Viết cho NGÀY ĐỘC LẬP

Khi nói về nền “ Độc lập của một dân tộc “ người ta ngầm hiểu cùng khái niệm ấy, gắn tương xứng với khái niệm ấy là “ sự tự do của đồng bào “. Cái khát khao thiêng liêng và sâu thẳm con người ấy đúng cho bất cứ một dân tộc nào, một quốc gia nào và cho bất kể một nền cộng hòa nào. Đó cũng chính là mục tiêu không ngưng nghỉ mà tất cả các chính thể đại diện phải đem lại cho dân chúng của mình.

Một dân tộc đã trưởng thành không cho phép ai đó hiểu quá đơn sơ nền độc lập của dân tộc ngày hôm nay nguyên mẫu như 66 năm về trước, mà bắt buộc phải xây mới – hay nói cho đúng hơn là phải thêm mới, bổ sung mới cho nội hàm giá trị của Độc lập – Tự do trên hai nền tảng chính là “ ý chí tự quyết “ và “ lực lượng để tự quyết “ với tự do của mình – đó là nhân dân.

“ Độc lập dân tộc “ và cái cần có mặt để đối trọng bên kia là “ kẻ thù “ để khẳng định về mặt ý nghĩa. Nhưng loại kẻ thù của chiến sự và chiến tranh vai mang vác súng – ta gọi đó là loại kẻ thù tình huống, thì sự hiện diện của ngày nay không còn nhiều, có chăng chỉ tồn tại trên phim ảnh và các cuộc xung đột lẻ tẻ, rõ ràng nhưng không thường xuyên. Qua đó để thấy rằng thế giới ngày nay đã thay đổi – kể cả cách xâm lăng. Sức mạnh mềm của các quốc gia “ chinh phục “ khi triển khai, cũng chẳng hé mở gì cho những cái nhìn thô thiển để mà nhận biết. Mặt khác loại kẻ thù “ không đội TRỜI chung “ như trước đây cũng không còn là hiện hữu nữa, mà chỉ còn đó những mối đe dọa từ trên TRỜI rơi xuống.

Và vì vậy ta nên loại bỏ việc nhận diện kẻ thù trước mắt và lâu dài theo cách nhìn cũ, mà thay vào đó bằng cách nhìn khác, và như thế chúng ta cũng sẽ tránh khỏi cả cái tư duy bạo lực nhằm tiêu diệt kẻ thù của trước đây, mà vẫn có được giá trị độc lập cho dân tộc mình. Việc loại bỏ sự tìm kiếm và thay vào đó là một cách nhìn, cho phép chúng ta xác định được những nguy cơ , và những nguy cơ ấy đến từ đâu, lúc nào, khi nào, và ảnh hưởng của nó cho vận mệnh của dân tộc. Thay đổi một cách nhìn chúng ta cũng sẽ thấy được cái lo ngại vô hình nào đó mà chúng ta phải cảnh giác phòng vệ từ xa đôi khi lại ở ngay bên cạnh mình, có cả ở trong những người bạn. Mà rõ ràng rằng bạn bè thì có đứa thế này, có đứa thế kia, lúc thế này, lúc thế kia, và cả mình cũng vậy. Để tự tôn trọng mình, thì mình phải tôn trọng họ. “ Phẩm chất người và Hàm lượng người “ cho phép chúng ta chơi với nhau làm ăn với nhau mà không đánh mất mình – đó cũng là gìn giữ độc lập cho dân tộc.

Trong hành trình bảo vệ nền độc lập – tự do đã giành được, chúng ta phải thấu hiểu rằng cái nguy cơ mất nó đến từ bên ngoài là không đáng sợ, mà cái tiềm ẩn ở bên trong là đáng kể hơn. Không gì khác đó chính là cái nội hàm giá trị của độc lập - tự do không còn phù hợp với khuôn mẫu cũ. Hai thành tố căn bản của hệ giá trị này : “ ý chí tự quyết của dân tộc và tự do của đồng bào “. Ý chí tự quyết của dân tộc là ước vọng ngàn đời không thay đổi, cái cần xem xét, thay đổi, bổ sung và điều chỉnh là tự do cho đồng bào. Muốn như vậy không cách gì khác là đồng hành cùng họ, chia sẻ với họ. Bởi họ – chính họ là yếu tố để cấu thành cho khái niệm độc lập – tự do, và họ chính là lực lượng để thực hiện ý chí tự quyết của dân tộc – MẤT HỌ – khái niệm độc lập – tự do mất hẳn – Dân tộc đó chỉ còn là đám đông nô lệ không tự quyết được – Lịch sử của dân tộc ấy chỉ còn là “ kiếp của kẻ nô lệ “ dù cho có là ai, ở cương vị nào và giàu có bao nhiêu.

Chúng ta đã từng dứt khoát quay lưng với mô hình của một nhà nước chuyên chính, chúng ta cũng đã chối bỏ và khinh bỉ một nền độc tài để đi về phía dân chủ, xây dựng một nền cộng hòa gán liền độc lập của dân tộc với tự do của nhân dân, thì tại sao chúng ta lại không nhìn thấy nhân dân luôn ở bên cạnh mình. Chúng ta cũng đã bao lần cùng nhân dân chống trả kẻ thù, chống lại cái tư duy bạo lực của kẻ thù, thế mà hôm nay chúng ta lại kiếm tìm tự do từ nhân dân. Sự cân bằng nào cho mối quan hệ ấy. Sự cân bằng ấy không bền, nó mong manh dễ vỡ. Cái độc lập thiếu vắng tự do ấy nhỏ bé, ích kỉ và dễ bị tiêu diệt. Và vì vậy chúng ta thấy cần thiết phải sắp xếp lại cách nhìn của mình về phía nhân dân. Nền độc lập tự do như vậy mới đúng hình hài của nó, và nó mới có được sự bảo vệ chắc chắn từ phía nhân dân.

Viết cho ngày độc lập, tôi thấm hiểu rằng cái giá trị mà dân tộc phải trả cho độc lập – tự do là quá lớn. Có thể là do ấu trĩ, có thể là do bị ám ảnh, cũng có thể là do hận thù chất quá nặng trên vai mà dân tộc chúng ta lao vào giành lấy độc lập – tự do như một cơn khát. Để rồi chưa kịp chuẩn bị hành trang cho mình để bước những bước tiếp theo.

Vẫn thiếu một cái gì đó của ngày hôm nay khi nghĩ về độc lập tự do. Phải chăng mỗi một thời kì cần phải có một con người và tập thể của họ, dân tộc mới tìm lại được chính mình.

Sáu mươi sáu năm đã trôi qua kể từ ngày đầu tiên của nền độc lập non trẻ. Bộ mặt của đất nước đã nhiều tô điểm, nhưng trên gương mặt người vẫn còn nét lầm than và cam chịu, đó không phải là tự do.
Muốn nhắn nhủ với thế hệ chung sống cùng mình, và cũng để không nhạt phai với lịch sử của dân tộc, tôi xin chắt lọc lại cái tinh khôi trong trăn trở về độc lập – tự do của người sáng lập ra nền cộng hòa thứ nhất để nói thay cho tâm thức của mình :

” Độc lập mà để cho đồng bào bị hoảng loạn, đất nước bị rối loạn thì độc lập để làm gì.“

Viết cho ngày 2/9/2011

Đ.H.C

Tác giả gửi cho Quê choa