Tổng thống Obama đứng trước lựa chọn khó khăn về việc rút lui sớm trong bối cảnh sứ mệnh quân sự của Mỹ tại Afghanistan ngày càng trở nên “méo mó” với hàng loạt bê bối do chính binh lính gây ra.
Sự “biến thái” của sứ mệnh Mỹ
Trong khi vụ lính Mỹ đốt kinh Koran làm bùng phát sự giận dữ trong dân chúng Afghanistan, dẫn đến cái chết của hơn 40 người thuộc cả phía Mỹ và Afghanistan còn chưa kịp lắng xuống thì ngày 11/3, một binh sĩ Mỹ tiếp tục “gây chuyện” khi xả súng giết vào ít nhất 16 dân thường vô tội ở thành phố miền Nam Kandahar.
Như vậy, lại một vụ thảm sát dân thường Afghanistan diễn ra. Lại một lần nữa giới chức Mỹ phải xin lỗi và yêu cầu điều tra, như họ từng làm để xoa dịu dư luận trong những vụ việc tương tự trước đó.
Sứ mệnh của Mỹ tại Afghanistan đang bị "méo mó" bởi chính những bê bối do binh sĩ nước này gây ra.
Mới hồi cuối tháng 1 vừa qua, người dân Afghanistan sôi sục căm phẫn sau khi một đoạn video clip cho thấy lính Mỹ lăng mạ, tiểu tiện vào thi thể của các tay súng Taliban. Các quan chức Afghanistan đã lên án đoạn video là “tồi tệ” và Bộ Quốc phòng Mỹ cũng buộc phải vào cuộc điều tra.
Nhiều chuyên gia nhận định, chính sự thiếu hiểu biết về văn hóa Hồi giáo đã khiến cho lính Mỹ liên tục gây tội ác lên chính những con người mà họ tuyên bố cần được bảo vệ khi đặt chân đến đất nước này. Nó còn cho thấy thái độ khinh mạng, sự suy đồi đạo đức của binh sĩ Mỹ nói riêng và sự biến thái của sứ mệnh mà người Mỹ đang vỗ ngực với thế giới.
Chính vì vậy, sự có mặt của lính Mỹ ở Afghanistan giờ không còn làm người dân nước này hoan nghênh và thay vào đó là một sự khinh bỉ, căm ghét.
Nó đã thổi bay hoàn toàn "những mảnh vỡ niềm tin" còn sót lại của người dân Afghanistan đối với lực lượng Mỹ sau vụ Kinh Koran bị đốt và làm dấy lên một làn sóng phản kháng mạnh mẽ đối với các lực lượng “chiếm đóng”.
“Người Mỹ đến đây không phải để giúp đỡ mà là giết hại chúng tôi. Tôi căm hận người Mỹ và cả những người yêu mến họ. Tôi không muốn họ có bất cứ dính dáng gì với chúng tôi nữa”, Najibullah, một thợ sơn nhà tại Kabul bức xúc chia sẻ.
Haji Najiq, một chủ cửa hàng ở Kandahar thì cho rằng: “Chúng tôi được hưởng lợi quá ít từ binh sĩ nước ngoài, nhưng lại mất mát gần như tất cả - cuộc sống, phẩm giá và cả đất nước của chúng tôi. Mọi lời giải thích hay xin lỗi đều chẳng thể làm người chết sống lại. Tốt hơn hết, họ nên ra đi, để chúng tôi được sống trong hòa bình”.
Trong khi đó, tại quê nhà, người dân Mỹ cũng không ngớt lời kêu gọi giới chức nước này đẩy nhanh hơn tiến trình rút quân khỏi cuộc chiến tranh Afghanistan hao người tốn của này.
Kết quả khảo sát của ABC News và Washington Post mới đây cho thấy, khoảng 54% yêu cầu rút lính Mỹ sớm, kể cả khi quân đội Afghanistan chưa được huấn luyện đầy đủ. Ngoài ra, 60% người Mỹ cho rằng cuộc chiến Afghanistan là không đáng so với những thiệt hại quá lớn mà Mỹ phải bỏ ra. Chi phí cho cuộc chiến này hiện vượt quá 500 tỷ USD trong khi hơn 1.900 lính Mỹ phải bỏ mạng tại đây.
Nan giải bài toán rút quân
Nước Mỹ đã lên kế hoạch kỹ càng cho một kịch bản rút lui “gọn gàng” với những lịch trình cụ thể, theo đó, trong năm 2012 này, quân đội Mỹ sẽ đẩy nhanh tốc độ huấn luyện lực lượng Afghanistan và lôi kéo Taliban vào bàn đàm phán để kết thúc hơn một thập kỷ chiến tranh không ngừng.
Theo lịch trình, Mỹ sẽ rút 20.000 quân về nước vào tháng 9/2012 và hoàn tất việc rút quân vào năm 2014.
Tuy nhiên, kế hoạch này đang có nguy cơ bị đảo lộn bởi những vụ bê bối liên tiếp của binh sĩ này. Với một làn sóng phản đối mạnh mẽ ở cả Afghanistan lẫn tại quê nhà, giới chức Mỹ phải đứng chọn lựa giữa việc ra đi sớm theo đúng nguyện vọng của nhân dân hay ở lại. Tuy nhiên, đây thực sự là tình huống tiến thoái lưỡng nan.
Ông Obama tuyên bố, vụ xả súng giết hại 16 dân thường Afghanistan của binh sĩ Mỹ càng khiến cho ông thêm quyết tâm đưa lính Mỹ ra khỏi quốc gia này.
Tuy nhiên, ông khẳng định sẽ không đẩy nhanh tiến trình rút lui sớm hơn nữa bởi theo ông, vội vàng lui binh sẽ chẳng thể mang lại ích lợi gì.
“Chúng ta phải ra đi một cách có trách nhiệm. Chúng ta cần đảm bảo được rằng, người dân Afghanistan có thể tự bảo vệ biên giới của họ cũng như đủ năng lực chống lại lực lượng khủng bố al Qaeda”, ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh.
Ông Obama khó có thể vẹn toàn kịch bản rút lui êm đẹp của mình.
Quả thực, nếu Mỹ rút quân sớm thì lực lượng an ninh Afghanistan sẽ có nguy cơ suy sụp, đồng thời mở đường cho Taliban trở lại nắm quyền quốc gia này. Và như vậy, mọi công lao đánh đuổi Taliban của Mỹ coi như “đổ sông đổ bể”.
Không chỉ vậy, Washington còn có thể bị cộng đồng quốc tế quy trách nhiệm về hành động “đem con bỏ chợ” của mình.
Ngược lại, nếu ông Obama trì hoãn rút quân, đặc biệt trong năm bầu cử 2012, ông sẽ phải đối diện với nguy cơ bị mất phiếu bởi sự thất hứa của mình trước cử tri.
“Nhà Trắng đang rất thất vọng. Họ đang cố thực hiện một chiến dịch rút quân hợp lý và êm đẹp để lót đường cho kế hoạch tái tranh cử của ông Obama nhưng liên tục bị thọc gậy bánh xe. Nếu đưa ra quyết định không khéo, Tổng thống Obama sẽ rất dễ bị kết tội hứa suông”, Los Angeles Times dẫn lời chuyên gia Stephen Biddle thuộc Hội đồng quan hệ quốc tế ở Washington nhận định.
“Hiến kế” cho Obama
Tổng thống Obama muốn rút chân khỏi vũng lầy Afghan, nhưng chiến lược của ông vẫn chỉ là chuyển tiếp quyền lực và trách nhiệm cho quân đội quốc gia và cảnh sát Afghanistan cũng như Chính phủ ở Kabul, để họ tự điều hành đất nước.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, điều này chỉ có trong tưởng tượng. Theo họ, đã đến lúc Mỹ phải nhận ra điều này và theo đuổi một lựa chọn thực tế hơn.
Mỹ nhảy vào các cuộc chiến ở những quốc gia đang phát triển với một ý tưởng đơn giản - đổi mới quốc gia, nhưng một thực tế ngược lại đã được nêu rõ trong bài diễn văn của chính khách Mỹ Newt Gingrich năm 2010: “Sự thực là chúng ta đã ở nước này 7, 8 năm song chúng ta lại không thể xây dựng một cơ sở hạ tầng tốt hơn cho đất nước này, chúng ta không đảm bảo cho mỗi người dân Afghanistan có một chiếc điện thoại, chúng ta không thực hiện được những bước lôgic hướng xã hội của họ tới đổi mới về cơ bản”.
Giờ đây, cứ cho là mỗi người dân Afghanistan đều đã có điện thoại di động và có thể đi trên những con đường lớn nhưng ở nước này cái không bao giờ thay đổi là Chính phủ Afghanistan không ủng hộ một bộ phận rất lớn trong dân số của mình.
Và điều đơn giản là nền kinh tế Afghanistan không thể ủng hộ một Chính phủ quốc gia lớn với một quân đội khổng lồ. Ngân sách cho lực lượng an ninh Afghanistan ngày nay vào khoảng 12 tỷ USD, tất nhiên do Mỹ chi trả. Con số đó gấp 8 lần tổng thu nhập hàng năm của Chính phủ.
Vì vậy, các nhà phân tích của CNN cho rằng, nếu chấp nhận thực tế ở Afghanistan, Mỹ muốn rút quân về như kế hoạch, sẽ không còn cách nào khác phải có hai dự án xây dựng quốc gia lớn: tạo dựng một Chính phủ quốc gia có hiệu lực ở Kabul được toàn dân Afghanistan yêu mến và kính trọng, đồng thời mở rộng nền kinh tế Afghanistan sao cho đủ để “nuôi sống” một lực lượng quân đội và cảnh sát lớn có thể duy trì an ninh được lâu dài.
Trà My (tổng hợp)
Quân đội Mỹ làm Obama lo nghĩ bạc tóc?
