SGTT.VN - Cuộc khủng hoảng dù được giải quyết, nhưng chắc chắn quan hệ giữa Bắc Kinh và Tokyo sẽ trở nên lạnh nhạt một thời gian dài.
Hoạt động của tàu sân bay USS George Washington tại biển Hoa Đông ngày 5.10 vừa qua.
Ảnh: wiebinichdochsoherzl ichfroh.wordpress.co m
Biển Hoa Đông lại tiếp tục nóng lên. Ngày 7.10, theo tin từ lực lượng tuần duyên Nhật, tám tàu tuần tra Trung Quốc vừa tiếp cận vùng biển quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Trước đó, các tàu ngư chính Trung Quốc cũng đă ra/vào vùng biển tranh chấp suốt cả bảy ngày trong tuần. Tokyo đă nhiều lần tuyên bố sẽ hành động cương quyết đối với vấn đề Senkaku/Điếu Ngư và ra lệnh cho hàng chục tàu tuần tra Nhật sẵn sàng ứng phó.
Hậu quả kinh tế/ngoại giao
Ngày 7.10, theo báo Libération (Pháp), vụ tranh chấp lănh thổ bắt đầu có dấu hiệu chuyển hướng thành cuộc chiến tranh kinh tế. Chiến dịch tẩy chay hàng hóa Nhật đă được tung ra; ngành công nghiệp xe ôtô của Nhật gánh chịu hậu quả nặng nề nhất. Đề tài này được số báo mới nhất đề cập trong một phân tích với tựa đề “Quần đảo Senkaku/Điếu Ngư: tranh chấp đang nhấn ch́m công nghiệp Nhật”. Hăng xe Toyota đang trả giá đắt cho trận cuồng phong bài Nhật tại Trung Quốc. Doanh thu bán ra của tập đoàn rớt xuống 33% chỉ trong tháng 9 vừa qua, thậm chí có thể đến 50% theo nhật báo Yomiuri Shimbun.
Vào thời điểm mà các hậu quả kinh tế/ngoại giao của cuộc tranh chấp đă trở nên hiển nhiên nhưng các nhà b́nh luận Trung Quốc vẫn tiếp tục kêu gọi chiến tranh với Nhật, Thủ tướng Noda đă tuyên bố công khai bác bỏ ư niệm tương nhượng, sau khi ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Tŕ khẳng định các đảo đang tranh chấp là “lănh thổ thiêng liêng” của Bắc Kinh. Cuộc khẩu chiến có lúc tưởng như có thể trở thành một cuộc chạm trán bằng súng đạn thật sự, khi 70 tàu tuần dương của cả hai nước đối diện trong lănh hải gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.
Trên cấp độ chính phủ, để chứng tỏ rằng “Bắc Kinh có thể nói không”, tất cả các ngân hàng lớn của Trung Quốc đă quyết định không tham gia vào Hội nghị Thượng đỉnh của quỹ Tiền tệ quốc tế, dự kiến sẽ diễn ra trong tuần tới tại Tokyo. Hiện tại, nhiều tập đoàn bảo hiểm Nhật Bản đang ngập đầu với các đơn xin bồi thường thiệt hại đến từ các doanh nghiệp bị tàn phá tại Trung Quốc. Rất nhiều doanh nhân Nhật buộc phải trở về nước v́ không xin được cuộc hẹn nào với chính quyền địa phương, hay đối tác của ḿnh tại Trung Quốc. Những ai vẫn trụ lại th́ không dám ra đường v́ sợ bị hành hung.
Có vài dấu hiệu cho thấy lănh đạo hai nước đang t́m cách giảm nhiệt. Đầu tháng này, ông Noda cải tổ nội các, trong đó đă bổ nhiệm cựu ngoại trưởng Makiko Tanaka, một người có quan hệ gần gũi với Bắc Kinh, vào một chức vụ trong chính phủ. Giới lănh đạo Trung Quốc dường như cũng đang t́m cách ngăn chặn thái độ quá khích dẫn đến biểu t́nh hay bài Nhật công khai. Nhưng ngay cả khi tranh chấp có xu hướng giảm nhiệt, Thủ tướng Noda vẫn cảnh báo: Trung Quốc sẽ mất mát nhiều hơn Nhật Bản trong việc tiếp tục dấn thân vào xung đột. Ông Noda c̣n tiên đoán, giới đầu tư sẽ xa lánh Trung Quốc, một nước được coi là nguồn gốc của hiểm họa quốc tế, chuyên hà hiếp các quốc gia láng giềng.
Tuần qua Tokyo cũng đă bổ nhiệm ông Masato Kitera, 59 tuổi, giữ chức đại sứ Nhật Bản tại Trung Quốc (thay cho vị đại sứ bị đột tử). Nhưng cuộc tranh chấp sôi sục về quần đảo hoang trên biển Hoa Đông không chỉ là cuộc căi vă ngoại giao giữa hai trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tranh chấp hiện nay đă sớm bộc lộ cái vỏ bề ngoài mong manh của quan hệ hợp tác giữa hai người khổng lồ châu Á, một quan hệ mà hầu hết các nhà quan sát cứ tưởng đă đến độ chín muồi khi hai cường quốc ngày càng kết nối nhau về mặt kinh tế.
Bước đi tiếp theo: Nhật sẽ không thụ động?
Nhật Bản không hy vọng mối đe dọa Trung Quốc sẽ giảm. Bởi v́ trong những thập kỷ tới, Trung Quốc đang có ư định đẩy mạnh cuộc chạy đua vũ trang nhằm chống lại ưu thế quân sự của Mỹ ở châu Á và trở thành một quốc gia chiến lược ngang bằng với Mỹ trong môi trường an ninh mới ở châu Á – Thái B́nh Dương, đặc biệt ở khu vực Đông Á. Nhật Bản không thể là một quốc gia thụ động trước mối đe dọa của Trung Quốc đối với môi trường an ninh của ḿnh.
Để đối phó với mối đe dọa Trung Quốc, từ lâu Nhật Bản đă lặng lẽ thúc đẩy các khâu chuẩn bị. Kế hoạch quân sự của Nhật nhằm giải quyết hai t́nh huống khác nhau. Thứ nhất, đáp ứng yêu cầu là một bộ phận của liên minh với Mỹ và một chiến lược quân sự thống nhất của Mỹ ở khu vực châu Á – Thái B́nh Dương. Thứ hai, Nhật Bản cũng đang đề ra kế hoạch hành động riêng để đề pḥng trường hợp v́ lư do chính trị nào đó của Mỹ mà Nhật không c̣n dựa được vào chiếc ô an ninh của Mỹ. Nhưng trước mắt, liên minh quân sự Nhật – Mỹ vẫn là cơ sở nền tảng để Nhật Bản đối phó với mối đe dọa của Trung Quốc.
An ninh của Nhật Bản sẽ được thúc đẩy theo hướng tăng cường khả năng chống lại mối đe dọa của Trung Quốc trên nhiều lĩnh vực như: sửa đổi hiến pháp cho phù hợp với môi trường an ninh mới, tiếp tục phát triển kho vũ khí hạt nhân, tên lửa đạn đạo và tàu ngầm. Nhật cũng ưu tiên phát triển công nghệ phục vụ chiến tranh vũ trụ, chiến tranh mạng để bảo đảm an ninh toàn diện bằng sức mạnh quân sự độc lập, xóa bỏ những hạn chế về xuất khẩu các loại vũ khí nhằm tạo thêm các nguồn lực đáng kể để xây dựng quốc pḥng.
Trong một diễn biến liên quan, Hải quân Mỹ đă cho triển khai hai đội chiến hạm lớn, gồm hàng không mẫu hạm USS George Washington và USS John C. Stennis cùng nhiều tàu mang hỏa tiễn định vị như USS Cowpens tuần tra tại vùng Đông Thái B́nh Dương.
Trần Hiếu Chân
Các bên sẽ đi tiếp như thế nào?
