Trong khoảng thời gian từ năm 2001 đến nay, lợi dụng dân trí thấp nên “quan xă” xă Tiên Kỳ (Tân Kỳ, Nghệ An) đă đặt ra những “luật riêng” để t́m mọi cách bớt xét tiền hỗ trợ, móc túi dân lành. Từ bán gạo cứu đói của dân trong mùa giáp hạt cho tiểu thương, giữ lại tiền hộ nghèo hỗ trợ dịp Tết đến việc tự đặt ta các loại quỹ hỗ trợ khiến cho dân nghèo hết sức khốn đốn và bất b́nh.
Tiên Kỳ là xă đặc biệt khó khăn của huyện miền núi Tân Kỳ nên hàng năm, người dân nơi đây được nhận nhiều sự quan tâm, hỗ trợ của Trung ương thông qua chính sách như các chế độ 135, 134 để giúp đồng bào phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.
Tuy nhiên, cũng bắt đầu từ những chính sách này, những người có vai vế của xă này, thay v́ làm tṛn trách nhiệm công bộc của dân đă có những việc làm đi ngược lại với lẽ phải trong suốt thời gian dài.
“Ăn chặn” tiền của người nghèo
Theongười dân phản ánh, một trong “chín điều sai” tồn tại dai dẳng tại xă Tiên Kỳ là việc ăn chặn, bớt xén tiền hỗ trợ xóa nhà tranh tre dột nát. Theo đó, hàng năm các hộ nghèo của xă được hỗ trợ để xây nhà theo chương tŕnh xóa nhà tranh tre dột nát bằng nguồn vốn của Hội chữ thập đỏ.
Riêng năm 2007, toàn xă có 9 hộ được hỗ trợ xây nhà ở, mỗi hộ được 19 triệu đồng/hộ, khi có tiền về, xă tập hợp lại các hộ dân này rồi trước khi phát tiền, đă ngỏ ư “xin” mỗi hộ 1 triệu đồng.
Nói là “xin” nhưng mặc cho nhiều hộ dân không đồng ư, mỗi hộ cũng chỉ được nhận 18 triệu đồng, điều đáng nói là khi kư vào giấy nhận tiền th́ họ vẫn phải “dối ḷng” rằng ḿnh đă được nhận đủ 19 triệu đồng.
Dân thắc mắc số tiền 1 triệu đồng thu để làm ǵ th́ lănh đạo xă chỉ trả lời chung chung, kiểu như đó là tiền hỗ trợ cán bộ làm công tác kiểm tra.
Cũng trong chương tŕnh xóa nhà tranh tre dột nát, các hộ trong xă được hỗ trợ 6 triệu đồng. Nhưng trớ trêu thay, để nhận khoản tiền này xă bắt buộc các hộ phải hoàn thành thuế quỹ mới được làm hồ sơ. Sau khi hoàn thành xong quỹ thuế th́ xă lại chia ra 2 lần phát trong 2 năm, lần thứ nhất là 5 triệu đồng, c̣n 1 triệu đồng sang năm thứ 2 trả tiếp cho gia đ́nh nhưng lại tiếp tục trừ vào thuế quỹ của năm tiếp theo.
Để nhận khoản tiền này các hộ nghèo phải nộp thêm 100.000 đồng/hộ, theo lư giải của “quan xă” là tiền làm hồ sơ.
Qua trần t́nh của hộ ông Bùi Công Sáng ở xóm 5, xă Tiên Kỳ thuộc diện “không ai nghèo hơn”, khi được hưởng chương tŕnh hỗ trợ xóa nhà tranh tre dột nát, sau khi làm nhà xong, xă xuống nghiệm thu rồi mới được nhận tiền, chia làm hai đợt. Tại mỗi đợt ông bị trừ 330.000 đồng tiền sản phẩm và thu 50.000 đồng tiền làm hồ sơ.
Không riêng ǵ hộ ông Sáng mà tất cả các hộ đều bị trừ những khoản vô lư như vậy.
Nhiều năm nay kênh mương thủy lợi dang dở v́ xă cho dân vay xi măng, nay không đ̣i lại được
Chưa hết, khi thực hiện cấp con giống theo Chương tŕnh 135 cho các hộ nghèo, cán bộ xă đă áp dùng bằng h́nh thức đối với những hộ đủ điều kiện được nhận ḅ là nếu hộ nghèo muốn nhận th́ phải hoàn thành quỹ thuế, mặc cho ḅ đă đưa về xă nhưng vẫn chưa chịu bàn giao khi chưa nộp đủ.
Đă vậy, xă c̣n ra một cái gọi là “tự nguyện c̣n hơn cả ép buộc”, đó là hộ nào muốn dắt được ḅ về nhà th́ phải nộp 100.000 đồng đến 200.000 đồng/hộ, trường hợp cá biệt hơn là gia đ́nh ông Nhân phải nộp 1 triệu đồng cho xă.
Thấy sự việc quá bất cập và việc thu tiền không minh bạch nên ông đă làm đơn khiếu nại, thấy không thể nuốt trôi khoản tiền này, chính quyền xă đă hoàn trả lại toàn bộ số tiền đă thu của hộ gia đ́nh ông Nhân.
Dịp Tết Nguyên đán Kỷ Sửu năm 2009, toàn xă được hỗ trợ tiền để người nghèo đón Tết theo Quyết định số 81/QĐ-TTg (ngày 15-1-2009) của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, mỗi nhân khẩu được hỗ trợ mức 200.000 đồng.
Tuy nhiên, chỉ một phần nhỏ số tiền hỗ trợ Tết này đến được tay người nghèo, c̣n lại chính quyền xă đă tự ư trừ hết vào nợ tồn đọng của các hộ dân.
Như hộ ông Lương Văn Điệp 3 khẩu được 600.000 đồng bị xă trừ 530.000 đồng, c̣n lại chỉ được nhận 70.000 đồng về ăn Tết.
Hay như hộ ông Lương Văn Hiếu 5 khẩu xă trừ nợ quỹ đất năm trước mất 800.000 đồng, gia đ́nh chỉ nhận lại được 200.000 đồng. Trước sự cắt xén vô lương đó, dân t́nh bức xúc phản đối kịch liệt nên đến ngày 16/2/2009 xă tiếp tục phân phát lại tiền Tết lần 2.
Đặt “luật riêng” trái quy định
Ngoài chuyện tiền hỗ trợ cho các hộ nghèo bị cắt xén th́ các khoản tiền khác như xây dựng đường điện 04 (đường điện 4 pha), xă Tiên Kỳ cũng có những việc làm sai trái, không hợp ḷng dân.
Theo hạch toán ban đầu, mỗi hộ phải đóng 1,2 triệu đồng nhưng sau chỉ thu 800.000 đồng/hộ. Quy định là thế nhưng khi triển khai thu th́ có hộ chỉ thu 400.000 đồng, có hộ 600.000 đồng.
Điều đáng nói là đến nay, xă vẫn chưa công khai minh bạch việc hộ nào chưa thu và c̣n bao nhiêu tiền dân không hay biết. Trớ trêu thay có tiền rồi nhưng quá tŕnh làm đường điện th́ trong tổng số 11 xóm đến nay mới chỉ làm được 7 xóm đường điện 4 pha, c̣n 3 xóm vẫn đang dùng đường điện 2 pha mặc dù những xóm này đă đóng tiền. Bất b́nh nhất là chuyện xây dựng công tŕnh kiên cố hóa mương thủy lợi.
Năm 2002, xă được đầu tư xây dựng kênh mương, kiên cố hóa nội đồng. Khi công tŕnh đang xây dở th́ chủ tịch UBND xă Trương Công Hồng (nay là Chủ tịch MTTQ xă) đă bất ngờ kư giấy thông báo các xóm ngừng thi công, số xi măng c̣n lại chưa sử dụng là 96 tấn, đă được xă cho một số hộ dân thuộc các xóm 1, 3 và 4 vay.
Đến nay, đă hơn chục năm trôi qua, nhiều lần dân t́nh ngỏ ư tiếp tục công tŕnh, xă lúng túng v́ không đ̣i lại được số xi măng nói trên. Lại nữa, năm 2007 - 2008, gạo cứu đói của dân được Chính phủ cấp, sau khi về đến UBND xă, chẳng biết bằng cách nào mà một số tiểu thương đă đến và mua lại được một số lượng lớn, trong đó có chị Nhàn bán tạp hóa trước cổng ủy ban mua được 200 kg.
Đơn thư “tố” chính quyền của nhân dân Tiên Kỳ
Thêm một việc làm khuất tất, sai trái nữa là việc thu thuế nông nghiệp của dân từ năm 2001 - 2008 trái quy định. Theo đó, trong khoảng thời gian này, UBND xă tự đặt ra cái gọi là “thu hoa lợi trên đất nông nghiệp” của bà con nông dân bằng lúa, trên diện tích đất sản xuất của từng hộ. Dựa trên đất sản xuất của địa phương, xă tiến hành thu mỗi sào đất nông nghiệp từ 2 - 6 kg/năm tùy từng loại đất.
Khi tiến hành, nhiều hộ phản đối nên hộ thu được, hộ không thu được, đến năm 2009 do nhiều người thắc mắc nên xă bỏ thu thóc mà chuyển sang khoản thu mới bằng tiền (70.000 đồng/hộ/năm), gọi là tiền quỹ cho xóm hoạt động. Được biết, từ năm 2000, Nhà nước đă có chủ trương miễn thuế nông nghiệp cho nông dân.
Thanh tra huyện Tân Kỳ đă nhận được đơn thư tố cáo chính quyền của nhân dân xă Tiên Kỳ từ năm 2009, quá tŕnh xác minh đơn thư, những nội dung tố cáo của nhân dân là có cơ sở. Tuy nhiên, việc tiếp thu và sửa sai, “quan xă” nơi đây vẫn dửng dưng, chiếu lệ.
Theo Thành Thảo - Trường Khuyên (Công an Nghệ An)
“Luật riêng” của “quan xă” Tiên Kỳ
