau. Chương trình bao phủ luôn cả bệnh tiểu đường, cao huyết áp, bệnh thận mãn tính, béo phì, trầm cảm và lo âu.

"Đây là cuộc chuyển đổi về mô hình thanh toán chi phí", ông Neil Batlivala, người sáng lập ra Pair Team, cho biết. "Trước đây, điều này là không thể nào cho thực hiện được".

Bảy năm phục vụ nhóm bệnh nhân bị bỏ qua
Pair Team được thành lập ra vào năm 2019 với đối tượng và mục tiêu phục vụ rõ ràng: những người mắc bệnh mãn tính đồng thời đối mặt với tình trạng không có nhà ở ổn định, thiếu lương thực hoặc không có phương tiện đi lại. Khoảng một phần ba số người Mỹ rơi vào nhóm bệnh nhân này.

Quan điểm cốt lõi của công ty là giúp cải thiện sức khỏe qua việc giải quyết toàn bộ bối cảnh cuộc sống của bệnh nhân. Hiện tại, Pair Team có khoảng 850 nhân viên y tế, điều hành nguồn nhân lực y tế lớn nhất tại California theo bản tuyên bố của công ty, và đạt doanh thu hơn 100 triệu USD. Công ty đã huy động được khoảng 30 triệu USD từ giới đầu tư như Kleiner Perkins, Kraft Ventures và Next Ventures.

Mô hình này có kèm theo bằng chứng khoa học. Một cuộc nghiên cứu được đồng tác giả từ các chuyên gia của Pair Team, cho đăng tải trên tạp chí Journal of General Internal Medicine sau quá trình xem xét đánh giá về mặt khoa học, cho thấy mô hình chăm sóc sức khỏe khi cho kết hợp từ cộng đồng, y tế, tâm lý và hỗ trợ xã hội cho các bệnh nhân Medicaid có tỷ lệ vô gia cư cao, bệnh tâm thần nặng và bệnh mãn tính. Kết quả cho thấy mức độ gắn kết của bệnh nhân tăng cao và số lần phải nhập viện không cần thiết đã giảm đi đáng kể. Theo đó, cứ 4 lần đi nhập viện thì ngăn được 1 lần, và cứ 2 lần đến phòng cấp cứu thì tránh được 1 lần khi bệnh nhân đang trong chương trình chăm sóc này.

(Minh họa)
Flora, giọng nói từ AI hoạt động suốt ngày đêm
Khoảng 9 tháng trước đây, Pair Team cho triển khai một giọng nói từ AI được đặt tên là Flora làm giao diện tiếp xúc chính với bệnh nhân. Florahoạt động 24 giờ mỗi ngày, đảm nhận tiếp nhận bệnh nhân lúc ban đầu, phối hợp cho chuyển tuyến điều trị và duy trì liên lạc giữa các lần khám sưc khỏe định kỳ.

Cuộc gọi đầu tiên khiến cho ông Batlivala (CEO của Pair Team) thay đổi nhận thức là với một phụ nữ 67 tuổi đang sống trong xe hơi, mắc chứng rối loạn căng thẳng sau chấn thương tâm lý và chứng suy tim sung huyết. Bà ấy nói chuyện với Flora hơn một tiếng đồng hồ. "Đó vừa là điều đáng kinh ngạc vừa đáng buồn", ông Batlivala kể lại. "Flora có lẽ là người duy nhất bà ấy nói chuyện được trong nhiều tuần về hoàn cảnh sống của mình". Hiện tại, những cuộc trò chuyện kéo dài cả tiếng với Flora đã trở thành chuyện thường ngày. "Đó là yếu tố đồng hành chung", ông này cho biết thêm. "Và hóa ra điều đó thực sự là một biện pháp can thiệp sức khỏe thật hửu hiệu và tích cực".

Rủi ro và tranh luận chung quanh chương trình mới mẽ này
ACCESS được thiết kế ra do Abe Sutton, Giám đốc Trung tâm Đổi mới CMS, và Jacob Shiff, Giám đốc phụ trách AI và Kỹ thuật của Trung tâm Đổi mới CMS. Ông Sutton từng là người đầu tư mạo hiểm tại quỹ y tế Rubicon Founders, còn ông Shiff vốn là cựu sáng lập viên trong lĩnh vực y tế. Cả hai người đã gia nhập vào CMS dưới chính quyền Trump, và nền tảng khởi nghiệp của họ được phản ảnh ra rõ trong việc thiết kế chương trình này: thanh toán theo kết quả, đăng ký trực tiếp với người dùng cuối cùng và cạnh tranh có chủ đích.

Tuy nhiên, chương trình cũng có những rủi ro. Các tổ chức tham gia sẽ đưa dữ kiện riêng tư của mỗi bệnh nhân khá nhạy cảm, những cuộc trò chuyện riêng tư về nhà ở, bệnh tật và sức khỏe tâm thần, vào hệ thống hạ tầng liên bang từng có lịch sử bị rò rỉ số liệu, bao gồm cả số an sinh xã hội bị tiết lộ ra. Với nhóm dân số dễ bị tổn thương mà ACCESS đang hướng đến, đây không phải là sự lo ngại quá xa vời.

Về mặt tài chính, thành tích của các chương trình đổi mới của CMS không có sự đồng đều. Phân tích của năm 2023 của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ cho thấy Trung tâm Đổi mới CMS đã làm gia tăng mức chi tiêu liên bang thêm 5,4 tỷ USD trong thập kỷ hoạt động lúc đầu, thay vì tạo ra khoản tiết kiệm như đã dự báo. Mức thanh toán mỗi bệnh nhân mỗi tháng mà CMS chi trả cũng thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của các tổ chức tham gia, có nghĩa là bài toán kinh tế chỉ khả thi với những đơn vị đã cho tự động hóa phần lớn các tương tác với bệnh nhân.

Ông Batlivala xem đây là một đặc điểm, chớ không phải là lỗi của hệ thống. "Nếu muốn xây dựng mô hình thực sự khuyến khích sử dụng AI, mức thanh toán phải thấp", ông nói. "Bài toán kinh tế chỉ được vận hành tốt và hiệu quả nếu bạn điều hành một mô hình gọn nhẹ, lấy AI làm trung tâm".

Pair Team cho biết hiện đã có giao dịch đối tác cho phép tiếp cận khoảng 500,000 bệnh nhân có tiềm năng và đặt mục tiêu đạt đến một triệu người trong vòng ba năm sắp tới. Trong khi đó, lĩnh vực y tế kỹ thuật số đang nhận được sự quan tâm đầu tư lớn, vốn đầu tư vào y tế số đạt mức cao nhất trong quý đầu năm kể từ đại dịch, với các công ty AI chiếm phần lớn, mặc dù chương trình ACCESS gần như chưa được giới truyền thông ngoài lĩnh vực y tế kỹ nghệ đề cập đến.