'Hổ' Ấn Độ có chạy nhanh hơn 'rồng' Trung Quốc?

Tốc độ tăng trưởng ấn tượng của Ấn Độ trong những năm gần đây khiến nhiều người mường tượng ra viễn cảnh New Delhi sẽ sớm vượt mặt Bắc Kinh, vốn đang bị Mỹ “kèn cựa”. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định, đó có lẽ là chuyện rất xa vời.

Nhiều người đặt cược cho khả năng qua mặt Trung Quốc của Ấn Độ cho rằng, New Delhi có những lợi thế rõ rệt như nền chính trị dân chủ và nguồn lao động ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng trong thời gian dài hạn.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, Ấn Độ không có được những nhân tố quan trọng như Trung Quốc. Đó là điều kiện thị trường, chính sách kinh tế và cơ chế thuế thuận lợi để khuyến khích sản xuất và đầu tư.

Ngay từ khi mới bắt đầu quá trình hiện đại hóa kinh tế, Trung Quốc đã có được những điều kiện hết sức thuận lợi như thị trường nội địa rộng lớn, lao động giá rẻ và sát Nhật Bản, quốc gia từng được coi là đầu tàu tăng trưởng của kinh tế châu Á. Quan trọng hơn, Trung Quốc đã xây dựng được một chương trình cải cách, mở cửa nền kinh tế một cách sâu rộng, tạo động lực lớn cho sự tăng trưởng nhiều thập kỷ sau đó.

Chương trình cải cách này bao gồm chính sách mở cửa hướng tới việc thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đẩy mạnh việc nâng cấp công nghệ qua nguồn vốn FDI, tự do hóa thương mại bền vững với cơ chế kiểm soát nhập khẩu chặt chẽ, cơ chế tỷ giá hối đoái cạnh tranh và cách tiếp cận chiến lược các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Bên cạnh đó, các công ty hoạt động tại Trung Quốc được hưởng một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn các đối tác tại Ấn Độ bởi Bắc Kinh đề ra những quy tắc thành lập doanh nghiệp, đăng ký tài sản, cưỡng chế và phá sản đều theo thiên hướng thị trường.

Kết quả là, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ tăng vọt từ con số 18 tỷ USD năm 1985 lên 1.800 tỷ USD trong năm 2010. Giá trị xuất khẩu của Bắc Kinh giờ chiếm tới 11% tổng lượng xuất khẩu trên thế giới. Trong khi đó, xuất khẩu của Ấn Độ, cũng xuất phát từ con số dưới 10 tỷ USD hồi năm 1985 nhưng đến năm 2010, giá trị xuất khẩu cũng chỉ dừng lại ở mức 326 tỷ USD và chiếm 2% giá trị xuất khẩu toàn cầu bởi chính sách cải cách mở cửa của Ấn Độ đến năm 1991 mới bắt đầu nhưng ngay cả sau khi mở cửa thì New Delhi vẫn đặt rất nhiều rào cản đối với nguồn vốn FDI.

Trung Quốc có nhiều chính sách hợp lý hơn Ấn Độ.

Hơn nữa, sự tăng trưởng thần kỳ của Trung Quốc giờ hoàn toàn không lệ thuộc vào hoạt động xuất khẩu tài nguyên và công nghệ thấp như trước. Thay vào đó, Bắc Kinh trở thành một trong những nhà cung cấp chính các sản phẩm điện tử, dược phẩm, máy bay và máy móc tinh vi cho các tập đoàn lớn trên thế giới. Tính đến năm 2008, Trung Quốc chiếm tới 14,3% giá trị xuất khẩu công nghệ cao của thế giới. Trong khi đó, con số này hồi năm 1985 chỉ là 0,1%.

Về phía Ấn Độ, dù xuất khẩu công nghệ cao có tăng hơn so với thời kỳ năm 1985 nhưng đến giờ New Delhi vẫn không có nhiều thị phần sản xuất công nghệ cao bằng Bắc Kinh. Giá trị xuất khẩu công nghệ cao của Ấn Độ chiếm khoảng 11% giá trị toàn cầu.

Không chỉ vậy, Trung Quốc cũng đang ngày càng thâm nhập vào nền kinh tế của các nước khu vực Đông Nam Á thông qua một hiệp định thương mại tự do với việc hạn chế các rào cản thuế quan với các mặt hàng gia dụng (năm 2005), dịch vụ (năm 2007) và đầu tư (chưa xác định được ngày chính thức có hiệu lực).

Bắc Kinh còn muốn có được hiệp định thương mại tự do trong khuôn khổ tổ chức hợp tác Thượng Hải (SCO) nhằm tạo điều kiện cho việc tiếp cận các nguồn nguyên liệu thô và năng lượng.

Trong khi đó, Ấn Độ cũng khai thác được các hiệp định thương mại tự do nhằm đẩy mạnh thương mại trong khu vực và trên toàn cầu nhưng chiến lược của họ vẫn chỉ dừng lại ở việc phát triển thương mại Nam – Nam. Mới đây Ấn Độ cũng bắt đầu chuyển hướng mở rộng hợp tác thương mại với các nước phát triển tại Đông Á.

Ngoài ra, dù trong 10 năm tới, Ấn Độ sẽ có thêm 136 triệu người thuộc độ tuổi lao động (trong khi con số này của Trung Quốc chỉ là 23 triệu) nhưng tỷ lệ người biết chữ tại Ấn Độ chỉ là 63% trong khi tỷ lệ này ở Trung Quốc là 93%.

Thực tế này có thể khiến New Delhi phải đối mặt với sự mất cân bằng giữa số lao động có tay nghề cao và tay nghề thấp. Đây thực tế là một rào cản bởi khu vực kinh tế tri thức ngày càng góp phần quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế.

Nói chung, cả hai nền kinh tế lớn của châu Á đều có những nền tảng rất vững chắc cho phát triển kinh tế trong thời gian dài. Tuy nhiên, những chính sách thương mại, môi trường đầu tư và điều kiện kinh tế thuận lợi chắc chắn sẽ là lợi thế đáng kể giúp Trung Quốc vượt mặt Ấn Độ trong ít nhất một thập kỷ tới.

Trà My (theo Eastasiaforum)